| ÖZET: Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğrencisi, Hacettepe Üniversitesi’nde yaz okulunda iki ders almak için başvurdu, ancak Kocaeli Üniversitesi, not ortalamasının 3.00’ın altında olması nedeniyle bu talebi reddetti. Kocaeli Üniversitesi Senatosu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılından itibaren yaz öğretimi uygulamasını kaldırmış ve bu durum, başvuranın talebinin reddedilmesine zemin oluşturmuştur. Anayasa’nın 130. maddesi gereği üniversiteler, bilimsel özerkliğe sahiptir ve kendi yönetmeliklerini belirleme yetkisine sahiptir. Başvuran, Kocaeli Üniversitesi Yaz Okuluna İlişkin Esaslar’a aykırı olarak, gerekli onayı almadan Hacettepe Üniversitesi’nde derslere kaydolmuş ve bu durum, talebinin reddedilmesinde etkili olmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddi hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3756-S.20.6012
BAŞVURU NO : 2019/16286
KARAR TARİHİ : 11/03/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yabancı
BAŞVURUNUN KONUSU :
Diller Eğitimi Bölüm Başkanlığı’nın onayını almaksızın, yaz döneminde Hacettepe Üniversitesi’nden aldığı iki dersin Kocaeli Üniversitesi’nin müfredatında bulunan aynı içerikli iki ders yerine sayılması ve transkriptine işlenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) …, Kurumumuza yaptığı … sayılı şikâyet başvurusunda, özetle; Kocaeli Üniversitesi
Eğitim Fakültesi … Bölümü … Öğretmenliği Programı’nın 2’nci sınıfını, 2018-2019 akademik yılı bahar döneminde tamamladığını; 2’nci sınıfın yaz döneminde ise, Hacettepe
Üniversitesi’nin aynı bölüm ve programında yer alan, aynı içeriğe sahip iki dersi (“İDÖ 371Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve “İDÖ 372- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi II”)
alabilmek için Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanlığı’na dilekçe ile başvurduğunu; bu dilekçesine, Hacettepe Üniversitesi’ndeki yaz okuluna kaydolduktan, yaz okulu ücretini ödedikten ve dersler başladıktan sonra, not ortalamasının 3.00’ın altında olması gerekçe gösterilerek, Kocaeli Üniversitesi tarafından olumsuz cevap verildiğini; bunun üzerine, Kocaeli
Üniversitesi Rektörlüğü’ne 15/08/2019 tarihli ve … sayılı dilekçeyle itirazda bulunduğunu; diğer taraftan, 27/08/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile itirazını da aynı gerekçelerle reddettiklerini; bu arada 06/09/2019 tarihinde Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi …
Öğretmenliği Programı’na yatay geçiş yaptığını belirtmiş ve Hacettepe Üniversitesi Eğitim
Fakültesi … Bölümü … Öğretmenliği Programı yaz okulunda aldığı ve başarılı olduğu “İDÖ 371- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve “İDÖ 372- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi II” derslerinin, Kocaeli Üniversitesi’nce “YIO 301- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve “YIO 302- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi II” derslerinin yerine sayılmasını ve transkriptine işlenmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, başvurudaki iddialara ilişkin olarak, şikâyet edilen idare konumundaki
Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü’nden, 08/10/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; ilgili idare, Kurumumuza gönderdiği 24/10/2019 tarihli
ve … sayılı cevabi yazısı ile eklerinde özetle:
2.1. Kocaeli Üniversitesi Senatosu’nun 21/09/2017 tarihli ve 2017/10 no’lu toplantısında alınan
7 sıra sayılı Karar gereğince, 2017-2018 eğitim-öğretim yılından itibaren Kocaeli
Üniversitesi’nde “yaz öğretimi” uygulamasının kaldırılmış olduğunu;
2.2. Öğrencilerin yaz döneminde başka bir yükseköğretim kurumundan ders almalarına ilişkin kuralların ise, Kocaeli Üniversitesi Senatosu’nun 09/05/2019 tarihli ve 2019/5 no’lu toplantısında, 17 sıra sayılı Karar ile kabul edilen “Kocaeli Üniversitesi Yaz Okuluna İlişkin
Esaslar” ile ortaya konulmuş ve bu esasların Üniversitenin resmi internet sayfasında öğrencilere duyurulmuş olduğunu;
2.3. Yaz döneminde başka bir yükseköğretim kurumundan ders alma talepli başvuruların, herhangi bir takvime bağlı olmadığını; öğrencilerden talep olması halinde Kocaeli
Üniversitesi’nin gerekli değerlendirmeyi yaptığını;
2.4. … adlı öğrencinin, Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi … Bölümü … Öğretmenliği
Programı’nın 2’nci sınıfının (2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılının) bütünleme dönemi devam ederken, Hacettepe Üniversitesi’nin aynı bölüm ve programında yer alan iki adet 3’üncü sınıf dersini (“Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve “Çocuklara Yabancı Dil
Öğretimi II”), ayrıca bir adet 2’nci sınıf dersini (“Dil Edinimi”) yaz okulunda almak amacıyla
Eğitim Fakültesi Dekanlığı’na dilekçe ile başvurduğunu;
2.5. 08/07/2019 tarihinde ve … sayılı yazı ile gelen evrak kaydına alınan bu dilekçenin, …
Bölüm Başkanlığı’nca incelendiğini; yapılan inceleme sonucunda ise, öğrencinin, Hacettepe
Üniversitesi yaz okulunda almak istediği “Dil Edinimi” dersinden (03/07/2019 tarihinde
Kocaeli Üniversitesi’nde yapılan bütünleme sınavında “CC” alarak) zaten başarılı olduğunun, öğrencinin yaz okulunda üstten almak istediği “Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve
“Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi II” derslerine ilişkin olarak ise, genel not ortalamasının 2.83 olduğunun tespit edildiğini ve Kocaeli Üniversitesi Yaz Okuluna İlişkin Esaslar (Esas 1/3 ve
Esas 4) gereğince gerekli şartlar sağlanmadığından, öğrenciye Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından 27/08/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile olumsuz cevap verildiğini (diğer ifadeyle, adı geçen öğrencinin belirtilen dersleri yaz döneminde Hacettepe Üniversitesi’nden alma yönündeki talebinin … Bölüm Başkanlığı’nca “onaylanmamış” olduğunu);
2.6. …’ın, “bir üst sınıf dersi” olduğu gerekçesiyle 3’üncü sınıf derslerini yaz okulunda almasının engellenmemesi gerektiği, kendisinin zaten 2’nci sınıfı bitirdiği (3’üncü sınıf öğrencisi olduğu) yönündeki iddialarına ilişkin olarak ise; adı geçen öğrencinin 3’üncü sınıf derslerini Hacettepe Üniversitesi yaz okulunda almak için başvuruda bulunduğu sırada (yaz okulu başvuru süreci devam ederken) hala 2’nci sınıf öğrencisi olduğunu; nitekim başvurusunu 2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılı bütünleme dönemi devam ederken yaptığını ve bu sırada not ortalamasının 3.00’ın altında olduğunu;
2.7. Bu nedenle, öğrencinin (gerekli onayı almamış olmasına rağmen) yaz döneminde
Hacettepe Üniversitesi … Bölümü’nden aldığı “İDÖ 371- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve “İDÖ 372- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi II” dersleri karşılığında, Kocaeli
Üniversitesi’ndeki “YIO 301- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve “YIO 302- Çocuklara
Yabancı Dil Öğretimi II” derslerinden 2019-2020 eğitim-öğretim yılında muaf tutulma (diğer ifadeyle Hacettepe Üniversitesi’nin yaz okulunda aldığı derslerin Kocaeli Üniversitesi’nde alacağı dersler yerine sayılması ve transkriptine işlenmesi) talebinin uygun görülmediğini;
Kurumumuza bildirmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”;
3.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…”;
3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”;
3.4. “Yükseköğretim üst kuruluşları” başlıklı 131’inci maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim- öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek, bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur…”;
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”;
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”;
5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”;
5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…c) Yükseköğretim Kurumları: Üniversite ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, araştırma ve uygulama merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı meslek yüksekokulları ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın ve kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından kurulan meslek yüksekokullarıdır. d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”;
5.4. “Yükseköğretim Kurulu” başlıklı 6’ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim Kurulu, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur. Yükseköğretim Kuruluna; Yükseköğretim Denetleme Kurulu (…) ile gerekli planlama, araştırma, geliştirme, değerlendirme, bütçe, yatırım ve koordinasyon faaliyetleri ile ilgili birimler bağlıdır…”;
5.5. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde; “Yükseköğretim
Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, c) Üniversite çalışmalarının en verimli düzeyde sürdürülmesi için büyümenin sınırlarını tespit etmek ve yaz öğretimi, gece öğretimi, ikili öğretim gibi tedbirler almak, d) Devlet kalkınma planlarının ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesi içinde; (1) (Mülga: 2/7/2018 – KHK703/135 md.) (2) Bir üniversite içinde fakülte, enstitü ve yüksekokul açılmasına, birleştirilmesi veya kapatılması ile ilgili olarak doğrudan veya üniversitelerden gelecek önerilere dayalı kararlar almak ve gereği için Milli Eğitim Bakanlığına sunmak, Yükseköğretim kurumları içinde bölüm, anabilim ve anasanat dalları ile uygulama ve araştırma merkezi açılması, birleştirilmesi veya kapatılması; konservatuvar, meslek yüksekokulu veya destek, hazırlık okul veya birimleri kurulması ile ilgili olarak doğrudan veya üniversitelerden gelecek öneriler üzerine karar vermek, Eğitim-öğretimin aksaması sonucunu doğuracak olaylar dolayısıyla öğrenime ara verilmesine veya tekrar başlatılmasına ilişkin olarak üniversitelerden gelecek önerilere göre veya doğrudan karar verip uygulatmak, (3) (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/135 md.) (4) (Ek: 18/6/2017-7033/13 md.) Yükseköğretim kurumlarının ihtisaslaşmasına yönelik çalışmalar yapmak ve bu konuda karar vermek. e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek, f) Üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim – öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç, gereç ve benzeri imkânlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve doktor öğretim üyesi kadrolarını dengeli bir oranda tespit etmek, g) Her yıl üniversitelerin verecekleri faaliyet raporlarını inceleyerek değerlendirmek; üstün başarı gösterenlerle, yeterli görülmeyenleri tespit etmek ve gerekli önlemleri almak, h) Üniversitelerin her eğitim-öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek, ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak, j) Her eğitim-öğretim programında öğrencilerden alınacak harca ait ilgili yükseköğretim kurumlarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak, k) Yükseköğretim üst kuruluşları ile üniversitelerce hazırlanan bütçeleri tetkik ve onayladıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığına sunmak, l) Rektörlerin disiplin işlemlerini kovuşturmak ve karara bağlamak, öğretim elemanlarından bu Kanunda öngörülen görevleri yerine getirmekte yetersizliği görülenler ile bu Kanunla belirlenen yükseköğretimin amaç, ana ilkeleri ve öngördüğü düzene aykırı harekette bulunanları rektörün önerisi üzerine veya doğrudan, normal usulüne göre, yükseköğretim kurumları ile ilişkilerini kesmek, … r) Bu Kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”;
5.6. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”;
5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, …bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir…”;
5.8. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı;… diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir…”;
5.9. Ek 26’ncı maddesinde; “Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin açmış oldukları yaz okullarına katılacak öğrencilerden, toplam ikiyüzseksen ders saatine karşılık olmak ve 46 ncı madde uyarınca belirlenen yıllık öğrenci katkı payının iki katını aşmamak üzere
Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek miktarda yaz okulu öğretim ücreti alınır. Ancak bu miktarların tespitinde, normal süresi içinde mezun olamayan veya lisans düzeyinde ikinci bir yükseköğretim yapan öğrencilerden alınabilecek zamlı katkı payı miktarları dikkate alınmaz…
Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulu, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen miktardan daha az yaz okulu öğretim ücreti alınmasına, başarılı veya gelir düzeyi düşük öğrencilerden ise bu ücretin alınmamasına veya belirlenen miktardan daha az öğretim ücreti alınmasına karar verebilir…Yaz okulu öğretim ücretleri, öğrenciler tarafından peşin olarak üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü adına kamu bankalarından birinde açtırılacak hesaba yatırılır. Bu tutarlar, Rektörlükçe en geç onbeş gün içinde ilgili bütçe dairesi başkanlığının hesabına yatırılır… Yaz okullarında ders vermekle görevlendirilen öğretim elemanlarına…
üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulu tarafından belirlenecek tutarda ders ve sınav ücreti ödenir… Özel ödeneğin yeterli olmadığı gerekçe gösterilerek öğretim elemanlarına, kurum bütçesi, döner sermaye, bilimsel araştırma projesi ve sair kaynaklardan ayrıca ders ve sınav ücreti ödenemez; herhangi bir ödeme yapılamaz. Bu maddeye göre yaz okulu açılabilmesi için Yükseköğretim Kurulundan uygun görüş alınması zorunludur.
Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerince, öğrencilerden para tahsil etmeksizin yaz okulu açılması halinde bu madde uygulanmaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir.”;
6) 01/06/2016 tarihli ve 29729 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 2016-2017 eğitim-
öğretim yılı başında yürürlüğe giren ve şu an mülga olmakla birlikte, …’ın dilekçesini verdiği ve bu dilekçeye ilgili idare tarafından cevap verildiği tarihlerde geçerli olan
Kocaeli Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin:
6.1. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik; Kocaeli Üniversitesinin Devlet
Konservatuvarı, Tıp ve Diş Hekimliği Fakülteleri dışındaki fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarında, önlisans ve lisans eğitim-öğretim programlarının düzenlenmesine, öğrenci kabulüne, ölçme ve değerlendirmelerin yapılmasına, akademik danışmanlığa, diplomaya, devamlı ve geçici ayrılma işlemlerine, staj, mesleki uygulama, bitirme çalışması ve diğer öğretim çalışmalarına ilişkin hükümleri kapsar.”;
6.2. “Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 14 üncü, 44 üncü ve 46 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.”;
6.3. “Yaz öğretimi” başlıklı 47’nci maddesinde; “(Mülga madde: 06.11.2017 – 30232 s. R.G.
Yön./1. md.)”;
7) Kocaeli Üniversitesi Senatosu’nun 09/05/2019 tarihli ve 2019/5 no’lu toplantısında, 17
sıra sayılı Karar ile kabul edilen “Kocaeli Üniversitesi Yaz Okuluna İlişkin Esaslar”da; “Bu esaslar Üniversitemiz öğrencilerinin, diğer yükseköğretim kumrularında verilen yaz öğretimi derslerini almalarına ilişkin hususları kapsar. Bu esaslar, 9/5/2019 tarihli Senato onayı ile kabul edilmiştir. ESAS 1- (1) Spor Bilimleri Fakültesi dışındaki tüm akademik birimlerde okuyan öğrencilerin, diğer yükseköğretim kurumlarından yaz öğretiminde ders alabilmeleri için; Üniversiteye giriş yılı esas olmak üzere ilgili bölüm/program taban puanın en fazla 40 puan düşük olma koşulu aranır. (2) … (3) Yaz okulunda diğer yükseköğretim kuramlarından alınacak dersler için öğrencinin kayıtlı olduğu ilgili birimin Bölüm/Anabilim
Dalı veya Program Başkanlığının onayı gerekir. (4) Yaz okulunda Bölüm/Anabilim Dalı veya
Program Başkanlığı bu konudaki değerlendirmesini; ilgili bölüm müfredatındaki benzer içeriğe veya program yeterliliğine sahip olmakla birlikte, ders(ler)in AKTS/kredi/saat değer(ler)inden herhangi birini dikkate alarak yapar. ESAS 2- (I) öğrenciler, yaz öğretiminde derslerin AKTS/kredi/saat değerlerine bakılmaksızın, en çok 3 ders alabilir. ESAS 3- (I) Güz ve/veya bahar yarıyıllarında kayıt donduran öğrenciler, kayıt dondurdukları yarıyıllara ilişkin dersleri yaz öğretiminde alamazlar. ESAS 4- (1) Öğrenci, alt yarıyıllara ait hiç almadığı, alıp da sınavına girme hakkı elde edemediği ve alıp da başarısız kaldığı dersleri, yaz öğretiminde alabilir. Genel not ortalaması 3.00 ve üzerinde olan ve herhangi bir ders başarısı (DD) harf notundan düşük olmayan bir öğrenci üst yarıyıllara ait dersleri yaz öğretiminde alabilir.
ESAS 5- (1) Yaz öğretimi kapsamında alınan ders(ler)in notu muaf/yeterli/başarılı ibaresi ile ifade edilmiş ise; öğrencinin bu notu sayısal puan olarak belgelendirmesi halinde, o notun karşılığı KOÜ not sistemine dönüştürülür, belgelendirememesi durumunda ise o derslere
KOÜ not sistemindeki CC harf notu verilir. ESAS 6- (l)Yaz öğretimi kapsamında alınan ders(ler)in notu genel not ortalamasına bakılmaksızın, 4’lük sistem üzerinden 2’nin altında ise öğrenci bu ders(ler)den başarısız sayılır. ESAS 7- (l)Yaz öğretimi kapsamında alınan ders(ler)in notu 4’lük sistem üzerinden 2 ve üzerinde ise bu ders(ler)in başarı katsayısı dikkate alınarak KOÜ not sistemindeki harf notuna dönüştürülür. ESAS 8- (1) Öğrencilerin sınıf başarı sıralaması, bahar yarıyılı sonunda alınan notlar ile belirlenir. Akademik yılda ilk %10’a giren öğrencilerin belirlenmesinde yaz öğretiminde alınan derslerin başarı notları dikkate alınmaz.
ESAS 9- (1) Yaz öğretimi aynı öğretim yılına ait üçüncü bir yarıyıl değildir. Yaz öğretiminde alınan ders(ler)in notları, öğrencilerin güz ve bahar yarıyıllarındaki yarıyıl not ortalamalarını ve yarıyıllardaki derslerin koşul durumlarını etkilemez. Ancak, öğrencinin genel not ortalaması (GNO) hesaplanmasına dâhil edilir. ESAS 10- (1) Yaz öğretimi sonunda mezuniyetine tek dersi kalan öğrencilere tek ders sınav hakkı verilir. Bu sınav akademik takvimde belirtilen tarihte yapılır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddialarının, ilgili idarenin bu iddialar
karşısında Kurumumuza sunduğu bilgi ve belgelerin, ilgili mevzuat hükümlerinin ve üniversitelerin bilimsel özerkliğini vurgulayan emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; idarenin şikâyete konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvuranın talebinin reddi gerektiği yönünde hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) …’ın; Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi … Bölümü … Öğretmenliği Programı’nın 2’nci
sınıfını 2018-2019 akademik yılı bahar döneminde tamamladıktan sonra, yaz döneminde
Hacettepe Üniversitesi’nin aynı bölüm ve programında yer alan, aynı içeriğe sahip iki dersi almak için Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanlığı’na dilekçe ile başvurduğunu; fakat bu başvurusuna, Hacettepe Üniversitesi’nde yaz okuluna kaydolduktan, yaz okulu ücretini ödedikten ve dersler başladıktan sonra, not ortalamasının 3.00’ın altında olması gerekçe gösterilerek Kocaeli Üniversitesi tarafından olumsuz cevap verildiğini belirttiği ve yaz döneminde Hacettepe Üniversitesi’nde almış olduğu bu iki ders karşılığında Kocaeli
Üniversitesi’nin müfredatında bulunan aynı içerikli iki dersten muaf tutulması, diğer ifadeyle
Hacettepe Üniversitesi’nde aldığı bu iki dersin Kocaeli Üniversitesi’ndeki aynı içerikli iki ders yerine sayılması talebinde bulunduğu görülmektedir.
10) Bu şikâyet başvurusu karşısında, ilgili idare olan Kocaeli Üniversitesi ise; Üniversite
Senatosu’nun 21/09/2017 tarihli toplantısında alınan 7 sıra sayılı Karar gereğince, 2017-2018 eğitim-öğretim yılından itibaren Kocaeli Üniversitesi’nde “yaz öğretimi” uygulamasının sonlandırıldığını; öğrencilerin yaz döneminde başka bir yükseköğretim kurumundan ders almalarına ilişkin kuralların ise, Kocaeli Üniversitesi Senatosu’nun 09/05/2019 tarihli toplantısında, 17 sıra sayılı Karar ile kabul edilen “Kocaeli Üniversitesi Yaz Okuluna İlişkin
Esaslar” ile belirlendiğini; …’ın, Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi … Bölümü …
Öğretmenliği Programı’nın 2’nci sınıfının (2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılının)
bütünleme dönemi devam ederken, Hacettepe Üniversitesi’nin aynı bölüm ve programında yer alan 3 adet dersi yaz okulunda almak amacıyla Eğitim Fakültesi Dekanlığı’na dilekçe ile başvurduğunu; yapılan inceleme sonucunda da öğrencinin, Hacettepe Üniversitesi yaz okulunda almak istediği 2’nci sınıfa ait “Dil Edinimi” dersinden (Kocaeli Üniversitesi’nde 03/07/2019 tarihinde yapılan bütünleme sınavında “CC” alarak) zaten başarılı olduğunun, öğrencinin yaz okulunda üstten almak istediği 3’üncü sınıfa ait “Çocuklara Yabancı Dil
Öğretimi I” ve “Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi II” derslerine ilişkin olarak ise, genel not ortalamasının 2.83 olduğunun tespit edildiğini ve Kocaeli Üniversitesi Yaz Okuluna İlişkin
Esaslar (Esas 1/3 ve Esas 4) gereğince gerekli şartlar sağlanmadığından, öğrenciye Öğrenci
İşleri Daire Başkanlığı tarafından 27/08/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile olumsuz cevap verildiğini (diğer ifadeyle, adı geçen öğrencinin belirtilen dersleri yaz döneminde Hacettepe
Üniversitesi’nden alma yönündeki talebinin … Bölüm Başkanlığı’nca “onaylanmamış” olduğunu) ve öğrencinin buna rağmen Hacettepe Üniversitesi … Bölümü’nden almış olduğu derslerin, Kocaeli Üniversitesi’ndeki aynı içerikli dersler yerine sayılması ve transkriptine işlenmesi yönündeki talebini bu nedenle uygun görmediklerini belirtmektedir.
11) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel
kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği hükme bağlanmış; anılan
Anayasa maddesi doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitimöğretim, araştırma, yayım faaliyetleri, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
12) Yükseköğretimi düzenleyen bu temel Kanunun 14’üncü ve 17’nci maddeleri ile de
“üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” ve “Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak” görev ve yetkisi, üniversitelerin “akademik organı” olan senatolara verilmiştir. Ayrıca, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalar ile ilgili esasların, her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
13) Diğer ifadeyle, anılan Kanun hükümleri ile; Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel
özerklik” ilkesi doğrultusunda, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin, üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
14) Kamu tüzelkişiliğine sahip olan ve en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasını taşıyan her bir
yükseköğretim kurumu, Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesi doğrultusunda, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre, sunacağı eğitim-öğretim hizmeti ile ilgili esasları kendisi belirleme yetkisine sahip olup; nitekim bu çerçevede
yapılan içtihat incelemesinden:
14.1. Bir üniversite yönetmeliğinin (Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans EğitimÖğretim, Sınav, Değerlendirme ve Öğrenci İşleri Yönetmeliği) öğrencinin kazanılmış haklarını ihlal ettiği iddiası ve söz konusu yönetmeliğin iptali istemi ile açılan dava sonucunda Trabzon
İdare Mahkemesi’nin (E.2004/437, K.2004/751, T.15/07/2004) iptal kararı vermesi üzerine, ilgili Üniversite tarafından kararın temyiz edildiği; bunun üzerine, verilmiş olan bu iptal kararının, Danıştay 8’inci Dairesi tarafından (E.2004/4041, K.2005/1280, T.21/03/2005)
bozulduğu; diğer yandan, Trabzon İdare Mahkemesi’nin (E.2005/614, K.2005/591, T.15/06/2005) Danıştay 8’inci Dairesi’nin bozma kararına uymayarak ilk kararında ısrar ettiği; bu ısrar kararını temyizen inceleyen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun ise (E.2005/1988, K.2008/1826, T.23/10/2008) Trabzon İdare Mahkemesi’nin, Yönetmeliğin iptali yolundaki anılan ısrar kararının bozulmasına oyçokluğuyla karar verdiği; diğer ifadeyle, Danıştay 8’inci Dairesi ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun, üniversitelerin,
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanarak,
eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla, eğitim, öğretim ve sınav sisteminde her zaman düzenleme yapabilecekleri, ilk sınıfta tabi olunan Yönetmeliğin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilemeyeceğinden bahsetmenin bu nedenle hukuken mümkün olmadığı; söz konusu yönetmeliklerin/düzenlemelerin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilebileceği, bu durumda ise bu değişikliklere tüm öğrencilerin devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle uymak zorunda oldukları yönünde görüş benimsediği;
14.2. Aynı şekilde, Danıştay 10’uncu Dairesi’nin ( E.2011/6024, K. 2011/6024, T.
26/10/2011), şikâyet konusuyla ilgili olmamakla birlikte, Sağlık Bakanlığı’na Bağlı Sağlık
Tesisleri ve Üniversitelere Ait İlgili Birimlerin Birlikte Kullanımı ve İşbirliği Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmelik’in bazı maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle, Sağlık Bakanlığı’na karşı açılan davada, öncelikle dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan
3359 sayılı Kanun’un Ek 9’uncu maddesinin Anayasa’ya uygun olup olmadığını incelediği ve
gerekçesinde “… Tıp fakülteleri hastanelerinin Sağlık Bakanlığı’na devrine olanak tanınmış olması, yasa kuralının, üniversitelerin bilimsel özerkliği yönünden de değerlendirilmesini gerektirmektedir… Anayasa koyucu, Anayasa’nın 130’uncu maddesiyle üniversiteleri bir
Anayasal kuruluş olarak kabul etmiş ve üniversitelerle ilgili başlıca kuralları koymuş; üniversitelerin “kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olmalarını öngörmüştür.
Anayasa’nın 130’uncu maddesi, üniversitelerin bilimsel çalışmalarının, eğitim ve öğretimin, her türlü dış etkiden uzak, bilimin gerektirdiği yansız ve özgürlük ortamında yapılmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Anayasa, “bilimsel özerklik” ilkesiyle üniversiteleri, 2’nci maddesinde yer alan temel niteliklere sahip bir hukuk devletinin üniversitesine yaraşır biçimde öğretim, araştırma ve yayın konularını belirlemek ve yürütmek serbestliğine sahip kılmış bulunmaktadır… Anayasa’nın 130’uncu maddesi üniversitelere ve öğretim üyelerine belirli haklar ve yetkiler tanımıştır. Bilimsel özgürlük, serbestçe araştırmada ve yayında bulunabilme, öğrenim ve öğretimi, her türlü baskıdan uzak, özgürlük ortamı ve güvence içinde sürdürebilme hak ve yetkileri bunlara örnek olarak gösterilebilir. Anayasa
Mahkemesi’nin 30/05/1990 tarihli ve E.1990/2, K.1990/10 sayılı kararında, Anayasa’nın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin, bilimsel özerkliğe sahip kamu tüzelkişileri olarak tanımlanması ve bunların ancak Devlet tarafından yasayla kurulabileceklerinin saptanması ile güdülen amacın, siyasal çevrelerin, özellikle iktidarların ve ayrıca çeşitli baskı gruplarının, üniversite çalışmalarıyla öğretim ve eğitimini etki altında tutabilmeleri yolunu kapatmak ve bu faaliyetlerin bilimsel gerekler ve gereksinmelerden başka, herhangi bir dış etkiden uzak kalacak bir ortamda sürdürülmesini sağlamak olduğu belirtilmiştir. Anayasa’nın 130’uncu maddesi ve Anayasa Mahkemesi’nin söz edilen kararı dikkate alındığında, bilimsel özerkliğin, ancak eğitim ve öğretimin her türlü baskıdan uzak bir ortamda verilmesiyle sağlanabileceği açıktır. Anayasa Mahkemesi’nin 16/07/2010 tarihli ve E. 2010/29, K. 2010/90 sayılı kararında ise, Anayasa’da üniversitenin, bilimsel çalışmaların yapıldığı ve bilimin öğretildiği kurum olarak nitelendirilip, bilimsel ve idari özerkliğe sahip kılınarak diğer kamu kurumlarından farklı değerlendirildiği; … yasa koyucunun, yükseköğretimin Anayasa’da belirtilen ilkeler doğrultusunda geliştirilmesi, bu bağlamda sağlık sorunlarının çözüme kavuşturulması için öğretim elemanlarının unvan ve statülerine uygun bazı sınırlamalar getirerek çalışma koşullarını belirleyebileceği; ancak getirilen bu sınırlamaların, üniversitelerdeki bilim özgürlüğü ve bilimsel özerkliğin gereği olan her türlü bilimsel faaliyeti engelleyici nitelikte olamayacağı ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin anılan kararında da belirtildiği üzere, yasa koyucunun Anayasa’da güvence altına alınan “bilimsel özerkliği” korumakla yükümlü olduğunda kuşku bulunmamaktadır… Bu itibarla, tıp fakülteleri hastanelerinin, üniversite bünyesindeki birer uygulama ve araştırma merkezleri olma niteliği ve işlevi dikkate alındığında; bu hastanelerin yönetiminin üniversiteler dışında, sağlık hizmetlerini yürütmekle görevli olduğundan bahisle Sağlık Bakanlığı’na bırakılmasına olanak tanıyan 3359 sayılı Yasa’nın Ek 9’uncu maddesi, üniversitelerin bilimsel özerkliğiyle bağdaşmamakta, Anayasa’nın 130’uncu maddesine aykırı bulunmaktadır. Anayasa’nın 130’uncu maddesine aykırılık oluşturan kural, kuşkusuz, aynı zamanda Anayasa’nın 2’nci maddesinde ifadesini bulan “Hukuk Devleti İlkesi”ne de aykırılık oluşturmaktadır…” ifadelerine yer vererek, tıp fakülteleri hastanelerinin, üniversite bünyesindeki birer uygulama ve araştırma merkezleri olma niteliği ve işlevi dikkate alındığında, bu hastanelerin yönetiminin üniversiteler dışında, sağlık hizmetlerini yürütmekle görevli olduğundan bahisle
Sağlık Bakanlığı’na bırakılmasını ve tıp fakültesi hastaneleri ile ilgili konularda Sağlık
Bakanlığı’nca Yönetmelik çıkartılmasını dahi Anayasa’daki “bilimsel özerklik” ilkesine aykırı bulduğu ve “itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesi’ne başvurulması” kararı verdiği görülmüştür.
15) Kocaeli Üniversitesi de Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesi
doğrultusunda, diğer yükseköğretim kurumları gibi kendi yönetmeliklerini hazırlama yetkisine sahip olup; Kocaeli Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği de, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri ile verilen bu yetki çerçevesinde hazırlanmıştır.
16) Kocaeli Üniversitesi Senatosu tarafından hazırlanan, 01/06/2016 tarihli ve 29729 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak 2016-2017 eğitim-öğretim yılı başında yürürlüğe giren ve şu an mülga olmakla birlikte, …’ın dilekçesini verdiği ve bu dilekçeye ilgili idare tarafından cevap verildiği tarihlerde geçerli olan Kocaeli Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği incelendiğinde ise, Yönetmeliğin “Yaz Öğretimi” başlıklı 47’nci maddesinin 06/11/2017 tarihli ve 30232 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldığı, diğer ifadeyle Kocaeli Üniversitesi’nde “yaz öğretimi” uygulamasının artık mevcut olmadığı görülmektedir. Zaten ilgili idare de Kurumumuza gönderdiği cevabi yazısında, Kocaeli Üniversitesi Senatosu’nun 21/09/2017 tarihli ve 2017/10 no’lu toplantısında alınan
“Bütünleme Sınavları ve Yaz Öğretimi” hakkındaki 7 sıra sayılı Karar gereğince, 2017-2018 eğitim-öğretim yılından itibaren Kocaeli Üniversitesi’nde “yaz öğretimi” uygulamasının kaldırılmış olduğunu Kurumumuza bildirmiştir. Kurumumuza bir örneği gönderilmiş olan ilgili
Senato Kararı incelendiğinde ise, anılan Kararda “Yapılan görüşmelerde; Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığı’ndan gelen 14/9/2017 tarihli ve 62110 sayılı yazı uyarınca, 2017-2018 eğitim- öğretim yılından itibaren; “1- Bütünleme Sınavlarının yapılmasına ve Yaz Öğretimi uygulamasının kaldırılmasına, 2- Bütünleme sınavında başarılı olamayan öğrenciler, öğrencinin üniversiteye girdiği eğitim-öğretim yılındaki taban puanına eşit ya da daha yüksek olan diğer üniversitelerdeki yaz öğretiminden ders alabilmelerine, 3- “Yaz Öğretimine İlişkin
Esaslar”ın ekteki şekliyle kabulüne, 4- 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yılı Akademik Takvimi’nin, yeniden düzenlenmesine, oybirliği ile karar verildi.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
17) İşbu Kararın “ilgili mevzuat” bölümünden de görüleceği üzere, “Üniversite çalışmalarının
en verimli düzeyde sürdürülmesi için büyümenin sınırlarını tespit etmek ve yaz öğretimi, gece öğretimi, ikili öğretim gibi tedbirler almak” Yükseköğretim Kurulu’nun görevleri arasında yer almaktadır. Aynı şekilde ilgili mevzuatta belirtildiği üzere, yaz okulu açılabilmesi için
Yükseköğretim Kurulu’ndan uygun görüş alınması zorunludur. Gerek Kocaeli
Üniversitesi’nin Kurumumuza gönderdiği, Kocaeli Üniversitesi Senatosu’nun 21/09/2017 tarihli toplantısında alınan “Bütünleme Sınavları ve Yaz Öğretimi” hakkındaki 7 sıra sayılı
Karar’dan, gerekse Yükseköğretim Kurulu Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı’nın …’ın 19/09/2019 tarihli dilekçesine verdiği 24/09/2019 tarihli ve … sayılı cevaptan görüleceği üzere; 25/06/2014 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında alınan karar uyarınca,
2547 sayılı Kanun’un 7(c) maddesi ile Yükseköğretim Kurulu’na verilen yetki çerçevesinde
yaz öğretimi açılmamasına karar verilen yükseköğretim kurumlarına yönelik olarak, bu yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin diğer yükseköğretim kurumlarının hangilerinden ders alınabileceğinin üniversite senatoları tarafından belirlenmesine karar verildiği; Yükseköğretim Kurulu’nun bu kararının 14/09/2017 tarihli ve 62110 sayılı yazı ile ilgili üniversitelere duyurulduğu; Kocaeli Üniversitesi’nde yaz öğretimi uygulamasının sonlandırılmasına ise, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan gelen 14/09/2017 tarihli ve
62110 sayılı bu yazı üzerine, Üniversite Senatosu tarafından yapılan toplantı sonucunda
karar verildiği ve Üniversite Yönetmeliğinde gerekli değişikliğin yapıldığı; Kocaeli
Üniversitesi Senatosu’nun 21/09/2017 tarihli ve 2017/10 no’lu bu toplantısında ayrıca, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın kararı doğrultusunda, yaz döneminde başka yükseköğretim kurumlarından alınacak derslere yönelik olarak “Yaz Öğretimine İlişkin
Esaslar”ın da kabul edildiği; …’ın başka bir yükseköğretim kurumundan yaz döneminde ders alma talebinde bulunduğu dönemde ise, Kocaeli Üniversitesi Senatosu’nun 09/05/2019 tarihli ve 2019/5 no’lu toplantısında, 17 sıra sayılı Karar ile kabul edilen
“Kocaeli Üniversitesi Yaz Okuluna İlişkin Esaslar”ın geçerli olduğu anlaşılmaktadır.
18) Buraya kadar yapılan açıklamalardan da görüleceği üzere, Kocaeli Üniversitesi’nde “yaz
öğretimi” uygulamasının sonlandırılması, 2547 sayılı Kanun’un 7(c) maddesi ile
Yükseköğretim Kurulu’na verilen yetki çerçevesinde, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı’nın ilgili Üniversiteye gönderdiği yazı üzerine, (aynı şekilde 2547 sayılı
Kanun’un 14’üncü maddesi ile üniversite senatolarına verilen yetki dâhilinde) Kocaeli
Üniversitesi Senatosu tarafından alınan karar ile gerçekleştirilmiş ve bu doğrultuda, Üniversite Senatosu tarafından Üniversitenin ilgili Yönetmeliğinde gerekli değişiklik yapılarak, Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Ayrıca, yaz öğretimi uygulamasına son verilen yükseköğretim kurumlarının, öğrencilerinin hangi yükseköğretim kurumlarından yaz döneminde alacakları dersleri kabul edeceğine dair esaslar da Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı’nın anılan yazısı üzerine Kocaeli Üniversitesi Senatosu tarafından belirlenmiş olup; yaz öğretimine ilişkin söz konusu esaslar Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile eşgüdüm içinde ve ilgili mevzuat ile verilen yetki dâhilinde Senato tarafından kabul edildiğinden, tüm öğrenciler gibi …’ın da bu esaslara tabi olacağı, diğer ifadeyle bu kararların başvuran için de bağlayıcı olduğu ortadadır.
19) Tüm bu açıklamalar çerçevesinde somut olay incelendiğinde;
19.1) …, her ne kadar Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi … Bölümü … Öğretmenliği
Programı’nın ikinci sınıfını bitirdikten sonra Hacettepe Üniversitesi’nin aynı bölüm ve programında yer alan, aynı içeriğe sahip iki dersi (“İDÖ 371- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi
I” ve “İDÖ 372- Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi II”) yaz okulunda almak için Kocaeli
Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanlığı’na dilekçe verdiğini; bu nedenle 3’üncü sınıftan almak istediği derslerin “üst sınıf” dersleri olarak değerlendirilemeyeceğini belirtiyor olsa da; başvuranın aslında 2’nci sınıfın bütünleme dönemi devam ederken, diğer ifadeyle henüz 2’nci sınıfı tamamlamamışken, yaz döneminde Hacettepe Üniversitesi’nden ders almak için Dekanlığa dilekçe ile müracaatta bulunduğu görülmektedir. Bu durum hem ilgili idarenin Kurumumuza gönderdiği bilgi ve belgelerden, hem de başvuranın 03/07/2019 tarihinde kaleme aldığı anlaşılan dilekçesinden açıkça görülmektedir. Nitekim başvuran bu dilekçesinde, “YIO 202- Dil Edinimi” dersinden bütünlemeye kaldığını bizzat belirterek, 3’üncü sınıf (5’inci ve 6’ncı Dönem) dersleri olan “Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve
“Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi II” derslerine ek olarak, bütünlemeye kaldığı dersi de
Hacettepe Üniversitesi’nin yaz okulunda almak yönünde talepte bulunmaktadır.
19.2. Diğer taraftan, Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, başvuranın, her ne kadar dilekçesinde bütünlemeye kaldığını belirterek, 2’nci sınıf dersi olan “Dil Edinimi” dersini de Hacettepe Üniversitesi’nden yaz döneminde almak istediği görülse de, başvuranın bu dilekçeyi kaleme aldığı tarihte (03/07/2019) “Dil Edinimi” dersinin bütünleme sınavına katılmış olduğu; bu dilekçenin Üniversite kayıtlarına 08/07/2019 tarihinde girdiği; ilgili Bölüm
Başkanlığı tarafından dilekçenin incelendiği ve öğrencinin Danışmanı tarafından …’ın “YIO 202- Dil Edinimi” dersinin bütünleme sınavından “CC” alarak geçtiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır. Buna ilaveten, başvuranın bu dilekçeyi verdiği sırada (bütünleme dönemi devam ederken) yukarıda da açıklandığı üzere hala 2’nci sınıf öğrencisi olduğu ve not ortalamasının 4.00 üzerinden 2.83 olduğu; müracaatta bulunduğu sırada yürürlükte olan
Kocaeli Üniversitesi Yaz Okuluna İlişkin Esaslar’ın 4 no’lu Esasında ise, öğrencilerin, ancak alt yarıyıllara ait hiç almadığı, alıp da sınavına girme hakkı elde edemediği ve alıp da başarısız kaldığı dersleri, yaz öğretiminde alabileceğinin, üst yarıyıllara ait derslerin ise ancak genel not ortalaması 3.00 ve üzerinde olan ve herhangi bir ders başarısı (DD) harf notundan düşük olmayan öğrenciler tarafından yaz öğretiminde alınabileceğinin açık olarak düzenlendiği görülmektedir.
19.3. Diğer taraftan, ilgili Bölüm Başkanlığının, Üniversite Senatosu tarafından kabul edilen ve … için de bağlayıcı olan bu Esaslar (4 no’lu Esas) gereğince, adı geçenin talebini uygun bulmadığı (onaylamadığı); bu kararın ise …’a Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı’nın 27/08/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ile bildirildiği; adı geçen öğrencinin ise, (Hacettepe
Üniversitesi’nin 2018-2019 Akademik Takvimi incelendiğinde, 1-5 Temmuz 2019 tarihleri arasında yaz okulu ders kayıtlarının yapılması ve yaz okulu öğrenim bedellerinin ödenmesi gerektiğinden) henüz talebi … Bölüm Başkanlığı’nca onaylanmadan, Hacettepe
Üniversitesi’ndeki derslere kendi şahsi kararı doğrultusunda kaydolduğu, öğrenim ücretlerini ödediği ve bu dersleri alarak sınavlarına girdiği; halbuki Kocaeli Üniversitesi
Yaz Okuluna İlişkin Esaslar’ın 1(3) no’lu Esasında, yaz okulunda diğer yükseköğretim kurumlarından alınacak dersler için öğrencinin kayıtlı olduğu Bölüm/Anabilim Dalı veya
Program Başkanlığının onayının alınması gerektiğinin açık olarak belirtildiği; bu nedenle başvuranın kendi Bölüm Başkanlığı’ndan gerekli onayı almadan, başka bir yükseköğretim kurumundan almış olduğu üst sınıfa ait derslerin Kocaeli Üniversitesi tarafından sayılmamasının ve bu derslerin transkriptine işlenmesi yönündeki talebinin reddi noktasındaki işlemin anlaşılabilir olduğu değerlendirilmektedir.
19.4. Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, ilgili Üniversitenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin ve emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; her üniversitenin ayrı birer kamu tüzel kişiliğinin bulunduğu; Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesi doğrultusunda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14’üncü, 43’üncü ve 44’üncü maddeleri ile üniversite senatolarına kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama ve gerekli düzenlemeleri yapma yetkisi verildiği; bu yetkiye dayanarak, üniversitelerin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleyici işlem tesis edebilecekleri; Kocaeli Üniversitesi’nin de Anayasa ve 2547 sayılı Kanun ile kendisine verilen yetki dâhilinde, Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’ni hazırladığı; başvuranın talep konusuyla ilgili olarak müracaatta bulunduğu sırada yürürlükte olan ilgili
Yönetmeliğin 47’nci maddesinde düzenlenen “yaz öğretimi” uygulamasının ise, 06/11/2017 tarihli ve 30232 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldığı; diğer ifadeyle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre “yaz öğretimi gibi tedbirler alma” konusunda görevlendirilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın resmi yazısı üzerine, Kocaeli
Üniversitesi Senatosu’nun, kendisine ilgili mevzuat ile verilen yetki çerçevesinde, “yaz öğretimi” uygulamasına son verdiği ve bu düzenlemenin ilgili Yönetmeliğe de yansıtılarak
Resmi Gazete’de yayımlandığı; aynı şekilde Yükseköğretim Kurulu’nun bu yazısı üzerine
Üniversite Senatosu’nun kendisine verilen yetki dâhilinde Yaz Öğretimine İlişkin Esaslar’ı da belirlediği; bu Esasların ise tüm öğrenciler gibi … üzerinde de bağlayıcı olduğu; adı geçenin bir başka yükseköğretim kurumunda yaz döneminde almak istediği 2’nci sınıfa ait “Dil Edinimi” dersinin de, bir üst sınıfa ait “Çocuklara Yabancı Dil Öğretimi I” ve “Çocuklara Yabancı Dil
Öğretimi II” derslerinin de bu Esaslara (4 no’lu Esas) göre başvuranın bir başka yükseköğretim kurumundan yaz döneminde alabileceği dersler arasında yer almadığı (nitekim 2’nci sınıfın bütünleme dönemi devam ederken yaz öğrenimi için müracaatta bulunan başvuranın 2’nci sınıf dersleri arasında yer alan “Dil Edinimi” dersinden zaten geçmiş olduğu, bir üst sınıfa ait dersleri alabilmesi için gereken not ortalamasına ise sahip olmadığı); kaldı ki bundan da önemlisi başvuranın 1(3) no’lu Esasa aykırı olarak, Bölüm Başkanlığının onayını almadan
Hacettepe Üniversitesi’ndeki derslere kaydolduğu; başvuranın Yaz Öğretimine İlişkin
Esaslar’a aykırı bir şekilde, kendi Bölüm Başkanlığı’ndan gerekli onayı almadan, başka bir üniversiteye ait derslere kaydolmasının ve bu derslerin öğrenim ücretlerini ödeyerek sınavlarına girmesinin ise tamamen kendi inisiyatifi/şahsi kararı ile gerçekleştiği görülmüş; bu nedenle sorumluluğun idareye yüklenemeyeceği değerlendirilerek, açıklanan tüm bu sebeplerle, idarenin, onay vermediği halde başvuranın başka bir üniversiteden aldığı dersleri saymaması, diğer ifadeyle başvuranın Hacettepe Üniversite’nden aldığı bu dersler karşılığında Kocaeli
Üniversitesi’ndeki aynı içerikli derslerden muaf tutulması ve bu durumun transkriptine işlenmesi yönündeki talebinin reddedilmesi noktasındaki idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; bu çerçevede yapılan değerlendirme neticesinde, şikâyet edilen idare konumundaki Kocaeli Üniversitesi’nin, Kurumumuzun bilgi/belge taleplerine zamanında ve gerekçeli olarak cevap verdiği; böylelikle de “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması ile geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı memnuniyetle gözlenmiştir.
21) Bununla birlikte, ilgili Üniversite tarafından, başvuranın 08/07/2019 tarihinde kayıt altına
alınan dilekçesine daha makul bir süre (Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’a göre en geç 30 gün) içerisinde cevap verilebilecekken, bu süreye uyulmayarak, başvurana Öğrenci
İşleri Daire Başkanlığı’nın 27/08/2019 tarihli yazısı ile cevap verildiği; bu noktada “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edilmediği; keza bu resmi cevap ile başvurana sadece Eğitim Fakültesi’nin yazısının iletildiği, fakat talebin reddedilmesi işlemine karşı başvuru yollarının gösterilmediği; bu nedenle de iyi yönetim ilkeleri arasında yer alan
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı da görülmüş olup, ilgili idarenin bundan böyle anılan iyi yönetim ilkelerine de uygun davranacağına duyulan güven tamdır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci
maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; aynı Kanunun 21’inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, şikâyet başvurusunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi halinde, durmuş olan dava açma süresi, gerekçeli Ret Kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlamaktadır.
23) Bu çerçevede; bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin
işlemine karşı (mevcut ise) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, söz konusu idari işleme karşı Kocaeli İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURAN ile birlikte şikâyet edilen idare konumundaki KOCAELİ
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE, ayrıca bilgi edinilmesi için YÜKSEKÖĞRETİM
KURULU BAŞKANLIĞ’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi