|
ÖZET: Başvuru, İçişleri Bakanlığı’na bağlı bir Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68. maddesi uyarınca üçüncü derece kadroya atanma talebiyle yapılmıştır. Başvuran, 30.11.2023 tarihinde yaptığı başvurunun, Aydın Valiliği tarafından İçişleri Bakanlığı’na iletildiğini ancak herhangi bir yanıt almadığını belirtmiştir. Başvuru, ilgili kadroda atama yapılmaması gerekçesiyle reddedilmiştir.
İçişleri Bakanlığı, 30.06.2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’ne atıfta bulunarak, 68. maddenin (B) bendine göre yapılacak atamaların yalnızca yönetici kadrolar için geçerli olduğunu ifade etmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebi, yönetim hizmetleri grubu dışında yer alan unvanlar için uygulanamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın mevcut kadro durumu ve hizmet belgesi incelendiğinde, talep edilen derece değişikliğinin yasal çerçevede mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde, kamu yararı ve eşitlik ilkelerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Başvuranın, idari işlemlere karşı itiraz sürecini bilgilendirilmediği tespit edilmiştir; bu durum, idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlamına gelmektedir. Başvuru, Aydın İdare Mahkemesi’nde yargı yolunun açık olduğu belirtilerek sonuçlandırılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4789-S.24.7573
BAŞVURU NO : 2023/19638
KARAR TARİHİ : 06.05.2024
RET KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Üçüncü derece kadroya atamasının yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 30.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; kamu yönetimi bölümünden mezun olduğunu ve ‘Veri
Hazırlama Kontrol İşletmeni’ olarak görev yaptığını, memuriyeti süresince herhangi bir adli veya idari cezası bulunmadığını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesi uyarınca üçüncü dereceye atamasının yapılması talebiyle 06.06.2023 tarihinde başvuruda bulunduğunu, dilekçesinin Aydın Valiliği tarafından 12.06.2023 tarihli ve sayılı yazı ile İçişleri Bakanlığı Personel Müdürlüğüne gönderilmesine rağmen tarafına herhangi bir cevap verilmediğini belirterek üçüncü derece kadrosuna atamasının yapılmasını ve emsal durumdaki personele ilişkin uygulamanın tarafı ile paylaşılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 12.01.2024 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden İçişleri Bakanlığı Personel
Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 24.01.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Bilindiği gibi 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tasarruf tedbirleri ile ilgili 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “PERSONEL GİDERLERİ” başlıklı bölümünde
“14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.” hükmüne yer verildiği, 2.2. 18.01.2020 tarihli ve 31012 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi hizmet grupları” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Bu Yönetmelik kapsamında Bakanlık personeli görev gruplarına ayrılarak, görevde yükselmeye tabi
kadrolar aşağıda belirtilmiştir:
a) Yönetim Hizmetleri Grubu:
1) Şube müdürü, ilçe yazı işleri müdürü, ilçe nüfus müdürü.
2) Şef.
…
d) İdari Hizmetler Grubu:
1) Memur, sekreter, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni…” hükmüne yer verildiği,
2.3. Yönetici kadro unvanı arasında sayılmayan VHKİ (Ş) kadrosunda görev yapan ilgiliye 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B bendi ile tasarruf genelgesi hükümleri uyarınca 3 üncü derece VHKİ (Ş) kadrosu tahsis edilmesine imkân bulunmadığına dair Aydın Valiliğine 15.01.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ile bilgi verildiği, 2.4. Aydın Valiliği emrinde VHKİ (Ş) kadrosunda görev yapmakta olan adı geçene ait güncel hizmet belgesi/kadro durumunu gösterir belgenin yazı ekinde sunulduğu, 2.5. 12.06.2023 tarihli ve sayılı Aydın Valiliğinden ’in derece değişikliği yapılması talebine ilişkin yazının Bakanlık makamının 15.01.2024 tarihli ve sayılı yazısı ile reddedildiği, 2.6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin A ve B bentlerinin alt bentlerinde yer alan şartlar dikkate alınarak müktesep, hak derece ve kademeleri, öğrenim durumları ile hizmet yıllarına bağlı oldukları hiyerarşik kıdemlerine göre atamaya yetkili amirin takdir yetkisinde olduğu; ancak
30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tasarruf tedbirlerinde yer alan 2021/14
sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı emrinde görev yapmakta olan personele derece tahsisleri yapıldığı, yapılan kadro değişikliklerine ait vizeli cetvellerin merkez ve taşra teşkilatı birimlerine yazı ile gönderildiği, 2.7. Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “PERSONEL GİDERLERİ” başlıklı bölümünde yer alan “14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.” hükmü kapsamında yönetim hizmetleri grubu dışında yer alan diğer unvanlarda görev yapan personele 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi uyarınca derece değişiklikleri yapılamadığı, 2.8. Farklı unvanda görev yapan başka bir personele ait Bakanlık makamı tarafından gönderilen cevabi yazının yazı ekinde sunulduğu, 2.9. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak VHKİ (Ş) kadrosunda veya benzer unvanda görev yapan personel tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;
“Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler…” 5. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Amaç” başlıklı 2 nci maddesi; “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dâhil öğretmen unvanlı kadrolarda görevli olup; fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdürleri ile yardımcıları, cezaevi okullarında çalışan öğretmenler, yönetici, eğitim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dâhil (…) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Milli Eğitim Bakanı tarafından belirlenecek tarihte
Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarda, öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir.
Bu ödenek damga vergisi hariç diğer vergi ve kesintilere tabi tutulmaz.” 5.2. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesi;
“Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:
Sınıflandırma: A) (Değişik: 31/7/1970 – 1327/2 md.) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır.
Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır.
Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.” 5.3. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesinin (B) bendi; “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir…
6. 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Tasarruf Tedbirleri’ konulu ve 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “PERSONEL GİDERLERİ” başlıklı bölümü; “…14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Aydın Valiliğinde Veri Hazırlama ve Kontrol
İşletmeni olarak görev yaptığını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesi uyarınca üçüncü dereceye atamasının yapılması talebiyle 06.06.2023 tarihinde başvuruda bulunduğunu, dilekçesinin Aydın
Valiliği tarafından 12.06.2023 tarihli ve sayılı yazı ile İçişleri Bakanlığı Personel Müdürlüğüne gönderilmesine rağmen tarafına herhangi bir cevap verilmediğini belirterek üçüncü derece kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
9. İçişleri Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 68 inci maddesinin A ve B bentlerinin alt bentlerinde yer alan şartlar dikkate alınarak müktesep, hak derece ve kademeleri, öğrenim durumları ile hizmet yıllarına bağlı oldukları hiyerarşik kıdemlerine göre atamaya yetkili amirin takdir yetkisinde olduğu; ancak 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan tasarruf tedbirlerinde yer alan 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümleri doğrultusunda yönetim hizmetleri grubu dışında yer alan diğer unvanlarda görev yapan personele 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi uyarınca derece değişiklikleri yapılamadığı hususları ifade edilmiştir.
10. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde uyuşmazlığın; Veri Hazırlama ve
Kontrol İşletmeni (VHKİ) kadrosunda görev yapan başvuranın 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi kapsamında derece yükseltilmesine ilişkin atamasının yapılmadığı noktasında toplandığı görülmektedir.
11. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; başka kurumdan naklen atama yolu ile 16.12.2020 tarihinde Araştırma Merkezi Müdürlüğünde VHKİ kadrosunda görev yaptığı, 26.07.2021 tarihinde naklen
atama ile Aydın Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğüne görevlendirilmesinin yapıldığı ve hâlihazırda Aydın
Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğü bünyesinde VHKİ unvanında 5 inci derece ve üçüncü kademede kamu görevini sürdürdüğü bilgisi edinilmiştir.
12. İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Aksaray Valiliğine hitaben gönderilen
27.02.2023 tarihli ve sayılı yazıda;
“Valiliğiniz İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü emrinde İl Planlama Uzmanı olarak görev yapmakta olan … …. ‘ya 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi uyarınca 3 üncü derece İl Planlama
Uzmanı kadrosunun tahsis edilmesine ilişkin ilgi yazınız incelenmiştir.
Bilindiği gibi 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tasarruf tedbirleri ile ilgili 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “PERSONEL GİDERLERİ” başlıklı bölümünde; ’14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.” hükmüne yer verilmiştir.
18.01.2020 tarihli ve 31012 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin ‘Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi hizmet grupları” başlıklı 5 inci maddesinde; Bu Yönetmelik kapsamında Bakanlık personeli görev gruplarına ayrılarak, görevde yükselmeye tabi
kadrolar aşağıda belirtilmiştir:
a) Yönetim Hizmetleri Grubu:
1) Şube müdürü, ilçe yazı işleri müdürü, ilçe nüfus müdürü.
2) Şef…”
Buna göre 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ortak Hükümler 11 —(Değişik: 29/11/1984 – KHK – 243/1 md.) Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan; İçişleri Bakanlığı İl Planlama
Uzmanlığına, İstihdam Uzmanlığına, İl İstihdam Uzmanlığına,” maddesi gereği yönetici kadro unvanı arasında sayılmayan İl Planlama Uzmanı kadrosunda görev yapan ilgilinin 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 68/B bendi ile tasarruf genelgesi hükümleri uyarınca 3 üncü derece İl Planlama Uzmanı kadrosu tahsis edilmesine imkân bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmek suretiyle İçişleri Bakanlığı emrinde çalışan ve İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri kapsamında Yönetim Hizmetleri Grubu kadrolarında görev yapmayan personelin 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 68/B bendi ile tasarruf genelgesi hükümleri uyarınca derece değişikliği yapılmadığı görülmektedir.
13. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununu 68 inci maddesinin (B) bendinin üçüncü paragrafında, bu bent hükümlerine göre atananların atandıkları kadronun aylık (ek gösterge dâhil) ve diğer haklarından yararlanacağı, bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınacağı; ancak bu bende göre atananların atandıkları kadro aylıklarının, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmayacağı hükmüne yer verilmiştir. Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarının giderlerinden tasarruf sağlanması amacıyla yürürlüğe konulan 2021/14 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “Personel Giderleri” başlıklı bölümünde de, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre
yapılacak atamaların sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacağı, yönetici kadroları dışındaki kadrolara söz konusu bent çerçevesinde atama yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
14. Derece yükselmesi; memurun bulunduğu hizmet sınıfı içinde bir üst dereceye geçmesidir. Memurların derece yükselmesine ilişkin şartlar Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci düzenlenmiştir. Söz konusu madde, memurların iki şekilde derece yükselmesini öngörmektedir. Mezkûr maddenin (A) bendinde olağan, (B) bendinde olağan dışı derece yükselmesi düzenlenmiştir.
15. 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (A) bendinde düzenlenen olağan derece yükselmesi için bazı şartların oluşması gerekmektedir. Bu çerçevede üst dereceden boş bir kadronun bulunması, personelin derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3. kademesinde 1 yıl bulunmuş olması ve kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş olması şarttır. Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendinde düzenlenen olağan dışı derece yükselmesi ise, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4. derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilmesidir. Olağan dışı yükselme yöntemiyle atama yapılmasının amacı, yönetime, üst yönetim kadrolarını gençleştirme imkânı vermek, genç ve yetenekli devlet memurlarına mükteseplerine bakılmadan yükselme imkânı kazandırmaktır. Hizmet süresi bakımından daha aşağıdaki derecelerde bulunan ve bu yüzden ilk dört dereceye yükseltilmesi olanağı bulunmayan başarılı memurların, Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendindeki özel koşulları taşımaları durumunda, ilk dört derece içindeki bir dereceye yükseltilmeleri idarenin takdirine bırakılmıştır.
16. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar almaktadır. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil
Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi
Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
17. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmemektedir. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Bkz. Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
18. Yukarıda açıklandığı üzere, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekmektedir. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin tetkikinden; başvuranın 3. derece şef kadrosuna atanma talebi hakkında işlem tesis edilmeme gerekçesinin; 2021/14 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı
Genelgesinin “Personel Giderleri” başlıklı bölümünde de, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamaların sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile
sınırlı tutulacağının ifade edilmesi olarak gösterildiği görülmektedir.
19. 2021/14 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında yapılacak atamalara ilişkin sadece şef dâhil yönetici kadroları için bu madde hükümlerine istinaden atama yapılacağı, bu kadrolar dışında kalanların ise söz konusu bent çerçevesinde atama yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin (A) bendi kapsamında düzenlenen olağan derece yükselmesine ilişkin atamalara sınırlama getirilmediği; ancak Kanun ile idarenin takdirine bırakılan ve
Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendinde düzenlenen olağan dışı derece yükselmesine ilişkin atamalarda ise idarenin takdir yetkisine sınırlama getirilmediği görülmektedir. Somut olayda ise başvuranın 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında bir üst dereceye atamasının yapılması konusunun idarenin takdir yetkisi dâhilinde olduğu muhakkaktır. Somut uyuşmazlığın çözümünde; idarenin takdir yetkisini kamu yararına, hizmet gereklerine ve eşitlik ilkesine uygun kullanıp kullanmadığı hususunun irdelenmesi gerekmektedir.
20. İdare, aynı durumda veya statüde olan personelin taleplerini değerlendirip karar verirken ve bu yönde takdir yetkisini kullanırken adil, hakkaniyetli ve objektif olmak zorundadır. Somut olayda
İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Aksaray Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğüne hitaben yazılan 27.02.2023 tarihli ve sayılı yazı incelendiğinde; İçişleri Bakanlığı emrinde çalışan ve İçişleri Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri kapsamında Yönetim Hizmetleri Grubu kadrolarında görev yapmayan personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B bendi ile tasarruf genelgesi hükümleri uyarınca derece değişikliği yapılmadığı görülmektedir.
21. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Ombudsmanın 2021/13516, 2022/7363 numaralı emsal Ret Kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde;
657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında yapılacak atamalara ilişkin idarenin
takdir yetkisi bulunduğu, idarenin takdir yetkisinin sınırsız olmadığı ve bu yetkisini kullanırken kamu yararına, hizmet gereklerine ve eşitlik ilkesine aykırı işlem tesis edemeyeceği, 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tasarruf tedbirleri ile ilgili 2021/14 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümleri doğrultusunda yönetim hizmetleri grubu dışında yer alan diğer unvanlarda görev yapan personele 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi uyarınca derece değişiklikleri yapılamayacağının açıkça ifade edildiği, somut olayda Kurumumuza sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde eşitlik ilkesine aykırı bir hususun tespit edilemediği, açıkça bir hukuka aykırılık söz konusu olmadığı sürece idarenin takdir yetkisini belirli yönde kullanmaya zorlanamayacağı açık olduğu, somut olayda da idarenin takdir yetkisini kamu yararı amacı dışında kullandığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamadığından, başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini
göstermediği, bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 04.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Aydın İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi