|
ÖZET: Bu karar, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Daire Başkanı’nın, diğer kamu kurumlarındaki Daire Başkanları gibi makam tazminatından yararlanma talebini incelemektedir. Başvuran, eşit işe eşit ücret ilkesine dayanarak, üniversite Daire Başkanlarının da makam tazminatı alması gerektiğini savunmuştur. Ancak, Yükseköğretim Kurulu ve Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, bu taleplerin yasal düzenleme gerektirdiğini ve mevcut durumda herhangi bir işlem yapamayacaklarını belirtmişlerdir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 26. maddesi ve IV sayılı cetvel, makam tazminatının yalnızca belirli unvanlar için ödeneceğini düzenlemektedir. Üniversite Genel Sekreterleri, bu unvanlar arasında yer alırken, Daire Başkanları bu kapsamda değerlendirilmemektedir. Dolayısıyla, başvuranın talebi, yalnızca kanun değişikliği ile mümkün olabileceği için reddedilmiştir. Bu durum, makam tazminatından yararlanabilecek unvanların yasama yetkisi çerçevesinde belirlendiğini göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5893-S.22.8978
BAŞVURU NO : 2021/20355
KARAR TARİHİ : 29/04/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı
Üniversite Daire Başkanlarının makam tazminatı ödemesinden
BAŞVURUNUN KONUSU :
yararlanan unvanlar arasına alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, üniversitede görev yapan Daire Başkanlarının harcama yetkilisi olduğunu, ayrıca muhasebe hizmetlerini de yürüttüklerini, diğer kamu kurum ve kuruluşlarındaki
Daire Başkanları makam tazminatından yararlanırken kendilerinin bundan yararlanamadığını, eşit işe eşit ücret ilkesine aykırılık olduğunu belirterek, Üniversite Daire Başkanlarına yapılan haksızlığın ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla, 2021/20124 numaralı dosya kapsamında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan 13/12/2021 tarih ve S. 21.28011 sayılı yazımız ile konuyla ilgili görüş talep edilmiş olup, ilgili Başkanlığın 03/01/2022 tarihli görüş yazısında; 2.1. Söz konusu taleplerin, yasal düzenleme gerektiren hususlar olduğundan Başkanlıklarınca yapılacak bir işlem bulunmadığını, 2.2. Yükseköğretim kuruluşları genel sekreter yardımcıları ve daire başkanlarının; yetki, sorumluluk ve hiyerarşik konumlarının uygulamada idari örgütlenmenin usul ve esasına uygunluk göstermemesine ilişkin mevcut durumun iyileştirilmesi, yasal düzenleme gerektiren hususlar olduğundan Başkanlıklarınca yapılacak bir işlem bulunmadığını, 2.3.Konuyla ilgili yürütülen herhangi bir çalışmaları bulunmadığını,
İfade etmiştir.
3. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla, 2021/20124 numaralı dosya kapsamında, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı’ndan 13/12/2021 tarih ve S. 21.28012 sayılı yazımız ile konuyla ilgili görüş talep edilmiş olup, ilgili Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel
Müdürlüğü’nün 29/12/2021 tarihli görüş yazısında; 3.1.Anılan kadrolara ilişkin ek göstergelerin 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa ekli (II) sayılı cetvel ile makam tazminatlarının ise (IV) sayılı cetvel ile belirlendiği, 3.2. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 128 inci maddesinde “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” hükmünün yer aldığını belirtmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarih ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4.1. “Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri” ana başlıklı “A. Genel Olarak” alt başlıklı 87. maddesinde; “Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkilerinin, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; (…)”; 4.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlıklı “1. Genel ilkeler” alt başlıklı 128.
maddesinin 2. fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin 1.
fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Göstergeler:” başlıklı 43. maddesinde; “ (…) B)
(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K.
1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK527/2 md.) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. (…);
6.1. Ek 26. maddesinde; “Bu Kanuna ekli IV sayılı cetvelde unvanları yazılı görevlerde bulunanlara hizalarında gösterilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda makam tazminatı ödenir. Makam tazminatı damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz ve ödemelerde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır.” 7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yönetim örgütleri:” başlıklı 51. maddesinde; “ a.
Yükseköğretim üst kuruluşlarında başkana, üniversitelerde rektöre bağlı, merkez yönetim örgütünün başında bir genel sekreter ve hizmetlerin gerekli kıldığı daire başkanları, müdürler, danışmanlar, hukuk müşavirleri, uzmanlar ile büro ve iç hizmet görevlerini yapmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi memurlar ve diğer görevliler bulunur.
Daire başkanlıkları ve müdürlükler üst kuruluşlarda kurulların, üniversitelerde yönetim kurulunun kararı ile genel hükümlere göre kurulur.
(…)”; 7.1. “Atamalar:” başlıklı 52. maddesinde; “Atama esasları: a. Genel Sekreter ile daire başkanları, müdürler, hukuk müşavirleri ve uzmanlar, yükseköğretim üst kuruluşlarında ilgili kuruluşların görüşü alınarak Yükseköğretim Üst Kuruluşunun Başkanı; üniversitelerde ise yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından atanır. Fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterinin atanması, ilgili dekan ve müdürün önerisi üzerine rektör tarafından yapılır.
(…)”; 8. 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı ve
Görevleri” ana başlıklı “Üniversite İdari Teşkilatı:” alt başlıklı 26. maddesinde; “ Üniversite İdari
Teşkilatı aşağıdaki birimlerden oluşur: a) Genel Sekreterlik, b) Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı, c)
Personel Daire Başkanlığı, d) Komptrolörlük Daire Başkanlığı, e) Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, f)
Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı, g) Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı, h) Bilgi
İşlem Daire Başkanlığı, i) Hukuk Müşavirliği, j) Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı, k) Üniversite
Hastanesi Başmüdürlüğü.”; 8.1. “Genel Sekreterlik:” başlıklı 27. maddesinde; “1. Genel Sekreterlik, bir Genel Sekreter ile en çok iki Genel Sekreter Yardımcısından ve bağlı birimlerden oluşur.
2. Genel Sekreter, üniversite idari teşkilatının başıdır ve bu teşkilatın çalışmasından Rektöre karşı sorumludur.
3. Genel Sekreter, üniversite idari teşkilatının başı olarak yapacağı görevler dışında, kendisi ve kendisine bağlı birimler aracılığı ile aşağıdaki görevleri yerine getirir. a) Üniversite idari teşkilatında bulunan birimlerin verimli, düzenli ve uyumlu şekilde çalışmasını sağlamak, b) Üniversite Senatosu ile Üniversite
Yönetim Kurulunda oya katılmaksızın raportörlük görevi yapmak; bu kurullarda alınan kararların yazılması, korunması ve saklanmasını sağlamak, c) Üniversite Senatosu ile Üniversite Yönetim
Kurulunun kararlarını üniversiteye bağlı birimlere iletmek, d) Üniversite idari teşkilatında görevlendirilecek personel hakkında rektöre öneride bulunmak, e) Basın ve halkla ilişkiler hizmetinin yürütülmesini sağlamak, f) Rektörlüğün yazışmalarını yürütmek, g) Rektörlüğün protokol, ziyaret ve tören işlerini düzenlemek, h) Rektör tarafından verilecek benzeri görevleri yapmak.”; Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden 10. Başvuran Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nde Daire Başkanı olduğunu, diğer kurumlardaki
Daire Başkanları gibi makam tazminatından yararlanmayı talep etmiştir.
11. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü görüş yazısında, memurların özlük haklarına ilişkin konuların kanunla düzenleneceğini; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı da, bu taleplerin yasal düzenleme gerektirdiğini, kendilerinin yapabileceği bir şey olmadığını ve yürütülen herhangi bir çalışma da bulunmadığını ifade etmiştir.
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 26. maddesinde, aynı Kanunun IV sayılı cetvelinde yazan unvanlara makam tazminatı ödeneceği düzenlenmiştir. IV sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 7.
sırasında “Birinci dereceli kadroya atanmış olmak şartıyla; Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Kurum
Başkanlığı ve Müstakil Genel Müdürlüklerin merkez teşkilatı Daire Başkanı, (…), Üniversite Genel
Sekreterleri, Din İşleri Yüksek Kurulu Sekreteri, (…)” unvanları için “2000” tazminat gösterge oranı belirlendiği görülmüştür.
13. Makam tazminatından yararlanan Üniversite Genel Sekreterlerinin, 124 sayılı Yükseköğretim Üst
Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede, üniversite idari teşkilatının başı olduğu ve bu teşkilatın çalışmasından Rektöre karşı sorumlu olduğu açıkça düzenlenmiştir.
14. Aynı Kanun Hükmünde Kararnamede Üniversite Genel Sekreterlerinin “Üniversite idari teşkilatında bulunan birimlerin verimli, düzenli ve uyumlu şekilde çalışmasını sağlamak, Basın ve halkla ilişkiler hizmetinin yürütülmesini sağlamak, Rektörlüğün yazışmalarını yürütmek, Rektörlüğün protokol, ziyaret ve tören işlerini düzenlemek” gibi görevleri olduğu görülmüştür. Üniversite Genel Sekreter Yardımcıları ve Daire Başkanlarının da Üniversite Genel Sekreterine bağlı olarak görevlerini ifa ettikleri anlaşılmıştır.
15. Tüm dosya kapsamında yapılan incelemede, başvuranın makam tazminatı talebinin ancak kanun değişikliği ile mümkün olduğu, Kurumumuz tarafından bu talebin hem Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı’na, hem de Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı’na görüş talebiyle iletildiği, makam tazminatından üniversite idari teşkilatının başı ve Rektöre karşı sorumlu olan Genel Sekreterin hukuken yararlanmasının mümkün olduğu, makam tazminatından yararlanabilecek unvanların yasamanın yetkisinde olduğu değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerekmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6. maddesinde “İyi yönetim
ilkelerine” yer verilmiştir. Yapılan değerlendirmede; idarelerin süresinde cevap vererek “makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandıkları görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana, bilgileri için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na ve Cumhurbaşkanlığı İdari
İşler Başkanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi