|
ÖZET: Başvuran, Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi’nde ders muafiyeti talep etmiştir. Başvurusu, ön lisans programından mezun olduğu Dokuz Eylül Üniversitesi’nde aldığı derslerin, yeni kayıt olduğu lisans programındaki derslerle eşdeğerliğini öne sürmektedir. Ancak, üniversite tarafından yapılan değerlendirmede, muafiyetin yalnızca ortak zorunlu derslerden verilebileceği ve başvuranın talep ettiği derslerin muafiyetinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.
TÜRTEP Muafiyet İlkeleri gereği, farklı bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrencilerin muafiyet talepleri sadece ortak zorunlu derslerle sınırlıdır. Bu çerçevede, başvuranın talep ettiği derslerin muafiyetinin, üniversitenin bilimsel özerkliği çerçevesinde değerlendirildiği ve hukuka uygun bir şekilde reddedildiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın muafiyet talebi, ilgili mevzuat ve üniversite yönetmeliklerine uygun olarak reddedilmiştir. Bu durum, üniversitelerin ders muafiyeti konusundaki takdir yetkisini ve bilimsel özerkliklerini koruma amacını taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/8162-S.20.12709
BAŞVURU NO : 2019/21000
KARAR TARİHİ : 29/05/2020
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk – Kazak
Üniversitesi
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ders muafiyeti talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda özetle başvuran, Dokuz Eylül Üniversitesi İzmir
Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Öğretim programından 21/06/2019 tarihinde mezun olduğunu, Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Ek Yerleştirme ile Hoca Ahmet Yesevi
Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği (Uzaktan
Öğretim) (Ücretli) Lisans Programını kazanarak 21/10/2019 tarihinde kayıt işlemlerini tamamladığını, muafiyet talebi sonucunda ortak zorunlu dersler (Atatürk İlkeleri ve İnkılap
Tarihi – I ve II, İngilizce I ve II, Türk Dili ve Lehçeleri I ve II) ile TBML-305 kodlu
Programlama Dilleri derslerinden muafiyetinin sağlandığını belirterek, Dokuz Eylül
Üniversitesi İzmir Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı Bölümünden almış olduğu dersler için TBML-304 kodlu Veritabanı Yönetim Sistemleri, TBML-103 kodlu Bilgisayar
Programlama I, TBML-306 kodlu Yazılım Mühendisliği, TBML-401 kodlu Web Programlama ve TYBS-202 kodlu Araştırma Yöntemleri derslerinden, Dokuz Eylül Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden alınan dersleri için TLOD-101 kodlu
Matematik I, TLOD-102 kodlu Matematik II, TLOD-203 kodlu Lineer Cebir, TLOD-202 kodlu
Diferansiyel Denklemler, TLOD-103 kodlu Fizik I ve TBML-207 kodlu Olasılık ve İstatistik derslerinden muafiyet talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 13/12/2019 tarihli ve S. sayılı Bilgi ve Belge Talebi yazısına cevaben Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi tarafından gönderilen 08/05/2020 tarih ve E. sayılı cevabi yazılarında; 2.1. Başvuranın muafiyet talebini 28/10/2019 tarihinde dilekçe ile Üniversitelerini TÜRTEP
Başkanlığı’na ilettiğini, üniversitelerince öğrenciye yazılı ve sözlü olarak, tam ve eksiksiz bilgi verildiği, 2.2. Üniversite muafiyet işlemlerinin resmi web sitelerinde de açık olan “TÜRTEP Muafiyet
İlkeleri” kapsamında gerçekleştirildiği, muafiyet işlemlerinin incelenmesi için ayrıca muafiyet komisyonları kurulduğu, 2.3. 2018 DGS Ek Yerleştirme ile TÜRTEP Bilgisayar Mühendisliği Lisans Programına kaydolan öğrencinin muafiyet kararının 23/10/2019 tarihli Muafiyet komisyonunda incelenerek karara bağlandığı, başvuranın Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Programcılığı programında başarılı olduğu UBP1001 kodlu dersin karşılığından TBML-305 dersinden muaf sayıldığı, 2.4. Başvuranın, dilekçesinde 11 dersten muafiyet talep ettiği, önlisans programında almış olduğu derslerin transkript incelemesi yapılarak karara bağlandığı, 2.5. Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans
Öğrenimlerine Devamları Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde, “Lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere üniversitelerince önlisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eşdeğer kabul edilenlere muafiyet verilerek ve kredileri dikkate alınarak, programdan alması gereken dersler belirlenir.” ibaresinin geçmekte olduğu, Üniversitenin
TÜRTEP Muafiyet İlkeleri 6-(5) maddesinde ise, “ Dikey geçiş sınavı ile lisans öğrenimine başlama hakkını elde eden öğrencilere, Dikey Geçişler Hakkında Meslek Yüksekokulları ve
Açık Öğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimlerine Devamları Hakkında
Yönetmelik hükümleri uygulanır. Muafiyet işlemi geçiş yapılan önlisans programında başarı notu CB ve üzeri olan, dersin başarılma yılı, ders öğrenme çıktıları, kredi ve içerik bakımından muafiyeti ilgili intibak komisyonunca uygun bulunan, TÜRTEP Yönetim Kurulunca onaylanan derslerin muafiyeti yapılır. Öğrenciler için ayrıca Madde 6-(4) hükümleri de uygulanır.” ibaresinin yer aldığı ve ilgili YÖK Yönetmeliğinde muafiyet kararlarının üniversitelerin yetkili kurumlarına bırakıldığı, 2.6. Öğrencilerin muafiyet incelemelerinde sadece yönetmeliklerde bahsi geçen kriterlere göre evraklar üzerinden inceleme gerçekleştirilmediği, bunun yanında temel olarak dersin lisans programındaki önemi, dersin diğer derslere temel teşkil edip etmediği, dersin alımında öğrenciye sağlanacak katkıların da göz önünde tutularak karar verildiği, 2.7. Başvuranın muafiyet talepli dilekçesinde yer alan Veri Tabanı Yönetim Sistemleri, Bilgisayar Programlara I, Yazılım Mühendisliği, Web Programlama ve Araştırma Yöntemleri gibi derslerin Bilgisayar Mühendisliği programının temel ve önemli dersleri olduğu, bu derslerin aynı zamanda birçok dersin altyapısını oluşturduğu, dinamik ve sürekli gelişmekte olan Bilgisayar Mühendisliği gibi bir bilim dalında öğrencilerin dersleri almasının uygun görüldüğü, 2.8. Başvuranın ayrıca Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği programından alınmış derslerin karşılığında altı dersten muafiyet talep ettiği, 2.9. TÜRTEP Muafiyet İlkeleri 6-(4) maddesinde, “ Farklı bir yükseköğretim kurumundan mezun olan veya eğitimini yarıda bırakarak TÜRTEP’e kaydolan ön lisans ve lisans programı öğrencilerinin muafiyetleri sadece ortak zorunlu derslerden, başarmış olmaları koşulu ile yapılır. Muafiyet işlemi yapılırken öğrencilerin daha önce bu derslerden almış oldukları başarı notu dikkate alınmaz, sisteme “TR” olarak işlenir.” denildiği, 2.10. Lisans programlarına kaydolan öğrencilerin muafiyetlerinin sadece ortak zorunlu derslerden yapıldığı, öğrencinin bu kapsamda Atatürk İlkeleri I-II, İngilizce I-II ve Türk Dili ve Lehçeleri I-II olmak üzere altı ders ve on iki kredilik muafiyetinin sisteme işlendiği, 2.11. Dikey geçiş sınavı ile geçiş yapılan önlisans programı haricindeki ön lisans, lisans veya yüksek lisans programlarında alınan herhangi bir dersin muafiyet işleminin “TÜRTEP
Muafiyet İlkeleri” kapsamında yapılmadığı, 2.12. Başvuranın talep ettiği Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği programında alınmış derslerin karşılığında üniversitelerince herhangi bir dersten muafiyet verilmesinin mümkün olmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
3.2. Anayasanın “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…” hükmü yer almaktadır.
3.3. Anayasanın “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur…” hükmü yer almaktadır.
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
“Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun; 5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; Üniversite, “Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.” olarak tanımlanmıştır.
5.2. Kanunun 14 üncü maddesinde; Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak; Rektörün onayından sonra Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak; Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak; Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak, Senatonun görevleri arasında sayılmıştır.
5.3. Kanunun “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinin b/(5) bendinde; “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek” Fakülte Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
5.4. Kanunun 43 üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” hükmü yer almaktadır.
6. 19/02/2002 tarih ve 24676 sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanan, Meslek
Yüksekokulları Ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine
Devamları Hakkında Yönetmeliğin “Lisans Öğrenimi” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere üniversitelerince ön lisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eş değer kabul edilenlere muafiyet verilerek ve kredileri dikkate alınarak, programdan alması gereken dersler belirlenir. Öğrencinin alması gereken derslere göre programa kaydı yapılarak, eğitime devam hakkı verilir. Yabancı dille öğretim yapılan programlarda ve zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı bulunan programlarda öğrencilerin lisans programına başlayabilmeleri için üniversitenin yapacağı yabancı dil muafiyet sınavını geçmeleri veya yabancı dil hazırlık sınıfına devam ederek başarılı olmaları gerekir. Yabancı dil hazırlık sınıfında ve lisans eğitim-öğretimi sırasında öğrenciler üniversitenin eğitimöğretim yönetmeliğine tabi olurlar. Öğretim dili en az % 30 yabancı dil veya tamamen yabancı dil olan programların yabancı dil hazırlık sınıfında başarısız olan öğrenciler, 4/12/2008 tarihli ve 27074 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil
Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Türkçe eğitim yapan yükseköğretim programlarına ÖSYM’ce yerleştirilebilir. Dikey geçiş yapan öğrenciler 2547 sayılı Kanunun 44 üncü maddesindeki hükümlere göre öğrenimlerine devam ederler.
Dikey geçiş ile lisans programlarına yerleşen ve halen kayıtlı olan öğrencilerin lisans not ortalamaları, önlisans programında alarak lisans programında intibakı yapılan dersler ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanır.” 7. Ahmet Yesevi Üniversitesi, Türkiye Türkçesiyle Uzaktan Eğitim Programları
Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÜRTEP) Muafiyet ve İntibak İşlemleri İlkeleri’nin
“Muafiyet ve İntibak İşlemleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(3) Tüm TÜRTEP programlarında muafiyet kararları; ders başarı notunun TÜRTEP not baremine göre en az CB harf notu karşılığı olması, ders içeriğinin en az %80 oranında benzerlik göstermesi, AKTS kredisinin muafiyeti yapılacak derse eşit ya da yüksek olması, muafiyet talep edilen ders ile ilgili muafiyet komisyonunun görüşü ve bu ilkelerdeki diğer madde hükümlerine göre alınır.
(4) Farklı bir yükseköğretim kurumundan mezun olan veya eğitimini yarıda bırakarak
TÜRTEP’e kaydolan ön lisans ve lisans programı öğrencilerinin muafiyetleri sadece ortak zorunlu derslerden, başarmış olmaları koşulu ile yapılır. Muafiyet işlemi yapılırken öğrencilerin daha önce bu derslerden almış oldukları başarı notu dikkate alınmaz, sisteme
“TR” olarak işlenir.
(5) Dikey Geçiş Sınavı ile lisans öğrenimine başlama hakkını elde eden öğrencilere, Dikey geçişler hakkında Meslek Yüksek Okulları ve Açık Öğretim Ön Lisans Programları
Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Muafiyet işlemi geçiş yapılan ön lisans programında başarı notu CB ve üzeri olan, dersin başarılma yılı, ders öğrenme çıktıları, kredi ve içerik bakımından muafiyeti ilgili intibak komisyonunca uygun bulunan, TÜRTEP yönetim kurulunca onaylanan derslerin muafiyeti yapılır. Öğrenciler için ayrıca Madde 6-(4) hükümleri de uygulanır.”
Hükümlerini amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle; Muafiyet talebi sonucunda ortak zorunlu dersler (Atatürk İlkeleri ve
İnkılap Tarihi – I ve II, İngilizce I ve II, Türk Dili ve Lehçeleri I ve II) ile TBML-305 kodlu
Programlama Dilleri derslerinden muafiyetinin sağlandığını belirterek; Dokuz Eylül
Üniversitesi İzmir Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı Bölümünden almış olduğu dersler için TBML-304 kodlu Veritabanı Yönetim Sistemleri, TBML-103 kodlu Bilgisayar
Programlama I, TBML-306 kodlu Yazılım Mühendisliği, TBML-401 kodlu Web Programlama ve TYBS-202 kodlu Araştırma Yöntemleri derslerinden, Dokuz Eylül Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden alınan dersleri için TLOD-101 kodlu
Matematik I, TLOD-102 kodlu Matematik II, TLOD-203 kodlu Lineer Cebir, TLOD-202 kodlu
Diferansiyel Denklemler, TLOD-103 kodlu Fizik I ve TBML-207 kodlu Olasılık ve İstatistik derslerinden muafiyet talep etmektedir.
10. Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; başvuranın 2018 DGS Ek Yerleştirme ile TÜRTEP Bilgisayar
Mühendisliği Lisans Programına kaydolan başvuranın Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar
Programcılığı programında başarılı olduğu UBP1001 kodlu dersin karşılığından TBML-305 dersinden muaf sayıldığı, Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları
Mezunlarının Lisans Öğrenimlerine Devamları Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde, “Lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere üniversitelerince önlisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eşdeğer kabul edilenlere muafiyet verilerek ve kredileri dikkate alınarak, programdan alması gereken dersler belirlenir.” ibaresinin geçmekte olduğu, Üniversitenin TÜRTEP Muafiyet İlkeleri 6-(5) maddesinde ise, “ Dikey geçiş sınavı ile lisans öğrenimine başlama hakkını elde eden öğrencilere, Dikey Geçişler Hakkında Meslek
Yüksekokulları ve Açık Öğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimlerine
Devamları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır. Muafiyet işlemi geçiş yapılan önlisans programında başarı notu CB ve üzeri olan, dersin başarılma yılı, ders öğrenme çıktıları, kredi ve içerik bakımından muafiyeti ilgili intibak komisyonunca uygun bulunan, TÜRTEP Yönetim
Kurulunca onaylanan derslerin muafiyeti yapılır. Öğrenciler için ayrıca Madde 6-(4)
hükümleri de uygulanır.” ibaresinin yer aldığı ve ilgili YÖK Yönetmeliğinde muafiyet kararlarının üniversitelerin yetkili kurumlarına bırakıldığı, TÜRTEP Muafiyet İlkeleri 6-(4)
maddesinde, “ Farklı bir yükseköğretim kurumundan mezun olan veya eğitimini yarıda bırakarak TÜRTEP’e kaydolan ön lisans ve lisans programı öğrencilerinin muafiyetleri sadece ortak zorunlu derslerden, başarmış olmaları koşulu ile yapılır. Muafiyet işlemi yapılırken öğrencilerin daha önce bu derslerden almış oldukları başarı notu dikkate alınmaz, sisteme
“TR” olarak işlenir.” denildiği, lisans programlarına kaydolan öğrencilerin muafiyetlerinin sadece ortak zorunlu derslerden yapıldığı, dikey geçiş sınavı ile geçiş yapılan önlisans programı haricindeki ön lisans, lisans veya yüksek lisans programlarında alınan herhangi bir dersin muafiyet işleminin “TÜRTEP Muafiyet İlkeleri” kapsamında yapılmadığı, başvuranın talep ettiği Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği programında alınmış derslerin karşılığında üniversitelerince herhangi bir dersten muafiyet verilmesinin mümkün olmadığı hususları belirtilmiştir.
11. Başvuru konusu ile ilgili mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 5 numaralı paragraflarda yer verilen hükümlerinde, üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu; yükseköğretim kurumlarında eğitim–öğretimle ilgili esasların üniversitelerce hazırlanacak yönetmelikte belirtileceği; üniversitenin eğitim-öğretim esasları hakkında karar almanın, üniversitenin yıllık eğitim-öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamanın ve ilgili kurulların kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamanın Senatonun görevlerinin arasında olduğu; öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlar konusunda karar verme yetkisinin yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurullarına verildiği hükme bağlanmıştır.
12. Yükseköğretim Kanununun ilgili hükümlerine dayanılarak hazırlanan Ahmet
Yesevi Üniversitesi, Türkiye Türkçesiyle Uzaktan Eğitim Programları Araştırma ve
Uygulama Merkezi (TÜRTEP) Muafiyet ve İntibak İşlemleri İlkeleri’nin “Muafiyet ve
İntibak İşlemleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(3) Tüm TÜRTEP programlarında muafiyet kararları; ders başarı notunun TÜRTEP not baremine göre en az CB harf notu karşılığı olması, ders içeriğinin en az %80 oranında benzerlik göstermesi, AKTS kredisinin muafiyeti yapılacak derse eşit ya da yüksek olması, muafiyet talep edilen ders ile ilgili muafiyet komisyonunun görüşü ve bu ilkelerdeki diğer madde hükümlerine göre alınır. (4) Farklı bir yükseköğretim kurumundan mezun olan veya eğitimini yarıda bırakarak TÜRTEP’e kaydolan ön lisans ve lisans programı öğrencilerinin muafiyetleri sadece ortak zorunlu derslerden, başarmış olmaları koşulu ile yapılır. Muafiyet işlemi yapılırken öğrencilerin daha önce bu derslerden almış oldukları başarı notu dikkate alınmaz, sisteme “TR” olarak işlenir. (5) Dikey Geçiş
Sınavı ile lisans öğrenimine başlama hakkını elde eden öğrencilere, Dikey geçişler hakkında
Meslek Yüksek Okulları ve Açık Öğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans
Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır. Muafiyet işlemi geçiş yapılan ön lisans programında başarı notu CB ve üzeri olan, dersin başarılma yılı, ders öğrenme çıktıları, kredi ve içerik bakımından muafiyeti ilgili intibak komisyonunca uygun bulunan, TÜRTEP yönetim kurulunca onaylanan derslerin muafiyeti yapılır. Öğrenciler için ayrıca Madde 6-(4) hükümleri de uygulanır.” hükmüne yer verildiği görülmüştür.
13. Konu ile ilgili yargı karalarına bakıldığında; Danıştay İdari Dava Daireleri Genel
Kurulunun 23/10/2008 tarihli ve E:2005/1988, K:2008/1826 sayılı kararında; 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 44 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, üniversite senatolarının önlisans ve lisans düzeyi öğretimlerde sürdürülecek esasları, devam, ara sınav sayısı ve bunların başarı notuna katkısı, uygulama, sınav ve bütünleme gibi şartları yönetmeliklerle belirleyebilecekleri hükmünün yer aldığı, 2547 sayılı Yasa ve ilgili Yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla ve tüm öğrencileri kapsayacak şekilde her zaman düzenleme yapabileceği, davalı idare tarafından eğitim öğretim kalitesini artırmak amacıyla yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka ve kazanılmış haklara aykırılık bulunmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
14. Konu ile ilgili Kurumumuzca incelenerek sonuçlandırılan benzer başvuru örneklerine bakıldığında; 28/09/2018 tarihli 2018/6043 sayılı Ret Kararında, Atatürk
Üniversitesi Mühendislik Fakültesince muafiyeti istenen derslerin daha önce ön lisans programında alınmış olan ders içerikleriyle uyuşmadığı gerekçesi çerçevesinde yapmış olduğu değerlendirmede; Atatürk Üniversitesi tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonu kazanacak öğrenciler için ders muafiyetleri ile ilgili ilkelerin belirlenmesine ilişkin düzenlemelerin, Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bahsi geçen mevzuatla verilen yetki ve takdir marjına uygun olduğu, başvuruya konu muafiyet taleplerinin de anılan düzenlemelere uygun bir şekilde değerlendirildiği, bilimsel özerkliğe sahip Üniversitelerin Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme hususunda takdir yetkisine sahip olduğu hususu da dikkate alınarak ve gerekçeleri açıklanarak kullanılan takdir yetkisinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir, açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
15. Somut olaya bakıldığında; başvuran Dokuz Eylül Üniversitesi İzmir Meslek
Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Öğretim Bölümünden 21/06/2019 tarihinde mezun olmuş ve 2019 Dikey Geçiş Sınavı Ek Yerleştirme ile Ahmet Yesevi Üniversitesi
Türkiye Türkçesiyle Uzaktan Eğitim Programları (TÜRTEP) Bilgisayar Mühendisliği
Programına yerleşmiştir. Bununla birlikte başvuran Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik
Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümünde de 06/07/2005 tarihinde lisans eğitimi tamamlamıştır.
16. Başvuran kayıt işlemleri ile birlikte muafiyet talebinde de bulunmuş ve bu muafiyet talebi sonucunda, 23/10/2019 tarih ve 19/01 toplantı numaralı Ahmet Yesevi Üniversite
TÜRTEP Lisans Programlarına DGS ile Yerleşen Öğrencilerin Muafiyetleri İçin Toplanan
İntibak Komisyonu Toplantı Tutanağı Ekinde belirlenen, TBML-305 kodlu Programlama
Dilleri ile ortak zorunlu derslerden muafiyet aldığını sistem üzerinde yapmış olduğu kontrolde öğrenmiştir. 28/10/2019 tarihli dilekçesi ile bitirmiş olduğu programlara ait derslere ilişkin olarak tekrar muafiyet talebinde bulunmuştur. Bu başvuruda, Dokuz Eylül Üniversitesi İzmir
Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı Bölümünden aldığı, UBP 4103 kodlu Veri
Tabanı I ve UBP 4110 kodlu Veri Tabanı II dersleri için TBML-304 kodlu Veritabanı Yönetim
Sistemleri dersinden, UBP 4101 kodlu Programlama Temelleri dersi için TBML-103 kodlu
Bilgisayar Programlama I dersinden, UBP 4203 kodlu Yazılım Mimarileri dersi için TBML-
306 kodlu Yazılım Mühendisliği dersinden, UBP 4112 .Nete Giriş ve UBP 4212 kodlu İleri
.Net Uygulama Geliştirme dersleri için TBML-401 kodlu Web Programlama dersinde, UBP
4214 kodlu Araştırma Yöntemleri dersi için TYBS-202 kodlu Araştırma Yöntemleri dersinden
muaf tutulmayı talep etmiştir.
17. Bununla beraber, Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği
Bölümünden almış olduğu MAT 1009 kodlu Matematik I, MAT 1010 kodlu Matematik II ve
MAT 2011 kodlu Matematik III dersleri için TLOD-101 kodlu Matematik I, TLOD-102 kodlu
Matematik II, TLOD-203 kodlu Lineer Cebir ve TLOD-202 kodlu Diferansiyel Denklemler derslerinden, FİZ 1011 kodlu Fizik I dersi için TLOD-103 kodlu Fizik I dersinden ve İNŞ 2011 kodlu İstatistiğe Giriş dersi için TBML-207 kodlu Olasılık ve İstatistik dersinden muaf tutulmayı talep etmiştir.
18. 19/11/2019 tarihli mail ile başvurana, 28/10/2019 tarihli dilekçesi ile talep ettiği muafiyetlerin “TÜRTEP Muafiyet ve İntibak İşlemleri İlkelerinin 6. Maddesinin 5. Bendi kapsamında ön lisans programında almış olduğunuz dersler 2019 DGS Muafiyet Komisyonu tarafından incelenmiş ve TBML-305 dersinden muafiyetiniz uygun görülmüştür. Ayrıca ortak zorunlu derslerden muafiyetiniz 6. Maddenin 4. Bendi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ortak zorunlu derslerin dışında lisans programlarından alınan derslerin muafiyetleri Muafiyet
İlkelerinin 6. Maddesinin 4. Bendi kapsamında yapılmamaktadır.” gerekçesiyle uygun görülmediği bilgisi verilmiştir.
19. TÜRTEP Muafiyet ve İntibak İşlemleri İlkeleri’nin 6 ncı maddesi dördüncü fıkrasında farklı bir yükseköğretim kurumundan mezun olan veya eğitimini yarıda bırakarak TÜRTEP’e kaydolan ön lisans ve lisans programı öğrencilerinin muafiyetlerinin sadece ortak zorunlu derslerden, başarmış olmaları koşulu ile yapılacağı belirlenmiştir. Bu çerçevede başvurana da
Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden almış olduğu ortak zorunlu dersler çerçevesinde muafiyet tanındığı, ilgili İlke maddesi gereğince alana ilişkin derslerin muafiyeti hususunda ayrıca bir değerlendirme yapılmıştır.
20. TÜRTEP Muafiyet ve İntibak İşlemleri İlkeleri’nin 6 ncı maddesi beşinci fıkrasında
DGS ile lisans öğrenimine başlama hakkını elde eden öğrencilere, geçiş yapılan ön lisans programında başarı notu CB ve üzeri olan, dersin başarılma yılı, ders öğrenme çıktıları, kredi ve içerik bakımından muafiyeti ilgili intibak komisyonunca uygun bulunan, TÜRTEP yönetim kurulunca onaylanan derslerin muafiyeti yapılacağı belirlenmiştir. Bununla birlikte, öğrencilerin muafiyet incelemelerinde sadece yönetmeliklerde bahsi geçen kriterlere göre evraklar üzerinden inceleme gerçekleştirilmediği, bunun yanında temel olarak dersin lisans programındaki önemi, dersin diğer derslere temel teşkil edip etmediği, dersin alımında öğrenciye sağlanacak katkıların da göz önünde tutularak karar verildiği hususu gönderilen cevabi yazıda belirtilmiştir. Ayrıca öğrencinin muafiyet talep ettiği derslerin Bilgisayar
Mühendisliği programının temel ve önemli dersleri olduğu, bu derslerin aynı zamanda birçok dersin altyapısını oluşturduğu, dinamik ve sürekli gelişmekte olan Bilgisayar Mühendisliği gibi bir bilim dalında öğrencilerin dersleri almasının uygun görüldüğü açıklanmıştır.
21. Mevcut düzenlemeler ışığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yüksek öğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamalarının bilimsel özerkliğin sonucu olduğu, Yükseköğretim Kurumlarının ilgili mevzuat ile verilen yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmeliklerde yer alan hükümlerde ders transferi (muafiyet) hakkı verip vermeme hususunda takdir yetkisine sahip oldukları, bu çerçevede üniversite tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda, verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonu kazanacak öğrenciler için ders müfredatlarının hazırlanması ve her bir öğrencinin belirlenen derslerden sorumlu olacağının öngörülmesi, mevzuatla verilen yetki ve takdir marjına uygun olduğu değerlendirmeleriyle başvuranın sunduğu transkriptlerin Ahmet
Yesevi Üniversitesi tarafından nesnel biçimde incelendiği, ders muafiyeti için öngörülmüş şartlar çerçevesinde değerlendirildiği, bu konudaki takdir yetkisinin ilgili İlke maddeleri ve başvuranın sunduğu uygulanabilir transkriptler ile hukuka uygun bir şekilde yorumlanarak kullanıldığı, başvurana Fakülteye DGS ile geçmiş diğer muafiyet talep eden öğrencilere uygulanan olağan prosedürün uygulandığı, başvuran ile birlikte birçok öğrencinin daha muafiyet taleplerinin sonuca bağlandığı, idarenin önlisans programında alınan derslerin lisans programları dahilinde yeterliliğe sahip olmadığı, dersin lisans programındaki önemi, dersin diğer derslere temel teşkil edip etmediği, dersin alımında öğrenciye sağlanacak katkıların da göz önünde tutularak karar verildiği hususu yönündeki gerekçesinin bilimsel gereklere de uygun olduğu değerlendirmeleri ile yapılan işlemde hukuka ve hakkaniyet ölçütlerine aykırılık tespit edilememiştir.
22. Dosya kapsamında incelenen bütün bilgi ve belgeler ile yapılan açıklamalar çerçevesinde; Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk – Kazak Üniversitesi tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonu kazanacak öğrenciler için ders muafiyetleri ile ilgili ilkelerin belirlenmesine ilişkin düzenlemelerin, Üniversitenin Anayasa ile garanti altına alınan bilimsel özerklik kavramı dahilinde ve üst hukuk normlarına uygun şekilde yapıldığı, bahsi geçen mevzuatla verilen yetki ve takdir marjına uygun olduğu, başvuruya konu muafiyet taleplerinin de anılan düzenlemelere uygun bir şekilde değerlendirildiği, bilimsel özerkliğe sahip Üniversitelerin Yükseköğretim
Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme hususunda takdir yetkisine sahip olduğu hususu da dikkate alınarak ve gerekçeleri açıklanarak kullanılan takdir yetkisinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “Kararların gerekçeli olması ve “Makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve HOCA AHMET YESEVİ ULUSLARARASI TÜRK-KAZAK
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi