Üniversite sosyal tesislerinin elektrik giderlerinin özel bütçeden karşılanmasının mevzuata aykırı bulunarak tazmin hükmü verilmesi (Sayıştay)

Sosyal tesis giderlerinin bütçeden karşılanması;

8- 50 sayılı İlamın 24. maddesiyle; … Üniversitesi Konukevi ile … Evlerine ilişkin elektrik faturalarının Üniversitenin (özel) bütçesinden ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir. (***İlama esas sorgu aşamasında … için de sorgu yazılmış olup, söz konusu tesisin dağcılık ve kayak sporlarına ait zorunlu derslerin eğitimlerinin yapıldığı tesis olduğu anlaşıldığından; ilamda tazmin hükmüne konu edilmemiş sadece Konukevi ile … Evleri için tazmin hükmü verilmiştir.***)

Yine aynı Vekil Avukat, ilamın bu maddesi ile ilgili olarak temyiz dilekçesinde özetle; 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun ‘Faaliyetlerin Düzenlenmesi’ başlıklı 47/a maddesinde; “Yükseköğretim kurumları, Yükseköğretim Kurulunun yapacağı plan ve programlar uyarınca, öğrencilerin beden ve ruh sağlığının korunması, barınma, beslenme, çalışma, dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak ve bu amaçla bütçe imkanları nispetinde okuma salonları, yataklı sağlık merkezleri, mediko – sosyal merkezleri, öğrenci kantin ve lokantaları açmak, toplantı, sinema ve tiyatro salonları, spor salon ve sahaları, kamp yerleri sağlamakla ve bunlardan öğrencilerin en iyi şekilde yararlanmaları için gerekli önlemleri almakla görevlidirler.” hükmü, ‘Cari Hizmet Maliyetlerinin Hesaplanması, Öğrenci Katkı Payları ve Öğrenim Ücretleri’ başlıklı 46 ncı maddesinde ise; “Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz.” hükmünün düzenlendiğini, ayrıca 03 Şubat 1984 ve 18301 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Mediko – Sosyal Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliğinin 5/g maddesinde; “Bütün bu hizmetlerin görülmesi için gerekli olan öğrenci kantin ve lokantaları, okuma salonları ile öğrenci yurtları açar, toplantı, sinema ve tiyatro salonları, spor salon ve sahaları, kamp yerleri sağlar, bu ve benzeri diğer tesisleri kurar, kiralar, işletir veya işlettirir. Bu amaca yönelik olarak üniversitenin diğer birimleri ve üniversite dışındaki kuruluşlarla işbirliği içinde çalışır, döner sermaye işletmesi kurar.” hükmünün yer almakta olduğunu, elektrik faturalarının Üniversitenin bütçesinden ödenmesi tazmin konusu edilen … Üniversitesi Konuk Evinin; yeni kayıt hakkı kazanan öğrenciler ile ara sınıfta okuyup da barınma olanaklarından faydalanamayan öğrencilere hizmet vermekte olduğunu, yine … Yüksekokulu Kayak ve Eğitim Tesislerinin Üniversitenin … Yüksekokulunun dağcılık ve kayak sporları zorunlu derslerinin eğitiminin yapılmasına ve öğrenci topluluklarının faaliyetlerinin yürütülmesine yönelik hizmet vermekte olduğunu, … Evlerinin de Üniversitenin öğrencilerine hizmet veren bir tesis olup ilamda belirtilen tüm tesisler Üniversitenin asli görevi olan eğitim-öğretim hizmetlerinin bir parçası olduğundan ilamda bahsi geçen ödemelerin Üniversitenin bütçesinden yapıldığını, iş bu halde yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini dile getirmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; dilekçede; “sosyal tesislerin elektrik faturalarının Üniversitenin bütçesinden karşılanmasının mevzuatına aykırı olmadığı ifade edilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasının istendiği” ifade edildikten sonra ortaya konulanların Daire kararının gerekçelerini karşılamaktan uzak olduğu; bu itibarla, kararın tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Kurumu adına Vekil Avukat, ikinci temyiz dilekçesinde özetle; ilk dilekçesindeki aynı hususları tekrar ederek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık ikinci karşılamasında özetle; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımaması hasebiyle yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

Öncelikli olarak, 30.12.2005 tarih ve 26039 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usullerin ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde:

“…

Kamu kurum ve kuruluşu: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I, II, III ve IV sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile mahalli idareleri ve bunlara bağlı veya bunların kurdukları veyahut üye oldukları birlik ve idareleri,

Sosyal tesis: Kapsama dahil kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, anaokulu, spor tesisi, yemekhane ve benzeri sosyal tesisleri,

…”

Şeklindeki hükmü karşısında; gerek … Üniversitesi Konukevi-1 ve … Evlerinin 5018 sayılı Kanununa ekli cetvellerde yer alan bir kamu idaresi olarak … Üniversitesinin tasarrufunda bulunması gerekse belirlenen bir ücret karşılığı kullandırılması; buraların “kamu idarelerince işletilen sosyal tesisler” statüsünde olduğunu açıkça göstermektedir.

Ayrıca, bu esas ve usullerde kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal tesislerinin muhasebe kayıt ve işlemlerin nasıl tutulacağı, hangi defterlerin ve hesapların kullanılacağı ve denetiminin nasıl olacağı ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Öte yandan, 31.12.2010 tarih 27802 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun ‘Kamu idarelerince işletilen sosyal tesisler’ başlıklı 26 ncı maddesinde aynen:

“(1) Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderleri, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanır. Bu yerlerde, merkezî yönetim bütçesi ile döner sermaye ve fonlardan ücret ödenmek üzere 2011 yılında ilk defa istihdam edilecek yeni personel görevlendirilmez.”

Hükmü,

18.01.2011 tarih ve 27819 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2011-4 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebli’in ‘Ortak Hususlar’ başlıklı V. bölümünde:

“1- Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.

Söz konusu tesislerin bakım ve onarımlarının yaptırılabilmesini sağlamak amacıyla, bu tesislerden yıl içinde elde edilen gelirlerin brüt tutarının % 5’inden az olmamak üzere ayrılacak tutarlar ayrı bir hesapta tutularak söz konusu ihtiyaçlar için harcanacaktır. Bu hesaptan yapılacak harcamalarda, hizmetin sunumu açısından ihtiyaç duyulan döşeme ve demirbaş alımlarında Başbakanlık ve/veya Bakanlığımızca çıkarılmış veya çıkarılacak olan tasarruf genelgesi, talimatı ve tebliğlerine uyulacaktır.

…”

Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen tesislerin giderlerine bütçeden katkıda bulunulmaması; dolayısıyla, bunların her türlü cari giderlerinin tesisin kendi gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.

Her ne kadar temyiz savunmasında ilama konu yerlerden Konukevi-1in üniversiteye yeni kayıt hakkı kazanan öğrenciler ile ara sınıfta okuyup da barınma olanaklarından faydalanamayan öğrencilere hizmet ettiği, … Evlerinin de öğrencilere hizmet veren bir tesis olduğu iddia edilmekte ise de; söz konusu yerler, kar amacı güden ve kendine has bütçeleri ile yönetilen iktisadi işletmelerdir.

Bu itibarla, (…, …, …, …, …, …, …, …, … ve … ile birlikte) … Üniversitesi İktisadi İşletmeleri bünyesinde yer alan Konukevi-1 ve … Evleri’nin elektrik giderlerinin Üniversitenin (özel) bütçesinden ödenmesi yukarıda detaylı şekilde belirtilen mevzuat hükümleriyle bağdaşmadığından; temyiz savunmasındaki iddiaların reddedilerek 50 sayılı İlamın 24. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE; oy birliğiyle,