|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Akdeniz Üniversitesi’nde uygulanan ders geçme ve not sistemi ile ilgili olarak, şartlı geçiş not ortalamasının 2.00 olarak düzenlenmesi talebi değerlendirilmektedir. İdare, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesinde üniversitelere tanınan yetki ile, DC ve DD notlarının belirli GANO ortalamaları üzerinden başarılı sayılmasını sağlamak amacıyla düzenlemeler yaptığını belirtmiştir. Bu düzenlemenin, öğrencilerin mezuniyet aşamasında çeşitli mağduriyetlerini gidermeyi hedeflediği ifade edilmiştir.
Kararda, idarenin takdir yetkisini kullanırken hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum tespit edilmediği sonucuna varılmıştır. İdarenin, üniversitelerin kendi başarı sistemlerini oluşturma yetkisi çerçevesinde hareket ettiği ve bu düzenlemenin nesnel ve tarafsız bir şekilde yapıldığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiştir ve idarenin uygulamalarının hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 383-383 86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2017/9971 2017/ 9971
KARAR TARİHİ : 09/01/2018 |tarih|
RET KARARI ,
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Ders geçme ve not sistemi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 29/07/2017 29.7.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Akdeniz Üniversitesinde Eğitim Öğretim Sınav Yönetmeliğinde; “GANO’su 2.50 ve üzerinde olan öğrencilerin DC harf notları, GANO’su 2.75 ve üzerinde olan öğrencilerin DD harf notları başarılı sayılarak ilgili harf notu CC harf notuna dönüşür ve mezun olurlar,” şeklinde bir düzenlemeye gidildiğini, bu düzenlemenin öğrencinin mezun olmasını zorlaştıran bir düzenleme olduğunu, Türkiye’de neredeyse hiçbir üniversitede böyle bir düzenleme olmadığını ve eğitimde fırsat eşitliğine aykırı bir muamele gördüklerini ifade ederek, Yönetmeliğin ilgili maddesindeki şartlı geçiş not ortalamasının 2.00 olarak düzenlenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü’nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 12/ 10/ 2017 tarih E. sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 2.1. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü maddesinin (b) bendi hükümleri doğrultusunda
Üniversite Senatolarına verilen yetki gereğince hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin
.
1 / 7“Not ortalaması” başlıklı 34 üncü Maddesinin 2 nci fıkrası “Mezuniyet aşamasında;
a) GANO’su 2.50 ve üzerinde olan öğrencilerin DC harf notları, b) GANO’su 2.75 ve üzerinde olan öğrencilerin DD harf notları başarılı sayılarak ilgili harf notu CC harf notuna dönüşür ve mezun olurlar .” hükümleri gereğince işlem yapılmakta olup, adı geçen öğrencinin durumu ile ilgili bir işlem yapılması mümkün olmadığı, 2.2. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü maddesinin (b) bendi hükümleri doğrultusunda
Üniversite Senatolarına verilen yetki gereğince bir çok Üniversitede DC ve DD notları öğrencinin mezuniyeti aşamasında GANO’sunun 2.00 olması durumunda başarılı nota dönüşmekle birlikte, birçok üniversitede DC ve DD notları doğrudan başarısız olarak değerlendirilmekte olduğu, bu bağlamda Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından ortak bir hüküm belirlenmemiş olması nedeni ile her üniversitenin kendi başarı sistemini yönetmelikleri ile oluşturduğu, Üniversitelerinde eğitim kalitesini yükseltmek, öğrencilerin öğrenim gördükleri diploma programlarında yetkinliklerini kazanabilmeleri ve daha sonraki yaşamlarında bu yetkinliklerini kullanabilmeleri adına öğrencilerinin, bazı derslerden almış oldukları DC ve DD notlarından başarısız olmalarını engellemek ve dersi tekrar almak zorunda kalmamalarını sağlamak için, diğer derslerden almış oldukları yüksek notlar sonucunda mezuniyet aşamasında DC, DD notlarından başarılı olmalarını sağlamak amacıyla bu sistemin uygulandığı, 2.3. Şikayet konusu talebe ilişkin herhangi bir dava bulunmadığı, İfade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükümleri düzenlenmiştir .
5. 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun; 5.1. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinin b bendinde; “ b. Görevleri : Senato, üniversitenin
akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar :
.
2 / 7( 1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında
karar almak, ( 2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, ( 3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, ( 4) Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, ( 5) Bir sınava bağlı olmayan fahri akademik unvanlar vermek ve fakülte kurullarının bu konudaki önerilerini karara bağlamak, ( 6) Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak, ( 7) Üniversite yönetim kuruluna üye seçmek, ( 8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır .” 5.2. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde; “ a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır . Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir . İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır .
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı;…
Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir .” 6. 04.09.2013 tarihli ve 28755 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Akdeniz Üniversitesi Ön
Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “ Bu Yönetmeliğin amacı; Akdeniz Üniversitesine bağlı fakülte, yüksekokul, konservatuvar ve meslek yüksekokullarında yürütülen ön lisans ve lisans düzeyindeki kayıt, eğitim-öğretim, sınav ve değerlendirmede uygulanacak usul ve esasları düzenlemektir .” 6.2. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “ Bu Yönetmelik 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 14 üncü ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır .”
.
3 / 76.3. “Başarı durumu” başlıklı 32 nci maddesinin 4 üncü ve 5 inci fıkrasında; “( 4) Bir dersin
başarı notu, Senato tarafından kabul edilen Sınav ve Başarı Değerlendirme esaslarına göre; BDS ve
MDS sistemlerinden birisi ile aşağıdaki şekilde harfli başarı notu ve başarı katsayısına
dönüştürülür :
Başarı değerlemesi Harfli Başarı başarı notu katsayısı
Mükemmel AA 4.00
Çok iyi BA 3.50
İyi BB 3.00
Orta CB 2.50
Geçer CC 2.00
Başarısız DC 1.50
Başarısız DD 1.00
Başarısız FD 0.50
Başarısız FF 0.00
Başarısız (Yıl/yarıyıl sonu sınavına SG 0.00 girmedi)
Başarısız (Devamsız) D 0.00
Başarısız (Başarısız Çalışma) BÇ 0.00
Mazeretli MZ — Devam ediyor DE — ( 5) Öğrencinin başarı durumuna ilişkin yukarıda belirtilen harfli başarı notlarına ilişkin esaslar; a) AA, BA, BB, CB ve CC başarılı harf notlarıdır .
b) DC, DD, FD, FF, SG, BÇ ve D başarısız harf notlarıdır .” 6.4. “Not ortalaması” başlıklı 34 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında; “ ( 2) Mezuniyet aşamasında; a) GANO’su 2.50 ve üzerinde olan öğrencilerin DC harf notları, b) GANO’su 2.75 ve üzerinde olan öğrencilerin DD harf notları başarılı sayılarak ilgili harf notu CC harf notuna dönüşür ve mezun olurlar .” 6.5. “Başarısızlık durumu” başlıklı 35 inci maddesinin 1 ve 2 inci fıkrasında; “( 1) Öğrencinin başarı/başarısızlık durumu her yıl/yarıyıl sonunda GANO hesaplanarak belirlenir . GANO’su 2.00 ve üzerinde olan öğrenci başarılıdır . GANO’su 2.00’ın altına düşen öğrenci başarısızdır, bu durumdaki öğrencilere akademik yetersizlik uyarısı yapılır . GANO’su 1.80’in altına düşen öğrenciye, ilgili mevzuat hükümleri ve düzenlemelere göre uygulama yapılır .
( 2) Genel ağırlıklı not ortalamasını 2.00 veya üzerine çıkaran öğrencinin akademik yetersizlik uyarısı kaldırılır .”
Hükümlerine ver verildiği görülmektedir .
.
4 / 7IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, Akdeniz Üniversitesinde Eğitim Öğretim Sınav
Yönetmeliği’nin ilgili maddesindeki şartlı geçiş not ortalamasının 2.00 olarak düzenlenmesi talebiyle
Kurumumuza başvurmuştur .
9. İdarenin açıklamalarında 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü addesinin (b) bendi hükümleri doğrultusunda Üniversite Senatolarına verilen yetki gereğince Akdeniz Üniversitesi Ön
Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin hazırlanarak gerekli düzenlemelerin yapıldığını, Üniversitelerin Senatolarına verilen yetki gereğince birçok üniversitede
DC ve DD notları öğrencinin mezuniyeti aşamasında GANO’sunun 2.00 olması durumunda başarılı nota dönüşmekle birlikte, birçok üniversitede de DC ve DD notlarının doğrudan başarısız olarak değerlendirildiğini, bu yönüyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından ortak bir hüküm belirlenmemiş olması nedeni ile her üniversitenin kendi başarı sistemini Yönetmelikleri ile oluşturduğunu, Akdeniz Üniversitesi’nin öğrencilerinin çeşitli yetkinlikleri kazanmaları için böyle bir uygulamaya gidildiğini ve öğrencilerinin, bazı derslerden almış oldukları DC ve DD notlarından başarısız olmalarını engellemek ve dersi tekrar almak zorunda kalmamalarını sağlamak için, diğer derslerden almış oldukları yüksek notlar sonucunda mezuniyet aşamasında DC, DD notlarından başarılı olmalarını sağlamak amacıyla bu sistem uygulandığını ifade ettikleri görülmektedir .
10. 5 numaralı paragrafta yer verilen Yükseköğretim Kanununda Senatonun görevleri arasında
Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, bulunduğu, Akdeniz Üniversitesi’nin kanunla kendisine verilen bu yetki dahilinde Akdeniz Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim
Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’ni hazırladığı, bu yönüyle alanda düzenleme yapma yetkisinin
Üniversitelere verildiği, Üniversitelerin takdir yetkisi sınırları içinde gerekli düzenlemeleri yapabilecekleri anlaşılmaktadır .
11. Takdir Yetkisinin Kullanılmasına İlişkin R( 80) 2 sayılı Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi
Tavsiye Kararı’nda takdir yetkisi, “ idareye alınacak kararlar konusunda belli ölçüde serbestlik tanıyan, yasal olarak kabul edilebilir kararlar arasından uygun gördüğünü seçme hakkı veren yetki” olarak tanımlanmıştır . İlgili tavsiye kararında idarenin takdir yetkisini kullanmada uygulanmasını
ifade edilen temel ilkeler şunlardır :
“ Takdir yetkisini kullanan bir idari makam :
1. yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez; 2. yalnızca somut olaya ilişkin ögeleri dikkate alarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar;
.
5 / 73. hakkaniyete uymayan ayrımcılıktan kaçınarak yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir;
4. işlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri ve menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında bir denge sağlar; 5. işlemi somut olaya göre belirlenen makul bir süre içinde yapar; 6. genel idari direktifleri her olayın özelliklerini göz önünde tutarak istikrarlı bir şekilde uygular .” 12. Kararın 2.2. nolu paragrafında yer verildiği üzere, idarenin takdir yetkisini kullanıp
Yönetmeliğin ilgili maddesinde yer alan ders geçme ve başarı notlarını belirlerken öğrencilerin öğrenim gördükleri diploma programlarında yetkinliklerini kazanabilmelerini ve daha sonraki yaşamlarında bu yetkinliklerini kullanabilmelerini ve mezuniyet aşamasında, Kararın 6.3. numaralı paragrafında yer verildiği üzere, normalde başarısız olarak kabul edilen DD ve DC harf notları belli bir ortalamanın üstünde olduğu takdirde başarılı sayarak çeşitli mağduriyetleri gidermeyi amaçladığı görülmektedir . Bu yönüyle idare takdir yetkisini kullanırken takdir yetkisinin veriliş amacından başka bir amaç gütmediği, düzenlemeyi nesnel ve tarafsız bir şekilde ayrımcılıktan kaçınarak tüm öğrenciler bakımından getirdiği, işlemin amacıyla kişilerin hak ve menfaatleri arasındaki dengeyi sağlayacak şekilde düzenleme yoluna gittiği değerlendirilmiştir .
13. Bu kapsamda, yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuatlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmesi neticesinde;
İdarenin Kanunla kendisine tanınan yetkisini kullanırken hukuka ve hakkaniyete aykırı davrandığına ilişkin bir bulgu tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür . Ancak, Yönetmeliğin söz konusu maddesinin değiştirilmesi işlemine karşı hangi başvuru yollarının tüketileceğinin ilgili idare tarafından başvurana net bir şekilde açıklanmadığından, İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranması önerilmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Antalya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
.
6 / 7VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.