|
ÖZET: Başvuru, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nde çalışan bir işçinin, aynı işyerinde görev yapan diğer işçilerle arasında bulunan ücret farkının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla ücret eşitliği talep etmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, Saruhanlı Belediyesi’nden üniversiteye geçiş yaptıktan sonra, maaşının diğer işçilerden düşük olduğunu belirtmiş ve bu farkın giderilmesini istemiştir. İlgili idare, başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde çalıştığını ve ücret farkının, önceki işyerlerinde yapılan sözleşmelerden kaynaklandığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirirken, ücret farklılığının toplu iş sözleşmesi hükümleri ve yasal mevzuat çerçevesinde hukuka aykırılık teşkil etmediğine karar vermiştir. Başvuranın geçiş yaptığı dönemdeki sözleşmelerin geçerliliği ve mevcut toplu iş sözleşmesinde ücret eşitliği ile ilgili bir hüküm bulunmaması, bu durumu destekleyen unsurlar olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi gerektiği yönünde bir öneri hazırlanarak Kamu Başdenetçisine sunulmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın maaş farkının giderilmesi talebinin yasal dayanağı olmadığını ve idarenin işlemlerinin şeffaflık ilkelerine uygun olarak yürütüldüğünü belirtmiştir. Bu bağlamda, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2701-2701 53878609-101.07.05-E.y
BAŞVURU NO : 2017/8435 2017/ 8435
KARAR TARİHİ : 26/02/2018
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, aynı işyerinde çalıştığı diğer işçilerden düşük yevmiye ile çalışmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle ücretlerin eşitlenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 30/06/2017 30.6.2017
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. 30/ 06/ 2017 tarihinde Kurumumuza yapılan başvuruda, T .C. kimlik numaralı
Saruhanlı Belediyesinde kadrolu işçi olarak çalışmakta iken, sendika ile Belediye arasında imzalanan toplu sözleşme gereği mevcut ikramiyesine ilave olarak düşük olan yevmiyelerin eşitlenmesi için ikramiye aldığını, Manisa Belediyesinin “Büyükşehir Belediyesi” statüsüne geçirilmesini müteakip fazla işçilerin diğer kamu kurumlarında istihdam edilmesi kararının ardından
Manisa Celal Bayar Üniversitesi’ne geçtiğini, burada göreve başlaması ile birlikte maaşının, diğer işçilerin maaşlarından farklı olduğunu ifade etmekte, söz konusu maaş farkının giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 28/ 09/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge istemi yazısına
Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğüne tarafından 17/ 10/ 2017 tarih ve sayılı yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/D maddesi uyarınca Üniversite’nin
Saruhanlı Meslek Yüksekokulu sürekli işçi kadrosunda görev yaptığı ve ücretinin Yüksekokul
1 / 6bütçesinden ödendiği,
2.2. Başvuranın Alibeyli Belde Belediyesinden sonra çalıştığı kurum olan Saruhanlı Belediyesi ile aralarında yaptığı sözleşme hükümlerinin, Üniversite ile Hak-İş’e bağlı Hismet-İş Sendikası arasında 03/ 11/ 2016 tarihinde yapılan toplu iş sözleşmesi imzalanıncaya kadar geçerli olduğu, 2.3. Üniversite bünyesinde aynı unvan ve kadroda 18 işçi bulunduğu, 2.4. Başvuran ile diğer işçiler arasında ücret farkı bulunduğu, bunun sebebinin ise başvuran ve diğer işçilerin Üniversite’ye devredilmeden önce çalıştığı kurumlar arasında yapmış oldukları sözleşmelerde günlük yevmiyelerin farklı olması ve bu durumun Üniversite tarafından kazanılmış hak sayılması olduğu, ayrıca bu işçilere Üniversite ile Hizmet-İş Sendikası’nın imzalamış olduğu toplu sözleşme hükümlerine göre ödenen ikramiye ve sosyal yardımların aynı olduğu, 2.5. Başvuranın Üniversite’deki görevine 15/ 12/ 2014 tarihinde başladığı, başvuranın 6360 sayılı
Kanun’un geçici 1’inci maddesi kapsamında Üniversite’ye geçtiği, devrin Saruhanlı Belediyesi ile yaptığı sözleşme çerçevesinde Üniversite’ye geçiş yaptığı, bu sözleşmenin 30/ 12/ 2015 tarihine kadar sürdüğü, 01/ 01/ 2016 tarihinde Üniversite ile Hizmet-İş Sendikası arasında imzalanan toplu sözleşme hükümlerinin işlerlik kazandığı, başvuranın ücretinin mezkur toplu sözleşme hükümlerine göre hesaplandığını, bu itibarla başvuranın talep ettiği ek ödemenin toplu sözleşme hükümlerinde yer almaması sebebiyle ödenmesinin mümkün olmadığı, belirtilmiştir .
3. Kurumumuz tarafından 13/ 11/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile Devlet Personel Başkanlığı’na söz konusu ücret farkının hukuka uygun olup olmadığı, idarelerin ücret farklarını giderecek tedbirleri almaları hususunda bir görevlerinin bulunup bulunmadığı husussularına ilişkin açıklanması istemiyle gönderdiği bilgi ve belge yazısına verilen 10/ 12/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazıda konunun
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü’nün görevine girdiği, bu hususta
Başkanlık tarafından yapılacak bir husus bulunmadığı hususları belirtilmiştir .
4. Bunun üzerine 20/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazı le Çalışma Genel Müdürlüğü 2nden istenilen bilgi ve belge talepli yazıya 12/ 01/ 2018 tarih ve sayılı yazı ile gönderilen cevabi yazıda özetle; 4.1. Başvuranın 6360 sayılı Kanun kapsamında Alibeyli Belde Belediyesi’nden 31/ 03/ 2014 tarihinde
Saruhanlı Belediyesi’ne, ardından 15/ 12/ 2014 tarihinde Saruhanlı Belediyesi’nden Celal Bayar
Üniversitesi Saruhanlı Meslek Yüksekokuluna geçiş yaptığı, Saruhanlı Belesiyesi’nde 31/ 12/ 2014 tarihinde yürürlüğü sona eren toplu iş sözleşmesi hükümleri çerçevesinde çalıştığı, Belediye’den
Celal Bayar Üniversitesi Saruhanlı Meslek Yüksekokulu’na geçiş yaptığında Belediye’de yürürlüğü sona eren toplu iş sözleşmesi hükümlerinin bireysel iş sözleşmesi hükmü olarak uygulandığını, 01/ 01/ 2016 tarihinde Üniversite ile Hizmet-İş Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinde yevmiye ücretlerinin eşitlenmesine dair bir hüküm bulunmadığı, mevcut yevmiyeler üzerinden 2016 yılı ilk ve ikinci altı ayı için %6 oranında, 2017 yılı ilk ve ikinci ayı için ise %4 oranında zam uygulandığı, bu itibarla tarafların serbest iradesi ile oluşan toplu sözleşme hükümlerinde ücretlerin eşitlenmesi hususunda bir hüküm bulunmadığı, Kanuna aykırı olmayan toplu iş sözleşmesiin tarafları bağlayıcı nitelikte olduğu, başvuranın yevmiye ücretinin kazanılmış hak olarak yorumlanmasının hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
2 / 65. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı 53’üncü
maddesinde; “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler . Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir…” hükmü yer almaktadır .
5.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükümleri yer almaktadır .
6. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinin h bendi “Toplu iş sözleşmesi : İş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmeyi,…” 6.1. “Toplu iş sözleşmesi ve çerçeve sözleşmenin içeriği” başlıklı 33’üncü maddesi “( 1) Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içerir . ( 2) Toplu iş sözleşmesi, tarafların karşılıklı hak ve borçları ile sözleşmenin uygulanması ve denetimini ve uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yolları düzenleyen hükümleri de içerebilir . ( 3) Çerçeve sözleşme, sözleşmenin tarafı olan işçi ve işveren sendikasının üyeleri hakkında uygulanır ve meslekî eğitim, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal sorumluluk ve istihdam politikalarına ilişkin düzenlemeleri içerebilir . ( 4) Çerçeve sözleşme, taraflardan birinin çağrısı ve karşı tarafın çağrıya olumlu cevap vermesi ile en az bir, en çok üç yıl için yapılır . ( 5) Toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler, Anayasaya ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremez .” 6.2. “Toplu iş sözleşmesinin kapsamı ve düzeyi” başlıklı 34’üncü maddesi “( 1) Bir toplu iş sözleşmesi aynı işkolunda bir veya birden çok işyerini kapsayabilir . ( 2) Bir gerçek ve tüzel kişiye veya bir kamu kurum ve kuruluşuna ait aynı işkolunda birden çok işyerinin bulunduğu işyerlerinde, toplu iş sözleşmesi ancak işletme düzeyinde yapılabilir . ( 3) Grup toplu iş sözleşmesi, tarafların anlaşması üzerine bir işçi sendikası ile bir işveren sendikası arasında, birden çok üye işverene ait aynı işkolunda kurulu işyerleri ve işletmeleri kapsamak üzere yapılır . ( 4) İşletme toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerlerinin aranılan niteliğe sahip olup olmadıklarına ilişkin uyuşmazlıklar, işletme
merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede on beş gün içinde karara bağlanır . (Değişik cümle :
12/ 10/ 2017- 7036/ 32 md .) Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi on beş gün içinde kesin olarak karar verir .” şeklinde düzenlenmiştir .
7. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun
Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin ; 7.1. Üçüncü fıkrası “) 1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir . Devir işlemi ilk mahalli idareler genel seçimi itibarıyla uygulamaya konulur .”, 7.2. Dokuzuncu fıkrası “Bu Kanuna göre belediye ve bağlı kuruluşlara devredilen personelden norm kadro ve ihtiyaç fazlası olanlar, ilgili belediye ve bağlı kuruluş tarafından en geç üç ay içinde valiliğe bildirilir . Komisyon, ilgili idarelerden gönderilen listeleri 3/ 7/ 2005 tarihli ve 5393 sayılı
Belediye Kanununun 49 uncu maddesindeki oranlar, kurumun bütçe dengesi, norm kadrosu ve yürütmekle görevli olduğu hizmetin gereği ile nüfus kriterlerini değerlendirmek suretiyle ihtiyaç
3 / 6fazlası personelin tespitini yapar . Komisyon çalışmasını kırk beş gün içinde tamamlayıp oluşturulan
listeleri valinin onayına sunar . Vali tarafından onaylanan listeler on gün içerisinde İçişleri
Bakanlığına, İçişleri Bakanlığınca da atama teklifleri yapılmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilir… Bu personelden … 22/ 5/ 2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa tabi sürekli işçi statüsünde istihdam edilen personel, Devlet Personel Başkanlığınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarında unvanları belirlenecek kadrolara (a) bendinde yer alan süreler dâhilinde atanır …” 7.3. Onuncu fıkrasında “Devredilecek Devlet memurları hakkında 5393 sayılı Kanunun 50 nci maddesi hükümleri uygulanır . Devir tarihi itibarıyla müdür ve daha üstü yönetici unvanlı kadrolarda bulunanlar hakkında 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin altıncı fıkrası hükümleri de uygulanır .
Bu şekilde devredilen memurlar ile 5216 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesi hükümleri uygulanmak suretiyle devredilecek sözleşmeli personelin fark tazminatı hesabında, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesine göre yapılan ödeme dikkate alınmaz . Devredilen veya nakledilen işçilerin ücret ile diğer malî ve sosyal hakları; toplu iş sözleşmesi bulunan işçiler bakımından yenileri düzenleninceye kadar devir veya nakil işleminden önce tabi oldukları toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre, toplu iş sözleşmesi olmayan işçiler bakımından 2012 yılı Eylül ayında geçerli olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerine göre belirlenir .” hükümlerine yer verilmiştir .
8. Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü ile Hizmet-İş Sendikası arasında imzalanarak yürürlüğe giren
Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinde işçi ücretlerinin belirlenme usulü hakkında bir hüküm bulunmamakta, ücret zamları yukarıda ifade edildiği üzere işçi yevmiyelerine yapılacak yüzdelik zamlarla gerçekleştirileceği hüküm altına alınmıştır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; şikayete konu ücret farklılığının yasa ve toplu iş sözleşmesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde hukuka aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla başvuranın talebinin idarece yerine getirilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvurunun incelenmesi neticesinde Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü’nden bilgi ve belge talep edilmiş, başvuran ile diğer işçilerin ücretlerinde farklılık olduğu kabul edilmiş, bu farklılığın diğer kamu kurumlarından Üniversite’ye geçiş yapan işçilerin önceki çalıştığı yerlerde belirlenen yevmiyelerinin farklı olması, işçilerin önceki yevmiyelerinin Üniversite tarafından kazanılmış hak olarak yorumlanması sebebiyle kaynaklandığı ifade edilmiştir . 2016 yılında Üniversite ile Hizmet-İş
Sendikası arasında imzalanan toplu sözleşme hükümlerinde de yevmiye ücretleri arasındaki farkın giderilmediği, mevcut işçi ücretlerine yüzdelik zamlar yapıldığı anlaşılmış olup, aynı işi yapan kamu işçilerinin almış oldukları ücretler arasında farklılık olduğu tespit edilmiştir .
11. Ücret farklılığındaki temel sebebin ise, başvuranın 6360 sayılı Kanun kapsamında Celal Bayar
Üniversitesi Rektörlüğüne geçiş yaptığı, bu geçiş ile 6360 sayılı Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin 10’uncu fıkrası gereğince, yeni sözleşme yapılana kadar eski sözleşmenin yürürlükte olduğu hususudur .
4 / 612. Her ne kadar Üniversite ile Hizmet-İş Sendikası arasında 01/ 01/ 2016 Tarihinde yürürlüğe giren
bir toplu sözleşme imzalansa da, toplu sözleşmede ücretlerin eşit olarak belirleneceğine dair bir hüküm bulunmamakta, maaş zamları ve ikramiye ödemelerinin mevcut yevmiyeler üzerinden hesaplanarak işçi ücretlerinin belirlenmesinin esas alındığı görülmüştür .
13. Toplu iş sözleşmeleri işveren ve işçi sendikaları arasında yazılı olarak hazırlanan bir sözleşmedir .
Söz konusu sözleşme tarafların kanunlar çerçevesinde tarafların serbest iradelerinin karşılıklı olarak ifade edilmesi ile oluşmaktadır . Bu itibarla 01/ 01/ 2016 tarihinde yürürlüğe giren toplu sözleşmede işçi yevmiyelerinin eşitleneceğine dair bir hüküm bulunmadığı, Üniversite’nin toplu sözleşmenin ilgili hükümlerine dayanarak ücret artışı sağladığı tespit edilmiştir .
14. Başvuranın 6360 sayılı Kanun kapsamında çalıştığı belediyeden Üniversite’ye geçiş yaptığı, bu geçişi düzenleyen Kanun’da geçiş yapan işçiler ile diğer işçiler arasında bir ücret farklılığı olması durumunda ücret eşitlemesi yoluna gidileceğine dair bir hüküm bulunmadığı, başvuranın çalıştığı
Üniversite ile Hizmet-İş sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinde de buna ilişkin bir hüküm bulunmadığı tespit edilmiştir .
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın maaş farkının giderilmesi talebinin idarece yerine getirilmemesinde, yasal mevzuat ve toplu iş sözleşmesi hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğinde, hukuka aykırılığın Kurumumuzca tespit edilemediği, bu sebeple başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 16. Şikayete konu olan sorunun çözümü amacıyla Manisa Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü ve
Çalışma Genel Müdürlüğü’nün istenilen belgelerin zamanında ve eksiksiz ve gerekçeli olarak gönderilmesi ile şeffaflık ilkesine uygun davrandığı, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verebilirlik, gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği
Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir . Bu itibarla tarafınıza 25/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile durmuş olan dava açma süresinin başladığı hususu bildirilmiştir .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
5 / 6Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi