|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi’nde Matematiksel İktisat dersi için yapılan “üç ders/tek ders sınavı”nın test tekniğine aykırı olduğunu ve sınav süresinin yetersiz olduğunu iddia ederek sınavın tekrar edilmesini talep etmiştir. Ancak, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın sınavdan 40 puan aldığını ve geçme notunun 50 olduğunu belirterek, mutlak değerlendirme sisteminin uygulandığını ifade etmiştir.
Yükseköğretim Kanunu’na göre, üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu ve eğitim-öğretim esaslarının üniversitelerce belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Rektörlük, sınav sorularının uzman bir komisyon tarafından değerlendirildiğini ve verilen sürenin yeterli olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sınav notu ile ilgili işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, üniversitelerin özerkliği ve sınav süreçlerinin yönetimi açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/31785-S.20.36647
BAŞVURU NO : 2019/22491
KARAR TARİHİ : 12/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sınav işlemleri
BAŞVURU TARİHİ : 19/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi(AUZEF) öğrencisi olduğunu, 7 Eylül 2019 tarihinde AUZEF tarafından yapılan “üç ders/tek ders sınavı”nda
Matematiksel İktisat dersinin 20 sorudan oluşan sınavının hem test tekniğine aykırı hem de 30 dakikada çözülmesi mümkün olmayan sorulardan oluştuğunu, neticede 40 puan alarak mezuniyet için bir yıl daha beklemek zorunda bırakıldığını, Fakültesinden Matematiksel İktisat dersi sorularının bağımsız bir komisyon tarafından incelenmesini ve sınavın tekrar edilmesini talep ettiğini ancak neticede kendisine olumlu bir yanıt verilmediğini ifade ederek söz konusu sınav sorularının incelenmesini ve üç ders/tek ders sınavının objektif kriterlere göre tekrar yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü’nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 27/03/2020 tarih ve – – sayılı yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. Ekte sunulan ve telif hakları AUZEF de olan 2019 Üç Ders Sınavı Matematiksel İktisat dersi soru ve cevapların üçüncü kişilerle paylaşılmasının yasak olduğu,
2.2. 2019 yılı Matematiksel İktisat dersi Üç Ders Sınavı soru ve cevaplarının alanında uzmanı öğretim elemanı tarafından hazırlandığı,
2.3. Başvuranın adı geçen dersin hem test tekniğine aykırı hem de 30 dakikada çözülmesi mümkün olmayan sorulardan oluştuğu iddiasına ilişkin olarak değerlendirme yapıldığını, uzmanların soruların karmaşık olmadığı ve verilen sürenin yeterli olduğu yönünde görüş yazdıkları,
2.4. Matematiksel İktisat dersi Üç Ders sınavına sadece başvuranın girdiğini ve bu dersten kaldığı,
2.5. Üç Ders Sınavı değerlendirmesinde mutlak değerlendirme sistemi kullanıldığını, bu durumun, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinin 22/7 Maddesinde “Mezuniyete Üç Ders Sınavı başarı notu, mutlak değerlendirme sistemine göre hesaplanır, değerlendirmede ara sınav, yılsonu bitirme ve bütünleme sınavı notları dikkate alınmaz.” ifadesiyle belirtildiği,
2.6. Fakültede soru itiraz değerlendirmelerinin; Çözüm Bildirim Sistemi, dilekçe ile başvurular ve sınav görevlileri tarafından tutulan Salon Sınav Tutanakları üzerinden yapıldığı, öncelikle itiraza konu sorular ilgili alan uzmanı öğretim elemanına incelenmek üzere gönderildiği, gelen değerlendirmeye göre hata bulunmuyor ise öğrenciye gerekli bilgilendirme yapıldığı, düzeltici işlem gerektiriyor ise soru iptal edilerek öğrenci lehine puanlama yapıldığı ve iptal edilen sorunun Öğrenme Yönetim Sistemlerimizin ilan sayfalarında X ifadesiyle gösterildiği,
2.7. Başvuranın sınav sonuçlarıyla ilgili gönderdiği ekran görüntülerinde sınav sonucunun önce
15 sonra 40 olarak ilan edildiği belirtildiği, yapılan incelemede; ölçme değerlendirme notlarının
sisteme giriş işlemleri devam ederken öğrencinin sisteme giriş yaptığı ve not ilanları tamamlanmadan anlık olarak görüntü aldığı, not ilanları tamamlandığında öğrencinin notunun
40 olduğu ve herhangi bir hata bulunmadığının tespit edildiği,
2.8. Adı geçen öğrencinin sınav sonucu tekrar değerlendirildiği ve sonuçta bir değişiklik olmadığı, öğrencinin sınav sonucunun 40 olduğu,
2.9. Fakültenin eğitim-öğretim faaliyetlerini ilgili Yönetmelik doğrultusunda gerçekleştirildiği,
2.10. Başvuru konusuna ilişkin olarak, başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,
İfadelerine yer verdiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.2. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur…” hükmü yer almaktadır.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; Üniversite, “Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.” olarak tanımlanmıştır.
5.2. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinin (b) fıkrasının beşinci bendinde; “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek” Fakülte Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
5.3. “Lisans Düzeyinde Öğretim” başlıklı 43 üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” hükmü yer almaktadır.
6. 23/10/2018 tarihli 30574 sayılı İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi
Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin;
6.1 “Sınavların değerlendirilmesi” başlıklı 22 nci maddesinin 7 nci fıkrasında;
“Mezuniyete Üç Ders Sınavı başarı notu, mutlak değerlendirme sistemine göre hesaplanır, değerlendirmede ara sınav, yılsonu bitirme ve bütünleme sınavı notları dikkate alınmaz.”
6.2. “Sınavlara ve sonuçlara itiraz” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1)Sınav sorularına itiraz, sınavların bitiminden itibaren; sınav sonuçlarına itiraz ise sonuçların ilanından itibaren 2 (iki)
iş günü içinde Dekanlığa yazılı veya elektronik ortamda yapılır.
(2) Belirlenen süreler dışında ve başka mercilere yapılan itirazlar dikkate alınmaz.
(3) İtirazlar, Dekanlıkça incelenip sonuçlandırılır.
(4) Sınav sonuçlarına itiraz maddî hata yönünden incelenir. Cevap kâğıdı öğrenciye verilmez.”
6.3. “Başarı notunun belirlenmesi ve harf notları” başlıklı 23 ünü maddesinde; “Bitirme/bütünleme sınav notu değerlendirme alt sınırı esasları aşağıda belirtilmiştir.
a) Öğrencilerin, yarıyıl/yıl içi etkinlik notlarına bakılmaksızın bir dersten koşullu veya doğrudan geçebilmeleri için açıköğretim programlarında yarıyıl/yılsonu sınavından 100 (yüz)
tam puan üzerinden en az 40 (kırk), uzaktan öğretim programlarında ise en az 50 (elli) puan almaları gerekir. Bitirme/bütünleme sınavında bu değerlerin altında not alan veya bu sınavlara girmeyen öğrenciler FF harf notu alarak başarısız sayılır.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, “üç ders/tek ders sınavı” nda Matematiksel
İktisat dersi sınavının test tekniğine aykırı ve sınav süresinin çok kısa olduğunu ifade ederek sınav sorularının incelenmesini ve üç ders/tek ders sınavının objektif kriterlere göre tekrar yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; başvuranın Matematiksel İktisat dersi Üç Ders sınavından 40 puan aldığı ve İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin 22 inci maddesi doğrultusunda mutlak değerlendirme sisteminin uygulandığı ve aynı yönetmeliğin 23 üncü maddesi doğrultusunda bitirme/bütünleme sınav notu değerlendirmelerinde de uzaktan öğretim programlarında geçme notunun en az 50 (elli) puan olması nedeniyle başvuranın dersten kaldığı anlaşılmıştır.
10. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 5 numaralı paragraflarda yer verilen hükümlerinde, üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu; yükseköğretim kurumlarında eğitim–öğretimle ilgili esasların üniversitelerce hazırlanacak yönetmelikte belirtileceği; üniversitenin eğitimöğretim esasları hakkında karar almanın, üniversitenin yıllık eğitim-öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamanın ve ilgili kurulların kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamanın Senatonun görevlerinin arasında olduğu; öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlar konusunda karar verme yetkisinin yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurullarına verildiği hükme bağlanmıştır.
11. Somut olayda başvuranın Üniversite tarafından oluşturulan ve altında bir profesörün ve iki doçentin olduğu sınav soru ve cevapları ile zorluk düzeyi ile sürenin analizini içeren değerlendirme yazsısında; “…Sınav 20 adet test sorusundan oluşmaktadır ve toplam süre 30 dakikadır. Dolayısıyla her soruya 1,5 dakika süre düşmektedir. Soruların karmaşık olmayışı ve birden fazla işlem gerektirmemesi de göz önünde bulundurularak verilen sürenin yeterli olduğuna…” denildiği anlaşılmıştır.
12. Başvuran her ne kadar sınav sorularının incelenmesini ve üç ders/tek ders sınavının tekrar yapılmasını istemiş olsa da diğer tüm üniversitelere tanındığı gibi İstanbul Üniversitesine de
Anayasaca tanınan bilimsel özerklik kavramı dâhilinde Üniversitelerin ve onların ayrılmaz parçası niteliğinde olan öğretim görevlilerinin alanlarında yetkin başkaca akademisyenlerce değerlendirilmesinin sınav notlandırmasındaki takdiri etkilemeyeceği ancak notlandırmada maddi hata olup olmadığının incelenmesinden ibaret olacağı değerlendirilmekle birlikte başvuranın cevap anahtarının incelenmesinden maddi bir hatanın da bulunmadığı anlaşılmıştır.
13. Neticede başvurana karşı her öğrenciye işletilen mevzuat dâhilindeki itiraz sürecinin tatbik edildiği, sınav soru ve cevaplarının zorluk düzeyinin ve sınav süresinin analizi için Üniversite tarafından oluşturulan komisyonun da sınavın karmaşık olmaması ve birden fazla işlem gerektirmemesi nedeniyle sınav süresinin yeterli olduğunu değerlendirmesi ve sınav notunda maddi bir hata olmadığı anlaşıldığından, başvuranın 2019 Üç Ders Sınavı Matematiksel İktisat dersinden aldığı nota ilişkin işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi