|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, Siirt Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğrencisi olan başvuranın, daha önceki eğitim kurumlarından aldığı derslerden muafiyet talebi incelenmiştir. Başvuran, Fırat Üniversitesi ve Siirt Üniversitesi’nde aldığı derslerden muafiyet istemiş, ancak üniversite bu taleplerin yalnızca bir kısmını kabul etmiştir. Siirt Üniversitesi, muafiyet başvurusunun reddedilmesinin gerekçesi olarak, ilgili derslerin AKTS değerlerinin ve içeriklerinin %75 uyumlu olmaması kriterlerini öne sürmüştür.
Danıştay, üniversitelerin bilimsel özerkliğine ve kendi yönetmeliklerini belirleme yetkisine vurgu yaparak, başvuranın muafiyet talebinin reddinin mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, muafiyet başvurusunun değerlendirilmesinde üniversitenin uyguladığı kriterlerin şeffaf ve objektif olduğu, başvuranın ders içeriklerinin farklılık göstermesi nedeniyle muafiyet talebinin kabul edilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın iddialarının hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmadığına karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9138-S.21.14798
BAŞVURU NO : 2021/426
KARAR TARİHİ : 22/06/2021
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SİİRT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ders muafiyeti talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 06/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; halen Siirt Üniversitesi Mühendislik Fakültesinin
Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde lisans öğrencisi olduğunu, daha önce 2008 ile 2012 yılları arasında
Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği bölümünde yedi yarıyıl okuduğunu, daha sonra Siirt Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu Bilgisayar ve
Teknolojileri Bölümüne kaydolduğunu ve bu programdan mezun olduğunu, mezuniyetten sonra Dikey
Geçiş Sınavı’nı kazanarak şu an okumakta olduğu bölüme girmeye hak kazandığını, Siirt Üniversitesi
Mühendislik Fakültesinin Bilgisayar Mühendisliği Bölümüne kaydolduktan sonra daha önce Fırat
Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği ve Siirt Üniversitesi
Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Bilgisayar ve Teknolojileri Bölümünde almış olduğu bazı derslerden muaf olmak için başvuruda bulunduğunu, Üniversite tarafından talepte bulunduğu bazı derslerden muaf tutulmasına karar verildiğini, kendisinin de 20.10.2020 tarihinde bu cevaptan haberdar olduğunu, reddedilen diğer 15 dersten de muaf tutulması için 28.10.2020 tarihinde bölüm başkanlığına yazılı olarak itiraz ettiğini, bu itirazı neticesi 15 dersten sadece “Proje Yönetimi” dersine yönelik talebinin kabul edildiği diğer derslere yönelik taleplerin reddedildiğini, bu ret yazısının tarafına tebliğ edilmediğini, 30.11.2020 tarihinde öğrenci işlerini arayarak durumdan haberdar olduğunu, Siirt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 31. maddesinin muafiyet koşullarını düzenlemekte olduğunu ve muafiyet başvurusunda bulunduğu tüm derslerin burada aranan iki koşulu sağlamakta olduğunu belirterek
28.10.2020 tarihli itiraz dilekçesinin kabulü ile o dilekçede belirttiği “Algoritma ve Programlama 2, Veri
Yapıları, Sayısal Tasarım, İngilizce Okuma ve Konuşma, Veritabanı Yönetimi, Nesne Tabanlı
Programlama, Sistem Programlama, Bilgisayar Mimarisi, Programlama Dilleri, İşletim Sistemleri, Bilgisayar Ağları 2, Halkla İlişkiler, Mikroişlemci Sistemleri, Bilgisayar Grafikler” derslerinden muaf tutulmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Siirt Üniversitesi Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Siirt Üniversitesi Rektörlüğü’nün 02.02.2021- tarih ve sayılı Kurumumuza ulaşan cevabı yazısında; 2.1. Mühendislik Fakültesi öğrencisi başvuranın muafiyet talebi ile ilgili olarak Bilgisayar Mühendisliği
Bölüm Başkanlığının hazırlamış olduğu cevabının ekte sunulduğu, cevabi yazı ve ilgili evrakın incelenmesinden başvuranın muafiyet talebinde bulunduğu derslerden ders içeriği ve kredi koşulunu sağlamadığı bu haliyle talebinin kabul edilme imkanı olmadığı, 2.2. Başvuranın muafiyet başvurusunu ve itirazını süresinde yapmış olduğu, öğrenci bir dersten muaf olduğunda ders onaylarının öğrenci bilgi sisteminde anlık olarak görülmekte olduğunu, 2.3. İşlemlerin Siirt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği madde 31 kapsamında yapıldığı, 2.4. Siirt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği Madde 31 (2)’ye göre
Muafiyet başvurusunda bulunulan her dersin AKTS’sinin en az eşdeğer olması ve ders içeriklerinin en az
%75 uyumlu olması gerekmekte olduğu, değerlendirmelerin sadece bu 2 kritere göre yapılmış olduğu, 2.5. Başvurana talebinin sonuçlarının kendi talebi üzerine arkadaşı vasıtasıyla öğrenci işleri üzerinden sözlü olarak bildirimde bulunulduğu, ayrıca eklenen derslerin listesi işlem tesis edilir edilmez öğrenci bilgi sistemine işlenmekte olduğu, sisteme eklenen bilginin bir bildirim olduğu, öğrencinin bu bilgiye istediği zaman erişebilmekte olduğu, 2.6. Üniversitenin öğrenci muafiyetleri ile ilgili yaptığı tüm değerlendirmelerin şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmekte olduğu, öğrencinin kimliği, uyruğu, düşünce yapısı, herhangi bir özel durumu üniversitenin değerlendirme kriterlerinde bulunması söz konusu dahi olmadığı, yapılan değerlendirmelerin tamamının kanun ve yönetmelikler çerçevesinde olup bilimsel değerlendirmelerle gerçekleştirilmekte olduğu, tüm değerlendirmelerin bu hususlar kapsamında olduğu, 2.7. Yapılan değerlendirmelerin tamamen kanun ve yönetmelik çerçevesinde bilimsel değerlendirmelerle yapıldığı, kanun, yönetmelik ve bilimsel değerlendirmeler ışığında yeni bir işlem tesisine gerek olmadığı, 2.8. Başvurunun çözümü için başvuranın dilekçe ile itiraz da bulunması ile birlikte gerekli incelemelerin tekrardan yapıldığı, tüm işlemlerin şeffaf bir şekilde yapıldığı, başvuran herhangi bir bilgi talebinde bulunduğunda sözlü olarak kendisine durumun izah edildiği, diğer tüm öğrencilerde olduğu gibi yapılan değerlendirmelerin tamamının kanun ve yönetmelikler çerçevesinde yapıldığı, bilimsel değerlendirmelerle gerçekleştirilmekte olduğu,
açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma ,işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.” 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”
5.4.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e ) fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini ,öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” 5.5. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.6. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5)
Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” kenar başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” 5.8.“Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44’üncü maddesinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”
/
6. Siirt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “ Muafiyet ve
İntibak” kenar başlıklı 31’inci maddesinde; “1) ÖSYM tarafından yapılan sınava girerek, birinci sınıfa kesin kaydını yaptıran öğrenciler, öğrenime başlayacakları eğitim-öğretim yılının başlamasından itibaren on beş gün içinde başvurmaları halinde, daha önce kayıtlı oldukları diğer yükseköğretim kurumlarından başarmış oldukları derslerden ilgili yönetim kurulu kararı ile muaf kabul edilebilir. Bu tarihten sonraki başvurular dikkate alınmaz. AKTS değerleri dikkate alınarak eğitime başlayacağı yarıyıl aşağıdaki tabloya göre yapılır. Ancak; ön lisans programında 2nci sınıfa intibakı yapılan öğrenci, mezun olabilmek için Siirt Üniversitesinden en az 30
AKTS’lik ders almalıdır. Lisans programında 4 üncü sınıfa intibakı yapılan öğrenci mezun olabilmek için
Siirt Üniversitesinden en az 60 AKTS’lik ders almalıdır. Bu durumda intibak ettirilen süre azami öğrenim süresinden düşülür.
Kredi Transferi Yapılan AKTS Toplamı-Sınıf 0-4- 1 46-90 2 91-135 3 136-180 4
Ön lisans öğrencileri hariç.
(2) Muafiyet başvurusunda bulunulan her dersin AKTS’sinin en az eşdeğer olması ve ders içeriklerinin en az %75 uyumlu olması gerekmektedir.
(3) (Değişik :RG- 06/08/2019-30854) Öğrencinin diğer yükseköğretim kurumlarından aldığı derslerin notları, söz konusu yükseköğretim kurumunun not geçme sistemine göre başarılı ise öğrenci o derslerden muaf olur. Muaf olunan dersler genel akademik ortalamasına dahil edilir.
(4) ÖSYM tarafından yerleştirilen öğrencilerin muaf edilen derslerin notları genel akademik ortalamaya katılmaz.
(5) Öğrencilerin yaz okulunda diğer üniversitelerden alarak başarılı olduğu derslerin notları otomasyon sistemine işlenerek genel not ortalamasına dahil edilir.
(6) İntibak ettirildiği üst sınıfta öğrencinin alması gereken haftalık ders yükü 45 AKTS’ den fazla olamaz.
(7) Üniversitede lisans programında kayıtlı öğrencinin aynı anda Üniversitede örgün ön lisans programına devam etmesi durumunda lisans programında başarılı olduğu ders veya dersleri her yarıyıl başında ön lisans programındaki ders veya derslerden muaf olmak için başvuru yapabilir, ders veya derslerden ilgili yönetim kurulu kararı ile muaf kabul edilebilir. Ancak ön lisans programında başarılı olunan ders veya dersler aynı anda lisans programındaki ders veya derslere saydırılamaz.
(8) Üniversite ile yurt içi veya yurt dışındaki diğer yükseköğretim kurumları arasında yapılan anlaşmalar uyarınca kurumlar arasında öğrenci değişim programları uygulanabilir. Değişim programı süresi içinde öğrencinin Üniversitedeki kaydı devam eder ve bu süre öğretim süresinden sayılır. Değişim programları, ikili anlaşmalar ve YÖK tarafından belirlenen esaslar doğrultusunda uygulanır.
(9) Öğrencilerin değişim programları kapsamında devam edecekleri ders, uygulama, staj ve benzeri..” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, halen Siirt Üniversitesi Mühendislik Fakültesinin Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde lisans öğrencisi olduğunu, daha önce 2008 ile 2012 yılları arasında Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği bölümünde yedi yarıyıl okuduğunu, daha sonra Siirt Üniversitesi
Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu Bilgisayar ve Teknolojileri Bölümüne kaydolduğunu ve bu programdan mezun olduğunu, mezuniyetten sonra Dikey Geçiş Sınavı’nı kazanarak şu an okumakta olduğu bölüme girmeye hak kazandığını, Siirt Üniversitesi Mühendislik Fakültesinin Bilgisayar Mühendisliği
Bölümüne kaydolduktan sonra daha önce Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim
Teknolojileri Öğretmenliği ve Siirt Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Ve
Teknolojileri Bölümünde almış olduğu bazı derslerden muaf olmak için başvuruda bulunduğunu, Üniversite tarafından talepte bulunduğu bazı derslerden muaf tutulmasına karar verildiğini, kendisinin de
20.10.2020 tarihinde bu cevaptan haberdar olduğunu, reddedilen diğer 15 dersten de muaf tutulması için
28.10.2020 tarihinde bölüm başkanlığına yazılı olarak itiraz ettiğini, bu itirazı neticesi 15 dersten sadece
“Proje Yönetimi” dersine yönelik talebinin kabul edildiği diğer derslere yönelik taleplerin reddedildiğini, bu ret yazısının tarafına tebliğ edilmediğini, 30.11.2020 tarihinde öğrenci işlerini arayarak durumdan haberdar olduğunu, Siirt Üniversitesi Ön Lisans Ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 31.
maddesinin muafiyet koşullarını düzenlemekte olduğunu ve muafiyet başvurusunda bulunduğu tüm derslerin burada aranan iki koşulu sağlamakta olduğunu belirterek 28.10.2020 tarihli itiraz dilekçesinin kabulü ile o dilekçede belirttiği “Algoritma ve Programlama 2, Veri Yapıları, Sayısal Tasarım, İngilizce
Okuma ve Konuşma, Veritabanı Yönetimi, Nesne Tabanlı Programlama, Sistem Programlama, Bilgisayar
Mimarisi, Programlama Dilleri, İşletim Sistemleri, Bilgisayar Ağları 2, Halkla İlişkiler, Mikroişlemci
Sistemleri, Bilgisayar Grafikler” derslerinden muaf tutulmayı talep etmektedir.
9. Başvuruya konu edilen Siirt Üniversitesi tarafından ise; Siirt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği Madde 31 (2)’ye göre Muafiyet başvurusunda bulunulan her dersin
AKTS’sinin en az eşdeğer olması ve ders içeriklerinin en az %75 uyumlu olması gerekmekte olduğu, değerlendirmelerin sadece bu 2 kritere göre yapılmış olduğu , başvurana talebinin sonuçlarının kendi isteği üzerine arkadaşı vasıtasıyla öğrenci işleri üzerinden sözlü olarak bildirimde bulunulduğu, ayrıca eklenen derslerin listesi işlem tesis edilir edilmez öğrenci bilgi sistemine işlenmekte olduğu, sisteme eklenen bilginin bir bildirim olduğu, öğrencinin bu bilgiye istediği zaman erişebilmekte olduğu, Üniversitenin öğrenci muafiyetleri ile ilgili yaptığı tüm değerlendirmelerin şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmekte olduğu, öğrencinin kimliği, uyruğu, düşünce yapısı, herhangi bir özel durumu üniversitenin değerlendirme kriterlerinde bulunması söz konusu dahi olmadığı, yapılan değerlendirmelerin tamamının kanun ve
/
yönetmelikler çerçevesinde olup bilimsel değerlendirmelerle gerçekleştirilmekte olduğu, tüm değerlendirmelerin bu hususlar kapsamında olduğu,açıklamalarının yapıldığı anlaşılmıştır.
10. Anayasamızın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
10.1. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
10.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44.maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.
10.3. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile, Anayasamızda yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve ders muafiyetinin ne şekilde verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.
11. Bu çerçevede Siirt Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “
Muafiyet ve İntibak” kenar başlıklı 31’inci maddesinde;
“1) ÖSYM tarafından yapılan sınava girerek, birinci sınıfa kesin kaydını yaptıran öğrenciler, öğrenime başlayacakları eğitim-öğretim yılının başlamasından itibaren on beş gün içinde başvurmaları halinde, daha önce kayıtlı oldukları diğer yükseköğretim kurumlarından başarmış oldukları derslerden ilgili yönetim kurulu kararı ile muaf kabul edilebilir. Bu tarihten sonraki başvurular dikkate alınmaz. AKTS değerleri dikkate alınarak eğitime başlayacağı yarıyıl aşağıdaki tabloya göre yapılır. Ancak; ön lisans programında 2nci sınıfa intibakı yapılan öğrenci, mezun olabilmek için Siirt Üniversitesinden en az 30
AKTS’lik ders almalıdır. Lisans programında 4 üncü sınıfa intibakı yapılan öğrenci mezun olabilmek için
Siirt Üniversitesinden en az 60 AKTS’lik ders almalıdır. Bu durumda intibak ettirilen süre azami öğrenim süresinden düşülür.Kredi Transferi Yapılan AKTS Toplamı-Sınıf 0-4- 1 46-90 2 91-135 3 136-180 4
Ön lisans öğrencileri hariç.
(2) Muafiyet başvurusunda bulunulan her dersin AKTS’sinin en az eşdeğer olması ve ders içeriklerinin en az %75 uyumlu olması gerekmektedir…” şeklinde düzenlemenin yapıldığı görülmüştür.
12. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; fakülteye 2020 Güz Döneminde kayıt yaptıran başvuranın intibak talebinin, 27.10.2020 tarihli Mühendislik
Fakültesi Dekanlığı Yönetim Kurulu’nun kararıyla değerlendirildiği, Kurul tarafından Siirt Üniversitesi Ön
Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “ Muafiyet ve İntibak” kenar başlıklı 31’inci maddesinde düzenlenen muafiyet işlemlerine ilişkin hükümler dikkate alınarak işlem yapıldığı ve başvuranın daha önce öğrenim görmüş olduğu yükseköğrenim kurumlarında aldığı bazı derslerden muaf tutulduğu, muaf tutulmayan derslerin ise mevzuat gereği aranan muafiyet başvurusunda bulunulan her dersin AKTS’sinin en az eşdeğer olması ve ders içeriklerinin en az %75 uyumlu olması kriterlerine uygun olamadığı gerekçesiyle muaf edilmediği, itiraz sonucunda ise uygun görülen Proje Yönetimi dersinin muaf edildiği hususlarının açıklandığı görülmüştür.
12.1. Başvuranın ayrıca muafiyet talebi reddedilen dersler açısından ret yazısının tarafına tebliğ edilmediği,
30.11.2020 tarihinde öğrenci işlerini arayarak durumdan haberdar olduğu yönündeki iddiaları yönünden
idarenin; başvurana talebinin sonuçları hakkında kendi isteği üzerine arkadaşı vasıtasıyla öğrenci işleri üzerinden sözlü olarak bildirimde bulunulduğu, ayrıca eklenen derslerin listesi işlem tesis edilir edilmez öğrenci bilgi sistemine işlenmekte olduğu, sisteme eklenen bilginin bir bildirim olduğu, öğrencinin bu bilgiye istediği zaman erişebilmekte olduğu, Üniversitenin öğrenci muafiyetleri ile ilgili yaptığı tüm değerlendirmelerin şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmekte olduğu, öğrencinin kimliği, uyruğu, düşünce yapısı, herhangi bir özel durumu üniversitenin değerlendirme kriterlerinde bulunması söz konusu dahi olmadığı, yapılan değerlendirmelerin tamamının kanun ve yönetmelikler çerçevesinde olup bilimsel değerlendirmelerle gerçekleştirilmekte olduğu, tüm değerlendirmelerin bu hususlar kapsamında olduğu açıklamalarının yapıldığı anlaşılmıştır.
13. Bu çerçevede; üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere ilişkin ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması hususunda üniversite senatolarına tanınan takdir yetkisi çerçevesinde, Siirt Üniversitesi tarafından anılan düzenlemelerin yürürlüğe konulduğu, başvuranın ders muafiyeti kabul edilmeyen derslerden muaf tutulması talebinin reddi işleminin yürürlükte olan mevzuata uygun olarak ve objektif kriterler doğrultusunda gerçekleştirildiği, her öğrenciye uygulanan olağan prosedürün uygulandığı, başvuranın ders muafiyeti konusunda ki beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı, öncelikle her ne kadar ders isimleri aynı olsa bile farklı lisans programı müfredatında yer alan derslerin içerik ve öğrenim çıktılarının birbirini karşılamayabileceği, Üniversitenin bu konuda yapmış olduğu değerlendirme ve işlemlerin akademik ve bilimsel açıdan gerekçelendirilerek dayanak mevzuat doğrultusunda yapıldığı anlaşılmakla başvuruya konu muafiyeti kabul edilmeyen işlemler yönünden hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
14. Diğer yandan, şikâyet başvurusu incelenirken, Kurumumuzca daha önceden sonuçlandırılan benzer talepli başvuru örnekleri de ele alınmış olup; bu çerçevede: Erciyes Üniversitesine karşı yapılan 2019/20638 sayılı şikayet başvurusu hakkında Kurumumuz tarafından; “Anayasa Mahkemesi’nin, 27/09/1988 tarihli ve K.1988/27 sayılı Kararında da belirttiği üzere, “Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi, ‘yasa önünde eşitlik’ olup herkesin aynı hak ve yükümlülüklere sahip olması anlamında değildir. Eşitlik her yönüyle aynı hukuki durumda olanlar arasında söz konusudur. Hukuk felsefesine girmiş bir deyimle, ‘eşitlerin eşitliği’ anlamındadır. Farklı durumlarda olanlara, yani eşit olmayanlara, farklı kurallar uygulanması, yani ‘eşit olmayanların eşitsizliği’ eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz”. … Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, ilgili Üniversitenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin ve emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; her üniversitenin ayrı birer kamu tüzel kişiliğinin bulunduğu; Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesi doğrultusunda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14’üncü, 43’üncü ve 44’üncü maddeleri ile üniversite senatolarına kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama ve gerekli düzenlemeleri yapma yetkisi verildiği; bu yetkiye dayanarak, üniversitelerin eğitim, öğretim ve sınav sistemlerine yönelik, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleyici işlem tesis edebilecekleri; Erciyes
Üniversitesi’nin de Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve 2547 sayılı Kanun ile kendisine verilen yetki dâhilinde kendi yönetmeliklerini hazırlamakta olduğu; bu Yönetmeliklerin başında gelen Erciyes
Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nde, keza bu Yönetmelik esas alınarak hazırlanan Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Lisans Eğitim-Öğretim Yönergesi’nde ise, Dikey Geçiş
Sınavında başarılı olan meslek yüksekokulları mezunlarının lisans programına kabulleri ile intibaklarının, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans
Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik hükümleri ile
Yükseköğretim Kurulu kararlarına uygun olarak yapılacağının açık bir şekilde hükme bağlandığı; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan bu ana Yönetmelikte ise, Dikey Geçiş Sınavı sonucunda lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere, üniversiteleri tarafından “ön lisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eş değer kabul edilenlere muafiyet verileceğinin” belirtildiği; ilgili idarenin ise açıklanan tüm bu mevzuata uygun olarak hareket ettiği görüldüğünden, başvuranın başka bir üniversitenin sadece önlisans programında değil, lisans programında aldığı derslerden de muaf tutulması yönündeki talebinin reddi noktasındaki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.”gerekçeleri ile 13/05/2020 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
Tespit edilmiştir.
15. Buna ilaveten, yapılan içtihat incelemesinden; 15.1.“İkinci üniversite” kapsamında Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Felsefe programında alıp başarılı olduğu derslerden muaf tutulma istemiyle yapmış olduğu başvurusunun anılan üniversite tarafından reddine ilişkin işlemin iptali için açılan davada; Eskişehir 1’inci İdare Mahkemesi’nin (E.2018/187, K.2018/484, T.20/06/2018) üniversitelerin yıllık eğitim öğretim programı ile takviminin, üniversite senatoları tarafından belirleneceğinin ilgili mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşıldığını ve ilgili idarenin işleminin mevzuata uygun olduğunu belirterek, davanın reddine karar verdiği; 15.2. Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim, Sınav, Değerlendirme ve Öğrenci
İşleri Yönetmeliği’nin öğrencinin kazanılmış haklarını ihlal ettiği iddiası ve söz konusu yönetmeliğin iptali istemi ile açılan bir davada, Trabzon İdare Mahkemesi’nce (E.2004/437, K.2004/751, T.15/07/2004), “iptal istemine konu edilen Yönetmelik kurallarının öğrencilerin aleyhine olduğu; eğitim-öğretim yılının tanımında, sınavlar, notlar, başarılı öğrencilerin belirlenmesi, harf sistemine göre daha önce (50-59) not aralığında olan (DD) notunun başarısız not olarak kabul edilmesine ilişkin kurallar içeren Yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu” gerekçesiyle iptal kararı verildiği; öte yandan, verilmiş olan bu iptal kararının, Danıştay 8’inci Dairesi tarafından, (E.2004/4041, K.2005/1280, T.21/03/2005) “2547 sayılı Yasa ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapabileceği, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceğinden (Geçici maddelerle 2003-2004 eğitim-öğretim yılı için bir defaya mahsus eski uygulamanın devam etmesi dışında) yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle bozulduğu; anlaşılmıştır.
16. Sonuç itibariyle, başvuranın iddialarının, idarenin bu iddialar karşısında sunduğu bilgi, belge ve açıklamaların, ilgili mevzuat hükümlerinin, daha önceden benzer şikâyet başvuruları hakkında
Kurumumuzca alınan Ret Kararlarının ve benzer konulara ilişkin emsal yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, her ne kadar başvuran tarafından muafiyet talebinde bulunduğu bütün derslerin muaf tutulma koşullarını sağladığı ifade edilmişse de; idarece mevzuat doğrultusunda intibak işlemlerinin yapıldığı, muafiyeti kabul edilmeyen dersler yönünden idarece bilimsel gereklere uygun gerekçelerle işlem tesis edilerek mevzuata uygun davranıldığı anlaşılmakla söz konusu idari işlemlere dayanak düzenlemelerin Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bu haliyle söz konusu düzenlemelerin 2547 sayılı
Kanunun 44.maddesine ve kamu yararı ile eğitim-öğretim hizmetinin gereklerine aykırılığının bulunmadığı, anılan gerekçelerle başvuruya konu tesis edilen Siirt Üniversitesi Rektörlüğü’nün 27.10.2020 tarihli işleminde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmediği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Siirt İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve SİİRT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi