|
ÖZET: Bu karar, İstanbul Teknik Üniversitesi’ne (İTÜ) doktora başvurusunda bulunan bir öğrencinin, Marmara Üniversitesi’nden aldığı not ortalamasının İTÜ’nün belirlediği kriterleri karşılayıp karşılamadığına ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, Marmara Üniversitesi’nde 4’lük sistemde 2,86 not ortalaması ile mezun olduğunu ve bu ortalamanın 100’lük sistemde 81,1’e tekabül ettiğini iddia ederek başvurusunun kabul edilmesini talep etmiştir. Ancak İTÜ, doktora başvuru şartları arasında 4 üzerinden 3,00 ortalama istemekte ve bu ortalamanın 100’lük sistemde 76,66’ya karşılık geldiğini belirtmiştir.
İTÜ’nün Yükseköğretim Kurulu (YÖK) dönüşüm tablosuna uygun hareket ettiği ve başvuranın not ortalamasının 100’lük sistemde 73,40’a denk geldiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın başvurusunun reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır. İTÜ’nün bilimsel özerkliği çerçevesinde, başka bir üniversitenin not dönüşüm tablosunu uygulama zorunluluğu olmadığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12717-S.19741
BAŞVURU NO : 2019/11590
KARAR TARİHİ : 06/12/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın İstanbul Teknik Üniversitesi doktora
BAŞVURUNUN KONUSU :
programına başvurusunun kabul edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İstanbul Teknik Üniversitesi’nin doktora başvuru ilanında olduğu halde 100 lük sistemdeki not ortalamasını kabul etmediğini, Marmara Üniversitesinde kredili sistemde 2,86/4,00 olan ortalamasının yüzlük sistemde ise 81,1 olduğunu, ancak doktora başvurusunun kabul edilmediğini ifade ederek 81,1 olan ortalamasıyla ilgili doktora ilanına başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, İstanbul Teknik Üniversitesi
Rektörlüğü’nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 29/08/2019 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 4 lük sistemde lisans/yüksek lisans öğrenimini tamamlayarak İstanbul Teknik
Üniversitesinde yüksek lisans/doktora ilanlarına başvuran adayların not dönüşümlerinin
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca belirlenen resmi notlandırma sistemi esas alınarak yapıldığı, 2.2. Başvuranın, 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılı bahar dönemi Lisansüstü Başvurularında
Endüstri Ürünleri Tasarımı Doktora programına başvuru yaptığı, online başvurusunda sisteme yüklediği Yüksek Lisans transkriptinin not ortalamasının 2.86/4.00 olduğu için başvurusunun reddedildiğini, konuyla ilgili itirazının yer aldığı dilekçesine cevap verildiği, 2.3. Adı geçen öğrencinin mezun olduğu yükseköğretim kurumundan aldığı transkriptte
Üniversitenin 4’lü not sistemine göre değerlendirme yaptığı, ayrıca verilen nota karşılık 100’lük not çevriminin yazıldığı, 2.4. Başvurularda Üniversitelerine başvuran adayların yükseköğretim kurumunda kullanılan notlandırma sistemine göre verilmiş olan notların baz alınmakta olup, ayrıca Üniversitenin kendisine göre yapmış olduğu not çevriminin kullanılmamakta olduğu, 2.5. Adı geçene ait online başvuru kayıt formunun, başvuru sistemine yüklediği Yüksek Lisans transkripti ve Endüstri Ürünleri Tasarımı Doktora programına kabul edilme şartlarının; “ALES
Sayısal Puanı minimum 55 olmalıdır (eski sistem GRE Quantitative minimum 610, yeni sistem
GRE Quantitative minimum 149).Lisans mezuniyet ortalaması minimum 2.3/4.0 (60,33/100)
olmalıdır. Yüksek lisans mezuniyet not ortalaması 3.0/4.00 (76,66/100) olmalıdır. Endüstri
Ürünleri Tasarımı/Endüstriyel Tasarım, Mimarlık ve Güzel Sanatlar Fakültelerinin tüm bölümleri, Endüstri, Makine, İşletme, Malzeme, Elektronik-Elektrik, Bilgisayar, Tekstil
Mühendislikleri, İktisat, Tarih, Felsefe, Sanat Tarihi, Sosyoloji, Psikoloji, Antropoloji
Bölümleri mezunları tercih edilir. Lisanstan Doktoraya başvuru yapmak isteyenler İçin minimum Lisans ortalaması 3.25/4.0 (82.5/100). …” şeklinde olduğu, 2.6. Başvuru konusu talebe ilişkin olarak, şikayetçiler ve diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, İfadelerine yer verdiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir.…t) (Değişik birinci cümle: 19/11/2014-6569/25 md.) Lisans
Üstü: Yüksek lisans ve doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimini kapsar ve aşağıdaki kademelere ayrılır. (1) Yüksek
Lisans: (Bilim uzmanlığı, yüksek mühendislik, yüksek mimarlık, master): Bir lisans öğretimine dayalı, eğitim – öğretim ve araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir. (2) Doktora: Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisans veya eczacılık veya fen fakültesi mezunlarınca Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan uzmanlığa dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlıyan bir yükseköğretimdir…” 5.2. “Lisans üstü öğretim” başlıklı 50 nci maddesinde; “Usul ve şartları; a. Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler. (1) b. Yükseköğretim kurumları, lisans üstü öğretim konusundaki istekleri karşılamak üzere gerekli planlamayı yapar ve önlemleri alır…” 6. 5/10/2017 tarihli ve 30201 sayılı Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim
Yönetmeliği’nin;
6.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen;…ı) GANO: Genel ağırlıklı not ortalamasını,..ifade eder.”
6.2. “Lisansüstü programların azami süreleri” başlıklı 16 ncı maddesinde;“(1) Lisansüstü programların tamamlanma süresi, bilimsel hazırlık ve/veya yabancı dil hazırlıkta geçen süre hariç, kayıtlı olunan programda derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırılıp yaptırılmadığına bakılmaksızın; a) Tezsiz yüksek lisans programlarında en fazla üç yarıyıldır, b) Tezli yüksek lisans programlarında en fazla altı yarıyıldır. Ancak kredili dersleri en az 2,50 GANO ile tamamlamanın azamî süresi en fazla dört yarıyıldır. GANO’su 2,50’nin altında olan öğrenci, GANO’sunu en az 2,50 seviyesine yükseltene kadar daha önce aldığı dersleri bu dört yıllık süre zarfında kısmen veya tamamen tekrar alır,… (2) Azamî süreler içerisinde; tezli yüksek lisans programlarında GANO’su 2,50’nin, doktora ve sanatta yeterlik programlarında ise 3,00’ın altında kalan veya dönem projesi/tez/sanatta yeterlik çalışmasında başarısız olan ya da tez/sanatta yeterlik çalışması savunma sınavına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.”
6.3. “Sınavlar ve başarı notları” başlıklı 20 nci maddesinde; “…(7) Öğrencinin YANO’su ile GANO’su Üniversitede uygulanan sınav ve başarı değerlendirme sistemine göre hesaplanır…”
7. Marmara Üniversitesi Sınav ve Başarı Değerlendirme Yönergesinin(Senato:3 Temmuz
2008 / 262-9 , 12 Ekim 2016 / 351-10);
7.1.“Başarı değerlendirme yöntemi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) 100 üzerinden hesaplanmış olan başarı notunun harfli başarı notuna dönüştürülmesidir…”
7.2. “Harfli başarı notları” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönergenin 6 ncı maddesi esas alınarak başarı notları harfli başarı notlarına dönüştürülür. (2) Üniversitenin bütün birimlerinde esas alınacak harfli başarı notları Tablo 5’te yer almaktadır.”
8. 25/02/2017 tarihli ve 29990 sayılı İstanbul Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Ve
Öğretim Yönetmeliği’nin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; İstanbul Teknik
Üniversitesine bağlı enstitülerde yürütülen lisansüstü eğitim, öğretim ve sınavlarla ilgili esasları düzenlemektir.”
8.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ (1) Bu Yönetmelikte geçen;…o) Program:
Yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik unvanlarına yönelik belirli sayıda ve belirli içerikte zorunlu ve seçmeli dersler ile doktora yeterlik/sanatta ön yeterlik sınavı, tez ve uygulamalarını,… ifade eder.” 8.3. “Lisansüstü programa başvuru koşulları, kontenjan, kabul ve kayıt” başlıklı 33 üncü maddesinde; “ (1) Lisansüstü programa başvuru koşulları, kontenjanlar, ön kayıt, kabul ve kesin kayda ilişkin süreçler, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak Senato tarafından düzenlenir.(2) Öğrenci kabul edilecek lisansüstü programlar, kontenjanlar, başvuru koşulları ve lisansüstü programlarına kabul için adaylarda aranacak nitelikler program türüne bağlı olmak üzere, Senato tarafından belirlenir.”
1 9. Yükseköğretim Kurulu 4’lük Sistemdeki Notların 100’lük Sistemdeki Karşılıkları
“…
3 76.66
2.99 76.43
2.98 76.20
2.97 75.96
2.96 75.73
2.95 75.50
2.94 75.26
2.93 75.03
2.92 74.80
2.91 74.56
2.9 74.33
2.89 74.10
2.88 73.86
2.87 73.63
2.86 73.40
2.85 73.16
2.84 72.93
2.83 72.70
2.82 72.46
2.81 72.23
2.8 72.00
2.79 71.76
2.78 71.53
2.77 71.30
2.76 71.06
1 https://oyp.yok.gov.tr/Documents/Anasayfa/4lukSistem.pdf
…”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, Marmara Üniversitesinde 4 lük sistemde 2,86/4,00 olan yüksek lisans not ortalamasının yüzlük sistemde ise 81,1 olduğunu ifade ederek
İstanbul Teknik Üniversitesi doktora programına başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir.
12. İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden, söz konusu doktora ilanında başvuru şartları arasında 3,00 ortalama istediğini, parantez açarak 3,00 ortalamanın 100’lük sistemde 76,66’ya tekabül ettiğini, bu belirlemenin
YÖK dönüşüm tablosuna göre yapıldığını, zira bu tabloda 4 lük sistemde 3,00 ortalamaya 100’lük sistemde 76,66’ya tekabül ettiğini ifade ettiği anlaşılmıştır.
13. Söz konusu ilan metnine bakıldığında İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Doktora Programına başvuru şatları arasında 4 üzerinden 3,00 ortalamanın istendiği, başvuranın Marmara
Üniversitesi yüksek lisans genel not ortalamasının ise 2,86 olduğu görülmüştür. Marmara
Üniversitesi’nin kendi hazırladığı 4 lük sistemdeki notların 100 lük sistemdeki karşılıkları tablosunda başvuranın 4 üzerinden 2,86 not ortalamasının 100’lük sistemde 81,1’e tekabül ettiği görülmekle beraber, başvuran doktora programı için İTÜ’ye başvuruda bulunmuş, söz konusu
Üniversite doktora ilanında başvuru şartları arasında 4 üzerinden 3,00 ortalama belirlemiş, parantez açarak 76,66 yazmıştır. Bu başvuru şartından kasıt 4’lük sistemden mezun olanlar bakımından 3,0 not ortalamasını istemeleri, 100 lük sistemin benimsendiği üniversitelerde
YÖK dönüşüm tablosu doğrultusunda bu 3,00 ortalamanın 76,66 ya denk düştüğünün belirtilmek istenmesi olduğu açıktır. Zira başvuranın Marmara Üniversitesi’nin notlandırma sistemi olan 4 lük sistemden 2.86 ile mezun olduğu dikkate alındığında YÖK’ün karşılıklarını verdiği tabloda bu ortalamanın 100’lük sitemde 73,40’a denk geldiği görülebilecektir. İTÜ’nün bilimsel özerkliğe sahip bir Üniversite statüsünde olduğu dikkate alındığında başka bir üniversitenin örneğin Marmara üniversitesinin not dönüşüm tablosunu uygulama zorunluluğundan bahsetmek mümkün değildir. Kaldı ki İTÜ’nün YÖK’ün kurumlar arası not dönüştürme işlemlerinde üniversitelere önerdiği tabloya uygun bir şekilde hareket ettiği görülmektedir.
14. Başvuranın yüksek lisans programından mezun olduğu Marmara Üniversitesi’nde de 8 numaralı paragrafta ve devamında yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere 4 lük sistemin kullanıldığı, bu bakımdan yine 4’lük sistemi kullanan İTÜ’de doktora programına başvuran adayın 4’lük sistemden yüzlük sisteme bir dönüştürme işlemi kullanılmasına gerek olmaksızın mezun olduğu ortalama olan 2,86 ile başvuruda bulunması gerektiği anlaşılmıştır.
Öte yandan, 100’lük sistemde bir not dönüştürme işleminin uygulanması gerekmiş olsaydı dahi ilgili Üniversitenin not dönüştürme işlemlerinde YÖK tarafından çıkarılan not dönüştürme tablosu kullandığından ve nitekim söz konusu doktora programının ilanında 3,00(76,66) demek suretiyle bunu belirttiğinden ve başvuranın bu tabloda 2,86 ortalamasının 73,40’a denk geldiği anlaşıldığından başvurusunun İTÜ tarafından kabul edilmesi mümkün görülmemektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın İstanbul Teknik
Üniversitesi’ne yaptığı doktora başvurusunun not ortalaması sebebiyle ilgili ilanda belirlenen kriteri yerine getirmediği gerekçesiyle reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi