|
ÖZET: Bu karar, başvuranın 2013 yılında mezun olduğu bölümde başarılı olduğu derslerden muafiyet talebinin, Ankara Üniversitesi Yönetmeliği’ndeki “en çok beş yıl önce alıp” kuralı gereği reddedilmesine ilişkindir. Başvuran, bu düzenlemenin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu iddia etmiştir. Anayasa’nın 130. maddesi uyarınca üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu belirtilerek, yükseköğretim kurumlarının işleyişinin kanunla düzenleneceği ifade edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, üniversitelerin teşkilatlanma ve eğitim-öğretim esaslarını belirleme yetkisini tanımaktadır.
Kararda, muafiyet talebinin reddinin dayanağı olan yönetmelik maddesinin, üniversitenin bilimsel özerkliği çerçevesinde ve üst hukuk normlarına uygun olarak yapıldığı sonucuna varılmıştır. Eğitimdeki değişim ve güncellemeler göz önünde bulundurularak, beş yıllık süre sınırlamasının mantıklı olduğu ve bu durumun eğitim kalitesini artırma amacına hizmet ettiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın muafiyet talebinin reddi yönündeki işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirlenmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7627-S.21.12203
BAŞVURU NO : 2020/101862
KARAR TARİHİ : 18/05/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın muafiyet tanınması talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 01/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 13/11/2020 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda başvuran
DGS ile yerleştiği Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne muafiyet dilekçesi verdiğini ancak
2013 yılında bölümden mezun olması sebebiyle derslerinin sayılmayacağını ve hazırlık sınıfından sonra 1.
sınıftan devam edeceğinin belirtildiğini, 5 yıla kadar olan derslerin muafiyet kapsamında değerlendirilmediğini, bu durumun daha önceden başarıyla geçtiği derslerin sayılmaması nedeniyle haksızlık oluşturduğunu belirterek, başarılı olduğu derslerden muaf tutulmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun talep edilen bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Ankara Üniversitesi Rektörlüğü 05/02/2021 tarihli ve E sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1. Üniversiteye Yükseköğretim kurumlarından geçiş yapan veya merkezi yerleştirme sınavına göre yeniden kayıt hakkı elde eden ve kesin kayıt yaptıran öğrenciler daha önce kayıtlı oldukları Yükseköğretim kurumundan almış ve başarmış oldukları derslerden muaf olmak için dilekçe ile birlikte öğrenci durum belgelerini (transkript) teslim ettikleri,
2.2. Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 21. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Üniversitede öğrenci iken veya Üniversiteden ayrıldıktan/mezun olduktan sonra merkezi yerleştirme sınavına göre yeniden Üniversiteye kayıt hakkı elde eden öğrenciler, yatay ve dikey geçiş yapan öğrenciler, en çok beş yıl önce alıp başarılı oldukları derslerin notları, ilgili yönetim kurulu kararı ile 35 inci maddede belirtilen notlara uygun olarak öğrenim durum belgelerinde gösterilir ve
GABNO’ya dâhil edilir.” hükmü ile beşinci fıkrasında yer alan; “Diğer yükseköğretim kurumlarından geçiş
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
yapan öğrencilerin muafiyetlerinde son öğrenim görülen yükseköğretim kurumundan alınan öğrenci durum belgesine ve son öğrenim görülen yükseköğretim kurumundaki muaf tutulan tarihe göre muafiyet işlemleri yapılır. Ayrıca lisans tamamlama ve dikey geçişle Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyeti işlemlerin de programa kayıt hakkı kazandığı ön lisans programına göre muafiyet İşlemleri yapılır.” hükmü kapsamında muafiyet İşlemleri ilgili birimlerin kurulları tarafından yapıldığı,
2.3. Ancak Ankara Üniversitesi Senatosu’nun 05/11/2018 tarih ve 508-4397 sayılı “Ankara Üniversitesi Ön
Lisans ve Lisans Eğitim -Öğretim Yönetmeliği’nin “Ders muafiyetleri” başlıklı 21inci maddesinin 3 üncü fıkrası kapsamında, Üniversitede öğrenci iken veya Üniversiteden ayrıldıktan/mezun olduktan sonra merkezi yerleştirme sınavına göre yeniden Üniversiteye kayıt hakkı elde eden öğrenciler ile yatay ve dikey geçiş yapan öğrencilerden 2547 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (ı) bendine göre verilen ve başarılı olunan dersler için en çok beş yıl önce alınma koşulunun aranmaması kararı gereği adı geçen öğrencinin ilişikte bir örneği sunulan Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nin 28/10/2020 tarih ve 04/159 sayılı Yönetim
Kurulu Kararı ile 2547 sayılı Kanun’ 5 inci maddesinin (ı) bendi kapsamındaki derslerden muaf edildiği ve
Öğrenci Bilgi Sistemi’ ne muafiyet işleminin yapıldığı,
2.4. Diploma almaya hak kazan öğrencilerin bilgi, beceri ve yetkinliklerinin en üst düzeyde olmasının hedeflendiği,
2.5. Başvuranın da Ankara Üniversitesi Senatosu’nun 05/11/2018 tarih ve 508-4397 sayılı söz konusu kararı kapsamında 2547 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinin (ı) kapsamındaki derslerinden muafiyet işlemi yapıldığı,
2.6. Muafiyet işlemlerinin Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliği çerçevesinde ilgili birim kurulları tarafından yapıldığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…”
3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar,Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmaklagörevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5. 1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma,işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”
5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”
5. 4.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e ) fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini,öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,”
5.5. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”
5.6. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitimöğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5)
Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.”
5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” kenar başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve anailkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.”
5.8. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”
6. Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 21. maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Üniversitede öğrenci iken veya Üniversiteden ayrıldıktan/mezun olduktan sonra merkezi yerleştirme sınavına göre yeniden Üniversiteye kayıt hakkı elde eden öğrenciler, yatay ve dikey geçiş yapan öğrenciler, en çok beş yıl önce alıp başarılı oldukları derslerin notları, ilgili yönetim kurulu kararı ile 35 inci maddede belirtilen notlara uygun olarak öğrenci durum belgelerinde gösterilir ve
GABNO’ya dâhil edilir.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran DGS ile yerleştiği Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne 2013 yılında mezun olduğu bölümde başarılı olduğu derslerden muaf olmak amacıyla dilekçe verdiğini ancak 5 yıllık sürenin geçmiş olması nedeniyle derslerinin sayılmayacağını ve hazırlık sınıfından sonra 1. sınıftan devam edeceğinin belirtildiğini, 5 yıla kadar olan derslerin muafiyet kapsamında değerlendirilmediğini ve bu durumun haksızlık oluşturduğunu belirterek, başarılı olduğu derslerden muaf tutulmayı talep etmektedir.
9. Benzer bir talep ile Kurumumuza yapılan 2020/102168 nolu başvuruda Kurumumuz tarafından
24.12.2020 tarih ve S. sayılı yazıyla bilgi ve belge talep edilmiş olup Karadeniz Teknik
Üniversitesi Rektörlüğü 12.01.2021 tarih ve E. – – sayılı cevabi yazısında özetle; Başvuranın talep ettiği muafiyet işlemlerinin yapılmamasıyla ilgili olarak gerekçe gösterilen “Atatürk
İlkeleri ve İnkılap Tarihi ile Türk Dili dersleri hariç, yükseköğretim programlarından geçer not alınan tarih itibarıyla son beş yıl içerisinde başardıkları dersler için muafiyet işlemi uygulanır.“ ifadesinde yer alan beş
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
yıllık süre sınırlamasının bilimsel gerekçesi olarak mesleki bilgiler ve öğrenimde kullanılan verilerin her yıl yenilendiği ve üzerine yenilerinin eklendiği, eğitim ve öğretimde verilen teorik veya uygulamalı bilgilerin diğer derslerde ya da mesleki hayatta kullanılmadığı, bir şekilde tekrar edilmediği takdirde iki yıl içerisinde silinerek en azından yarıya indiğini gösteren bilimsel verilerin olduğu, eğitim ve öğretime çeşitli nedenlerle ara veren öğrencilerin tekrar eğitime ve öğretime döndüklerinde derslere kolay adapte olarak başarılı olmaları öngörüldüğü için beş yıl sınırlamasının Üniversite Eğitim Komisyonu tarafından önerildiği, diğer yandan Karadeniz Teknik Üniversitesinde eğitim öğretimde kullanılan ders planlarının genellikle dört yılda bir güncellendiği, bu güncellemelerde yeni derslerin programa eklendiği bazen de bazı derslerin programdan çıkarıldığı, ders adları aynı kalsa bile ders içeriklerinde her zaman anlamlı değişiklikler olabildiği, tüm bu gerekçeler doğrultusunda Üniversite Senatosu tarafından 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 44 üncü maddesine göre kendi iç mevzuatını belirlediği Karadeniz Teknik
Üniversitesi Ders Muafiyeti ve Uyum İşlemleri Yönergesiyle muafiyetlerde beş yıl süre sınırlamasının uygulamaya konulduğu, benzer süre sınırlamasının süreler farklı olmakla birlikte birçok üniversitede de (örneğin İstanbul Teknik Üniversitesi) uygulandığı yönünde açıklama yapıldığı görülmüştür.
10. Somut olaya bakıldığında, başvuran tarafından, 2013 yılında mezun olduğu bölümde başarılı olduğu derslerden muafiyetinin yapılması istemiyle yapılan başvurunun, Ankara Üniversitesi Önlisans, Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında yer alan “en çok beş yıl önce alıp” başarılı oldukları derslerin muafiyetinin yapılabileceğine dair düzenleme doğrultusunda muafiyet talebinin reddedilmesi işleminin dayanağı olan Yönetmelik maddesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu iddiasına ilişkindir.
11. Anayasamızın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği hükme bağlanmış; söz konusu Anayasa maddesi doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
a. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile, Anayasamızda yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır. ,
b. Yukarıda yer verilen mevzuatla birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve muafiyetin ne şekilde verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.
12. Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 21. maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Üniversitede öğrenci iken veya Üniversiteden ayrıldıktan/mezun olduktan sonra merkezi yerleştirme sınavına göre yeniden Üniversiteye kayıt hakkı elde eden öğrenciler, yatay ve dikey geçiş yapan öğrenciler, en çok beş yıl önce alıp başarılı oldukları derslerin notları, ilgili yönetim kurulu kararı ile 35 inci maddede belirtilen notlara uygun olarak öğrenci durum belgelerinde gösterilir ve
GABNO’ya dâhil edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
12.5. Anayasa’nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır.
12.6. Yasa koyucunun genel prensiplerini belirlediği konularda, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içerinde, Anayasa, Kanun gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kaydıyla düzenleme yapabileceği açıktır.
12.7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44.maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.
13. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; başvuranın muaf olunmasını istediği lisans eğitimi gördüğü 2013 yılında mezun olduğu bölümde başarı ile geçtiği derslerin, muafiyet için idareye başvuruda bulunduğu tarih itibariyle üzerinden yaklaşık yedi yıl geçtiği anlaşılmaktadır. Eğitim öğretim ilkeleri kapsamında yaklaşık yedi yıldan fazla bir zaman önce alınan bir dersin teorik ve pratik öğretilerinin değişime uğrayacağı; kapsam, müfredat ve niteliğinin bu süre zarfında değişebileceği ve bu kapsamda güncel eğitim programı ile yeniden alınması gerektiğinin kabulü gerekmektedir. Bu çerçevede; üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere ilişkin ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması hususunda üniversite senatolarına tanınan takdir yetkisi çerçevesinde, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından anılan Yönetmelik maddesinin yürürlüğe konulduğu, söz konusu düzenlemeyle Ankara Üniversitesi tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonun kazandırılmasının hedeflendiği, ayrıca kullanılan bu takdir yetkisinin ilgili programdaki müfredat içeriğinin zamanla değişebileceği, beş yıllık süre sınırlamasının bilimsel gerekçesi olarak; mesleki bilgiler ve öğrenimde kullanılan verilerin her yıl yenilendiği ve üzerine yenilerinin eklendiği, eğitim ve öğretimde verilen teorik veya uygulamalı bilgilerin diğer derslerde ya da mesleki hayatta kullanılmadığı, eğitim öğretimde kullanılan ders planlarının zaman içerisinde güncellendiği, bu güncellemelerde yeni derslerin programa eklendiği bazen de bazı derslerin programdan çıkarıldığı, ders adları aynı kalsa bile ders içeriklerinde her
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
zaman anlamlı değişiklikler olabildiği görülmektedir. Ayrıca ders muafiyeti açısından süre sınırlamasının süreler farklı olabilmekle birlikte birçok üniversitede de uygulandığı tespit edilmiştir.
14. Diğer yandan, şikâyet başvurusu incelenirken, yapılan içtihat incelemesinden; Ankara Bölge
İdare Mahkemesi’nin 4.İdari Dava Dairesince 2019/3369 E., 2019/3661 K. sayılı ilamında , 18.05.2018 tarihli 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Kanun’un 15.maddesi ile
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen Geçici 78. madde uyarınca, öğrenimine devam etme
hakkından yararlanarak Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümüne kayıt yaptıran davacı tarafından, 1993 yılında mezun olduğu Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde başarılı olduğu derslerden muafiyetinin yapılması istemiyle yaptığı başvurunun, Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 3. fıkrasındaki “en çok beş yıl önce” alınan derslerden muafiyetinin yapılabileceğine dair düzenleme doğrultusunda reddine ilişkin
02.10.2018 tarihli 10878 sayılı işlem ile söz konusu işlemin dayanağı olan Yönetmelik maddesinin
iptali istemiyle açılan dava sonucu verilen kararın istinaf edilmesi üzerine verilen kararda; “Dava dosyasının incelenmesinden, 18.05.2018 tarihli 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Kanun’un 15.maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen Geçici 78. madde uyarınca, öğrenimine devam etme hakkından yararlanarak Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya
Fakültesi Felsefe Bölümüne kayıt yaptıran davacının, 1993 yılında mezun olduğu Ankara Üniversitesi
Hukuk Fakültesinde başarılı olduğu; Hukuka Giriş, Atatürk İlke ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-II, Temel
Yabancı Dil İngilizce I-II-III-IV, Beden Eğitimi, Hukuk Sosyoloji derslerinden muafiyetinin yapılması istemiyle 25.09.2018 tarihinde davalı idareye başvurduğu, başvurunun, Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve
Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 3. fıkrasındaki “en çok beş yıl önce” alınan derslerden muafiyetinin yapılabileceğine dair düzenleme doğrultusunda 02.10.2018 tarihli ve 10878 sayılı işlemle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır… Somut uyuşmazlıkta, üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere ilişkin ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması hususunda üniversite senatolarına tanınan takdir yetkisi çerçevesinde, davalı üniversite tarafından anılan Yönetmelik maddesinin yürürlüğe konulduğu, zikredilen düzenlemeyle
Ankara Üniversitesi tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonun kazandırılmasının hedeflendiği, ayrıca kullanılan bu takdir yetkisinin ilgili programdaki müfredat içeriğinin zamanla değişebileceği ve bu hususun da ilgililerin anılan dersle ilgili yeterlilikleri noktasında tereddüte sebebiyet verebilecek olması karşısında, söz konusu Yönetmeliğin 21.maddesinin 3.fıkrasındaki yer alan “en çok 5 yıl önce alıp” ifadesinin, Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bu haliyle söz konusu düzenlemenin 2547 sayılı Kanunun 44.maddesine ve kamu yararı ile eğitim-öğretim hizmetinin gereklerine aykırılığının bulunmadığı, dolayısıyla dayanak düzenleyici işlemin hukuka uygunluğunun tespiti karşısında, söz konusu hükme uygun olarak davacının beş yıldan önce aldığı derslerden muaf tutulması isteminin reddi yönünde tesis edilen bireysel işlemde de hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmakla, aksi yöndeki mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, davalı idare vekilince yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine,” karar verildiği, anlaşılmıştır.
15. Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, daha önceden benzer şikâyet başvuruları hakkında
Kurumumuzca alınan Ret Kararlarının ve benzer konulara ilişkin emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, söz konusu Yönetmeliğin 21 inci maddesinin 3’üncü fıkrasında yer alan “en çok beş yıl önce alıp” alınan derslerden muafiyet talebinin yapılabileceğine dair ifadesinin, Üniversitenin
Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bu haliyle söz konusu düzenlemenin 2547 sayılı Kanunun 44.maddesine ve kamu yararı ile
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
eğitim-öğretim hizmetinin gereklerine aykırılığının bulunmadığı, dolayısıyla dayanak düzenleyici işlemin hukuka uygunluğunun tespiti karşısında, söz konusu hükme uygun olarak başvuranın beş yıldan önce aldığı derslerden muaf tutulması isteminin reddi yönünde tesis edilen bireysel işlemde de hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla mevzuat hükümleri çerçevesinde başvuran tarafından daha önce almış olduğu dersten muaf tutulma istemiyle yapmış olduğu başvurunun idarece değerlendirilerek üzerinden beş yıldan fazla bir süre geçmesi sebebiyle alınan derslerden başvuranın muaf tutulmamasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmediği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; aynı Kanunun 21’inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, şikâyet başvurusunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi halinde, durmuş olan dava açma süresi, gerekçeli Ret Kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlamaktadır. Bu çerçevede; bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (mevcut ise) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, söz konusu idari işleme karşı Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvurana ve Ankara Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr