|
ÖZET: Başvuran, Erzurum Hastanesi’nde hemşire olarak çalıştığını ve mevzuata aykırı olarak fazla mesai yaptığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, hastane çalışma saatlerinin belirli olduğunu, ancak bu saatlerin aşılması nedeniyle haftalık 42,5 saatten fazla çalıştığını ve bu fazla mesainin karşılığını almadığını belirtmiştir. Ayrıca, öğle dinlenme süresinin sağlanmadığını ifade eden başvuran, hastane yönetiminin bu konudaki taleplerine yanıt vermediğini ve İl Sağlık Müdürlüğü’ne de başvuruda bulunmuştur.
İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın iddialarını değerlendirerek, başvuranın çalışma saatleri ve dinlenme süreleri hakkında gerekli bilgilendirmelerin yapıldığını, ayrıca başvuranın dilekçelerine yanıt verildiğini bildirmiştir. Başvuranın, hastane yönetimi hakkında açtığı davalar ve şikayetlerin de devam ettiği belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemeler sonucunda başvuranın iddialarının yerinde olmadığını ve idarenin hukuka uygun hareket ettiğini tespit etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve bu kararın tebliği ile yargı yolunun açık olduğu ifade edilmiştir. İdarenin, başvuranın dilekçelerine verdiği cevaplarda başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine tam olarak uyulmadığına dikkat çekilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8506-S.24.13287
BAŞVURU NO : 2024/7514
KARAR TARİHİ : 13.08.2024
RET KARARI ,TCKN:
ERZURUM İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ücretsiz olarak fazla çalıştırıldığı iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 16/01/2024 tarihli ve / sayılı başvurusundaki taleplerinin yineleyerek başvurusunun esastan incelenmesini talep etmektedir. Söz konusu başvurusunda ise Erzurum Hastanesi servisinde hemşire olarak görev yaptığını, 23 Ekim tarihinde hastane çalışma saatlerinin poliklinik ve servisler için 08-16.30, özellikli servisler için ise 08-16 olduğuna dair mesaj aldığını, bu konuyu araştırdığını ve bu şekilde çalışmaya dair bir yönetmelik veya başka bir düzenleme bulamadığını, Başhekimliğe yazdığı dilekçede ilgili mevzuatları zikrettiğini ve çalışılması istenilen saatlerin mevzuata aykırı olduğunu, bu şekilde çalışıldığında haftalık 42,5 saatten ayda 10 saat fazla mesai yapılmış olunacağını, fakat bunun bir karşılığının da şimdiye kadar olmadığını belirtip bilgi almak istediğini, ayrıca Sağlık Bakanlığınca belirtilen öğlen arası 1 saat dinlenme imkânının olmadığını ve bunun sağlanmasını talep ettiğini, dilekçesine Hastane yönetimi tarafından verilen cevapta ise 1 saatlik istirahate değinilmediğini ve yürürlükte olmayan bir yönetmeliğin uygulandığına dair cevap aldığını, bunun üzerine İl Sağlık Müdürlüğünden gereken işlemleri yapmalarını istediğini belirterek; Erzurum
Hastanesi Başhekimliğinin kanunlara, yönetmeliklere aykırı davranışlarının, talebinin görmezden gelinmesinin incelenmesini, üst amir olarak müracaat ettiği İl Sağlık Müdürlüğünün Başhekimlik gibi taleplerini görmezden gelerek ilgisiz kalması durumunun incelenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Erzurum Valiliği
İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen 13/02/2024 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazıda özetle;
/
2.1. Hemşire hakkında devam eden herhangi bir inceleme/soruşturma bulunmadığı,
2023 yılı içerisinde yapmış olduğu şikâyetlerine binaen yapılan inceleme/değerlendirmeler neticesinde
başvurularının bazılarına olumlu bazılarına ise çözüm odaklı cevaplar verildiği ve gerekli işlemlerin yapıldığı,
2.2. Başvuranın kadro ve unvan bilgilerini gösterir sicil özeti ve hizmet belgesi ile haftalık çalışma nöbet listelerinin gönderildiği,
2.3. Başvuranın bugüne kadarki iddialarının ilgili hastane Başhekimliğince ve Müdürlüklerince değerlendirilmiş olduğu, yapılan işlemler sonucunda başvurana bilgi verildiği, Yardımcı sağlık personelinin yemek tatili, mesai saatleri hakkında Sağlık Bakanlığının 2014/1 (1. 2. ve 3. maddesi)
Genelgesine istinaden başvuranın dilekçesine cevap verildiği, başvuranın bağlı bulunduğu birim yetkilileri tarafından mesai saatleri hakkında bilgilendirmeler yapılmakta olduğu, başvuranın iddiaları ile ilgili olarak hastanede görev yapan diğer personellerin Müdürlüklerine veya Hastane Başhekimliğine herhangi bir başvuruda bulunmadığı,
2.4. Başvuranın dilekçeleri ile ilgili olarak inceleme/araştırma gerekiyorsa soruşturma yapıldığı ve ilgiliye bilgi verildiği, çok sayıda dilekçe vermesinden kaynaklı bir adet dilekçesine ilgili Hastanenin Disiplin
Bürosundaki iş yoğunluğu nedeniyle sehven geç cevap verildiği,
2.5. Başvuran hakkında Hastane İdaresi arasında 2 adet idari yargıda, 1 adet adli yargıda olmak üzere toplam 3 adet adli safahat bulunduğu,
a) Kendisine mobbing uygulandığı iddiası ile ilgili olarak Erzurum 2. İdari Mahkemesinin 30.11.2023 tarihli ve Karar No: / kararı ile davanın reddine karar verildiğini, bunun üzerine başvuranın bahse konu kararı istinaf ettiğini ve istinaf süreci halen devam ettiği,
b) 07.09.2023 tarihli almış olduğu disiplin tecziyesine (KINAMA) yapmış olduğu itirazına istinaden
Erzurum 3. İdare Mahkemesinin / dosya numarasında yargılanma safahatı halen devam etmekte olduğu,
c) Hastane İdaresi/Yönetimi hakkında görevi kötüye kullanma iddiasıyla Erzurum Cumhuriyet
Başsavcılığına yapmış olduğu şikâyet başvurusuna istinaden / ihbar dosyasında soruşturma safahatının devam ettiği,
2.6. Başvuranın Müdürlükleri ve ilgili Hastane Başhekimliğine hitaben vermiş olduğu dilekçeleri ile ilgili yapılan inceleme/soruşturma ve adı geçene verilen cevabi yazıların yazıları ekinde sunulduğu,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, /
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1. “Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinin birinci ikinci ve üçüncü fıkrasında; “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir. Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.’’
5.2. “Günlük çalışma saatlerinin tesbiti” başlıklı 100’üncü maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında; Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tesbit olunur.
Memurların yürüttükleri hizmetin özelliklerine göre, bu madde uyarınca tespit edilen çalışma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağlı olmaksızın çalışabilmeleri mümkündür. Bu hususa ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanınca belirlenir.
5.3. “Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti” başlıklı
101 maddesinin birinci fıkrasında;
Günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir.
5.4. “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 178. maddesinin ikinci fıkrasında; Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.
Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.
6. Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2014/1 sayılı Sağlık Personelinin Öğle Yemek Tatili Genelgesinin 1, 2 ve 3’üncü maddesinde; “1) Kurumumuza bağlı yataklı sağlık tesislerinde çalışan personele hizmeti aksatmamak kaydı ile saat 12:00-13:00 arasında yemek ve dinlenme süresi verilmesi,
2) Genel kaide bu olmakla beraber; yoğun bakım, ameliyathane, acil servis, doğumhane gibi servislerde
çalışan ve hizmet gereği bu dinlenme süresinden istifade edemeyen ve bu durumu idarece tespit edilen personele, mesai bitiminden bir saat evvel izin verilmesi,
3) Yine hizmetin kesintisiz sunulması gereken birimlerde çalışan ve yemek için münavebeli olarak izin
verilebilen personele de -öğle dinlenme saatinden arta kalan izin süresinin mesai sonunda kullandırılarak-
mesai bitiminden yarım saat evvel izin verilmesi
Personelin arasında eşitliğin ve adaletin temini bakımından gerekli görülmektedir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddedilmesi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran Erzurum Hastanesi servisinde hemşire olarak görev yaptığını, mevzuata aykırı olarak ayda 10 saat fazla çalıştırıldığını ve yemek molasının olması gerekenden daha az olduğunu, Hastane yönetimine şikâyetlerini ilettiğini fakat zaten bildiği mevzuatların tekrarlanarak dilekçelerine gereken cevabın verilmediğini belirterek hukuksuzluğun incelenmesini talep etmektedir.
9. İdare tarafından verilen cevabi yazıda özetle; İdarelerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 99, 100, 101, 178’inci maddelerine ve Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2014/1 sayılı Sağlık Personelinin Öğle Yemek Tatili Genelgesinin 1, 2 ve 3’üncü maddesinde dayanarak işlem yaptığı, ayrıca başvuranın dilekçelerinin cevaplandığı bildirilmiştir.
10. 657 sayılı Kanunun 99. maddesinde “memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir…
Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir” denilerek sağlık hizmetleri gibi süreklilik arz eden hizmetlerin yürütülmesinde farklı çalışma saatlerinin belirlenebileceği hüküm altına alınmıştır.
11. Aynı kanunun 101. maddesinde “günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan
Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir” denilerek çalışma saatleri hakkında düzenleme yapma yetkisin kurumlara verildiği hüküm altına alınmıştır.
12. Ayrıca 657 sayılı Kanunun 178. maddesinde ise “Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.” hükümleri ile yukarıda zikredilen maddelere dayanılarak yapılacak idari işlemlerde fazla mesai ücreti yerine izin verilebileceği belirtilmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, ilgili idarece iletilen çalışma gün ve saatlerini gösterir tablo ve giriş çıkış kayıtları incelenmiş olup, başvuranın 01.09.2023- 01.06.2024 tarihleri arasındaki süreçte 2024 Haziran ayı dışında fazla çalışmasının bulunmadığı, 16.00-08.00 saatleri arasında nöbet, 08.00-16.00 saatleri arasında mesai olacak şekilde mesai usulüne göre çalıştığı, bunlarla birlikte yemek tatili hakkında 12.12.2023 tarih ve sayılı cevabi yazı ile İdare tarafından bilgilendirildiği anlaşıldığından İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
/
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve ERZURUM İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TEBLİĞİNE, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/