|
ÖZET: Türk Hava Kurumu Üniversitesi’nde yüksek lisans eğitimi gören başvuran, mezuniyet için gerekli dersleri tamamlamasına rağmen, 5300 TL borcu olduğu gerekçesiyle diplomasını alamamıştır. Başvuran, bu durumun hukuka aykırı olduğunu belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. Danıştay, başvuranın mezuniyet işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiğine ve diplomasının verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna karar vermiştir.
Kararda, başvuranın eğitim sürecinde gerekli dersleri tamamladığı ve mezuniyet için gereken şartları sağladığı vurgulanmıştır. İdarenin, başvuranın borcu olduğu iddiasıyla diplomasını vermemesi, ilgili mevzuat hükümlerine ve iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuştur. Ayrıca, idarenin eğitim ücretlerini tahsil etmemesi nedeniyle başvuranın mağduriyetinin giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın diplomasının verilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 19678-19678 |sayi|86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/10778 2018/ 10778
KARAR TARİHİ : 26/11/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türk Hava Kurumu Üniversitesi
Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Mezun olmaya hak kazanan başvurana sonradan bildirilen borç sebebiyle diplomasının verilmemesi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 05/09/2018 5.9.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 05/ 09/ 2018 tarihinde başvuruda bulunan
başvurusunda özetle ; 2014- 2015 yılı güz dönemi Türk Hava Kurumu (THK) Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü İşletme Tezli Yüksek Lisans Programına burslu öğrenci olarak kayıt yaptırdığını, 2014- 2015 Güz Döneminde 5 dersten, 2014- 2015 Bahar Döneminde ise 2 dersten sorumlu tutularak bu dersleri tamamladığını, 2016 Güz Döneminde tezli programdan tezsiz programa geçmek durumunda kaldığını, 2015- 2016 yılı güz döneminde tezsiz program kapsamında dönem projesi ve 3 dersten sorumlu tutulduğunu, bahse konu dersleri ve dönem projesini başarıyla tamamlayarak mezun olmaya hak kazandığını, bursunun 1 yılı kapsadığının hiç bir aşamada kendisine bildirilmediğini, dersleri tamamlamasına rağmen mezuniyet işlemlerinin yapılmaması ve diplomasının hiçbir gerekçe gösterilmeden verilmemesi nedeniyle BİMER’e 13/ 06/ 2018 tarihinde başvuruda bulunduğunu kendisine Türk Hava Kurumu Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 05/ 07/ 2018 tarihinde, Yüksek
Lisans Programına iki dönem ( 1 yıl) ile sınırlı olmak üzere burs sağlandığı, bu kapsamda kendisinden herhangi bir ücret tahsil edilmeksizin 16/ 09/ 2014 tarihinde kaydının yapıldığı, ancak
1 / 12başvuranın 2 dönem ( 1yıl) içerisinde mezuniyet için gerekli dersleri başarı ile tamamlayamadığı, 2
dönem hakkı sona erdiğinde 2015- 2016 Güz Döneminde 3 ders ve dönem projesi dersi alarak 2015- 2016 Güz Döneminde mezuniyeti için gerekli ders/kredi yükünü tamamlayabilmiş ve mezun duruma gelmiş olduğu, bu nedenle 3 ders, dönem projesi ve üçüncü dönem kayıt ücreti olarak toplam
5.300 TL borcu bulunmakta olduğu yönünde cevap verildiğini, maddi ve manevi olarak birçok zarara
uğramış olduğunu, mezuniyetinden 3 yıla yakın bir süre geçmesine rağmen halen diplomasını alamadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini ve diplomasının aslının tarafına verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 18/ 09/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Türk
Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından gönderilen 28/ 09/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde hukuki bir değerlendirmeye yer verilmemekle beraber istenilen bilgi ve belgeler Kurumumuza gönderilmiş olup ekli belgelerden;
2.1) Başvuran ’ın; İşletme Türkçe Tezli Yüksek Lisans Programına
16/ 09/ 2014 tarihinde numara ile kayıt yaptırdığı, 2015- 2016 Güz döneminde İşletme
Tezli Yüksek Lisans Programından İşletme Tezsiz Yüksek Lisans Programına yatay geçiş talebinde bulunduğu, ilgilinin yatay geçiş talebinin Enstitü Yönetim Kurulunca uygun bulunduğu, 2015- 2016
Güz döneminde mezuniyeti için gerekli ders/kredi yükünü tamamladığından mezun olmaya hak kazandığı,
2.2) Başvuranın, Üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte İşletme Tezli Yüksek Lisans Program ücretinin
4 dönemle ( 2 yıl) sınırlı olmak üzere 100 TL başvuru ücreti dahil toplamda 8100 TL olduğu,
başvurana % 100 burs sağlandığı ve bu kapsamda kendisinden herhangi bir ücret tahsil edilmeksizin kayıt işlemlerinin gerçekleştirildiği, başvuranın eğitim bedelini ödeyeceğine dair taahhütname imzaladığı ancak taahhütname gereği ödemesi gereken ücreti ödemediği,
2.3) Anılan dönemde çok sayıda öğrenci olması ve işlemlerin o dönemde büyük çoğunlukla manuel
olarak takip edilmesi nedeniyle, başvurana belirtilen eğitim-öğretim ücretinin tahsili amacıyla bildirim yapılmadığı,
2.4) Başvuranın programı tamamlaması gereken 2 dönemde ( 1 yıl) mezuniyet için gerekli dersleri
başarı ile tamamlayamadığı, 2 dönem hakkı sona erdiğinde, 2015- 2016 Güz döneminde Tezli programda başarılı olamayacağını değerlendirerek Tezli Yüksek Lisans programından Tezsiz programa yatay geçiş talebinde bulunduğu, başvuranın bu talebi uygun bulunarak yatay geçiş işleminin yapıldığı, Tezsiz Yüksek lisans programı 10 ders ve dönem projesinden oluştuğundan başvuranın 2015- 2016 Güz döneminde 3 ders ve dönem projesi dersine kayıt yaptırdığı, 3 ders için ders başına 1200 TL, dönem projesi 1200 TL ve dönem kayıt ücreti 500 TL olmak üzere toplam
5300 TL ödemesi gerekirken herhangi bir ödeme yapmadığı, sonuç olarak, başvuranın Üniversiteye
ödemesi gereken toplam ( 4800+ 500 TL) 5300 TL borcu bulunduğu,
2 / 122.5) Üniversitenin başvuranın eğitim öğretim sürecinde her türlü kolaylığı ve hoşgörüyü gösterdiği,
başvuranın da yürürlükteki mevzuat uyarınca ödemesi gereken eğitim öğretim ücretini tam ve eksiksiz ödeme yükümlülüğü olduğu, başvurana büyük bir kolaylık sağlandığı, programı mevzuatta öngörülen sürede tamamlayabilmiş olması halinde herhangi bir ilave ücret ödemesinin gerekmeyeceği, ancak başvuranın programı 2 dönemde bitiremediği, programlar arası geçiş yaparak ve ilave 3 ders ve bitirme projesi alarak ancak tamamlayabildiği,
2.6) Ayrıca 30/ 04/ 2013 tarih ve 28633 sayılı yayınlanan Türk Hava Kurumu Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 10/ 2 maddesi gereği lisansüstü programlara kayıtlı öğrencilerin ilgili programdan mezun oluncaya kadar her dönem kayıt yenilemek zorunda olduğu, kayıt yenilemeyen öğrencilerin kaydını yenilemediği dönemlerde hiçbir öğrencilik hakkından (eğitim hizmeti, danışmanlık hizmeti vb.) faydalanamayacağı gibi, resmi öğrenci belgesi ve resmi transkript belgesi vb. çeşitli evrak talebinde bulunamayacağı,
2.7) 2015- 2016 Güz döneminde başvuranın kendi isteği ile İşletme Tezli Programdan Tezsiz
Programa yatay geçiş yaptığı, Tezli Programdan aldığı 7 dersi saydırarak 2015- 2016 Güz döneminde
3 ders ve dönem projesi dersini alarak eğitimini tamamladığı ve mezun duruma geldiği,
2.8) Başvurana başlangıçta yüzde yüz burs uygulandığı, kendisine eğitim öğretimini süresi içerisinde
tamamlayabilmesi amacıyla her türlü hoşgörü ve yardımın gösterildiği,ancak başvuranın anılan borcu ödeme konusunda iyiniyetli bir çabası veya önerisinin bulunmamakta olduğu, Türk Hava
Kurumu Üniversitesinin bir Vakıf Üniversitesi olduğu, faaliyetlerini sürdürebilmesi için eğitim öğretim ücretini tahsil etmesi gerektiği, başvuranın 10 ders aldığı, öğretim üyelerinin danışmanlığında bitirme projesi çalışması yaptığı, kendisine 1.5 yıl süre boyunca tam ve eksiksiz olarak eğitim-öğretim hizmeti verildiği, bu nedenle hukuken başvuranın verilmiş olan eğitim öğretim bedeli tam ve eksiksiz olarak ödemesi gerektiği,
2.9) Başvuranın eğitim öğretim sürecinde bir aksama meydana gelmemesi amacıyla kendisine
gösterilmiş olan hoşgörü ve daha önce öğrencilerin ücret durumlarının manuel takip ediliyor olmasından kaynaklanan bir durumun söz konusu olduğu, ancak, benzer durumların tekrar yaşanmaması için öğrenci bilgi sisteminde 2016- 2017 Bahar döneminden itibaren gerekli düzenlemeler yapıldığı, dönem kayıt ve ders ücretini ödememiş olan öğrencilerin kayıtlarının yapılmamakta olduğu,
2.10) Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilerin eğitim öğretim gördükleri süre ve kendilerine tanınmış
olan indirim tutarları dikkate alınarak ücretlendirilmekte olduğu, programı süresinde tamamlayabilmiş başarılı öğrenciler ile programı öngörülen süreden daha uzun bir zamanda tamamlayanlardan aynı ücretin alınmasının mümkün olmadığı, başvuranın programı zamanında tamamlayabilmiş olması halinde herhangi bir ücret alınmayacağı, ancak, kullandığı ilave dönemde almış olduğu derslerin ücretinin kendisine yansıtıldığı, açıklamalarına yer verildiği görülmüştür .
3 / 12III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” hükmüne ,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘ Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne,
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması,
öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44. Maddesinin “c “bendinde : ; “ Bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın önlisans programlarını azami dört yıl, lisans programlarını azami yedi yıl, lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programları azami dokuz yıl, yüksek lisans programını azami üç yıl, doktora programını ise azami altı yıl içinde başarı ile tamamlayarak mezun olamayanlar, bu Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir . Bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam eder .” Hükmüne,
5.1) “ Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri”
başlıklı 46. maddesinin : “a” bendinde ; “ Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim
Kurulunca hesaplanır . Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır . Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır . Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir . Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır . Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz .”hükmüne, “f” bendinde; “ Lisansüstü öğrenimin, 44 üncü maddenin (c) fıkrasındaki süreler içinde tamamlanamaması halinde, tez aşamasında ödenecek öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti, lisansüstü öğrenim için belirlenen dönemlik katkı payı veya öğrenim ücretine (d) fıkrasındaki oranlar uygulanarak hesaplanır .” hükmüne , “g” bendinde; “
Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir . Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz . Ödeme güçlüğü bulunan birinci öğretim öğrencilerinin ödemesi gereken katkı payının tamamı, talepleri halinde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca katkı kredisi olarak verilebilir .”hükmüne,
4 / 126) 01/ 07/ 1996 tarihli 22683 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin;
6.1) “Yatay Geçiş Yoluyla Öğrenci Kabulü” başlıklı 5. maddesi; “İlgili üniversite veya yüksek
teknoloji enstitüsü içindeki başka bir enstitü anabilim dalında veya başka bir yükseköğretim kurumunun lisansüstü programında en az bir yarıyılı tamamlamış olan başarılı öğrenci, lisansüstü programlara yatay geçiş yoluyla kabul edilebilir . Yatay geçiş yoluyla kabul edilme koşulları ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir .” hükmüne 6.2)“Lisansüstü Programlara Kayıt” başlıklı 6. Maddesi; “ Lisansüstü programlara kabul edilen öğrencilerin kayıtlarının kesinleşmesi için gerekli koşullar ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir ” hükmüne,
6.3) “Yüksek Lisans Programı” başlıklı 8. maddesi; ” a) Yüksek lisans programı, tezli ve tezsiz
olmak üzere iki şekilde yürütülebilir . Bu programların hangi enstitü anabilim dallarında ve nasıl yürütüleceği ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir .
b) Tezli ve tezsiz yüksek lisans programları arasında geçişe izin vermek yükseköğretim kurumlarının yetkisindedir ve ilgili yönetmeliklerinde belirtilen esaslara göre düzenlenir .” Hükmüne,
6.4) “Süre” başlıklı 10 uncu maddesi,” “a) Tezli yüksek lisans programını tamamlama süresi dört
yarıyıldır . Daha kısa sürede mezun olabilecek bir öğrenciyle ilgili düzenlemeler, ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikte belirtilir . İlgili yönetmelikler uyarınca başarısız olan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği bu süreden önce kesilebilir .
b) Dört yarıyıl sonunda kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya yükseköğretim kurumunun öngördüğü en az genel not ortalamasını tutturamayan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir .c) Tez çalışmasından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız not alan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir .
d) Kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla bitiren, ancak tez çalışmasını Madde 10-a’da belirtildiği üzere dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için en fazla iki yarıyıl ek süre verilebilir .” hükmüne,
7) 30/ 04/ 2013 tarih ve 28633 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Hava Kurumu
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin;
7.1) “Kesin kayıt ve kayıt yenileme ” başlıklı 10 uncu maddesinde ; “( 1) Lisansüstü programlara
kabul edilen öğrencilerin listesi enstitü yönetim kurulunun kararı ile kesinleşir ve enstitü tarafından ilan edilir . Kesin kayıt işlemleri enstitü tarafından duyurulan süre içerisinde ve belirlenen esaslara uygun olarak yapılır . Süresi içerisinde kesin kaydını yaptırmayan adaylar öğrencilik haklarını kaybederler . Bu adayların yerine sırasıyla yedek listedeki adaylar ilan edilerek kabul edilirler . ( 2)
Öğrenciler, kayıtlı oldukları programdan mezun oluncaya kadar, her dönem başında kayıt yenilemek zorundadır .” hükmüne,
5 / 127.2)“Süre” başlıklı 20 inci maddesi “ ( 1) Tezli yüksek lisans programını tamamlama süresi azami
üç yıldır . Bu Yönetmelikte belirtilen tüm yükümlülüklerini yerine getiren öğrenciler daha kısa sürede programı tamamlayabilirler . ( 2) Tezli yüksek lisans programını azami üç yıl içinde başarı ile tamamlayamayanlar, 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir . Bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam eder .”hükmüne,
7.3) “Tezsiz yüksek lisans diploması” başlıklı 32.maddesi ; “( 1) Kredili derslerini ve dönem
projesini başarıyla tamamlayan yüksek lisans öğrencisine Tezsiz Yüksek Lisans Diploması verilir .
( 2) Tezsiz Yüksek Lisans Diploması üzerinde öğrencinin izlemiş olduğu enstitü anabilim dalındaki programın onaylanmış adı bulunur . ( 3) Tezsiz yüksek lisans programına devam edenler, başvurdukları yükseköğretim kurumunca tezli yüksek lisans programı için belirlenmiş olan asgari şartları yerine getirmek kaydıyla, tezli yüksek lisans programına geçiş yapabilirler . Bu durumda tezsiz yüksek lisans programında alınan dersler enstitü yönetim kurulu kararıyla tezli yüksek lisans programındaki derslerin yerine sayılır .” hükmüne, 8.) Türk Hava Kurumu Üniversitesi Ana Yönetmeliğinin;
8.1) “Mütevelli heyetin görevleri” 6 ıncı maddesinin h bendinde, “h ) Öğrencilerden alınacak
eğitim-öğretim ücretlerini belirlemek ” hükmüne, 8.2)“Bursun Verilmeyeceği Durumlar” başlıklı 19 uncu maddesinde ; “( 1) Sosyal Destek Bursu; a) Yabancı Dil Hazırlık Sınıfında okumakta olan öğrencilere, b) Güz ve bahar yarıyıllarında tam zamanlı okumayan öğrencilere, c) “Uyarma” cezası hariç olmak üzere disiplin cezası alan öğrencilere, d) Yabancı uyruklu öğrencilere (T .C. vatandaşlığı olup, yabancı uyruklu statüsünde kayıt yaptıran öğrenciler dâhil), e) Normal öğrenim süresini aşan öğrencilere , f) Akademik genel not ortalaması dört üzerinden iki ( 2,00/ 4,00) nin altında olan öğrencilere not ortalaması dört üzerinden iki ( 2,00/ 4,00) ve üzerine çıkıncaya kadar verilmez .” hükmüne, 9.) Türk Hava Kurumu Üniversitesinin Lisansüstü Programlarda Uygulanması Düşünülen
Ücret Miktarları ile Ücretlere İlişkin Esaslarının;
9.1) “Tezli Yüksek Lisans Programlarına İlişkin Esaslar” başlığı altında;
– 7 Ders, Seminer ve Tez’den oluşur .
– Öğrenciler, 3 üncü dönemden itibaren her dönem tez dersine kayıt yaptırmak ve tez ücretini
Ödemek zorundadır .
– Öğrenciler, her dönem asgari ders sayısı kadar ders ücreti ve kayıt-ücreti ödemek zorundadır .
-Tezli Yüksek Lisans Programının normal öğrenim süresi 2 yıldan ( 4 dönemden) oluşur .
– Ücretler dönem başında tahsil edilir .
6 / 129.2)” Tezsiz Yüksek Lisans Programlarına İlişkin Esaslar” başlığı altında :
– 10 Ders ve Dönem (Bitirme) Projesinden oluşur .
-Öğrenciler, her dönem asgari ders sayısı kadar ders ücreti ve kayıt ücreti Ödemek zorundadır, – Tezsiz Yüksek Lisans Programının normal öğrenim süresi 2 yıldan ( 4 dönemden) oluşur .
– Ücretler dönem başında tahsil edilir .
9.3)” Lisansüstü Programlar dair Ücret Uygulamalarına İlişkin Genel Esaslar” başlığı altında :
– Lisansüstü Programlara Başvuru Ücreti l 50TL dir .
– Dönem Kayıt Ücreti ve Başvuru Ücreti hiçbir koşulda iade edilmez, – Eğitim-öğretim ücretleri, Üniversitemizin ilgili hesabına Türk Lirası olarak yatırılır .
– Ödeme ihtilaflarında Enstitü Kurulunun vereceği karara öğrencilerin uyması zorunludur .
düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü
gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran , Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
İşletme Türkçe Tezli Yüksek Lisans Programına 16/ 09/ 2014 tarihinde kayıt yaptırdığı, 2015- 2016
Güz Döneminde tarihinde İşletme Tezli Yüksek Lisans programından İşletme Tezsiz Yüksek Lisans programına yatay geçiş yaptığı, mezuniyet için gerekli ders/kredi yükünü ve projesini tamamlayarak mezun olmaya hak kazandığı ancak 5300 TL borcu olduğu iddiasıyla Üniversitenin diplomasını vermekten imtina ettiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
12) Konu ile ilgili Kurumumuzca incelenerek sonuçlandırılan benzer başvuru örneklerine
bakıldığında; Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarih ve 2017/ 12803 sayılı Tavsiye Kararında;”… ilgili yasa hükümleri ve Üniversite tarafından alınmış esaslar çerçevesinde öğrencilerin ödeyecekleri dönem ve ders ücretlerinin miktarlarının belirlenmesi ve bu belirlenen miktarların dönem başında tahsil edilmeleri ve gerekli tedbirleri alınması için gereğinin yapılması noktasında idarenin sorumluluğu olduğu, başvuranın normal koşullar altında eğitim-öğretimi süresince kendisinden talep edilen ücretleri yatırarak üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği, idarenin dönem başında tahsil edilmesi gereken ücretlerin tahsil edilmemesinde hizmet kusurunun olduğu ve yine hakkaniyet gereği idarenin ilgili mevzuata aykırı olan ve o dönem kullanmış olduğu sistemden kaynaklı aksaklıklardan
7 / 12ve uygulama hatalarından doğan zararları başvurana yansıtmaması gerektiği, ilgili Yönetmelikte
diploma alabilmek için borcu bulunmamak şartı olmamasına karşın; idarenin borcu olduğunu düşündüğü başvurana diploma verdikten sonra icra takibi başlatma yolunu işletebilecekken, diploma vermeme yolunu seçmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir .” şeklinde karar verildiği görülmüştür .
13) Konu ile ilgili mevzuat hükümlerine bakıldığında ; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun Cari
hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46. maddesinin
“g” bendinde; “ Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir . Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz .” hükmüne, yine bilgi ve belge yazımıza istinaden idare tarafından gönderilen “Lisansüstü Programlarda Uygulanması Düşünülen Ücret Miktarları ile Ücretlere İlişkin
Esaslar” başlığı altında hem Tezli Yüksek Lisans Programlarına İlişkin Esaslar hem de Tezsiz
Yüksek Lisans Programlarına İlişkin Esaslar başlığı altında “ Öğrenciler, her dönem asgari ders sayısı kadar ders ücreti ve kayıt ücreti ödemek zorundadır ,” ve “Ücretler dönem başında tahsil edilir .” düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür . Yine Türk Hava Kurumu Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Tezsiz yüksek lisans diploması” başlıklı 32.maddesinde;
“Kredili derslerini ve dönem projesini başarıyla tamamlayan yüksek lisans öğrencisine Tezsiz
Yüksek Lisans Diploması verilir” düzenlemesiyle tezsiz yüksek lisans diploması alabilmenin koşullarının sayıldığı görülmüştür .
14) Somut olayda, başvuranın 16/ 09/ 2014 tarihinde Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü İşletme Yüksek Lisans Tezli programına yüzde yüz burslu olarak kayıt olduğu, 2015- 2016
Güz Döneminde İşletme Tezli Yüksek Lisans programından İşletme Tezsiz Yüksek Lisans programına yatay geçiş yaptığı, Tezsiz programda alması gereken ders, kredi yükü ve dönem projesini tamamlayarak 2015- 2016 Güz Döneminde mezun olmaya hak kazandığı ancak mezuniyet bilgilerinin Yükseköğretim Sistemine (YÖKSİS) işlenmediği ve 5300 TL öğrenim borcu bulunduğu gerekçesi ile diplomasının verilmediği anlaşılmaktadır .
15) İdarece, başvuranın, Üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte İşletme Tezli Yüksek Lisans Program
ücretinin 4 dönemle ( 2 yıl) sınırlı olmak üzere 100 TL başvuru ücreti dahil toplamda 8100 TL olduğu, başvurana yüzde yüz burs sağlandığı ve kayıt işlemlerinin gerçekleştirildiği, başvuranın eğitim bedelini ödeyeceğine dair taahhütname imzaladığı ancak taahhütname gereği ödemesi gereken ücreti ödemediği, başvuranın programı tamamlaması gereken 2 dönemde ( 1 yıl) mezuniyet için gerekli dersleri başarı ile tamamlayamadığı, 2 dönem hakkı sona erdiğinde, 2015- 2016 Güz döneminde Tezli programda başarılı olamayacağını değerlendirerek Tezli Yüksek Lisans programından Tezsiz programa yatay geçiş talebinde bulunduğu, başvuranın bu talebi uygun bulunarak yatay geçiş işleminin yapıldığı, Tezsiz Yüksek Lisans Programı 10 ders ve dönem projesinden oluştuğundan başvuranın 2015- 2016 Güz döneminde 3 ders ve dönem projesi dersine kayıt yaptırdığı, 3 ders için ders başına 1200 TL, dönem projesi 1200 TL ve dönem kayıt ücreti 500
TL olmak üzere toplam 5300 TL ödemesi gerekirken herhangi bir ödeme yapmadığı, sonuç olarak, başvuranın Üniversiteye ödemesi gereken toplam ( 4800+ 500 TL) 5300 TL borcu bulunduğu hususlarının açıklandığı görülmüştür .
8 / 1216) Yine anılan dönemde çok sayıda öğrenci olması ve işlemlerin o dönemde büyük çoğunlukla
manuel olarak takip edilmesi nedeniyle, başvurana belirtilen eğitim-öğretim ücretinin tahsili amacıyla bildirim yapılmadığı ve benzer durumların tekrar yaşanmaması için öğrenci bilgi sisteminde 2016- 2017 Bahar döneminden itibaren gerekli düzenlemelerin yapıldığı, dönem kayıt ve ders ücretini ödememiş olan öğrencilerin kayıtlarının yapılmadığı hususlarının idarece belirtildiği anlaşılmıştır .
17) Başvuru konusu uyuşmazlığa kronolojik sırayla bakıldığında; başvuranın tezli başladığı
programdan tezsiz programa geçtiği, bu programda alması gerekli dersleri aldığı, dönem projesini tamamladığı ve tüm bu süreçler için kendisinden ödenmesi istenen ücretleri ödediği, mezuniyet için gerekli ders/kredi yükünü tamamladığından 2015- 2016 Güz döneminde mezun olmaya hak kazandığı anlaşılmaktadır . Buraya kadar başvuran nazarında hayatın olağan akışı içerisinde işleyen sürecin akabinde başvuranın mezuniyet işlemlerinin gerçekleştirilmemesi üzerine 29/ 06/ 2018 tarihinde BİMER’ e başvuruda bulunduğu ve bu başvuru üzerine Üniversite tarafından verilen 05/ 07/ 2018 tarihli yanıtta; 15. paragrafta belirtildiği üzere özetle başvuranın, Üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte İşletme Tezli Yüksek Lisans Programı eğitim-öğretim ücreti 4 dönemle ( 2 yıl)
sınırlı olmak üzere, başvuru ücreti ( 100 TL) dâhil toplamda 8100 TL olarak uygulanmakta olduğu, başvurana 1 yıl süre ile yüzde yüz burs sağlandığı ve kayıt işlemlerinin gerçekleştirildiği, başvuranın programı tamamlaması gereken 2 dönemde ( 1 yıl) mezuniyet için gerekli dersleri başarı ile tamamlayamadığı, 2 dönem hakkı sona erdiğinde, 2015- 2016 Güz döneminde Tezli programda başarılı olamayacağını değerlendirerek Tezli Yüksek Lisans programından Tezsiz programa yatay geçiş talebinde bulunduğu, başvuranın bu talebi uygun bulunarak yatay geçiş işleminin yapıldığı , Tezsiz Yüksek Lisans Programı 10 ders ve dönem projesinden oluştuğundan başvuranın 2015- 2016
Güz döneminde 3 ders ve dönem projesi dersine kayıt yaptırdığı, 3 ders için ders başına 1200 TL, dönem projesi 1200 TL ve dönem kayıt ücreti 500 TL olmak üzere toplam 5300 TL ödeme yapması gerektiği hususlarının açıklandığı, belirtilen tutarın en kısa sürede Üniversitenin ilgili hesabına ödenmesi gerektiği şeklinde cevap verildiği görülmektedir .
18) Dosya kapsamındaki idarece aksi ispat edilemeyen tüm bu bilgi ve belgelerden başvurana
idare tarafından 5300 TL borcu olduğu hususu başvuranın BİMER’ e başvurması üzerine 05/ 07/ 2018 tarihli cevabı yazı ile bildirildiği, kaldı ki idare her ne kadar başvuranın fazladan aldığı eğitim-öğretim dönemi borcu olduğunu belirtmiş olsa da; idarenin 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunun 46. maddesinin “g” bendinde; “ Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir . Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz .” hükmüne, bizzat ilgili idarece belirlenmiş “Lisansüstü Programlarda Uygulanması Düşünülen Ücret
Miktarları ile Ücretlere İlişkin Esaslar ” içesinde yer alan “ Öğrenciler, her dönem asgari ders sayısı kadar ders ücreti ve kayıt ücreti ödemek zorundadır ,” ve “Ücretler dönem başında tahsil edilir”, düzenlemelerine aykırı davrandığı, başvurandan ilgili dönem başlarında tahsil etmesi gereken öğrenim ücretlerini ve ders ücretlerini gereği gibi tahsil etmediği, yine öğrenim ücreti ve ders ücreti almaksızın yahut eksik almak suretiyle başvuranın dönem ve ders kayıtlarını yaptığı, kanuna aykırı olarak öğrencilik haklarından yararlanmasına izin verdiği, başvuranın 2015- 2016 Güz
9 / 12döneminde mezun olmaya hak kazandığını belirttiği, başvurana başkaca hiçbir aşamada herhangi bir
bildirim yahut tebliğ de bulunmadığı bir borcu olduğunu 05/ 07/ 2018 tarihli yazısı ile bildirdiği anlaşılmaktadır . Ayrıca idarenin işleyişten kaynaklı kusurunu benzer durumların tekrar yaşanmaması için öğrenci bilgi sisteminde 2016- 2017 Bahar döneminden itibaren gerekli düzenlemelerin yapıldığını, dönem kayıt ve ders ücretini ödememiş olan öğrencilerin kayıtlarının yapılmadığını açıklayarak kabul ettiği tespit edilmiştir .
19) Tüm bunların yanında tezsiz yüksek lisans diploması alabilme koşullarının belirlendiği
Üniversite Yönetmeliğinin 42 inci maddesinin birinci fıkrasında Kredili derslerini ve dönem projesini başarıyla tamamlama koşullarını sağlayan ve mezun olan başvurana diplomasının verilmemesinin aynı zamanda Yönetmeliğin 42 inci maddesine de aykırılık teşkil ettiği ve borcun var olup olmadığı hususunda bir değerlendirme yapmaksızın bir an için idarenin iddia ettiği borcun var olduğu kabul edilse dahi bu durumun başvuranın diplomasını almasına engel teşkil etmediği kanaatine varılmıştır .
20) Öte yandan idare vermiş olduğu cevaplarda başvurana gösterilen hoşgörü sebebiyle böyle
hareket ettiğini açıklamış olsa da; idarenin yasa hükümlerini uygulamamasının gerekçesinin takdir yetkisini aşan keyfiliğe yol açan uygulamalarının olmaması gerektiği değerlendirilmiştir . İdare işlem ve eylemlerini yerine getirirken hukuk devleti ilkesine uygun hareket etmeli, idarenin eylem ve işlemleri hem kanuna dayanmalı hem de bu eylem ve işlemler kanuna aykırı olmamalıdır . (Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 gün ve E .2013/ 67, K2013/ 164)
Anayasa Mahkemesi kararlarında da ifade edildiği gibi, hukuk devletinin unsurlarından olan “hukuki güvenlik” ilkesi gereği devlet faaliyetlerinin önceden tahmin edilebilir, öngörülebilir olması gerekmekte olup, takdir yetkisini zorlayan ve keyfiliğe yol açacak kurallara yer vermemelidir .
“Belirlilik” ilkesinin gereği ise, maddi hukuk ve usul kurallarının önceden öngörülebilir bir açıklıkta ve kişilerin haklı beklentilerini bariz şekilde bertaraf etmeyecek düzenlemeler yapılmasını gerektirir .
Aksi takdirde, verilen yetkilerin sınırları belirsiz olup takdir keyfiliğe dönüşmesine neden olur ve yasanın verdiği ucu açık yetki kullanımıyla tesis edilen işlemlerin hukuki denetimi de yasa engeli sebebiyle gereği gibi yapılamaz .
21) Hal böyle olunca ilgili yasa hükümleri ve Üniversite tarafından alınmış esaslar çerçevesinde
öğrencilerin ödeyecekleri dönem ve ders ücretlerinin miktarlarının belirlenmesi ve bu belirlenen miktarların dönem başında tahsil edilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması için gereğinin yapılması noktasında idarenin sorumluluğu olduğu, başvuranın normal koşullar altında eğitim-öğretimi süresince kendisinden talep edilen ücretleri yatırarak üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği, idarenin dönem başında tahsil edilmesi gereken ücretlerin tahsil edilmemesinde hizmet kusurunun olduğu ve yine hakkaniyet gereği idarenin ilgili mevzuata aykırı olan ve o dönem kullanmış olduğu sistemden kaynaklı aksaklıklardan ve uygulama hatalarından doğan zararları başvurana yansıtmaması gerektiği, ilgili Yönetmelikte diploma alabilmek için borcu bulunmamak şartı olmamasına karşın; idarenin borcu olduğunu düşündüğü başvurana diploma verdikten sonra icra takibi başlatma yolunu işletebilecekken, diploma vermeme yolunu seçmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir .
22) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
10 / 12kapsamına göre; 2015- 2016 Güz döneminde Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü İşletme Tezsiz Programından mezun olmaya hak kazanan başvuranın mezuniyet işlemleri gerçekleştirilerek kendisine diplomasının verilmesi talebine karşı THK Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsünün 05/ 07/ 2018 tarihli yazısı ile başvuranın 5300 TL öğrenim borcu olduğu gerekçesiyle diplomasının verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde Kurumumuza gönderildiği, böylece “makul sürede karar verme ” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“ karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
24) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin
sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye
Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara
İdare Mahkemelerine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
THK Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünün 05/ 07/ 2018 tarihli yazısı ile başvuranın 5300 TL öğrenim borcun olduğu gerekçesiyle mezuniyet işlemlerinin gerçekleştirilmemesi ve diplomasının verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılarak mezun olmaya hak kazanan başvuranın mezuniyet işlemlerinin gerçekleştirilerek diplomasının verilmesi yönünde TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türk Hava Kurumu
Üniversitesince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Türk Hava Kurumu Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
11 / 12Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi