Üniversite yönetmelik değişikliği öncesi üstten ders alma hakkı tanımadığı için öğrenci talebi reddedilebilir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12070-S.21.19399 –

BAŞVURU NO : 2021/4768

KARAR TARİHİ : 19/08/2021

RET KARARI

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

Ders seçimi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 28/02/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, ikinci üniversite kapsamında Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Bilgisayar

Programcılığı önlisans bölümüne kaydolduğunu, kayıt zamanında yürürlükte bulunan Eğitim-Öğretim ve

Sınav Yönetmeliğinde 30 krediye kadar ders alabileceği ifadesinin yer aldığını, herhangi bir sınırlayıcı ibare bulunmadığını, harç ücretlerini yatırdıktan sonra öğrenci işleri tarafından bu durumun mümkün olmadığının söylendiğini, kılavuzda bununla ilgili bir ibare bulunmadığını, talebinin Yönetmeliğin 12.

maddenin 3. Fıkrası kapsamında reddedildiğini, ilgili maddenin değiştirilme tarihinin 10/10/2020 olduğunu, kendisinin Eylül ayında talepte bulunduğunu ve kazanılmış hakkının kısıtlandığını, diğer açıköğretim eğitimi veren üniversitelerde üst önemden ders alınmasına izin verildiğini belirterek üst dönemden ders alabilmek için 30 kredinin kendi isteği doğrultusunda kullanmasına izin verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliğinin sayılı ve

16.07.2021 tarihli yazısı ve eklerinde, “… Fakültemiz Bilgisayar Programcılığı Önlisans Programı

T.C. kimlik numaralı öğrencisi hakkında … TBMM Kamu Denetçiliği

Kurumunun ekte yer alan yazısında cevaplanması istenilen sorulara aşağıda sıralı olarak cevap verilmiştir.

3. Konu ile ilgili Fakültemize herhangi bir başvurusu bulunmamaktadır.

4. Fakültemiz Bilgisayar Programcılığı Önlisans Programı öğrencisidir.

5. İlgi yazıda adı geçen öğrenci bu programa 07.09.2020 tarihinde sınavsız ikinci üniversite kapsamında kayıt yaptırmıştır. Halen aktif kayıtlı öğrencimizdir.

6. Bu düzenlemenin yürürlüğe girmesinden öncede, Açıköğretim Fakültesi öğrencilerinin üst dönemlerden ders alabilmelerine ilişkin bir mevzuat düzenlemesi ya da uygulaması bulunmamaktadır.

7. Açıköğretim Fakülteleri öğrencilere çalışırken ve hayatın diğer zorlukları karşısında eğitim hakkı vererek fırsat eşitliği sağlamaktadır. Ülkemizde 2010 yılına kadar sadece Anadolu Üniversitesi tarafından yürütülen açıköğretim sistemi 2010 yılından sonra farklı üniversitelerde de uygulanmaya başlamıştır.

Fakültemize ikinci üniversite kapsamında kayıt yaptırmıştır. Yani daha önce bir yükseköğretim kurumundan mezun veya bir yükseköğretim kurumunda okumaktadır. İkinci Üniversite kapsamında öğrenci alımı sadece Fakültemiz tarafından yapılmamakta olup, diğer Açıköğretim Fakülteleri tarafından da yapılmaktadır. Bu da seçim hakkı sunmaktadır. Her üniversitenin eğitim-öğretim ve sınav yönetmeliği farklıdır. Farklı Açıköğretim fakülteleri tarafından öğrencinin lehine olan uygulamalar mevcuttur. Her üniversite yönetimi, akademik ve idari kadrosu ile en iyi şekilde öğrenciye hizmet vermeye çalışmaktadır. Yönetmelik çıkarma yetkisi Anayasa tarafından özerk kurumlar olan üniversitelere verilmiştir ve uygulamada birlik olması mümkün değildir.

8. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim Öğretim Daire Başkanlığının yazısı adı geçen öğrencinin bu kuruma yapmış olduğu başvuru dilekçesi (Ek 2) ve 15.10.2020 tarih ve sayılı yazımız ekinde (Ek 3) mevcuttur.

9. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesinde hiçbir öğrenciye dönemi dışında üst dönemden ders verilmemiştir. Bu düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce, Açıköğretim Fakültesi öğrencilerinin üst dönemlerden ders alabilmelerine ilişkin bir mevzuat düzenlemesi bulunmamaktadır. Söz konusu yönetmelik; “Öğrenciler, bir yarıyılda 30 krediyi geçmeyecek şekilde en fazla 10 ders alırlar” şeklinde iken

Fakültemiz Programlarında üstten ders alma uygulaması olmaması sebebiyle oluşan muğlak ifadeyi gidermek için ilgili yönetmelik; 24.09.2020 tarihli Fakülte Kurulu kararı ile 25.09.2020 tarihinde

Üniversite Senatosunda görüşülüp kabul edildikten sonra 10.10.2020 tarihinde “(Değişik:RG-10/10/2020-

31270) Öğrenciler, bir yarıyılda 30 krediyi geçmeyecek şekilde en fazla 10 ders alırlar. Bu şekilde alınacak

dersler öğrencilerin bulundukları yarıyıl ve/veya alt yarıyıllardaki derslerden olabilir, üst yarıyıllardan ders alınamaz.” şeklinde Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

10. Mevzuat maddesinde yapılan değişiklik sadece muğlak ifadeyi gidermek için yapılmıştır.

11. kayıt tarihinden öncede sonrada hiç bir öğrenciye üst yarıyıldan ders verilmemiştir.

12. Fakültemiz öğrencilerine üst dönemlerden ders verilmesi halinde, çakışan derslerden dolayı sınav organizasyonun yapılması imkansız hale gelecektir. Bu nedenle adı geçen öğrencinin talebi ile ilgili mevzuat hükümlerine göre herhangi bir işlem yapılamamaktadır.

13. Konu ile ilgili olarak (başvuranın taraf olmadığı) Erzurum 3. İdare Mahkemesinde 2020/985 E. nolu dosya üzerinden dava görülmeye devam etmektedir. Fakültemize ulaşan kesinleşen bir mahkeme kararı bulunmamaktadır.

14. …Ayrıca Fakültemiz tarafından yapılan tüm bilgilendirme metinlerinde Fakültemizde üstten ders alma uygulamasının bulunmadığı bilgisi verilmektedir. (Web sitemizdeki Sıkça Sorulan Sorular (SSS) kısmında

– Kayıt Yenileme Üst dönemden ya da alt dönemden ders alabilir miyim? sorusuna – ”Alttan kalan dersler otomatik olarak sisteme atanacaktır. Geriye kalan dersler öğrencilerin kendisi tarafından seçilmelidir.

Öğrenciler üst dönemden ders alamazlar.” şeklinde cevap verilmektedir.), (Web sitemizdeki Öğrenci Bilgi

Kılavuzunun 2 nci sayfasında “…Fakültemizde üstten ders alma uygulaması bulunmamaktadır.” cümlesi yer almaktadır).” ifadelerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

15. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.

16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, ‘Yükseköğretim kurumları’ başlıklı 130 uncu maddesinde, “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur….”, 17. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ‘Lisans düzeyinde öğretim’ başlıklı 43 üncü maddesinde, “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir. … c. Yükseköğretim kurumları, örgün, yaygın ve açık öğretim yöntemleri ile her türlü eğitim-öğretim yapabilirler….”, ‘Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar’ başlıklı 44 üncü maddesinde, “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak

yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…) (…) eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”, 18. 06.11.1982 tarihli ve 17860 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Açık Yükseköğretim

Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde, “Üniversitelerde herhangi bir öğretim programında açıköğretim yapılmasına ilgili üniversitenin önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından karar verilir. Açıköğretim öğrenci kapasitesi, sürdürülme esasları, kullanılacak sistem ve gereç ilgili üniversitenin yetkili organı tarafından tespit edilir.”, 19. 03.11.2011 tarihli ve 28104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atatürk Üniversitesi Açıköğretim

Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin ‘Ders kaydı’ başlıklı 12 nci maddesinde, “…

(3) (Değişik fıkra: 10.10.2020 – 31270 s. R.G. Yön./1. md.) Öğrenciler, bir yarıyılda 30 krediyi geçmeyecek şekilde en fazla 10 ders alırlar. Bu şekilde alınacak dersler öğrencilerin bulundukları yarıyıl ve/veya alt yarıyıllardaki derslerden olabilir, üst yarıyıllardan ders alınamaz. (Tarihçe; 10.10.2020 tarih ve 31270 sayılı R.G.de yayımlanan Yönetmeliğin 1. maddesiyle değiştirilen fıkra: (3) (Değişik fıkra: 10.09.2015 –

29471 s. R.G. Yön./1. md.) Öğrenciler, bir yarıyılda 30 krediyi geçmeyecek şekilde en fazla 10 ders alırlar.)

hükümleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

20. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden

21. Başvuran üstten ders almayı talep etmektedir.

22. İlgili idare, böyle bir uygulamanın bulunmadığını belirtmektedir.

23. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın ikinci üniversite kapsamında Atatürk

Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Bilgisayar Programcılığı önlisans bölümüne 07.09.2020 tarihinde sınavsız ikinci üniversite kapsamında kayıt yaptırdığı ve halen eğitimine devam ettiği, üstten ders alma

talebinin üniversite tarafından kabul edilmediği, gerekçe olarak 10/10/2020 tarihli yönetmelik değişikliğinin ileri sürüldüğü anlaşılmıştır.

24. Başvuranın kayıt olduğu tarihte yürürlükte bulunan Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi EğitimÖğretim ve Sınav Yönetmeliğinin ‘Ders kaydı’ başlıklı 12 nci maddesinde; ‘Öğrenciler, bir yarıyılda 30 krediyi geçmeyecek şekilde en fazla 10 ders alırlar.’ ifadesi yer almaktaydı. Bahsi geçen bu düzenlemede doğrudan üstten ders almaya imkan veren yahut yasaklayan bir ifade bulunmamaktadır.

25. İlgili yönetmelikte 10.10.2020 tarihinde yapılan değişiklik sonucun hüküm şu şekilde değiştirilmiştir; ‘Öğrenciler, bir yarıyılda 30 krediyi geçmeyecek şekilde en fazla 10 ders alırlar. Bu şekilde alınacak dersler öğrencilerin bulundukları yarıyıl ve/veya alt yarıyıllardaki derslerden olabilir, üst yarıyıllardan ders alınamaz.’ 26. Başvurana yönelik uygulanacak hükmün kayıt ve ders seçme aşamasında yürürlükte bulunan yönetmelik hükümlerinin olduğu açıktır.

27. İlgili idare yönetmelik değişikliği öncesinde, açıköğretim fakültesi öğrencilerinin üst dönemlerden ders alabilmelerine ilişkin bir mevzuat düzenlemesi ya da uygulaması bulunmadığını ve değişikliğin üstten ders alma uygulaması olmaması sebebiyle oluşan muğlak durumu gidermeye yönelik olduğunu belirtmektedir.

28. Ayrıca üniversitenin resmi internet sitesinde ve öğrenci bilgi kılavuzunda üstten ders alma uygulamasının bulunmadığı yönünde yer alan ifadeler teyit edilebilmektedir.

29. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; üniversitelerin kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip olduğu, farklı açıköğretim fakültelerinin farklı uygulamalarının bulunmasının normal kabul edilmesi gerektiği, yukarıda yer verilen mevzuatta açıköğretim eğitiminin sürdürülme esasları gibi hususların üniversitenin yetkili organı tarafından tespit edileceği ve ders kredilerinin ve her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarlarının yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceğinin düzenlendiği, mevzuat değişikliği yapılmadan önce de uygulamayı belirlemeye yine üniversitenin yetkili olduğu, bu kapsamda hiç bir öğrenciye üst yarıyıldan ders verilmediğinin ve üst dönemlerden ders verilmesi halinde, çakışan derslerden dolayı sınav organizasyonun yapılmasının zorlaşacağının ifade edildiği ve öğrencilerin bu konuda bilgilendirildiği ve yapılan yönetmelik değişikliğinin uygulamanın kesinleştirilmesine yönelik olduğu hususları dikkate alındığında İdarenin işleminin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 30. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

31. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın başvurana ve ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/