|
ÖZET: Başvuran, 2018 Yükseköğretim Kurumları Sınavı sonucunda Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesine tam burslu olarak yerleştirildiğini, ancak kayıt döneminde daha önce duyurulmayan bir kural gereği tam eğitim ücreti ödemek zorunda kaldığını iddia etmiştir. Başvuran, bu durumun hukukun geriye yürümezliği ve hukuk güvenliği ilkelerine aykırı olduğunu belirterek tam burslu kayıt yaptırma talebinde bulunmuştur.
Danıştay, başvuranın iddialarını değerlendirirken, 2018 YKS Kılavuzunun adayları bağlayıcı nitelikte olduğunu ve üniversitelerin burs yönetmeliklerinin de bu bağlamda dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Kılavuzda, bir yükseköğretim programından mezun olanların burslu programlara yerleşemeyeceği yönünde bir düzenleme bulunduğu, ancak bu durumun başvuranın tercihlerini etkileyen farklı bilgilerle çeliştiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar verilmiş ve Atılım Üniversitesi Rektörlüğüne, başvuranın tam burslu olarak kayıt yaptırması yönünde gerekli işlemleri yürütmesi tavsiye edilmiştir. Bu durum, hukuki belirlilik ilkesinin ihlali olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 22013-22013 |sayi|86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/11305 2018/ 11305
KARAR TARİHİ : 27/12/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Atılım Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın burslu öğretim görme talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 20/09/2018 20.9.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, 2018 yılı Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS)
sonucuna göre Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesine tam burslu olarak yerleştirildiğini, tercih yapmadan önce Üniversitenin Burs Yönetmeliğini inceleyerek bu konuda görevlendirilmiş
Üniversite personelinden bursluluk koşulları hakkında bilgi edindiğini, kayıt döneminden önce herhangi bir 4 yıllık lisans programından mezun olanların burslu programları kazanmış olsalar dahi tam eğitim ücreti ödemelerine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmuyor iken, kayıt döneminde bu uygulamanın getirildiğini belirtmektedir . Başvuran, Mütevelli Heyetine konu hakkında verdiği dilekçesine cevap verilmediğini, kendisine %50 burslu kayıt yaptırma imkânı verilebileceğinin şifahen iletildiğini ifade etmektedir . Başvuran, Üniversite tarafından Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına Kılavuzda yer alması için bildirilmeyen ve tercih döneminde Mütevelli Heyeti tarafından kabul edildiği ilan edilmeyen bir kuralın, kayıt esnasında getirilmesinin kanunların geriye yürümezliği, hukuk güvenliği ile Üniversite kontenjanının belirli bir kısmını burslu öğrencilere ayırma ilkelerine aykırı olduğunu belirtmekte ve Kurumumuzdan Üniversiteye tam burslu kayıt
.
1 / 6yaptırmasının sağlanmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Atılım Üniversitesi Rektörlüğünün 01/ 11/ 2018 tarihli ve E. sayılı yazısında; 2.1. 2018 Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Özel Koşul ve Açıklamalarının 60 ıncı maddesinde bir yükseköğretim kurumundan mezun olanların, YKS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde sadece ücretli veya diğer indirimli statülerde kayıt yapabilmesine izin verilebileceğinin belirtildiği, 2.2. Mütevelli Heyetin 13/ 07/ 2018 tarihli ve / sayılı toplantısında, bir üst paragrafta kendisine tanınan takdir yetkisi kapsamında, açıköğretim programları dahil herhangi bir 4 veya daha fazla yıllık lisans programından mezun olan öğrencilerin tam ücretli öğrenim görmelerine karar verildiği, konu hakkında gerekli duyuruların ve bilgilendirmelerin yapıldığı, 2.3. 2018 yılı tercih işlemlerinin 07/ 08/ 2018- 14/ 08/ 2018 tarihleri arasında yapıldığı, Mütevelli
Heyetin anılan kararının, tercih dönemi öncesinde alınmış olduğu, 2.4. 2018 Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Özel Koşul ve Açıklamalarının 60 ıncı maddesi kapsamında bulunanların, İdarelere tanınan takdir yetkisini göz önünde bulundurarak, tercihlerini yapmadan önce ilgili üniversiteden bilgi almaları gerektiğine yer verildiği, gerekli araştırmayı yapmakla bu durumda olanların sorumlu tutulduğu, 2.5. Başvurusundan başvuranın bu durumu kayıt döneminde araştırdığının anlaşıldığı, 2.6. Bir yükseköğretim programından mezun olan öğrenciler YKS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde burslardan veya indirimlerden yararlanamayacağına yönelik düzenlemeye Atılım Üniversitesi Burs Yönetmeliğinde “önemli not” başlığı altında yer verildiği, açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”, “ Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde
2 / 6bulunmakla görevlidir…” ,
5. 15/ 07/ 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 numaralı Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı” ara başlığı altındaki “Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde;
“Kılavuz : Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder”, “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci
maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde; “Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır :
Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti… işlemlerini yapmak” ; aynı maddenin (i) fıkrasında; “ Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak .”, 6. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un
“Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “Kılavuz : Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder .”; “Temel ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında;
“Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir”, 7. 28/ 03/ 2018 tarihli ve 28601 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .”, 8. 2018 yılı Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve
Kontenjanları Kılavuzunun “Tablo 3 ve 4 ile İlgili Açıklamalar” başlığında; “Üniversiteler, kendi öğrencisi veya başka üniversitenin öğrencisi olup ayrılanların veya ilişiği kesilen/ilişiğini kesenler ile bir yükseköğretim programından mezun olanların, YKS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde sadece ücretli veya diğer indirimli statülerde kayıt yapabilmesine izin verebilirler . Bu durumda olanların tercihlerini yapmadan önce ilgili üniversiteden ayrıntılı bilgi almaları gerekmektedir” , Tablo 3 ve Tablo 4’te Yer Alan
Yükseköğretim Programlarının Koşul ve Açıklamaları ( 2. Kısım Koşullar) başlığındaki 60 ıncı maddede; “Yükseköğretim kurumu Mütevelli Heyeti tarafından verilen indirim ve imkanlar
.
3 / 6(öğrenim ücreti muafiyeti, burs, para, yurt, yemek vb .), öğretim ücretini ödeme koşulları, taksitli
veya peşin ödeme imkanları, diğer ücretler, sonraki yıllarda ücretlerde yapılacak artışlar, burslu programlara ilişkin ayrıca verilecek burs süreleri ile eğitim öğretime ilişkin diğer hususlar, ilgili yükseköğretim kurumunun internet sayfasından öğrencilere duyurulacaktır . Ücretler, ödeme yöntemleri, öğrenim ücretindeki olası artışlar her yıl, kayıtlı öğrenciler için de TEFE-TÜFE oranları dikkate alınarak Mütevelli Heyetinin uygun göreceği oranda yeniden belirlenebilir . Üniversiteler, kendi öğrencisi veya başka üniversitenin öğrencisi olup ayrılanların veya ilişiği kesilen/ilişiğini kesenler ile bir yükseköğretim programından mezun olanların, YKS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde sadece ücretli veya diğer indirimli statülerde kayıt yapabilmesine izin verebilirler . Bu durumda olanların tercihlerini yapmadan önce ilgili üniversiteden ayrıntılı bilgi almaları gerekmektedir . Adayların tercihlerini yapmadan önce üniversitelerin internet sayfasındaki bilgileri dikkatlice inceleyerek tercihlerini yapmaları gerekmektedir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 2018 yılı YKS sonucuna göre Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesine tam burslu olarak yerleştirildiğini, tercih ve kayıt döneminden önce herhangi bir 4 yıllık lisans programı mezun olanların burslu programları kazanmış olsalar dahi tam eğitim ücreti ödemelerine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmuyor iken, kayıt döneminde bu uygulamanın getirildiğini belirtmektedir .
Başvuran, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına Kılavuzda yer alması için bildirilmeyen ve tercih döneminde Mütevelli Heyet tarafından kabul edildiği ilan edilmeyen bir kuralın, kayıt esnasında getirilmesinin kanunların geriye yürümezliği, hukuk güvenliği ile Üniversite kontenjanının belirli bir kısmını burslu öğrencilere ayırma ilkelerine aykırı olduğunu belirtmekte ve Kurumumuzdan
Üniversiteye tam burslu kayıt yaptırmasının sağlanmasını talep etmektedir .
11. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince, 2018 yılı YKS Kılavuzu (Kılavuz), adayları bağlayıcı niteliktedir . Sınavlara ilişkin işlemler de, adayların Kılavuz hükümlerini incelediklerini onaylamalarının akabinde yürütülmektedir .
12. 2018 Kılavuzunda, tercihlerin 07- 14/ 08/ 2018 tarihinde yapılmasının öngörüldüğü, bir yükseköğretim programından mezun olanların, YKS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde sadece ücretli veya diğer indirimli statülerde kayıt yapabilmesine izin verebileceğinin, adayların tercihlerini yapmadan önce üniversitelerin internet sayfasındaki bilgileri dikkatlice inceleyerek tercihlerini yapmaları gerektiğinin düzenlendiği görülmektedir . Bu itibarla, bir yükseköğretim programından mezun olanların burslu olamayacakları, ancak diğer
4 / 6indirimli statülerden faydalanmaları konusunda Üniversite karar organlarına takdir yetkisi tanınmış
olduğu görülmektedir . Ayrıca, Kılavuzda bu durumda olanların tercihlerini yapmadan önce üniversitelerin internet sayfasındaki bilgileri dikkatlice inceleyerek tercihlerini yapmaları gerektiğine de yer verilmiştir . Buraya kadarki açıklamalardan, başvuranın kendi durumu hakkında bilgi edinmek üzere tercihte bulunacağı üniversitelerin internet sayfasını dikkatlice incelemesi gerektiği açıktır .
13. Üniversite Mütevelli Heyetinin de kendisine verilen takdir yetkisi kapsamında, tercih döneminden önceki 13/ 07/ 2018 tarihli ve / sayılı toplantısında, daha önce bir yükseköğretim kurumundan mezun olanların tam ücretli olarak öğrenim görmelerini kararlaştırdığı görülmektedir .
14. Diğer yandan, Kurumumuzca yapılan incelemede, Atılım Üniversitesinin adaylara yönelik olarak düzenlediği internet sayfasındaki Burs Yönetmeliğinde ( http : //uniaday .atilim .edu .tr/pages/ 29/burs-yonetmeligi 28/ 11/ 2018) yükseköğretim programından mezun olan öğrenciler YKS sonuçlarına göre burslu veya indirimli programlara yerleşmeleri halinde burslardan veya indirimlerden yararlanamayacağına yer verilmesine karşın, başvuranın da incelediğini iddia ettiği Üniversitesinin resmi internet sitesindeki Burs Yönetmeliğinde ( https : //www .atilim .edu .tr/files/yonetmelikler/Burs_Y%C 3%B6netmeli%C 4%9Fi_ 26_06_2018.pdf 28/ 11/ 2018) bu yönde bir bilgilendirmenin yer almadığı tespit edilmiştir .
15. Hukuki güvenlik ilkesi, hukuk kurallarında sık sık değişiklikler yapılarak hukuki istikrarı ve belirliliği yok eden kurallar ihdas edilmemesini, geriye yürüyen kuralların kazanılmış haklara dokunmadan bireylerin temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alınması gerekliliğini ifade etmektedir . Başvuru konusu olayda, başvuranın tercih döneminde üniversitenin internet sayfasını inceleyip incelemediği tespit edilemese de, 2018 YKS Kılavuzunda adayların tercihlerini, üniversitelerin internet sayfasındaki bilgileri dikkatlice inceleyerek yapmaları gerektiğinin düzenlenmesi ile Üniversiteye ait iki farklı internet sayfasında başvuranın tercihlerini etkileyecek şekilde farklı bilgiler verilmesi ve Üniversite Mütevelli Heyeti Kararının adaylara duyurulmadığı birlikte değerlendirildiğinde, hukuki belirlilik ilkesinin ihlal edildiği değerlendirilmektedir .
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
18. İyi yönetim ilkelerinde olan “dürüstlük ve nezaket” ilkeleri gereği İdarenin adayların karar almalarına etki edecek değişiklikler hakkındaki düzenlemeleri eksiksiz olarak yayımlaması gerekmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
.
5 / 619. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
İdarenin, başvuranın tam burslu olarak kayıt yaptırması yönünde gerekli işlemleri yürütmesi ve adayların karar almalarına etki edecek değişiklikler hakkındaki düzenlemeleri eksiksiz olarak yayımlaması için gerekli önlemleri alması hususlarında ATILIM ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Atılım Üniversitesi Rektörlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve ATILIM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.