|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, Okan Üniversitesi’nde yatay geçiş yapan bir öğrencinin, 2015-2016 eğitim yılında uygulanan %40 indirimden yararlandıktan sonra, 2016-2017 eğitim yılında seçimlik ders alması nedeniyle aynı indirimin uygulanmadığına ilişkin yaptığı başvurunun reddine ilişkindir. Başvuran, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ve kendisinden alınan fazlanın iadesini talep etmiştir. Ancak, Yükseköğretim Kurulu’nun düzenlemeleri gereği, indirim uygulamasının üniversitelerin yetkisine bırakıldığı ve başvuranın kayıtlı olduğu ilk yıldaki indirimin sadece o yılla sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Başvuranın, 2016-2017 eğitim yılında seçimlik ders alması nedeniyle indirimden yararlanamaması, üniversitenin uygulama esaslarına uygun bulunmuştur. Ayrıca, başvuranın tüketici haklarının ihlal edilmediği, çünkü sözleşme koşullarının açık ve anlaşılır olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi yönünde bir karar verilmiştir. Bu durum, üniversitelerin indirim politikalarının belirlenmesinde geniş bir takdir yetkisine sahip olduğunu göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 9134-9134 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/720 2018/ 720
KARAR TARİHİ : 29/05/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Okan Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yatay geçiş indirimi uygulanması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 19/01/2018 19.1.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 2015- 2016 yılında Okan Üniversitesine yatay geçiş yaptığını, Üniversite tarafından tüm yatay geçiş yapan öğrencilere uygulanan %40 indirim taahhüdü çerçevesinde kendisine anılan eğitim yılı için indirim uygulandığını, ancak sırasıyla 9 ve 14 kredilik ders seçtiği 2016- 2017 eğitim yılı güz ve bahar döneminde aynı indirimin uygulanmadığını, bu durumun 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğine aykırı olduğunu belirtmektedir .
Başvuranın, aynı Üniversitede yüksek lisans öğrencisi de olmasından bahisle kendisinden alınan fazlanın iadesi hakkında gereğinin yapılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Okan Üniversitesi Rektörlüğünün 20/ 03/ 2018 tarihli ve ; 11/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı yazılarında özetle; 2.1. Başvuranın 2015- 2016 ile 2016- 2017 eğitim-öğretim yıllarında Okan Üniversitesinde eğitim gördüğü, eğitim gördüğü ilk yıl olan 2015- 2016 eğitim-öğretim yılında kendisine %40 oranında yatay geçiş indirimi sağlandığı,
1 / 62.2. 2016- 2017 eğitim öğretim yılında ise, başvuranın güz döneminde tüm yılın kaydı yerine 9 kredi
için ücret ödemeyi beyan ettiği, aynı yılın bahar döneminde ise 14 kredi almak istediğini beyan ettiği, 2.3. Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in
Ek 1 inci maddesinin uygulama usul ve esaslarına ilişkin olarak Yükseköğretim Yürütme
Kurulu’nun 08/ 01/ 2015 tarihli Kararının A.21 ve B.21 maddelerinde burs verip vermeme kararının tamamıyla ilgili Üniversitelere bırakıldığı, 2.4. Okan Üniversitesine yatay geçiş için başvuran bütün öğrencilere ne o yıl için ne de tüm öğrenim süresi için herhangi bir indirim ve/veya burs uygulanacağına dair hiçbir taahhütte bulunulmadığı, bu konudaki uygulamanın tamamen Üniversitenin yetki ve inisiyatifinde olduğu, 2.5. Başvurana kayıt olduğu ilk yılda uygulanan %40 yatay geçiş indiriminin tüm öğrenim süresince geçerli olacağına ilişkin hiçbir sözleşme, taahhüt bulunmadığı gibi bu yönde bir bilgilendirme de yapılmadığı, 2.6. Başvuran için ilk yılda uygulanan indirimin, yalnızca o yılla sınırlı olduğu, daha sonraki yıllarda indirimsiz işlem yapılmasında herhangi bir hata veya hukuka aykırılık bulunmadığı, 2.7. Kredi başına ödeme yapılması halinde, her ne isim altında olursa olsun, herhangi bir indirim uygulanmadığı, bu hususun kayıt yaptıran tüm öğrenciler açısından geçerli olduğu, 2.8. Yatay geçişle Okan Üniversitesine geçiş yapan öğrencilerin yapacakları ödemelere ilişkin duyuru, ilan ve benzeri bir bilgilendirme bulunmadığı, kişisel başvurularda öğrencilere gerekli bilgilendirmenin yapıldığı, açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” , 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Yorumlanması” başlıklı 23 üncü maddesinde;
“Genel işlem koşullarında yer alan bir hüküm, açık ve anlaşılır değilse veya birden çok anlama geliyorsa, düzenleyenin aleyhine ve karşı tarafın lehine yorumlanır .”, 6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Dürüst davranma” başlıklı 2 nci maddesinde;
2 / 6“Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak
zorundadır . Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz” , 7. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un “Tüketici sözleşmelerindeki haksız şart” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Haksız şart; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartlarıdır .”, “ Haksız ticari uygulamalar” başlıklı 62 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bir ticari uygulamanın; mesleki özenin gereklerine uymaması ve ulaştığı ortalama tüketicinin ya da yöneldiği grubun ortalama üyesinin mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde bozması veya önemli ölçüde bozma ihtimalinin olması durumunda haksız olduğu kabul edilir .
Özellikle aldatıcı veya saldırgan nitelikte olan uygulamalar ile yönetmelik ekinde yer alan uygulamalar haksız ticari uygulama olarak kabul edilir . Tüketiciye yönelik haksız ticari uygulamalar yasaktır .”, 8. 10/ 01/ 2015 tarihli ve 29232 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız
Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin “Doğruluk ve dürüstlük” başlıklı 7 nci maddesinin üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında; “ 3) Reklamlar, ortalama tüketicinin algılama düzeyi ile reklamın tüketici üzerindeki olası etkisi göz önünde bulundurularak hazırlanmalıdır . 4)Reklamlar, tüketicinin güvenini kötüye kullanamaz ya da onun tecrübe ve bilgi eksikliklerini istismar edemez . 5)
Reklamlar, aşağıda sayılan haller başta olmak üzere, hiçbir konuda tüketiciyi doğrudan veya dolaylı olarak yanıltabilecek ifade ya da görüntüler içeremez : …”, “İndirimli satış reklamları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bir mal veya hizmete ilişkin indirim yapıldığını gösteren yazılı, sesli veya görsel herhangi bir ibarenin yer aldığı reklamlarda; indirimli satışın başlangıç ve bitiş tarihleri ile indirimli olarak satışa sunulan mal veya hizmetin miktarı sınırlı ise bu miktarın açık ve anlaşılır bir biçimde belirtilmesi zorunludur .”, “Görseller ile yazılı ve sesli ifadelerin sunuluşu” başlıklı 18 inci maddesinin altıncı fıkrasında; “Reklamlardaki alt yazı, durağan yazı veya dipnotta yer alan koşulların veya istisnaların, ana vaadin sağladığı avantajları tamamıyla ya da büyük ölçüde ortadan kaldıracak nitelikte olmaması ve ana vaatle uyumsuzluk içermemesi zorunludur .”, 9. 24/ 04/ 2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim
Kurumlarında Önlisans ve Lisans düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan
Dal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in Ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Öğrencinin kayıt olduğu yıldaki merkezi yerleştirme puanı, geçmek istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksek olması durumunda, öğrenci, hazırlık sınıfı da dahil olmak üzere yatay geçiş için başvuru yapabilir . Programa yatay geçişe ilişkin başvuru takvimi, öğrenci kontenjanına ilişkin esaslar ile yatay geçişlere ilişkin usul ve esaslar
Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından tespit edilir . Belirlenen usul ve esaslar uyarınca öğrencilerin başvuruları yükseköğretim kurumlarının ilgili kurulları tarafından değerlendirilerek yatay geçişleri kabul edilir .”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
3 / 6IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, yatay geçiş yaptığı Okan Üniversitesi tarafından 2015- 2016 eğitim-öğretim yılında uygulanan indirimin, kredilik ders seçtiği 2016- 2017 eğitim-öğretim yılında uygulanmadığını, bu durumun hukuka aykırı olduğunu belirterek kendisinden alınan fazlanın iadesi hakkında gereğinin yapılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir .
12. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans
Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlararası Kredi Transferi
Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in Ek 1 inci maddesinin uygulama usul ve esaslarına ilişkin olarak Yükseköğretim Yürütme Kurulu’nun 08/ 01/ 2015 tarihli Kararında vakıf yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yapan öğrencilere burs verilip verilemeyeceğine ilişkin kararın yükseköğretim kurumlarının yetkisinde olduğuna karar verildiği görülmektedir . Bu yetki kapsamında da Okan Üniversitesi Mütevelli Heyetinin 27/ 05/ 2015 tarihli kararıyla yatay geçiş yapan öğrencilere 2015- 2016 akademik yılından itibaren geçerli olmak üzere belirli bir oranda indirim yapmayı kararlaştırdığı, başvuranın yatay geçiş yaptığı 2015- 2016 eğitim-öğretim yılında kendisine yatay geçiş indirimi yapıldığı belirlenmiştir . Ayrıca, bu eğitim-öğretim yılına ilişkin “Öğrenci Lisans Kayıt
Formu ve Taksit Sözleşmesi”nde ödenen veya ödenecek olan öğrenim ücretlerinin dört yıllık öğrenim süresince bir öğrencinin alması gereken zorunlu kredinin dört yıla bölünerek alınan ücret olduğunun belirtildiği görülmektedir .
13. 2016- 2017 eğitim-öğretim yılı güz ve bahar döneminde ise başvuranın alması gereken zorunlu kredi yerine seçimlik kredi almayı tercih ettiği, bir önceki eğitim-öğretim yılında uygulanan indirimin bu eğitim-öğretim yılında uygulanmadığı görülmüştür . Başvuran hakkında bu eğitim yılına ilişkin düzenlenen “Öğrenci Lisans Kayıt Formu ve Taksit Sözleşmesi” belgelerinde de, ödenen veya ödenecek olan öğrenim ücretlerinin dört yıllık öğrenim süresince bir öğrencinin alması gereken zorunlu kredinin dört yıla bölünerek alınan ücret olduğu, uygulanan indirimin başvuranın seçimlik kredi aldığı gerekçesiyle bu eğitim-öğretim yılında uygulanmadığı belirlenmiştir .
14. Başvuran tüketici mevzuatı ile Türk Borçlar Kanunu hükümlerine aykırı olarak, İdarenin kendisini aldatıcı yönde reklam yaptığını, yanılttığını ve ne kadar indirim yapacağını belirtmemek suretiyle kendisini aldattığını belirtmekte ise de, başvuran hakkında düzenlenen 2015- 2016 ile 2016- 2017 eğitim-öğretim yıllarına ait “Öğrenci Lisans Kayıt Formu ve Taksit Sözleşmesi” belgelerinde ödenen veya ödenecek olan öğrenim ücretlerinin dört yıllık öğrenim süresince bir öğrencinin alması gereken zorunlu kredinin dört yıla bölünerek alınan ücret olduğuna yer verildiği görülmektedir . Ayrıca, yatay geçiş yapan öğrenciler için öğrenim gördükleri her eğitim-öğretim yılında indirim yapılacağı yönünde başvuranın yatay geçiş yaptığı yıla ilişkin 2015 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda, Öğrenci Lisans
4 / 6Kayıt ve Taksit Sözleşmelerinde veya Üniversitenin resmi internet sayfasında bir duyuru, ilan,
reklam vb. bilgilendirme yapılmamış olduğu, Kurumumuza da bu yönde bir bilgi ve belge sunulmadığı görülmüştür . Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden İdarenin ödeme usulü ve indirimin hangi koşullarda uygulanacağı hakkında başvurana bilgi verdiği, yatay geçiş yapması üzerine indirim uygulanmış diğer öğrencilerden seçimlik kredi alanlar için de indirim uygulanmadığı anlaşılmaktadır .
15. Tüketici mevzuatı uyarınca, bir sözleşmede haksız şart, satıcının tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu, tüketiciyle müzakere etmediği, iyi niyet kuralına aykırı ve tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartlarıdır . Diğer bir anlatımla, haksız şartın oluşması için ortada önceden hazırlanmış olan ve kullanılan standart sözleşme bulunmalı, tüketici sözleşme koşuluna etki ya da sözleşme koşulunu müzakere edememiş olmalı, standart şart tüketici aleyhine dürüstlük kuralına aykırı şekilde dengesizliğe neden olmalıdır . Başvuru konusu olayda ise, başvuran hakkında düzenlenen 2015- 2016 yılı Öğrenci Lisans Kayıt ve Taksit Sözleşmesinde ödenen veya ödenecek olan öğrenim ücretlerinin dört yıllık öğrenim süresince bir öğrencinin alması gereken zorunlu kredinin dört yıla bölünerek alınan ücret olduğunun dürüstlük ilkesine uygun olarak belirtildiği, dolayısıyla standart olan bu sözleşme uyarıca başvuranın uygulanan ücretlendirme politikasından haberdar olmasının beklenmesinin dürüstlük ve iyi niyet ilkelerinin gereği olduğu, başvuranın sözleşmeyi müzakere etme imkânını haiz bulunduğu, başvuran aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme koşullarının oluşmadığı, İdarenin başvuranı aldatmaya veya yanıltmaya yönelik kusurlu bir işlem tesis ettiğine veya eylemde bulunduğuna ilişkin bir tespit yapılamadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın tüketici haklarının ihlal edilmediği sonucuna varılmaktadır .
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, başvuru konusu işlem hakkında gerçekleştirdiği işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup yetkili yer Tüketici Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
5 / 6Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve OKAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi