|
ÖZET: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi öğrencisi, önceki Laborant ve Veterinerlik programında aldığı derslerin, Tarım Ön Lisans Programı’ndaki genel not ortalamasına dahil edilmesini talep etmiştir. Üniversite, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesinde muafiyet işlemlerinin kendi belirlediği usul ve esaslara göre yürütüldüğünü, dolayısıyla öğrencilerin kayıtlı oldukları programlarda almaları gereken derslerin belirlenmesinin yetkisinin kendisine ait olduğunu açıklamıştır. Ayrıca, Açıköğretim Sistemi’nde derslerin sürekli güncellendiği ve öğrencilerin mezuniyet koşullarını sağlaması gerektiği vurgulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, üniversitenin eğitim-öğretim ve sınav sisteminde düzenleme yapma yetkisine sahip olduğunu, dolayısıyla başvuranın muafiyet talebinin reddinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, üniversitelerin bilimsel özerklik ilkesi çerçevesinde eğitim politikalarını belirleme yetkisini koruduğunu göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11176-S.21.17984
BAŞVURU NO : 2021/2808
KARAR TARİHİ : 03/08/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Daha önce eğitim gördüğü bölümde alınan derslerden muaf tutulma
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi ile söz konusu derslerin genel not ortalamasına dahil edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikayetçi özetle; “Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Tarım Bölümü öğrencisi olduğunu, Üniversitenin internet sitesinden öğrenim durumu belgesi alamadığından her dönem başı, geçmiş dönemde aynı üniversitenin Laborant ve
Veterinerlik 2 yıllık ön lisans Programında almış olduğu dersleri sisteme yüklemek zorunda kaldığını, idareye intibak yapılması gereken derslerle ilgili başvuru yaptığında ise; özel bir inceleme yapmadan basmakalıp cevaplar aldığını, intibak yapılacak derslerle ilgili başvuruları dikkate alınarak işlem tesis edilmesi durumunda öğrenim gördüğü bölümden mezun olduğunun görüleceğini, örnek olarak Gıda bilimi ve Teknolojisi – CD Tarla Bitkileri 1 -CC Genel Biyoloji 2-DC Girişimcilik – BC Tarımsal Meteoroloji–CC ders ve notlarının ders durum belgesinde ve genel not ortalamasında yer almadığını, halbuki önceki eğitim gördüğü bölümde bu dersleri başarıyla geçtiğini, üniversite yönetiminin intibak yapılacak derslerle ilgili genel bir karmaşaya sebebiyet verdiğini iddia ederek anılan derslerin genel not ortalamasına dahil edilerek öğrencilik durumunun mezun aşamasına getirilmesini” talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; ilgili idarenin sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın, Açıköğretim Fakültesi Tarım Önlisans Programına 2015-2016 öğretim yılı 14.09.2015 tarihinde kayıt yaptırmış olduğu halen Üniversite öğrencisi olduğu,
2.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’ nun 44.maddesinin – (Değişik: 13/2/2011-6111/171 md.) a fıkrasında “Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrencilerin, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alacağı. Ders kredilerinin, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikleri çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlendiği, İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredilerinin hesaplandığı, 2.3.Bilimsel bilginin sürekli güncellenmesi doğrultusunda, Açıköğretim Sisteminde yer alan programların derslerinde öğrencileri yakından ilgilendiren önemli yapısal güncellemelerin yapıldığı, Bu amaçla programların akademik koordinatörleri ve alan uzmanlarıyla yapılan uzun süreli çalışmalar sonucunda programların ilgili derslerinde önemli iyileştirmelerin gerçekleştirildiği, Açıköğretim Sistemi tarafından yürütülen çalışmalarla ilgili programın yapısı, akademik kapsamı ve program çıktıları ile yeterli düzeyde örtüşmeyen derslerin yerine program kapsamında kazandırılmak istenen akademik yeterliklere daha uygun derslerin getirildiği, 2.4. Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakültelerine kayıtlı öğrencilerin ilgili dönemdeki ders listesinde yer alan derslerden sorumlu tutulduğu, kayıtlı olunan programın güncel ders listesinde yer alan zorunlu derslerin ilgili dönemde seçilmesi ve yapılacak sınavlar sonucunda tüm derslerin başarıyla tamamlanarak mezuniyet koşulunun sağlaması gerektiği, 2.5. Ders intibakları nedeniyle bazı derslerin harf notu/başarı notu, Öğrenci Otomasyonundaki Ders
Durum Panelinde gösterilmediği, Öğrenci Otomasyonundaki Not Görüntüleme Panelinde (dersin alındığı dönemde) ve Not Durum Belgesinde bu derslerin kredisi ve harf notu/başarı notu gösterilmekte olduğu ve
Genel Not Ortalaması hesabında dikkate alınmadığı,
2.6 Başvuranın, Üniversitemiz Açıköğretim Fakültesi Tarım Önlisans Programında aldığı derslerin harf
notları ve kredileri, Genel Not Ortalamasına dahil edilmekte olduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; /
ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.” 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…” 5.4. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.5. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5)
Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.”
/
5.6. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı;… diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir…” 6. 03/09/2015 tarihli ve 29464 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve halen yürürlükte olan Anadolu
Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin:
6.1. Not ortalaması ve ders tekrarı başlıklı 15’nci maddesinde; “(1)Öğrencinin başarı durumu; her dönemin sonunda dönem not ortalaması (DNO) ve genel not ortalaması (GNO) ile belirlenir. Not ortalaması, not ortalamasına katılan her dersin kredi değeriyle o dersten alınan notun katsayısı çarpılarak bulunan değerlerin toplamının, bu derslerin toplam kredi değerine bölünmesiyle bulunur. Bu işlem, bir dönemde harf notu oluşan dersler için yapılırsa DNO; o zamana kadar harf notu oluşmuş tüm dersler için yapılırsa GNO elde edilir. GNO hesaplanırken tekrar edilen ders bulunması durumunda bu dersten alınan en son not ve kredisi dikkate alınır. Not ortalamaları virgülden (,) sonra iki basamaklı olarak gösterilir.
GNO hesaplanırken yaz okulunda alınan derslerin de son harf notları ve kredileri dikkate alınır.(2)
(2)Herhangi bir dönemin sonunda veya akademik yılın sonunda 2,00 GNO’sunu sağlayamayan öğrenciye, akademik yetersizlik uyarısı yapılır. Akademik yetersizlik uyarısı alan öğrenci; akademik yetersizlik uyarısı aldığı dönemden itibaren CC harf notunun altında harf notu aldığı derslerden istediklerini tekrar ederek ve/veya daha önceden almadığı yeni dersleri alarak GNO’sunu en az 2,00’ye yükseltirse akademik yetersizlik uyarısı kalkar. Her iki durumda da öğrenci, bir yarıyılda en fazla 45 AKTS kredilik ders alabilir.
Ancak öğrenci yaz okulunda en fazla 5 ders alabilir. Herhangi bir dönem sonunda tekrar edilen ders bulunması durumunda bu dersten alınan en son not ve kredisi dikkate alınır. (3) Programdan çıkarılan derslerin yerine öğrencinin hangi dersi/dersleri alacağı, ilgili birim kurulunun kararı ve Senatonun onayı ile belirlenir.
6.2. “Ders transferi ve muafiyeti” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Anadolu Üniversitesi Merkezî
Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemine göre öğretim yapan fakültelerde ders transferi ve muafiyet işlemleri, Üniversite tarafından kabul edilen Ders Transferi ve Muafiyet Esaslarına göre yapılır.” 6.3. Diplomalar ve belgeler başlıklı 18’nci maddesinde; “(1) Kayıtlı olduğu önlisans programında en az
120 AKTS kredilik, lisans programında en az 240 AKTS kredilik ders alıp tüm derslerini başarıyla
tamamlayan, FF, YZ ve DZ harf notu olmayan, GNO’su en az 2,00 olan ve diğer yükümlülüklerini yerine getiren öğrenciye Diploma (karekodlu) ve Diploma Eki (Diploma Supplement) verilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi Arif DÜLGER tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Anadolu
Üniversitesi Rektörlüğü’nün başvurana yönelik gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran açıköğretim sistemiyle öğretim yapan Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi, Laborant ve Veterinerlik Ön Lisans Programından mezun olduktan sonra, ikinci üniversite kapsamında Anadolu
Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Tarım Ön Lisans Programına kayıt olduğunu belirterek daha önce almış ve başarılı olmuş olduğu derslerin genel not ortalamasına dahil edilerek mezuniyet aşamasına getirilmesini talep etmektedir.
9. Başvuruya muhatap Anadolu Üniversitesi tarafından yapılan açıklamada ise; 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’na göre her yükseköğretim kurumunun, muafiyet işlemlerini kendi belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde yürütmekte olduğunu; öğrencilerin kayıtlı oldukları yükseköğretim programlarında almaları gereken derslerin ne olacağı konusundaki yetki, anılan Kanun ile üniversitelere verildiğinden, Anadolu
Üniversitesi’nin de bu Kanuna uygun olarak, ders muafiyet esaslarını kendisinin belirlediğini; Bilimsel bilginin sürekli güncellenmesi doğrultusunda, Açıköğretim Sisteminde yer alan programların derslerinde öğrencileri yakından ilgilendiren önemli yapısal güncellemelerin yapıldığı, Bu amaçla programların akademik koordinatörleri ve alan uzmanlarıyla yapılan uzun süreli çalışmalar sonucunda programların ilgili derslerinde önemli iyileştirmelerin gerçekleştirildiği, Açıköğretim Sistemi tarafından yürütülen çalışmalarla ilgili programın yapısı, akademik kapsamı ve program çıktıları ile yeterli düzeyde örtüşmeyen derslerin yerine program kapsamında kazandırılmak istenen akademik yeterliklere daha uygun derslerin getirildiği, Dolayısıyla başvuranın da kayıtlı olunan programın güncel ders listesinde yer alan zorunlu derslerin ilgili dönemde seçilmesi ve yapılacak sınavlar sonucunda tüm derslerin başarıyla tamamlanarak mezuniyet koşulunun sağlaması gerektiği, önceki ön lisans programından aldığı derslerden uygun görülenlerin intibakının yapıldığı, Öğrenci Otomasyonundaki Not Görüntüleme Panelinde ve Not Durum
Belgesinde bu derslerin kredisi ve harf notu/başarı notunun gösterilmekte olduğu ve Genel Not Ortalaması hesabında dikkate alındığı bildirilmiştir.
10. Anayasanın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki
öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği hükme bağlanmış; söz konusu Anayasa maddesi doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
11. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile
Anayasada yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
12. Somut olayda; başvuranın iddia ettiği şekilde Gıda bilimi ve Teknolojisi, Tarla Bitkileri 1 Genel
Biyoloji, Girişimcilik ve Tarımsal Meteoroloji ders ve notlarının Genel Not ortalamasına katılmayarak değerlendirme dışı bırakıldığı iddialarına yönelik olarak, idarece Kurumumuza gönderilen ve şikayetçiye ait transkript incelendiğinde; söz konusu derslerin kredisi ve harf notu/başarı notunun Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin Not ortalaması ve ders tekrarı başlıklı 15’nci maddesinde belirtilen şekilde gösterilmekte olduğu ve Genel Not Ortalaması hesaplamasında söz konusu yönetmelik hükmünün dikkate alındığı, başvuranın ders durumu incelendiğinde
“mezun olma aşamasına henüz gelmediği” tespit edilmiştir.
13. Diğer yandan, şikâyet başvurusu incelenirken, Kurumumuzca daha önceden sonuçlandırılan
benzer talepli başvuru örnekleri de ele alınmış olup; bu çerçevede:
13.1. Balıkesir Üniversitesi’ne karşı yapılan sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “…2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını kendi eğitim politikaları, bu yönde benimsediği ilkeleri ve amaçları, eğitim öğretim standartları ve fiziki imkânları çerçevesinde belirlemesi üniversitelerin bilimsel özerkliğinin doğal bir sonucudur. Bu itibarla, …Programı kapsamında, Kanun ve
Yönetmeliğe uygun olarak hazırlandığı tespit edilen müfredat programlarının üniversitelerce mevcut müfredat programları doğrultusunda değiştirilerek, eğitim ilke ve amaçları doğrultusunda artırılmasının bilimsel özerkliklerinin doğal bir getirisi olduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, üniversitelerin kendi eğitim politikaları doğrultusunda yetiştirerek mezun edecekleri ve gelecekte o üniversitelerin nosyonunu taşıyacak anılan program kapsamındaki öğrencileri için ders müfredatlarının son hallerinin hazırlanması ve öğrencilerin bu bakış açısıyla hazırlanan tüm derslerden sorumlu olmaları yükseköğretimin Kanunla belirlenen ilke ve amaçlarına da uygundur…” gerekçeleri ile 04/04/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği; 13.2. Gazi Üniversitesi’ne karşı yapılan sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “…2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 18 inci maddesinin (b) bendinin 5 numaralı alt
bendinde “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme yetkisinin Fakülte Yönetim Kurulu’nda olduğu hükme bağlanmıştır…
üniversiteler tarafından usulüne uygun olarak yapılan ders değişiklik ve artırımları sonucunda belirlenen tüm derslerin öğrenciler için zorunlu olduğu, söz konusu derslerden muafiyet verilmemesinin hukuka uygun olduğu sonucu ve kanaatine varılmıştır.” gerekçeleri ile 19/04/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği; 13.3. Atatürk Üniversitesi’ne karşı yapılan sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmeliklerde yer alan hükümlerde ders transferi (muafiyet) hakkı verip vermemesi hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır… Bu çerçevede üniversite tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonu kazanacak öğrenciler için ders müfredatlarının hazırlanması ve her bir öğrencinin belirlenen derslerden sorumlu olacağının öngörülmesi bahsi geçen mevzuatla verilen yetki ve takdir marjına uygun olduğundan yapılan işlemde hakkaniyet ölçütlerine aykırılık tespit edilememiştir.” gerekçeleri ile 18/08/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği; 13.4. Aynı şekilde Anadolu Üniversitesi’ne karşı yapılan sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir… Üniversitelere 2547 sayılı
Kanun ile kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama yetkisi verilmiş olup, adı geçen üniversite de bu yetkilerini eğitim ve öğretime ilişkin yönetmelikler düzenlemek suretiyle kullanmıştır. Bu durum
Üniversitelere Anayasa ile tanınan, başka bir deyişle, Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesinin tabii sonucudur, bilimsel özerkliği ve kamu tüzelkişiliğini haiz üniversiteler tarafından bu niteliklerinin tabii sonucu olarak lisans programında hangi derslerin transfere ve muafiyet konu olacağı açıkça belirtilmiş olup, şikâyetçinin daha önceden mezun olduğu Felsefe Bölümünden aldığı derslerin yine
Sosyoloji Bölümünde tekrardan almasından dolayı söz konusu derslere Üniversite tarafından muafiyet sağlanmamasında herhangi bir hukuka aykırılık söz konusu değildir. İdari yargının birçok kararı da bu yöndedir… Dolayısıyla somut olayda şikâyetçinin daha önceden aldığı “Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
I – II, Türk Dili I – II, Yabancı Dil I – II, Temel Bilgi Teknolojileri I – II” derslerinden anılan yönetmelik gereği muafiyet sağlanmaktadır. Öte yandan, şikâyetçinin aynı üniversitenin felsefe bölümünü bitirdikten sonra sosyoloji bölümünde verilen bölüm derslerinin daha önce alınmış olması sebebiyle muafiyet beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı açıktır. Zira söz konusu Yönetmeliğin 7’nci maddesi gereğince derslerle ilgili yapılacak her türlü tasarruf Birim Kurulunun Kararı ve Senatonun takdirine bırakılmıştır.
Ayrıca, öğrencinin daha önce almış olduğu derslerin kayıtlı olduğu programda Üniversite tarafından muafiyet sağlanıp sağlanmaması koşulları Üniversitenin bilimsel özerkliği gereği yönetmelikte açıkça düzenlenmiştir.” gerekçeleri ile 10/07/2015 tarihli Ret Kararı’nın verildiği, 14. Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, daha önceden benzer şikâyet başvuruları hakkında
Kurumumuzca alınan Ret Kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, her üniversitenin ayrı birer kamu tüzel kişiliğinin bulunduğu; Anayasamız ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesi doğrultusunda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14’üncü maddesi ile üniversitelere kendilerine
ilişkin yönetmelikleri hazırlama yetkisi verildiği; söz konusu Kanun ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanarak üniversitelerin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yaparak hangi programda hangi derslerin alınacağı ile; bu derslerden hangilerinden muaf tutulabileceğini belirleme yetkilerine haiz olduğu, dolayısıyla başvuranın eğitim gördüğü Tarım ön Lisans Programında geçmiş dönemde aynı üniversitenin Laborant ve Veterinerlik
2 yıllık ön lisans Programında almış olduğu derslerden topluca muaf tutularak mezun sayılma taleplerinin
reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup söz konusu idari işleme karşı
Eskişehir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi