Üniversite rektörlüğünün makam aracı alımında damga vergisini mevzuata aykırı şekilde üstlenmesi nedeniyle tazmin hükmü tasdik edildi (Sayıştay)

Konu: Rektörlük makam aracı olarak satın alınan otomobil için yapılan ödemeye ait damga vergisinin Damga Vergisi Kanununun 3. maddesine aykırı olarak Üniversite tarafından ödenmesi.

20 sayılı ilamın 6. Maddesiyle; … Üniversitesi Rektörlüğü’ne Rektörlük makam aracı olarak satın alınan otomobil için yapılan ödemeye ait damga vergisinin Damga Vergisi Kanununun 3. maddesine aykırı olarak Üniversite tarafından ödenmesi sonucu … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan … göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

“Rektörlük makam aracı olarak satın alınan otomobil için yapılan sözleşmenin ekte sunulduğu belirterek Satış Sözleşmesinde;

Aracın satış fiyatının belirlenmesinde bu formda belirtilen fiyat değişebilecektir, (sözleşmenin birinci maddesi) , damga vergisinin müşteriye ait olduğu (sözleşmenin üçüncü maddesi), vergi, trafik tescil ve ruhsat işlemleri resmi bedelleri resmi makamların karar ve uygulamaları nedeniyle değişkenlik gösterebileceğinden, bu değişiklikler aracın teslim fiyatına yansıtılacak ve bu değişikliklerden kaynaklanabilecek fiyat farkı müşteri (Üniversite) tarafından karşılanacaktır (sözleşmenin beşinci maddesi), hususlarının taraflarca belirlendiğini belirtmiştir.

Aracın anahtar teslim fiyatı … TL olarak belirlendiğini ve anlaşma yapıldığını, buna mukabil birinci ödemede … TL, ikinci ödemede ise fiyat farkı olarak … TL olmak üzere, toplam … TL satıcı … OTOMOTİV’ e ödeme yapıldığını, dolayısıyla sözleşme bedelinden ( … TL- …TL ) … TL daha az bir ödeme yapılarak kamu yararı ayrıca sağlandığını ve satıcı firmaya bu şekilde ödeme yapıldığını, satıcıya yapılan ödemelerin tamamından Damga Vergisi Kanununa göre Damga Vergisi kesintisi yapıldığını, üniversitenin talebi üzerine, satıcı firmanın da iyi niyet göstermek suretiyle kamu yararı adına, … TL alacağından feragat ettiğini belirtmiştir.

Sonuç İtibariyle Sayıştay İlamında kamu zararı olarak addedilen … TL’ nin damga vergisi olarak değil, taraflarca yapılan satış sözleşmesi gereği sözleşme kapsamı içerisinde, teklif fiyat dâhilinde değerlendirilmesi gerektiğini, satıcı firma tarafından bu tutarın fiyat farkı olarak (faturada bu ibare geçmektedir) üniversiteye fatura edildiğini, bu ödeme yapılmadan satıcı firmanın sözleşme hükümleri gereğince aracı teslim etmeyeceğini beyan ettiğini, gecikme cezası, hukuki sorun gibi olumsuz durumlarla karşı karşıya kalmamak için kamu yararı adına bu ödemenin zorunlu olarak satıcı firmaya yapıldığını” belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Rektörlüklerine makam aracı olarak alman otomobil için sözleşme hükümlerine göre damga vergisinin müşteriye ait olması nedeniyle fiyat farkı olarak ödemede bulunulduğunu, … TL anahtar teslim fiyatı olan aracı …+…TL=…-TL bedel karşılığı almak suretiyle … TL kamu yararı sağlandığını ileri sürerek tazmin hükmünün kaldırılmasını,” istemektedir.

488 sayılı Kanunun 1. maddesine istinaden Kanuna ekli 1 sayılı tablonun Damga Vergisine Tabi Kâğıtlar başlığının IV. Makbuzlar ve diğer kâğıtlar başlığının 1/A pozisyonunda belirtilen damga vergisinin kesilmesi gerekmektedir. Aynı Kanun’un 3. maddesinde: “Damga vergisinin mükellefi kâğıtları imza edenlerdir. Resmi Dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların damga vergisini kişiler öder.” demektedir. Anlaşılacağı üzere Rektörlük makam aracı olarak alman otomobil için yapılan ödemeye ait damga vergisi yükümlülüğü yüklenici firmaya ait olmasına rağmen idare tarafından satıcıya ödenmesi yasal değildir.

Diğer taraftan Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 2 maddesinin birinci fıkrasın gereği damga verisinin fiyat farkı olarak ödeneceğine ilişkin hüküm konmadığından taşıt alımları ait damga vergisi dolayısıyla fiyat farkı ödenmesi mümkün değildir.

Bu durum karşısında tazmin hükmünün 6085 sayılı Kanun’un 55/7. maddesi gereği olduğu gibi tasdikine karar verilmesi uygun olur görüşündeyim.”

Şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar Damga Vergisine tabidir.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu (I) Sayılı Tabloda “Damga Vergisine Tabi Kâğıtlar… IV. Makbuzlar ve diğer kâğıtlar 1. Makbuzlar: a) Resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dâhil) nedeniyle, kişiler tarafından resmi dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmi daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kâğıtlar …” denilmek suretiyle resmi daireler tarafından yapılan ödemelerden damga vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.

Dolayısıyla mal alım ihalelerinde teklif veren firmalar söz konusu damga vergisi kesintisini hesap ederek tekliflerini vermeleri gerekmektedir.

Yine Kanunun 3 üncü maddesinde de;

“Damga vergisinin mükellefi kâğıtları imza edenlerdir.

Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların damga vergisini kişiler öder…” denilmektedir.

Damga Vergisi Kanunu’nun yukarıda belirtilen hükümleri uyarınca Üniversitenin damga vergisi kesintisini yaparak şirkete ödeme yapması gerekirken Damga Vergisi Kanunu aşmak amacıyla damga vergisi tutarındaki ödemeyi fiyat farkı olarak göstermesi tamamen mevzuata aykırı bir ödemedir. Yapılan sözleşmenin damga vergisinin müşteriye ait olacağına ilişkin hükmü Borçlar Kanununun “Kesin Hükümsüzlük” başlıklı 27. Maddesinin;

“Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.” hükmü uyarınca geçersizdir şöyle ki damga vergisi kanunu bu yükümlülüğün kimde olduğunu zaten açıklığa kavuşturmuştur.

Diğer yandan bu ödemenin fiyat farkı olarak yapılabilmesi için sözleşmede fiyat farkına ilişkin bir hüküm bulunması gerekmektedir. Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde aynen;

“4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesi çerçevesinde doğrudan temin usulüyle yapılan birinci fıkra kapsamındaki mal alım sözleşmelerinde bu Esaslara uygun şekilde hazırlanmış açık bir düzenleme bulunması halinde bu Esaslar uygulanabilir.” denilmektedir. Dolayısıyla sözleşmede fiyat farkına ilişkin bir hüküm olmaması durumunda mal alımlarında fiyat farkı ödenmesi mümkün değildir. İlgili ödeme emri belgelerinde ise fiyat farkı ödeneceği ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Kaldı ki fiyat farkının neyden kaynaklandığı ve nasıl hesaplandığı ile ilgili bir açıklama da yapılmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 20 sayılı ilamın 6. maddesiyle … TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliğiyle 10.01.2018 tarihinde karar verildi.

Karar verildiği 10.01.2018 tarih ve 43961 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.