|
ÖZET: Başvuran, Atatürk Üniversitesi’nde ders muafiyeti talep etmiş, özellikle “Aile Eğitimi” dersinden muafiyetinin kabul edilmediğini ve bu durumun gerekçesiz olduğunu iddia etmiştir. Üniversite, başvuranın muafiyet taleplerini değerlendirirken, ders içeriklerinin farklılıkları ve akademik gereklilikler doğrultusunda bazı derslerden muafiyetin uygun görülmediğini açıklamıştır. Başvuranın “Eğitim Sosyolojisi” ve “Özel Eğitimde Aile Eğitimi” derslerinden muafiyet talepleri ise, yapılan incelemeler sonucunda kabul edilmiştir.
Danıştay, başvuranın muafiyet taleplerinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu, üniversitenin ders muafiyeti konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu ve her öğrencinin muafiyet başvurusunun aynı prosedürle değerlendirildiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın diğer derslerden muafiyet talebinin reddine karar verilmiş, ancak kabul edilen dersler için dostane çözüm önerilmiştir. Bu karar, üniversitelerin akademik özerkliği ve muafiyet işlemlerinin mevzuata uygunluğunu vurgulamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7469-S.22.11441
BAŞVURU NO : 2021/21960
KARAR TARİHİ : 09/06/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın ders muafiyeti talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; halen Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir
Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümünde okumakta olduğunu, daha önce almış olduğu derslere ilişkin muafiyet talebinde bulunduğunu ancak talebinin kabul edilmediğini, bu derslerden “Aile
Eğitimi” dersini farklı bölümlerde almasına karşın muafiyet talebinin herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin kabul edilmediğini, komisyon raporunun düzenlenmediği kanaatinde olduğunu, emsal durumda olan bazı arkadaşlarına bu derslerden muafiyet verildiğini belirterek yıl içerisinde yapılan tüm muafiyet işlemlerinin incelenerek söz konusu derslerden muafiyetinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği’nin
04.02.2022 tarihli sayılı cevabı yazısı eklerinde:
2.1. Başvuranın Öğrenim Belgesi ve Transkript belgesi ekte gönderildiği, derslerden muaf tutulmak üzere süresinde başvurduğu, başvuru neticesi ile ilgili belgelerin ekte gönderildiği, ders muafiyet işlemlerinin
“Atatürk Üniversitesi Ders Muafiyeti ve İntibak İşlemleri Uygulama Esasları”na göre yapıldığı, bütün öğrencilere aynı prosedürün uygulandığı, başvuranın itiraz dilekçesine cevap verildiği,
2.2. Başvuranın 2020-2021 eğitim öğretim güz yarıyılında dikey geçişle Üniversiteye kayıt yaptırdığı, başvuranın muafiyet başvurunda bulunduğu 15.10.2020 tarihli muafiyet dilekçesinde birçok dersten (toplam 48 ders) muafiyet talebinde bulunduğu, bölümde 8 yarıyılda okutulan ders sayısının 65 olduğu, /
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.3. Başvuranın muafiyet başvuru dilekçesinin ekinde doktora ve yüksek lisans programlarına ait derslerin transkriptleri beyan edilmesine rağmen ders içeriklerinin beyan edilmediği, düzenlenen Muafiyet ve İntibak
Formunda muaf edildiği derslere ilişkin harf notları, yönetmelik ve uygulama esasları doğrultusunda belirlendiği,
2.4. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Öğretmenliği Programı’na ait okutulan derslere ilişkin ders müfredatı ve ders içeriklerinin EK-11’de bulunmakta olduğu, başvuranın muafiyet ve intibak için vermiş olduğu muafiyet başvuru dilekçesinde muaf olmayı talep ettiği ve muaf edildiği ve taleplerinin karşılanmadığı dersleri gösteren bir tablo düzenlendiği, ,
2.5. Başvuranın ilk muafiyet talebine yönelik yapılan muafiyetlerinin üniversitenin Öğrenci Bilgi
Sistemi’nde (OBS) fakültenin öğrenci işleri tarafından ilan edildiği, ayrıca muafiyet başvurunda bulunan tüm öğrencilerde olduğu gibi başvurana da ayrıca yazılı olarak bir evrak düzenlenmediği, Fakültenin uygulamasında OBS üzerinden ilan edildiği için yazılı geri bildirim zorunluluğu bulunmamakta olduğu, ancak muafiyet talebinde bulunan öğrencilere danışmanları ile iletişime geçmeleri durumunda sözel olarak bilgi verilmekte olduğu, başvuranın da danışmanı tarafından sözel olarak bilgilendirildiği,
2.6. Başvuranın 19.10.2020 de vermiş olduğu ders muafiyet itiraz dilekçesinde; Eğitim Felsefesi, Erken
Çocuklukta Özel Eğitim, Özel Eğitimde Fiziksel Eğitim ve Spor, Özel Eğitimde Aile Eğitimi, Özel
Eğitimde Materyal Tasarımı, Özel Eğitimde Politikalar ve Yasal Düzenlemeler, Öğretmenlik Uygulaması, Eğitim Sosyolojisi ve Okul Deneyimi (Kastetmek istediği Özel Eğitimde Okul ve Kurum Deneyimi)
derslerinden yeniden muaf edilme talebinde bulunduğu, bu talep doğrultusunda; Eğitim Felsefesi, Özel
Eğitimde Fiziksel Eğitim ve Spor, Özel Eğitimde Materyal Tasarımı ve Özel Eğitimde Politikalar ve Yasal
Düzenlemeler derslerinden muaf edildiği, ancak Erken Çocuklukta Özel Eğitim ve Özel Eğitimde Okul ve
Kurum Deneyimi derslerinden içerik uyuşmazlığı ve staj dersi olan Özel Eğitimde Okul ve Kurum
Deneyimi dersinin özel eğitim okullarında alınması gerektiği için muafiyetinin uygun görülmediği, Öğretmenlik Uygulaması 1 ve 2 derslerinin, “Uygulama Öğrencilerinin Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı
Eğitim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge’nin Madde 5’in 2. Fıkrası” gereğince bu derslerden muaf edilmediği, bu sebeple bu derslere ilişkin itirazının uygun görülmediği kanaatine varıldığı,
2.7. Aynı dilekçesinde Eğitim Sosyolojisi dersine ilişkin beyan ettiği transkripte, “Eğt. Sos.” kısaltmasıyla ifade edilen dersinin beyan ettiği ders müfredatı ve ders içeriklerinde olmadığının görüldüğü, ancak anlaşılırlığı güç olan transkriptte sehven gözden kaçırıldığı düşünülmekte olduğu, bu süreçte yapılan incelemeler doğrultusunda her ne kadar beyan ettiği ders müfredatı ve ders içeriklerinde bulunmamasına rağmen dersin transkriptte olması ve öğretmenlik meslek bilgisi ortak derslerinden olması sebebiyle muaf edilmesi için ilgili birime Bölüm tarafından bir üst yazı yazıldığı, Özel Eğitimde Aile Eğitimi dersinden sehven muaf edilmediği ancak bu süreçte tekrar yapılan incelemeler sonucunda beyan ettiği iki farklı programdan almış olduğu ders içeriklerinin toplamının uygun olabileceği kanaati oluştuğu için muaf edilmesi yönünde Bölüm tarafından üst yönetime bir üst yazı yazıldığı,
2.8. Ayrıca ara muafiyet döneminde vermiş olduğu 20.09.2021 tarihli dilekçesinde; Dil ve İletişim
Becerilerinin Desteklenmesi, Özel Eğitimde Sanatsal Becerilerin Öğretimi ve Özel Eğitimde Aile Eğitimi derslerinden muaf olmayı talep ettiği, başvuranın bu talebine ilişkin komisyon görüşü EK-22’de yer almakta olduğu, ara muafiyet dönemine ilişkin değerlendirmelerde beyan ettiği belgelerin ekte olduğu,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.9. 2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Döneminde; Üniversitelerarası (AGNO) ve Üniversite içi kapsamında yerleşen 12 öğrenci, ikinci Üniversite kazanıp yeni kayıt yaparak gelen 46 öğrenci, toplamda
58 öğrenci için muafiyet ve intibak işlemleri gerçekleştirildiği, bu işlemlerle ilgili belgeler ekte sunulduğu,
bu muafiyet işlemlerinde iki öğrencinin “Özel Eğitimde Aile Eğitimi” dersinden muaf edildiği, bu öğrencilerin; isimli ve isimli öğrenciler olduğu, 2021-2022 eğitim öğretim güz yarıyılında İkinci
Üniversite kazanıp yeni kayıt yaptıran öğrencinin içinde bulunduğu Muafiyet ve İntibak Formunun ekte sunulduğu, bu iki öğrenciye ait transkriptler ve ders içeriklerinin ekte sunulduğu,
2.10. Bu süreçte yapılan incelemelerde bu iki öğrencinin daha önce okumuş oldukları programlarda almış oldukları “Aile Eğitimi” derslerinin ders içerikleri bakımından üniversitenin Özel Eğitim Öğretmenliği
Programının ders içeriğini oransal açıdan tam olarak karşılamadığının görülmekte olduğu, her dönem kısa bir zaman aralığı (Bir hafta -10 günlük) içerisinde az sayıda öğretim elemanı tarafından yürütülen yukarıda ifade edildiği gibi çok sayıda muafiyet ve intibak işlemlerinin yapılması, formlar düzenlenirken kopyala yapıştır, tabloya ilişkin satır-sütün silme gibi uygulamalardan, kayıt dönemlerinde öğrenci iş ve işlemlerinin yoğun olması ve öğretim elemanlarının muafiyet ve intibak işlemlerinin dışında da idari, akademik, öğretimsel işlemlerinin yani iş yoğunluğunun çok olması, öğretim elemanlarının benzer evrakları incelemesinden ve kontrol etme süreçlerinden kaynaklı olabilecek sürmenaj (beynin aşırı yorulması)
durumlarının oluşabileceği gibi hususlar sebebiyle kasıtlı olarak değil sehven hataların ortaya çıkabilmesinin söz konusu olduğu, başvuranın emsal teşkil eden kişilere farklı uygulamalar tesis edildiği gibi bir nevi kasıtlı bir işlem yapıldığına dair iddialarının gerçeği yansıtmadığı aksine kendisi içinde muafiyet dilekçesinde belirtmediği halde muaf edildiği derslerinin olduğu ve her dilekçesinin değerlendirmeye alındığı, dostane çözüm konusunda çalışma yapıldığı ve sehven yapılamayan 2 dersten muaf edildiği,
açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar,Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.” 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…” 5.4.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e ) fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini,öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” 5.5. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.6. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5)
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” kenar başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve anailkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” 5.8.“Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44’üncü maddesinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitimöğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” 6. (Resmî Gazete Tarihi: 17.07.2017 Resmî Gazete Sayısı: 30126) Atatürk Üniversitesi Ön Lisans ve
Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin; 6.1. “Diğer yükseköğretim programlarında alınan dersi transfer etme” kenar başlıklı 16 ncı maddesinde; “(1) ÖSYM tarafından yerleştirilen ve Üniversiteye yeniden kayıt hakkı kazanan, başka bir yükseköğretim kurumunda öğrenci iken Üniversiteye yatay geçiş yolu ile kayıt yaptıran öğrencilerin, daha önce devam ettikleri yükseköğretim programında başarılı oldukları derslerden muaf olabilmeleri ve diğer yükseköğretim kurumlarından ve/veya uzaktan eğitim kurumlarından alınan derslerin geçer notlarının 27 nci maddeye göre muaf olarak değerlendirilebilmesi için, dekanlığa/müdürlüğe daha önce aldıkları hangi ders/dersler karşılığında hangi ders/derslerden muaf olmak istediklerini belirten bir dilekçe ve ekinde not döküm belgesi ile ders içeriklerini kapsayan onaylı belgelerle başvurmaları gerekir.(2) (Değişik:RG21/5/2019-30780) Muafiyet talepleri ile ilgili başvurular, öğrencinin ders kaydını yaptırdığı ilk yarıyılın/yılın ilk haftasının sonuna kadar yapılır. Öğrencinin muafiyet isteği, bölüm/anabilim/anasanat veya program başkanlığının görüşleri de dikkate alınıp, ilgili yönetim kurulunca değerlendirilerek ders muafiyeti ve intibakı karara bağlanır ve öğrenciye yazılı olarak bildirilir. Bu süreçte, öğrenciler muafiyet talebinde bulunduğu derse/derslere devam ederler.(3) Yeni kayıt yaptıran öğrencilerin daha önce kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumlarından aldıkları ders/dersler ile Üniversite
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
öğrencilerinin yaz okulu ve benzeri yollarla diğer yükseköğretim kurumlarından aldıkları derslerin başarı notları Üniversitede uygulanan harf notlarına çevrilerek not döküm belgelerine işlenir.(4) Öğretim programlarında başarılı olarak değerlendirilen ders/dersler not döküm belgesine G (Geçer) olarak işlenir.(5) Dikey geçiş yolu ile kayıt yaptıran öğrencilerin;a) İlgili yönetim kurullarınca muafiyetleri uygun görülen derslerine ait harf notları öğrencinin not döküm belgesine işlenir.b) Diploma programlarından mezuniyet koşullarını sağlamaları halinde lisans not ortalamaları, ön lisans programında alarak, lisans programında intibakı yapılan derslerin harf notları ile lisans eğitimi sırasında aldığı derslerin harf notları dikkate alınarak hesaplanır.(6) Üniversitede öğrenimine devam ederken başka bir yükseköğretim kurumunda içerik ve kredi yönünden uyumlu olan dersi/dersleri almış ve başarmış olan öğrenciler, o ders/dersler için ilk defa ders kaydı yaptırdığı dönemin ders kayıt süresi içinde müracaat etmesi halinde yönetim kurulu kararı ile ilgili dersten/derslerden muaf olabilirler. Daha önceki yarıyıl/yıllarda ders kaydı yaptırılmış ve başarısızlık nedeniyle tekrar alınan dersler için muafiyet talebinde bulunulmaz.(7)
Üniversitede öğrenimine devam ederken ÖSYM tarafından merkezi olarak yapılan Yabancı Dil Bilgisi
Seviye Tespit Sınavında (YDS) 50 veya YÖK tarafından kabul edilen diğer yabancı dil sınavlarından eş değer puan alan öğrenciler, ortak zorunlu ders statüsündeki yabancı dil ve/veya mesleki yabancı dil statüsündeki ders/dersler için başarılı olduğu sınavı takip eden dönemin ders kayıt süresi içinde müracaat etmesi halinde ilgili birim yönetim kurulu kararı ile ilgili dersten/derslerden muaf olabilirler. Ancak, öğrenciler, mesleki yabancı dil dersleri için yıllık eğitim-öğretim uygulayan programlarda bir dersten, yarıyıllık eğitim-öğretim uygulayan programlarda en fazla iki dersten muaf tutulabilirler.” 7. Atatürk Üniversitesi Ders Muafiyeti ve İntibak İşlemleri Uygulama Esasları’nın; 7.1. “Başvuru esasları ve süresi” kenar başlıklı 5’inci maddesinde;“(1) Üniversiteye yeni kayıt yaptıran öğrencilerin, daha önce devam ettikleri açıköğretim ve uzaktan eğitim dahil diğer yüksek öğretim kurumlarından alıp başarmış oldukları derslerin muaf olarak değerlendirilebilmesi için, muafiyet istedikleri dersleri belirten bir dilekçe ve ekinde not döküm belgesi ile ders içeriklerini kapsayan onaylı belgelerle ilgili birime başvurmaları gerekir. (2) Öğrenciler, daha önce almış ve başarmış oldukları ders/dersler karşılığında hangi ders/derslerden muaf olmak istediklerini başvuru dilekçelerinde belirtmek zorundadırlar. (3) Öğrenciler, daha önce almış ve başarmış oldukları birden fazla derse karşılık muadil ders/derslerden muafiyet isteğinde bulunabilirler. (4) Ders muafiyeti başvuruları, öğrencinin üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte başlar ve ders kaydını yaptırdığı ilk yarıyılın/yılın ikinci haftasının sonuna kadar yapılır. Ek kontenjanla kayıt yaptıran öğrenciler, ders kaydı yaptırdıkları tarihi takip eden ilk hafta içerisinde muafiyet talebinde bulunabilirler. Sonraki yarıyıl/yıllarda yapılacak muafiyet talepleri kabul edilmez. (5) Muafiyet sınavı yapılacak dersler ile ilgili başvurular üniversiteye kayıt işlemleri sırasında ve/veya ilgili birimce belirlenen tarihte yapılır. (6) Herhangi bir dersten muafiyet talebi kabul edilen öğrenci daha sonra bu derse kayıt yaptırma talebinde bulunursa konu ile ilgili mali mevzuat hükümlerine bağlı olarak ders kaydı yaptırabilir.” 7.2. “Muafiyet esasları” kenar başlıklı 6’ncı maddesinde; “(1) Muafiyet isteği komisyon tarafından incelenerek bir rapor düzenlenir. Düzenlenen bu rapor ilgili yönetim kurulunca değerlendirilerek karara bağlanır ve öğrencilerin intibakları ilgili yarıyıl/yıla yapılır. (2) Muafiyet talebi ilgili yönetim kurulu tarafından karara bağlanıncaya kadar öğrenciler, muafiyet talebinde bulunduğu ders/derslere devam ederler. (3) Muafiyeti ilgili yönetim kurulunca uygun görülen öğrencilerden; a) Daha önce diğer
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin harf notu CC ve üzeri veya karşılığı notu olan dersleri kredi ve içerik bakımından uygunsa muaf sayılır ve not döküm belgesine M olarak işlenir. Başarı notu M ile takdir edilen dersler programın toplam mezuniyet kredisine dâhil edilir, öğrencinin Ağırlıklı
Genel Not Ortalamasına (AGNO) dâhil edilmez. b) Daha önce Atatürk Üniversitesinde öğrenim gören öğrenciler için ilgili yönetim kurullarınca muafiyetleri kabul edilen derslerin notları, daha önce aldıkları harf notları olarak işlenir. (4) Ortak zorunlu ders olarak verilen Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi, Türk
Dili ve Yabancı Dil derslerinin muafiyet işlemlerinde kredi ve toplam ders saati dikkate alınır. Ancak, Açıköğretim Programları’nda yıllık olarak okutulan dersleri alıp başaran öğrenciler, ortak zorunlu derslerden bir yarıyıl muaf sayılırlar. (5) Açıköğretim Programları’nın örgün (yüz yüze) eğitim yapılan bölüm/programlarında alınarak başarılı olunan yıllık derslere karşılık gelen ve kredi ile içerik bakımından uyumlu olan dersler iki yarıyıl muaf sayılabilir. (6) Dikey Geçiş Sınavı ile lisans öğrenimine başlama hakkını elde eden öğrencilere, a) İlgili birim yönetim kurulunca ön lisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eş değer kabul edilenlere muafiyet verilerek ve kredileri dikkate alınarak, dikey geçiş yaptıkları programdan almaları gereken dersler belirlenir. b) Zorunlu hazırlık sınıfı bulunan programlarda öğrencilerin lisans programına başlayabilmeleri için muafiyet veya yeterlik sınavını geçmeleri veya zorunlu hazırlık sınıfına devam ederek başarılı olmaları gerekir. Zorunlu hazırlık sınıfı süresince öğrenciler, üniversitenin eğitim‐öğretim ve sınav yönetmeliğine tabi olurlar. c) Öğretim dili en az %30 veya tamamen yabancı dil olan programların zorunlu hazırlık sınıfında başarısız olanlar, talepleri halinde
Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak
Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Türkçe eğitim yapan yükseköğretim programlarına
ÖSYM’ce yerleştirilebilirler. ç) Dikey geçiş yapan öğrenciler 2547 sayılı Kanun’un 44 üncü maddesindeki hükümlere göre öğrenimlerine devam ederler. (7) Her eğitim-öğretim yılı başında Üniversiteye yeni kaydolan öğrencilere Bilgi İletişim Teknolojisi, Temel Bilgisayar Kullanımı gibi temel bilgisayar içerikli dersler için muafiyet sınavı uygulanır. Bu sınav eğitim-öğretim yılının başlamasından itibaren ilk iki hafta içinde ilgili birim yönetim kurulu tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde yönetim kurulunca oluşturulan komisyon tarafından yapılır. Bu sınavlardan 100 puan üzerinden en az 50 puan alan öğrenciler bu dersten muaf sayılır. (8) Zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı bulunan bölüm/programlarda yapılan yabancı dil hazırlık sınıfı muafiyet sınavında başarılı olan veya yabancı dil hazırlık sınıfını başarı ile tamamlayan öğrenciler, ders programlarında bulunan ortak zorunlu yabancı dil derslerinden de muaf sayılırlar. (9) Muafiyet/intibak işlemlerinin sonuçlarına yönelik itirazlar, işlemlerin kesinleşip öğrenciye bildirildiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde ilgili Dekanlığa/ Müdürlüğe yapılır.” 7.3. “İntibak esasları” kenar başlıklı 7 nci maddesinde; “ (1) Yapılacak intibakta, öğrencinin muaf olduğu derslerin kredileri toplanıp her yarıyılda ortalama 17 kredilik ders olacağı dikkate alınarak muaf tutulan derslerin karşılık geldiği yarıyıl sayısı hesaplanır. Öğrencinin intibakı, izleyen yarıyıla yapılır. (2)
İntibakı yapılan öğrenci öncelikle alt yarıyıllardan muaf olmadığı derslere kayıt yaptırarak öğrenimine devam eder.” 8. Uygulama Öğrencilerinin Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarında Yapacakları
Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge’nin;
8.1. “Esaslar” kenar başlıklı 5’inci maddesinde; “(1) Öğretmenlik uygulamasının esasları:
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
a) Öğretmenlik uygulamasının;1) Eğitim kurumlarına uygulama öğrencisi gönderecek üniversitelerce, il millî eğitim müdürlükleriyle iş birliği ve koordinasyon sağlanarak ildeki eğitim kurumunun türü ve derecesi, öğretmen ve akademisyen sayısı ile alanları dikkate alınarak öğretmen, öğrenci ve akademisyen eşleştirmesi ile oluşacak kontenjanlar dâhilinde planlanması ve yürütülmesi, 2) Uygulama öğrencilerinin öğretmeni olacağı eğitim kurumunun tür ve derecesi ile alanları dikkate alınarak Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumları ve özel öğretim kurumlarında yürütülmesi ve uygulama öğrencilerinin eğitim süreçlerine fiilen katılmaları, 3) Öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği tüm görev ve sorumluluk alanlarını kapsayacak şekilde ve çeşitlilikte planlanması ve yürütülmesi, 4) Uygulama öğretmeni ile uygulama öğretim elemanlarınca yakından izlenmesi ve değerlendirilmesi, esastır.” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, daha önce almış olduğu derslere ilişkin muafiyet talebinde bulunduğunu ancak birçok dersten muafiyet talebinin kabul edilmediğini, bu derslerden “Aile Eğitimi” dersini farklı bölümlerde almasına karşın muafiyet talebinin herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin kabul edilmediğini, bu konuda bir komisyon raporunun düzenlenmediği kanaatinde olduğunu, emsal durumda olan bazı arkadaşlarına bu derslerden muafiyet verildiğini belirterek bu yıl içerisinde yapılan tüm muafiyet işlemlerinin incelenerek söz konusu derslerden muafiyetinin sağlanmasını talep etmektedir.
11. Somut olayda; 11.1. Başvuranın 2020-2021 eğitim öğretim güz yarıyılında dikey geçişle Üniversiteye kayıt yaptırdığı, başvuranın muafiyet başvurunda bulunduğu 15.10.2020 tarihli muafiyet dilekçesinde birçok dersten (toplam 48 ders) muafiyet talebinde bulunduğu, 11.2. Başvuranın 19.10.2020 tarihinde vermiş olduğu ders muafiyet itiraz dilekçesinde; “Eğitim Felsefesi”, “Erken Çocuklukta Özel Eğitim”, “Özel Eğitimde Fiziksel Eğitim ve Spor”, “Özel Eğitimde Aile Eğitimi”, “Özel Eğitimde Materyal Tasarımı”, “Özel Eğitimde Politikalar ve Yasal Düzenlemeler”, “Öğretmenlik
Uygulaması”, “Eğitim Sosyolojisi” ve “Okul Deneyimi derslerinden yeniden muaf edilme talebinde bulunduğu, bu talep doğrultusunda; “Eğitim Felsefesi”, “Özel Eğitimde Fiziksel Eğitim ve Spor”, “Özel
Eğitimde Materyal Tasarımı” ve “Özel Eğitimde Politikalar ve Yasal Düzenlemeler” derslerinden muaf edildiği, ancak “Erken Çocuklukta Özel Eğitim” ve “Özel Eğitimde Okul ve Kurum Deneyimi” derslerinden içerik uyuşmazlığı ve staj dersi olan Özel Eğitimde Okul ve Kurum Deneyimi dersinin özel eğitim okullarında alınması gerektiği için muafiyetinin uygun görülmediği, “Öğretmenlik
Uygulaması 1 ve 2” derslerinden, “Uygulama Öğrencilerinin Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim
Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge”nin Madde 5’in 2. Fıkrası gereğince muaf edilmediği, açıklanan sebeplerle bu derslere ilişkin itirazının uygun görülmediği,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
11.3. Başvuranın ara dönem ders muafiyet itirazı üzerine 31.01.2022 tarihli Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü
Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dekanlığı Özel Eğitim Bölümü Başkanlığı’nın ilgili yazısında; “Bölümümüz 200626097 numaralı öğrencisi ’in vermiş olduğu ders muafiyet itiraz dilekçesine istinaden, Bölümümüz Muafiyet ve İntibak Komisyonu tarafından; Eğitim Felsefesi, Özel
Eğitimde Fiziksel Eğitim ve Spor, Özel Eğitimde Materyal Tasarımı ve Özel Eğitimde Politikalar ve Yasal
Düzenlemeler derslerinden muaf edilmesinin uygun görüldüğü ancak Erken Çocuklukta Özel Eğitim, Öğretmenlik Uygulaması ve Özel Eğitimde Okul ve Kurum Deneyimi derslerinden içerik uyuşmazlığı nedeniyle bu derslere ilişkin itirazının uygun görülmediği kanaatine varılmıştır. Aynı dilekçesinde Eğitim
Sosyolojisi ve Özel Eğitimde Aile Eğitimi derslerinden sehven muaf edilmediği ancak tekrar yapılan incelemeler sonucunda uygun görülmesi halinde, Eğitim Sosyolojisi dersinin harf notunun CB, Özel
Eğitimde Aile Eğitimi dersinin harf notunun BA olarak muaf olabileceği kanaatine varılmış olup daha önce muafiyet itirazı ile ilgili belgeleri ekte sunulmuştur.” şeklinde cevap verildiğinin görüldüğü,
11.4. Başvuranın Eğitim Sosyolojisi dersine ilişkin beyan ettiği transkripte, “Eğt. Sos.” kısaltmasıyla ifade edilen dersinin beyan ettiği ders müfredatı ve ders içeriklerinde olmadığının görüldüğü, ancak anlaşılırlığı güç olan transkriptte sehven gözden kaçırıldığı düşünülmekte olduğu, bu süreçte yapılan incelemeler doğrultusunda her ne kadar beyan ettiği ders müfredatı ve ders içeriklerinde bulunmamasına rağmen dersin transkriptte olması ve öğretmenlik meslek bilgisi ortak derslerinden olması sebebiyle muaf edilmesi için ilgili birime Bölüm tarafından bir üst yazı yazıldığı, “Özel Eğitimde Aile Eğitimi” dersinden sehven muaf edilmediği ancak bu süreçte tekrar yapılan incelemeler sonucunda beyan ettiği iki farklı programdan almış olduğu ders içeriklerinin toplamının uygun olabileceği kanaati oluştuğu için muaf edilmesi yönünde Bölüm tarafından yönetime bir üst yazı yazıldığı,
anlaşılmıştır.
12. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; 12.1. Öncelikle başvuranın “Özel Eğitimde Aile Eğitimi” ve “Eğitim Sosyolojisi” derslerinden muaf tutulma taleplerinin idarece yerine getirildiği anlaşılmakla bu iki ders yönünden; 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi” başlıklı 27 nci maddesinin birinci fıkrasında inceleme ve araştırma devam ederken Kamu
Denetçiliği Kurumunun tarafları dostane çözüme davet edebileceği, ikinci fıkrasında şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı vererek inceleme ve araştırmasını sonlandıracağı ve “Dostane çözüm kararı” başlıklı 33/A maddesinde ise şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikâyetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca Kuruma bildirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı verileceği karşısında, başvurunun bu kısmına ilişkin olarak “Şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi” sebebiyle Yönetmeliğin 33/A maddesi gereğince Dostane Çözüm kararı verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
12.2. Diğer yandan başvuranın muafiyet başvurularına ilişkin kendisine bir bildirim yapılmadığı, komisyon raporunun düzenlenmediği yönündeki iddialarına ilişkin yapılan incelemede; başvuranın ilk muafiyet talebine yönelik yapılan muafiyetlerinin üniversitenin Öğrenci Bilgi Sistemi’nde (OBS)
fakültenin öğrenci işleri tarafından ilan edildiği, ayrıca muafiyet başvurunda bulunan tüm öğrencilerde olduğu gibi başvurana da ayrıca yazılı olarak bir evrak düzenlenmediği, Fakültenin uygulamasında OBS üzerinden ilan edildiği için yazılı geri bildirim zorunluluğu bulunmamakta olduğu, ancak muafiyet talebinde bulunan öğrencilere danışmanları ile iletişime geçmeleri durumunda sözel olarak bilgi verilmekte
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
olduğu, başvuranın da danışmanı tarafından sözel olarak bilgilendirildiği, idarece komisyon raporlarının bilgi ve belge cevap eklerinde gönderildiği, hangi derslerden muafiyet taleplerinin kabul edildiği, hangi derslerden neden kabul edilmediğine dair gerekçeli tablonun Kurumumuz ile paylaşıldığı görülmüştür.
13. Anayasamızın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
13.1. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
13.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44.maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.
13.3. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile, Anayasamızda yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
13.4. Yukarıda yer verilen mevzuatla birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve muafiyetin ne şekilde verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.
13.5. Bu çerçevede Atatürk Üniversitesi tarafından Atatürk Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans EğitimÖğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin; “Diğer yükseköğretim programlarında alınan dersi transfer etme” kenar başlıklı 16 ncı maddesi ve Atatürk Üniversitesi Ders Muafiyeti ve İntibak İşlemleri
Uygulama Esasları ile ders muafiyeti ve intibak işlemlerine ilişkin düzenlemelerin yapıldığı görülmüştür.
13.6. Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması hususunda üniversitelere tanınan takdir yetkisi çerçevesinde, Atatürk Üniversitesi tarafından anılan düzenlemelerin yürürlüğe konulduğu, başvuranın ders muafiyeti kabul edilmeyen derslerden muaf tutulması talebinin reddi işleminin yürürlükte olan mevzuata uygun olarak ve objektif kriterler doğrultusunda gerçekleştirildiği, her öğrenciye uygulanan olağan prosedürün uygulandığı, başvuranın ders muafiyeti konusunda ki beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı, öncelikle her ne kadar ders isimleri aynı olsa bile farklı lisans programı müfredatında yer alan derslerin içerik ve öğrenim çıktılarının birbirini karşılamayabileceği, Üniversitenin bu konuda yapmış olduğu değerlendirme ve işlemlerin akademik ve bilimsel açıdan gerekçelendirilerek dayanak mevzuat doğrultusunda yapıldığı anlaşılmakla başvuruya konu muafiyeti kabul edilmeyen işlemler yönünden hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
14. Diğer yandan, şikâyet başvurusu incelenirken, Kurumumuzca daha önceden sonuçlandırılan benzer talepli başvuru örnekleri de ele alınmış olup; bu çerçevede: Erciyes Üniversitesine karşı yapılan sayılı şikayet başvurusu hakkında Kurumumuz tarafından; “Anayasa Mahkemesi’nin, 27/09/1988 tarihli ve K.1988/27 sayılı Kararında da belirttiği üzere, “Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi, ‘yasa önünde eşitlik’ olup herkesin aynı hak ve yükümlülüklere sahip olması anlamında değildir. Eşitlik her yönüyle aynı hukuki durumda olanlar arasında söz konusudur. Hukuk felsefesine girmiş bir deyimle, ‘eşitlerin eşitliği’ anlamındadır. Farklı durumlarda olanlara, yani eşit olmayanlara, farklı kurallar uygulanması, yani ‘eşit olmayanların eşitsizliği’ eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz”. … Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, ilgili Üniversitenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin ve emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; her üniversitenin ayrı birer kamu tüzel kişiliğinin bulunduğu; Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesi doğrultusunda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14’üncü, 43’üncü ve 44’üncü maddeleri ile üniversite senatolarına kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama ve gerekli düzenlemeleri yapma yetkisi verildiği; bu yetkiye dayanarak, üniversitelerin eğitim, öğretim ve sınav sistemlerine yönelik, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleyici işlem tesis edebilecekleri; Erciyes
Üniversitesi’nin de Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve 2547 sayılı Kanun ile kendisine verilen yetki dâhilinde kendi yönetmeliklerini hazırlamakta olduğu; bu Yönetmeliklerin başında gelen Erciyes
Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nde, keza bu Yönetmelik esas alınarak hazırlanan Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Lisans Eğitim-Öğretim Yönergesi’nde ise, Dikey Geçiş
Sınavında başarılı olan meslek yüksekokulları mezunlarının lisans programına kabulleri ile intibaklarının, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans
Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik hükümleri ile
Yükseköğretim Kurulu kararlarına uygun olarak yapılacağının açık bir şekilde hükme bağlandığı;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan bu ana Yönetmelikte ise, Dikey Geçiş Sınavı sonucunda lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere, üniversiteleri tarafından “ön lisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eş değer kabul edilenlere muafiyet verileceğinin” belirtildiği; ilgili idarenin ise açıklanan tüm bu mevzuata uygun olarak hareket ettiği görüldüğünden, başvuranın başka bir üniversitenin sadece önlisans programında değil, lisans programında aldığı derslerden de muaf tutulması yönündeki talebinin reddi noktasındaki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.”gerekçeleri ile 13/05/2020 tarihli Ret Kararı’nın verildiği; 15. Buna ilaveten, yapılan içtihat incelemesinden; 15.1.“İkinci üniversite” kapsamında Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Felsefe programında alıp başarılı olduğu derslerden muaf tutulma istemiyle yapmış olduğu başvurusunun anılan üniversite tarafından reddine ilişkin işlemin iptali için açılan davada; Eskişehir 1’inci İdare Mahkemesi’nin (E.2018/187, K.2018/484, T.20/06/2018) üniversitelerin yıllık eğitim öğretim programı ile takviminin, üniversite senatoları tarafından belirleneceğinin ilgili mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşıldığını ve ilgili idarenin işleminin mevzuata uygun olduğunu belirterek, davanın reddine karar verdiği; 15.2. Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim, Sınav, Değerlendirme ve Öğrenci
İşleri Yönetmeliği’nin öğrencinin kazanılmış haklarını ihlal ettiği iddiası ve söz konusu yönetmeliğin iptali istemi ile açılan bir davada, Trabzon İdare Mahkemesi’nce (E.2004/437, K.2004/751, T.15/07/2004), “iptal istemine konu edilen Yönetmelik kurallarının öğrencilerin aleyhine olduğu; eğitim-öğretim yılının tanımında, sınavlar, notlar, başarılı öğrencilerin belirlenmesi, harf sistemine göre daha önce (50-59) not aralığında olan (DD) notunun başarısız not olarak kabul edilmesine ilişkin kurallar içeren Yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu” gerekçesiyle iptal kararı verildiği; öte yandan, verilmiş olan bu iptal kararının, Danıştay 8’inci Dairesi tarafından, (E.2004/4041, K.2005/1280, T.21/03/2005) “2547 sayılı Yasa ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapabileceği, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceğinden (Geçici maddelerle 2003-2004 eğitim-öğretim yılı için bir defaya mahsus eski uygulamanın devam etmesi dışında) yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle bozulduğu; anlaşılmıştır.
16. Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, daha önceden benzer şikâyet başvuruları hakkında
Kurumumuzca alınan Ret Kararlarının ve benzer konulara ilişkin emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, idarece mevzuat doğrultusunda muafiyet işlemlerinin yapıldığı, muafiyeti kabul edilmeyen dersler yönünden idarece bilimsel gereklere uygun gerekçelerle işlem tesis edilerek mevzuata uygun davranıldığı anlaşılmakla söz konusu idari işlemlere dayanak düzenlemelerin
Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bu haliyle söz konusu düzenlemelerin 2547 sayılı Kanunun 44.maddesine ve kamu yararı ile eğitim-öğretim hizmetinin gereklerine aykırılığının bulunmadığı, anılan gerekçelerle başvuruya
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
konu tesis edilen Atatürk Üniversitesi’nin ders muafiyeti işlemlerinde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
17.1. Başvuranın “Aile Eğitimi” dersinden muafiyet başvurusunun reddedilmesine karşın emsal durumda olan bazı arkadaşlarına bu derslerden muafiyet verildiği yönündeki iddialarına karşılık her ne kadar idarece; “Özel Eğitimde Aile Eğitimi” dersinden muaf ve isimli iki öğrencinin muaf tutulduğu, bu öğrencilerin 2021-2022 eğitim öğretim güz yarıyılında İkinci Üniversite kazanıp yeni kayıt yaptıran öğrenciler olduğu, Üniversite tarafından yapılan incelemelerde bu iki öğrencinin daha önce okumuş oldukları programlarda almış oldukları “Aile Eğitimi” derslerinin ders içerikleri bakımından üniversitenin Özel Eğitim Öğretmenliği Programının ders içeriğini oransal açıdan tam olarak karşılamadığının görülmekte olduğu, her dönem kısa bir zaman aralığı içerisinde az sayıda öğretim elemanı tarafından yürütülen yukarıda ifade edildiği gibi çok sayıda muafiyet ve intibak işlemlerinin yapılması, formlar düzenlenirken kopyala yapıştır, tabloya ilişkin satır-sütün silme gibi uygulamalardan, kayıt dönemlerinde öğrenci iş ve işlemlerinin yoğun olması ve öğretim elemanlarının muafiyet ve intibak işlemlerinin dışında da idari, akademik, öğretimsel işlemlerinin yani iş yoğunluğunun çok olması, öğretim elemanlarının benzer evrakları incelemesinden ve kontrol etme süreçlerinden kaynaklı olabilecek sürmenaj (beynin aşırı yorulması) durumlarının oluşabileceği gibi hususlar sebebiyle kasıtlı olarak değil sehven hataların ortaya çıkabilmesinin söz konusu olduğu”, şeklinde açıklamalar yapılmış olduğu görülse de kişilerin idarenin eylem ve işlemlerine güveninin sürekliliği, bu eylem ve işlemlerin öngörülebilirliği ve idarenin işlem ve eylemlerinde “hukuki güvenlik” ve “belirlilik” ilkelerine uygun olarak hareket etmesi gerekliliği çerçevesinde idarenin takdir yetkisini kullanırken keyfiliğe yol açacak uygulamalardan kaçınması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Başvuruya konu hususlardan, – Başvuranın “Özel Eğitimde Aile Eğitimi” ve “Eğitim Sosyolojisi” derslerinden muaf tutulma” yönündeki taleplerinin idare tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından başvurunun bu kısmı ile ilgili olarak DOSTANE ÇÖZÜM KARARI verilmesine; – Başvuranın başvurusunda belirttiği diğer derslerden muaf tutulma yönündeki talebinin REDDİNE; -Kararın Başvurana ve Atatürk Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr