|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde ders muafiyeti talebinin reddedilmesine ilişkin bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, daha önceki eğitimlerinden aldığı derslerin muafiyetinin kabul edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir. Ancak, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, ders muafiyetine ilişkin süre kısıtlamalarının eğitimde güncelliği sağlamak amacıyla getirildiğini ve bu durumun Yükseköğretim Kanunu’na uygun olduğunu belirtmiştir.
Kararda, başvuranın muafiyet talep ettiği derslerin üzerinden yaklaşık 11 yıl geçtiği ve bu süre zarfında ders içeriklerinin değişebileceği vurgulanmıştır. Üniversitenin, ders muafiyeti konusunda kendi yönetmeliklerini belirleme yetkisi olduğu ve bu çerçevede yapılan düzenlemelerin eğitim kalitesini artırmayı hedeflediği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın muafiyet talebinin reddi yönünde karar verilmiştir. Bu durum, üniversitelerin bilimsel özerkliği ve eğitim standartlarını koruma çabalarının bir yansımasıdır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12698-S.21.20375 –
BAŞVURU NO : 2021/6255
KARAR TARİHİ : 06/09/2021
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ders muafiyeti talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 18/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran Ankara Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi (AYBÜ) Hukuk Fakültesi 1. Sınıf öğrencisi olduğunu, daha önce Ankara Üniversitesi Siyasal
Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümünden 2009 yılında, Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesinden
2014 yılında mezun olduğunu, usulüne uygun bir şekilde Hukuk Fakültesi Dekanlığına daha önce almış
olduğu derslerden muaf tutulma talebinde bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini, itiraz ettiğini ancak itirazının intibak komisyonu kararıyla reddedildiğini, İdarenin ret gerekçesi olan; senato tarafından hazırlanan, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ders Saydırma Ve İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının 7.
Maddesinde yer alan “Ders saydırma işlemlerinde ön lisans programlarında alınan derslerin azami süresi beş (5) yılı, lisans programlarında alınan derslerin azami süresi on (10) yıldır. Bu süreleri aşan ders/derslerin muafiyet işlemleri yapılmaz” hükmünün Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans düzeyindeki
Programlar arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına ilişkin Yönetmelik ’de ve Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği’nde muafiyete ilişkin süre kısıtı yer almamasından dolayı mevzuata aykırı olduğunu ve yapılan düzenlemenin mevzuatı aşar nitelikte olduğunu, 1.1. Ayrıca benzer bir olayda Danıştay 8. Dairesi’nin; “…Bu bakımdan Yönetmelikte düzenlenmeyen bir hükmün Yönergeyle düzenlenmesinin mümkün olmadığı görülmektedir. Bu durumda; Uludağ Üniversitesi
Muafiyet ve İntibak İşlemleri Yönergesinin 5. maddesinin 7. bendi ile buna bağlı olarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ve işlemin iptali isteminin reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki
isabet görülmemiştir….” ifadelerine yer vererek İdare Mahkemesi kararını bozduğunu ve İdare Mahkemesi de bozma kararına uyarak işlemin iptaline karar verdiğini, 1.2. İdarece eğitim ve öğretimde sürekli bir değişim ve dönüşümün olduğu ifade edilerek derslerin sayılmaması gerektiğinin açık olduğu ileri sürülmekte ise de; aynı mantıkla hareket edilirse ve kazanılmış hak ilkesi bir an için ihmal edilirse bütün mezunlardan belli bir süre geçtikten sonra ilgili derslerin güncelliğini yitirdiği gerekçesiyle yeniden o derslerin aldırılması gerektiği sonucunun ortaya çıktığını, söz konusu kişilerin geçen süreye göre diplomalarının da devamlı güncellenmesi gerektiğini açıklayarak
Danıştay 8. Daire Başkanlığı’nın benzer bir uyuşmazlığa konu olan ekte yer alan 31/01/2019 gün ve
E.2013/8123, K.2019/662 sayılı kararı doğrultusunda; AYBÜ Hukuk Fakültesi Dekanlığının 4/11/2020 tarih ve E. sayılı yazısına ekli İntibak komisyonu ret kararının iptalini ve daha önce almış olduğu bütün derslerin İdare tarafından ayrıntılı bir şekilde incelenerek hakkında muafiyet işlemlerinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü’nden
Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
Rektörlüğü’nün E:- 9 Sayılı ve 02.04.2021 tarihli yazı cevabı ekinde yer alan
Hukuk Fakültesi görüşünde; 2.1. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği’nin “Derslerden muafiyet” başlıklı 21. maddesinde; “(1) ÖSYM tarafından yapılan merkezi sınavlara girerek yeniden kayıt hakkı kazanan öğrencilerin, daha önce devam ettikleri bir yükseköğretim programında başarılı oldukları derslerden muaf olmaları ve diğer yükseköğretim kurumundan ve/veya uzaktan eğitim kurumundan alınan derslerin geçer notlarının bu Yönetmeliğin 32 nci maddesine göre muaf (MU) ile değerlendirilebilmesi için, dekanlığa/müdürlüğe muafiyet istediği dersleri içeren bir dilekçe ve ekinde onaylı not döküm belgesinin aslı ile başvurmaları gerekir. Başvurular, öğrencinin ders kaydını yaptırdığı ilk yarıyılın/yılın ilk haftasının sonuna kadar yapılır.” düzenlemesinin yer almakta olduğu, bahsi geçen Yönetmeliğin derslerden muafiyeti düzenleyen 21. maddesinin; derslerden muafiyet talebinin nasıl yapılması gerektiğine, hangi makama bu talebin iletilmesi gerektiğine ve başvurunun yapılabileceği süreye ilişkin düzenleme içermekte olduğu, bu maddede derslerden muafiyete ilişkin taleplerin hangi esaslara göre değerlendirileceği konusunda herhangi bir kural getirilmediği, ancak Yönetmeliğin bu maddesinde taleplerin nasıl değerlendirileceğine ilişkin bir kural getirilmemiş olması, harf notu ve ders ismi uyan her muafiyet talebinin kabul edileceği anlamına gelmemekte olduğu, 2.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 18. maddesine göre, ders intibaklarına karar vermek fakülte yönetim kurulunun görevleri arasında sayıldığı, 2547 sayılı Kanun ile fakülte yönetim kuruluna ders intibaklarına ilişkin talepleri değerlendirip karar verme yetkisinin tanınması da, muafiyet tanınacak derslerin içeriklerine göre değerlendirme yapma yetkisi tanınması anlamına gelmekte olduğu, aksi halde harf notu tutan ve ismi uyan her derse muafiyet tanınması gerektiği Yasa Koyucu tarafından kabul edilmiş olsaydı fakülte yönetim kurulunun kararına ihtiyaç olmayacağı, bu tespiti öğrenci işlerindeki herhangi bir idari personel yaparak derslere muafiyet tanınabileceği, /
2.3. Başvuran tarafından iddia edildiği gibi, derslerden muafiyete ilişkin herhangi bir kriter aranmaması halinde, hangi tarihte olursa olsun veya hangi yüksek öğretim programında olursa olsun, aynı ismi taşıyan tüm derslerden dolayı kişilere muafiyet tanınması gereceği, oysaki, açık öğretim fakültesinin adalet meslek yüksek okulunun müfredatında var olan örneğin anayasa hukuku dersi ile bir hukuk fakültesindeki anayasa hukuku dersi aynı içeriğe sahip olmadığı, dolayısıyla yalnızca derslerin ismi aynı olduğu gerekçesi ile bir derse muafiyet tanınmasının mümkün olmadığı, 2.4. Aynı şekilde Üniversite Senatosu tarafından daha önce başka bir yükseköğretim kurumundan alınmış derse muafiyet tanınabilmesi için belirli süre sınırları getirildiği, bu süre sınırlarının amacının; Üniversitede devam etmekte olan bir yükseköğrenim için muafiyet tanınan derse ait hem müfredat bilgilerinin güncelliğini muhafaza etmesi hem de öğrencinin bilgilerinin tazeliğinin korunması olduğu, bu getirilen sınırlamanın haklılığının en fazla hukuk alanında kendisini göstermekte olduğu, örneğin, 10-15 yıl önce alınmış bir anayasa hukuku dersinin veya bir ceza hukuku dersinin günümüzde de güncelliğinin korunduğunu kabul etmenin mümkün olmadığı, aynı zamanda hukukun bir bütün olduğu ve öğrencinin muaf olduğu derse ilişkin bilgileri tazeliğini korumadığı sürece diğer hukuk derslerinin anlaşılması ve bu eğitimden istenilen başarının elde edilmesinin çok mümkün olmadığı, 2.5. Bahsi geçen Yönetmeliğin “Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 51. maddesinde; “Bu
Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ilgili diğer mevzuat hükümleri, Senato ve ilgili kurul kararları uygulanır.” düzenlemesinin yer almakta olduğu, dersten muafiyete ilişkin olarak tüm Üniversite genelinde yeknesaklığı sağlamak ve bu konuda herkes için geçerli objektif kriterleri belirlemek için Üniversitemiz
Senatosu tarafından uyulması gereken esasların 29.01.2015 tarihli “Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ders
Saydırma ve İntibak İşlemleri Uygulama Esasları” ile tespit edildiği, bu Esasların Üniversite sayfasında da yer almakta olduğu, 2.6. Derslerden muafiyete ilişkin Senato kararı ile hem içeriğe hem de süreye ilişkin getirilen kuralların, mevzuatı aşan nitelikte değil, eğitim öğretim hizmetinin doğası gereği getirilen kurallar olduğu, idarenin takdir yetkisini somutlaştırmak için böylece hem objektifliği sağlamak hem de yeknesaklığı sağlamak için mevzuata aykırı olmadan kendi görev alanı ile ilgili hizmetin niteliğine uygun düzenlemeler yapabileceği, başvuran tarafından derslerden muafiyete ilişkin süre sınırlaması getirilmesinin aynı gerekçe ile mezun olmuş bir kişinin diplomasının da güncellenmesini gerektireceğinin ifade edildiği, ancak başvuranın iddia ettiği gibi, eğitimini tamamlamış ve mezun olmuş bir kişinin durumu ile devam eden eğitim öğretimin eş olarak değer kabul edilmesi ve birbiriyle kıyaslanmasının mümkün olmadığı, ayrıca iddia edildiği gibi kişinin geçmiş olduğu derslere ilişkin kazanılmış hakkı, o derslerin alındığı yükseköğrenim programına ilişkin olduğu, yoksa kişinin aldığı derslerin diğer tüm yükseköğrenim programlarında da muafiyete sebep olacağını kabul etmenin mümkün olmadığı, 2.7. Derslerden muafiyete ilişkin pek çok Üniversitede de benzeri düzenlemeler bulunmakta olduğu, örneğin, Kırıkkale Üniversitesine ait “Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim
Yönetmeliği”nin1 “Ders muafiyeti”nin düzenlendiği 26. maddesinde, muafiyet talebinin nasıl ve ne kadar süre içerisinde yapılacağına dair düzenleme yer aldığı, 24.08.2016 tarihli ve 09/9 Karar numaralı “Kırıkkale
Üniversitesi Muafiyet ve İntibak İşlemleri Yönergesi”2 ile muafiyete ilişkin esasların tespit edildiği, Bu
Yönergenin 6. maddesinin 6. fıkrasında Yönetmelikte süreye ilişkin herhangi bir düzenleme olmamasına
rağmen “Muafiyet istenen ders/derslerin son 5 (beş) eğitim – öğretim yılı içinde alınması gereklidir (af kanunu ile kayıtlar hariç).” hükmüne yer verildiği, görüldüğü üzere Üniversitelerin bu yönde düzenlemeler yapması yürütülen eğitim-öğretim faaliyetinin birer gereği ve olağan bir durum olduğu, Yönetmeliğin 21.
maddesinde muafiyetin esaslarına ilişkin bir kriter getirilmediği ancak 51. maddesinde yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde senato kararının uygulanması gerektiği de açıkça düzenlendiği, bu doğrultuda Fakülte tarafından, senato kararına uygun bir şekilde işlem tesis edildiği, Fakülte tarafından başvuranın talebi kabul edilerek başvuranın talep ettiği derslere muafiyet tanınması, Fakültenin hukuka aykırı işlem tesisi anlamına geleceği, bu sebeple başvurunun kabulü mümkün olmadığı, 2.8. Başvuranın süresi içinde muafiyet talebinde bulunduğu, talebine ilişkin Fakülte Yönetim Kurulunun ret kararına itiraz ettiği, itiraza ilişkin ret gerekçeleri ve ilgili bilgi ve belgelerin yazı ekinde yer aldığı, açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar,Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve
davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmaklagörevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma,işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.” 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…” 5.4.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e ) fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini,öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” 5.5. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.6. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5)
Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” kenar başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve anailkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.”
5.8.“Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44’üncü maddesinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitimöğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” 6. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği’nin “Derslerden muafiyet” başlıklı 21. maddesinde; “(1) ÖSYM tarafından yapılan merkezi sınavlara girerek yeniden kayıt hakkı kazanan öğrencilerin, daha önce devam ettikleri bir yükseköğretim programında başarılı oldukları derslerden muaf olmaları ve diğer yükseköğretim kurumundan ve/veya uzaktan eğitim kurumundan alınan derslerin geçer notlarının bu Yönetmeliğin 32 nci maddesine göre muaf (MU) ile değerlendirilebilmesi için, dekanlığa/müdürlüğe muafiyet istediği dersleri içeren bir dilekçe ve ekinde onaylı not döküm belgesinin aslı ile başvurmaları gerekir. Başvurular, öğrencinin ders kaydını yaptırdığı ilk yarıyılın/yılın ilk haftasının sonuna kadar yapılır.” 6.1. “Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 51. maddesinde; “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ilgili diğer mevzuat hükümleri, Senato ve ilgili kurul kararları uygulanır.” 7. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ders Saydırma ve İntibak İşlemleri Uygulama Esasları’nın 1. ve 7.
Maddelerinde; “1- Bu uygulama esaslarının amacı; Yıldırım Beyazıt Üniversitesine kayıt hakkı kazanan ön lisans ve lisans öğrencilerinin daha önce yurtiçi ve yurtdışı yükseköğretim kurumlarının ön lisans ve lisans düzeyinde eğitim veren programlarında almış ve başarmış oldukları derslerini saydırmak ve yarıyıl/yıl intibak esaslarını belirlemektir. 7- Ders saydırma işlemlerinde ön lisans programlarında alınan derslerin azami süresi beş (5) yılı, lisans programlarında alınan derslerin azami süresi on (10) yıldır. Bu süreleri aşan ders/derslerin muafiyet işlemleri yapılmaz.” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran halen Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) Hukuk Fakültesi 1. Sınıf öğrencisi olduğunu, daha önce Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümünden 2009 yılında, Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesinden 2014 yılında mezun olduğunu, usulüne uygun bir şekilde
Hukuk Fakültesi Dekanlığına daha önce almış olduğu derslerden muaf tutulma talebinde bulunduğunu ancak talebinin Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ders Saydırma Ve İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının 7.
maddesinde yer alan muafiyet için aranan süre koşulu sebebiyle kabul edilmediğini, söz konusu düzenlemenin Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans düzeyindeki Programlar arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına ilişkin Yönetmelik ’de ve
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nde muafiyete ilişkin süre kısıtı yer almamasından dolayı mevzuata aykırı olduğunu ve yapılan düzenlemenin mevzuatı aşar nitelikte olduğunu belirterek süre koşulunun kaldırılmasını ve ders muafiyeti talebinin süre koşulu aranmaksızın kabulünü talep etmiştir.
10. Başvuruya konu edilen Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ise; derslerden muafiyeti düzenleyen Yıldırım
Beyazıt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği’nin “Derslerden muafiyet” başlıklı 21. Maddesi ile; derslerden muafiyet talebinin nasıl yapılması gerektiğine, hangi makama bu talebin iletilmesi gerektiğine ve başvurunun yapılabileceği süreye ilişkin düzenleme içermekte olduğu, bu maddede derslerden muafiyete ilişkin taleplerin hangi esaslara göre değerlendirileceği konusunda herhangi bir kural getirilmediği, ancak Yönetmeliğin bu maddesinde taleplerin nasıl değerlendirileceğine ilişkin bir kural getirilmemiş olması, harf notu ve ders ismi uyan her muafiyet talebinin kabul edileceği anlamına gelmemekte olduğu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 18. maddesine göre, ders intibaklarına karar vermenin fakülte yönetim kurulunun görevleri arasında sayıldığı, 2547 sayılı Kanun ile fakülte yönetim kuruluna ders intibaklarına ilişkin talepleri değerlendirip karar verme yetkisinin tanınması da, muafiyet tanınacak derslerin içeriklerine göre değerlendirme yapma yetkisi tanınması anlamına gelmekte olduğu, aksi halde harf notu tutan ve ismi uyan her derse muafiyet tanınması gerektiği Yasa Koyucu tarafından kabul edilmiş olsaydı fakülte yönetim kurulunun kararına ihtiyaç olmayacağı, bu tespiti öğrenci işlerindeki herhangi bir idari personel yaparak derslere muafiyet tanınabileceği, 10.1. Başvuran tarafından iddia edildiği gibi, derslerden muafiyete ilişkin herhangi bir kriter aranmaması halinde, hangi tarihte olursa olsun veya hangi yüksek öğretim programında olursa olsun, aynı ismi taşıyan tüm derslerden dolayı kişilere muafiyet tanınması gereceği, oysaki, açık öğretim fakültesinin adalet meslek yüksek okulunun müfredatında var olan örneğin anayasa hukuku dersi ile bir hukuk fakültesindeki anayasa hukuku dersi aynı içeriğe sahip olmadığı, dolayısıyla yalnızca derslerin ismi aynı olduğu gerekçesi ile bir derse muafiyet tanınmasının mümkün olmadığı, 10.2. Aynı şekilde Üniversite Senatosu tarafından daha önce başka bir yükseköğretim kurumundan alınmış derse muafiyet tanınabilmesi için belirli süre sınırları getirildiği, bu süre sınırlarının amacının; Üniversitede devam etmekte olan bir yükseköğrenim için muafiyet tanınan derse ait hem müfredat bilgilerinin güncelliğini muhafaza etmesi hem de öğrencinin bilgilerinin tazeliğinin korunması olduğu, bu getirilen sınırlamanın haklılığının en fazla hukuk alanında kendisini göstermekte olduğu, örneğin, 10-15 yıl önce
alınmış bir anayasa hukuku dersinin veya bir ceza hukuku dersinin günümüzde de güncelliğinin korunduğunu kabul etmenin mümkün olmadığı, aynı zamanda hukukun bir bütün olduğu ve öğrencinin muaf olduğu derse ilişkin bilgileri tazeliğini korumadığı sürece diğer hukuk derslerinin anlaşılması ve bu eğitimden istenilen başarının elde edilmesinin çok mümkün olmadığı, 10.3. Derslerden muafiyete ilişkin Senato kararı ile hem içeriğe hem de süreye ilişkin getirilen kuralların, mevzuatı aşan nitelikte değil, eğitim öğretim hizmetinin doğası gereği getirilen kurallar olduğu, idarenin takdir yetkisini somutlaştırmak için böylece hem objektifliği sağlamak hem de yeknesaklığı sağlamak için mevzuata aykırı olmadan kendi görev alanı ile ilgili hizmetin niteliğine uygun düzenlemeler yapabileceği, başvuran tarafından derslerden muafiyete ilişkin süre sınırlaması getirilmesinin aynı gerekçe ile mezun olmuş bir kişinin diplomasının da güncellenmesini gerektireceğinin ifade edildiği, ancak başvuranın iddia ettiği gibi, eğitimini tamamlamış ve mezun olmuş bir kişinin durumu ile devam eden eğitim öğretimin eş olarak değer kabul edilmesi ve birbiriyle kıyaslanmasının mümkün olmadığı, ayrıca iddia edildiği gibi kişinin geçmiş olduğu derslere ilişkin kazanılmış hakkı, o derslerin alındığı yükseköğrenim programına ilişkin olduğu, yoksa kişinin aldığı derslerin diğer tüm yükseköğrenim programlarında da muafiyete sebep olacağını kabul etmenin mümkün olmadığı, 10.4. Üniversitelerin bu yönde düzenlemeler yapmasının yürütülen eğitim-öğretim faaliyetinin birer gereği ve olağan bir durum olduğu, Yönetmeliğin 21. maddesinde muafiyetin esaslarına ilişkin bir kriter getirilmediği ancak 51. maddesinde yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde senato kararının uygulanması gerektiğinin de açıkça düzenlendiği, bu doğrultuda Fakülte tarafından, senato kararına uygun bir şekilde işlem tesis edildiği, Fakülte tarafından başvuranın talebi kabul edilerek başvuranın talep ettiği derslere muafiyet tanınması, Fakültenin hukuka aykırı işlem tesisi anlamına geleceği, bu sebeple başvurunun kabulü mümkün olmadığı, açıklamalarında bulunmuştur.
11. Anayasamızın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
11.1. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından
hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
11.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44.maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.
11.3. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile, Anayasamızda yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
11.4. Yukarıda yer verilen mevzuatla birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve muafiyetin ne şekilde verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.
12. Bu çerçevede Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Senatosunca çıkarılan ” Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
Ders Saydırma ve İntibak İşlemleri Uygulama Esasları”’nın 7. fıkrasında; “Ders saydırma işlemlerinde ön lisans programlarında alınan derslerin azami süresi beş (5) yılı, lisans programlarında alınan derslerin azami süresi on (10) yıldır. Bu süreleri aşan ders/derslerin muafiyet işlemleri yapılmaz.” şeklinde düzenlemenin yapıldığı görülmüştür.
13. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; başvuranın muaf olunmasını istediği derslere ilişkin lisans eğitimi gördüğü Ankara Üniversitesi Siyasal
Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümünden 2009 yılında, Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesinden
2014 yılında mezun olduğu anlaşılmakla lisans programında başarı ile geçtiği derslerin, muafiyet için
idareye başvuruda bulunduğu tarih itibariyle üzerinden yaklaşık 11 yıl geçtiği anlaşılmaktadır. Eğitim öğretim ilkeleri kapsamında yaklaşık on bir yıldan fazla bir zaman önce alınan bir dersin teorik ve pratik öğretilerinin değişime uğrayacağı; kapsam, müfredat ve niteliğinin bu süre zarfında değişebileceği ve bu kapsamda güncel eğitim programı ile yeniden alınması gerektiğinin kabulü gerekmektedir. Bu çerçevede; üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere ilişkin ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması hususunda üniversite senatolarına tanınan takdir yetkisi çerçevesinde, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından anılan Esasların yürürlüğe konulduğu, başvuranın intibak talebine yürürlükte olan bu mevzuata uygun olarak her öğrenciye uygulanan olağan prosedürün uygulandığı, söz
konusu düzenlemeyle Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonun kazandırılmasının hedeflendiği, süre sınırlamasının bilimsel gerekçesi olarak; Üniversitede devam etmekte olan bir yükseköğrenim için muafiyet tanınan derse ait hem müfredat bilgilerinin güncelliğini muhafaza etmesi hem de öğrencinin bilgilerinin tazeliğinin korunması olduğu, bu getirilen sınırlamanın haklılığının en fazla hukuk alanında kendisini göstermekte olduğu, örneğin, 10-15 yıl önce alınmış bir anayasa hukuku dersinin veya bir ceza hukuku dersinin günümüzde de güncelliğinin korunduğunu kabul etmenin mümkün olmadığı, aynı zamanda hukukun bir bütün olduğu ve öğrencinin muaf olduğu derse ilişkin bilgileri tazeliğini korumadığı sürece diğer hukuk derslerinin anlaşılması ve bu eğitimden istenilen başarının elde edilmesinin çok mümkün olmadığı açıklamalarının yapıldığı görülmektedir. Ayrıca ders muafiyeti açısından süre sınırlamasının süreler farklı olabilmekle birlikte birçok üniversitede de (örneğin İstanbul Teknik Üniversitesi, Ankara
Üniversitesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Kırıkkale Üniversitesi gibi) uygulandığı tespit edilmiştir. Öte yandan başvuranın ön lisans programında almış olduğu dersler açısından açık öğretim fakültesinin adalet meslek yüksekokulunun müfredatında var olan örneğin anayasa hukuku dersi ile bir hukuk fakültesindeki anayasa hukuku dersi aynı içeriğe sahip olmadığı, dolayısıyla yalnızca derslerin ismi aynı olduğu gerekçesi ile bir derse muafiyet tanınmasının mümkün olmadığı açıklamalarının yapıldığı görülmüştür.
14. Diğer yandan, şikâyet başvurusu incelenirken, Kurumumuzca daha önceden sonuçlandırılan
benzer talepli başvuru örnekleri de ele alınmış olup; bu çerçevede:
14.1. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesine karşı aynı talep ile yapılan 2020/97107 sayılı şikayet başvurusu hakkında Kurumumuz tarafından; “…başvuranın muaf olunmasını istediği lisans eğitimi gördüğü 2012 yılında başarı ile geçtiği derslerin, muafiyet için idareye başvuruda bulunduğu tarih itibariyle üzerinden yaklaşık sekiz yıl geçtiği anlaşılmaktadır. Eğitim öğretim ilkeleri kapsamında yaklaşık sekiz yıldan fazla bir zaman önce alınan bir dersin teorik ve pratik öğretilerinin değişime uğrayacağı; kapsam, müfredat ve niteliğinin bu süre zarfında değişebileceği ve bu kapsamda güncel eğitim programı ile yeniden alınması gerektiğinin kabulü gerekmektedir. Bu çerçevede; üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere ilişkin ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması hususunda üniversite senatolarına tanınan takdir yetkisi çerçevesinde, Bolu İzzet Baysal Üniversitesi tarafından anılan Yönetmelik maddesinin yürürlüğe konulduğu, söz konusu düzenlemeyle Bolu İzzet Baysal
Üniversitesi tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonun kazandırılmasının hedeflendiği, ayrıca kullanılan bu takdir yetkisinin ilgili programdaki müfredat içeriğinin zamanla değişebileceği, beş yıllık süre sınırlamasının bilimsel gerekçesi olarak; mesleki bilgiler ve öğrenimde kullanılan verilerin her yıl yenilendiği ve üzerine yenilerinin eklendiği, eğitim ve öğretimde verilen teorik veya uygulamalı bilgilerin diğer derslerde ya da mesleki hayatta kullanılmadığı, eğitim öğretimde kullanılan ders planlarının zaman içerisinde güncellendiği, bu güncellemelerde yeni derslerin programa eklendiği bazen de bazı derslerin programdan çıkarıldığı, ders adları aynı kalsa bile ders içeriklerinde her zaman anlamlı değişiklikler olabildiği görülmektedir. …..Bu haliyle söz konusu düzenlemenin 2547 sayılı Kanunun 44.maddesine ve kamu yararı ile eğitim-öğretim hizmetinin gereklerine aykırılığının bulunmadığı, dolayısıyla dayanak düzenleyici işlemin hukuka uygunluğunun tespiti karşısında, söz konusu hükme uygun olarak başvuranın beş yıldan önce aldığı derslerden muaf tutulması isteminin reddi yönünde tesis edilen bireysel işlemde de hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla mevzuat hükümleri çerçevesinde başvuran tarafından daha önce almış
olduğu dersten muaf tutulma istemiyle yapmış olduğu başvurunun idarece değerlendirilerek üzerinden beş yıldan fazla bir süre geçmesi sebebiyle alınan derslerden başvuranın muaf tutulmamasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.” gerekçeleri ile 05/03/2021 tarihli Ret Kararı’nın verildiği; 14.2. Erciyes Üniversitesine karşı yapılan 2019/20638 sayılı şikayet başvurusu hakkında Kurumumuz tarafından; “Anayasa Mahkemesi’nin, 27/09/1988 tarihli ve K.1988/27 sayılı Kararında da belirttiği üzere, “Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi, ‘yasa önünde eşitlik’ olup herkesin aynı hak ve yükümlülüklere sahip olması anlamında değildir. Eşitlik her yönüyle aynı hukuki durumda olanlar arasında söz konusudur.
Hukuk felsefesine girmiş bir deyimle, ‘eşitlerin eşitliği’ anlamındadır. Farklı durumlarda olanlara, yani eşit olmayanlara, farklı kurallar uygulanması, yani ‘eşit olmayanların eşitsizliği’ eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz”. … Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, ilgili Üniversitenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin ve emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; her üniversitenin ayrı birer kamu tüzel kişiliğinin bulunduğu; Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesi doğrultusunda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14’üncü, 43’üncü ve 44’üncü maddeleri ile üniversite senatolarına kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama ve gerekli düzenlemeleri yapma yetkisi verildiği; bu yetkiye dayanarak, üniversitelerin eğitim, öğretim ve sınav sistemlerine yönelik, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleyici işlem tesis edebilecekleri; Erciyes Üniversitesi’nin de Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve 2547 sayılı Kanun ile kendisine verilen yetki dâhilinde kendi yönetmeliklerini hazırlamakta olduğu; bu
Yönetmeliklerin başında gelen Erciyes Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nde, keza bu Yönetmelik esas alınarak hazırlanan Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Lisans Eğitim-Öğretim
Yönergesi’nde ise, Dikey Geçiş Sınavında başarılı olan meslek yüksekokulları mezunlarının lisans programına kabulleri ile intibaklarının, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan Meslek
Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları
Hakkında Yönetmelik hükümleri ile Yükseköğretim Kurulu kararlarına uygun olarak yapılacağının açık bir şekilde hükme bağlandığı; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan bu ana Yönetmelikte ise, Dikey Geçiş Sınavı sonucunda lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere, üniversiteleri tarafından “ön lisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eş değer kabul edilenlere muafiyet verileceğinin” belirtildiği; ilgili idarenin ise açıklanan tüm bu mevzuata uygun olarak hareket ettiği görüldüğünden, başvuranın başka bir üniversitenin sadece önlisans programında değil, lisans programında aldığı derslerden de muaf tutulması yönündeki talebinin reddi noktasındaki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.”gerekçeleri ile 13/05/2020 tarihli Ret Kararı’nın verildiği; Tespit edilmiştir.
15. Buna ilaveten, yapılan içtihat incelemesinden; 15.1. Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin 4.İdari Dava Dairesince 2019/3369 E., 2019/3661 K. sayılı ilamında , 18.05.2018 tarihli 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı
Kanun’un 15.maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen Geçici 78. madde uyarınca, öğrenimine devam etme hakkından yararlanarak Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi
Felsefe Bölümüne kayıt yaptıran davacı tarafından, 1993 yılında mezun olduğu Ankara Üniversitesi Hukuk
Fakültesinde başarılı olduğu derslerden muafiyetinin yapılması istemiyle yaptığı başvurunun, Ankara
Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 3. fıkrasındaki “en çok beş yıl önce” alınan derslerden muafiyetinin yapılabileceğine dair düzenleme doğrultusunda reddine ilişkin 02.10.2018 tarihli 10878 sayılı işlem ile söz konusu işlemin dayanağı olan Yönetmelik maddesinin iptali istemiyle açılan dava sonucu verilen kararın istinaf edilmesi üzerine verilen kararda; “Dava dosyasının incelenmesinden, 18.05.2018 tarihli 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Kanun’un 15.maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen Geçici 78. madde uyarınca, öğrenimine devam etme hakkından yararlanarak Ankara Üniversitesi
Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümüne kayıt yaptıran davacının, 1993 yılında mezun olduğu
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde başarılı olduğu; Hukuka Giriş, Atatürk İlke ve İnkılap Tarihi I-II, Türk Dili I-II, Temel Yabancı Dil İngilizce I-II-III-IV, Beden Eğitimi, Hukuk Sosyoloji derslerinden muafiyetinin yapılması istemiyle 25.09.2018 tarihinde davalı idareye başvurduğu, başvurunun, Ankara
Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 3. fıkrasındaki “en çok beş yıl önce” alınan derslerden muafiyetinin yapılabileceğine dair düzenleme doğrultusunda 02.10.2018 tarihli ve 10878 sayılı işlemle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır… Somut uyuşmazlıkta, üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere ilişkin ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması hususunda üniversite senatolarına tanınan takdir yetkisi çerçevesinde, davalı üniversite tarafından anılan Yönetmelik maddesinin yürürlüğe konulduğu, zikredilen düzenlemeyle Ankara Üniversitesi tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonun kazandırılmasının hedeflendiği, ayrıca kullanılan bu takdir yetkisinin ilgili programdaki müfredat içeriğinin zamanla değişebileceği ve bu hususun da ilgililerin anılan dersle ilgili yeterlilikleri noktasında tereddüte sebebiyet verebilecek olması karşısında, söz konusu Yönetmeliğin 21.maddesinin 3.fıkrasındaki yer alan “en çok 5 yıl önce alıp” ifadesinin, Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bu haliyle söz konusu düzenlemenin 2547 sayılı Kanunun 44.maddesine ve kamu yararı ile eğitim-öğretim hizmetinin gereklerine aykırılığının bulunmadığı, dolayısıyla dayanak düzenleyici işlemin hukuka uygunluğunun tespiti karşısında, söz konusu hükme uygun olarak davacının beş yıldan önce aldığı derslerden muaf tutulması isteminin reddi yönünde tesis edilen bireysel işlemde de hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmakla, aksi yöndeki mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, davalı idare vekilince yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine,” karar verildiği, 15.2. Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim, Sınav, Değerlendirme ve Öğrenci
İşleri Yönetmeliği’nin öğrencinin kazanılmış haklarını ihlal ettiği iddiası ve söz konusu yönetmeliğin iptali istemi ile açılan bir davada, Trabzon İdare Mahkemesi’nce (E.2004/437, K.2004/751, T.15/07/2004), “iptal istemine konu edilen Yönetmelik kurallarının öğrencilerin aleyhine olduğu; eğitim-öğretim yılının tanımında, sınavlar, notlar, başarılı öğrencilerin belirlenmesi, harf sistemine göre daha önce (50-59) not aralığında olan (DD) notunun başarısız not olarak kabul edilmesine ilişkin kurallar içeren Yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu” gerekçesiyle iptal kararı verildiği; öte yandan, verilmiş olan bu iptal kararının, Danıştay 8’inci Dairesi tarafından, (E.2004/4041, K.2005/1280, T.21/03/2005) “2547 sayılı Yasa ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapabileceği, bu düzenlemenin tüm
öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceğinden (Geçici maddelerle 2003-2004 eğitim-öğretim yılı için bir defaya mahsus eski uygulamanın devam etmesi dışında) yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle bozulduğu; anlaşılmıştır.
16. Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, daha önceden benzer şikâyet başvuruları hakkında
Kurumumuzca alınan Ret Kararlarının ve benzer konulara ilişkin emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, her ne kadar başvuran, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ders Saydırma Ve
İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının 7. maddesinde yer alan muafiyet için aranan süre koşuluna ilişkin düzenlemenin Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans düzeyindeki Programlar arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına ilişkin Yönetmelik ’de ve
“Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nde muafiyete ilişkin süre kısıtı yer almamasından dolayı mevzuata aykırı olduğunu ve yapılan düzenlemenin mevzuatı aşar nitelikte olduğunu ifade etmişse de, Yönetmeliğin “Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 51.
maddesinde; “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ilgili diğer mevzuat hükümleri, Senato ve ilgili kurul kararları uygulanır.” düzenlemesinin yer almakta olduğu, dersten muafiyete ilişkin olarak tüm
Üniversite genelinde yeknesaklığı sağlamak ve bu konuda herkes için geçerli objektif kriterleri belirlemek için Üniversite Senatosu tarafından uyulması gereken esasların 29.01.2015 tarihli “Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi Ders Saydırma ve İntibak İşlemleri Uygulama Esasları” ile tespit edildiği, bu Esasların
Üniversite sayfasında da yer almakta olduğu, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ders Saydırma Ve İntibak
İşlemleri Uygulama Esaslarının 7. maddesinde yer alan düzenlemenin Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bu haliyle söz konusu düzenlemenin 2547 sayılı Kanunun 44.maddesine ve kamu yararı ile eğitim-öğretim hizmetinin gereklerine aykırılığının bulunmadığı, dolayısıyla dayanak düzenleyici işlemin hukuka uygunluğunun tespiti karşısında, söz konusu hükme uygun olarak başvuranın daha önce aldığı derslerden muaf tutulması isteminin reddi yönünde tesis edilen bireysel işlemde de hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi