Üniversitelerin profesörlük kadrosu değerlendirmelerinde objektif ek koşullar belirleme yetkisi hangi sınırlar içinde kullanılabilir (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/10056-S.22.15482

BAŞVURU NO : 2022/8730

KARAR TARİHİ : 09/08/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Atama talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 17/06/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, 02/12/2021 tarihinde Üniversitesi FenEdebiyat Fakültesi Matematik Bölümündeki uygulamalı matematik alanında 2 adet profesörlük kadrosu için yapılan ilana başvurduğunu belirtmektedir. Başvuran atamasının yapılmadığını, 29/04/2022 tarihli ve 27/05/2022 tarihli dilekçelerine cevap verilmediğini ifade etmektedir. Tek yazarlı makalelerinin ve atıf sayısının diğer adaylardan fazla olduğunu belirten başvuran Kurumumuzdan gerekli incelemenin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün 26/07/2022 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. 2547 sayıl ı Yükseköğretim Kanunu, Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği ve İTÜ

Akademik Yükseltme ve Atama Ölçütleri İle İlgili Senato Esaslar ı (2018) çerçevesinde ilan edilen 2 adet profesörlük kadrosuna 5 adayın müracaat etti ği ve kadrolara atama i şleminin tamamlandığı, 2.2. 2547 sayıl ı Yükseköğretim Kanunun, Öğretim Üyeli ğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri doğrultusunda Üniversite Yönetim Kurulu kararı uyarınca jüri üyelerinin belirlendiği, üyelerden gelen raporlar doğrultusunda başvuruların değerlendirildiği, 2.3. Başvuran adayların dosyalarının jürilere gönderilip 2 ay değerlendirme süresi verildiği ve gelen raporlarda başvuranın tercih edilen adaylar arasında olmadığından atanmasının yapılmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Profesörlüğe yükselme ve atama” başlıklı 26 ncı maddesinde; “a) Profesörlüğe yükseltilerek atamada; 1) Doçentlik unvanını aldıktan sonra en az beş yıl süreyle, açık bulunan profesörlük kadrosu ile ilgili bilim alanında çalışmış olmak, 2) Doçentlik unvanını aldıktan sonra, ilgili bilim alanında özgün yayınlar veya çalışmalar yapmış olmak, gerekir. Yukarıdaki (2)

numaralı bentteki yayınlardan biri, başvuru dosyasında başlıca araştırma eseri olarak belirtilir.

Üniversiteler, profesörlüğe yükseltilerek atama için aranan bu asgari koşulların yanında, Yükseköğretim

Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler. b) Profesörlüğe yükseltilerek atama yapılabilmesi için: 1) Üniversitelerde veya yüksek teknoloji enstitülerinde atama yapılacak olan profesörlük kadroları, rektörlük tarafından ilan edilir. 2) Profesörlük kadrosuna başvuran adayların durumlarını ve bilimsel niteliklerini tespit etmek için üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca en az üçü başka üniversitelerden veya yüksek teknoloji enstitülerinden olmak üzere ilan edilen kadronun bilim alanıyla ilgili beş profesör seçilir. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazarlar ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirirler. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapar. c) Profesörlüğe yükseltilerek atanan kişi, bir başka yükseköğretim kurumunda veya bir başka bilim dalında boş bulunan profesörlük kadrosuna, ancak (a) ve (b) fıkralarında belirtilen esas ve usullere uygun olarak atanabilir.”, 6. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 21 inci maddesinin ilk fıkrasında; “Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.”, 7. 12/06/2018 tarihli ve 30449 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve

Atanma Yönetmeliği’nin “Profesör kadrolarına atanma” başlıklı Dördüncü bölümündeki “Atanma şartı” başlıklı 12 nci maddesinde, “(1) Profesör kadrolarına atanabilmek için doçentlik unvanını aldıktan sonra en az beş yıl açık bulunan profesörlük kadrosu ile ilgili bilim alanında çalışmış olmak, kendi bilim alanında uluslararası düzeyde orijinal eserler vermiş olmak ve uygulama alanı bulunan dallarda uygulamaya yönelik çalışmalarda bulunması gereklidir. (2) 2547 sayılı Kanunun 27 nci maddesi gereğince doçentlik sınavını başarmış sayılarak yabancı ülkelerde aldığı unvanı Türkiye’de geçerli kabul edilen adayların doçentlikteki hizmet süreleri doçentlik unvanını yabancı ülkede aldıkları tarihten başlar.”, “İlan” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsündeki açık bulunan

profesör kadroları, Resmî Gazete’de ve üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünün internet ana sayfasında rektörlük tarafından ilan edilerek duyurulur. Bu ilanda adaylara on beş günden az olmamak üzere başvuru süresi tanınır ve son başvurma tarihi belirtilir “Atama süreci” başlıklı 15 inci maddesinin ilk üç fıkrasında; “Profesörlük kadrosuna başvuran adayların durumlarını ve bilimsel veya sanatsal niteliklerini tespit etmek için üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca, en az üçü başka üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünden olmak üzere ilan edilen kadronun bilim veya sanat alanı ile ilgili en az beş profesör, ilana son başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde seçilir. Bu profesörler belgelerin kendilerine verildiği tarihi izleyen iki ay içinde her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor hazırlar ve kadroya atanmak üzere müracaat eden birden fazla aday varsa tercihlerini bildirir. Bu raporlarda adayların bilimsel veya sanatsal nitelikleri ve çalışmaları değerlendirilir, yöneticilik, yapıcılık ve geliştiricilik özellikleri ile bilim ve sanat adamı yetiştirme konusundaki çabaları ayrıntılı olarak belirtilir. (2) Dosya inceleme raporlarının iki ay içinde gelmemesi halinde aynı usulle tespit edilen başka profesörlere dosyalar incelenmesi için gönderilir. (3) Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun dosya inceleme raporlarını göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör tarafından atama yapılır.”, 8. İTÜ Akademik Yükseltme ve Atama Ölçütleri ile İlgili Senato Esasları’nın (2018) “Özel Durumlar

Fen Edebiyat Fakültesi- İnsan ve Toplum Bilimleri” başlığındaki “Profesörlük” başlıklı 20 nci maddesinde; “Aşağıda sıralanmış olan maddelerde belirtilen koşulları sağlamadıkları saptanan başvurular değerlendirmeye alınmaz. a) Adayın A turu toplam yayın puanı, Bolum POP nın üstünde olmak ve en az 30 puanı Doçent unvanı aldıktan sonraki çalışmalardan kaynaklanmak üzere, Ek–1’deki puanlama sisteminde, A veya B turu yayınlardan en az 60 puan, b) Toplam en az 150 puanı olmalı c) En az iki lisansüstü çalışmasının yürütücülüğünü üstlenmiş ve birini tamamlayıp, sonuçlandırmış olmalı d) Doçent unvanı aldıktan sonra olmak üzere iki adet D turu araştırma makalesi ve iki adet E turu bildirisi olmalı; eğer adayın D ve E turu yayın puanı yoksa, o zaman burada sıralanmış olan Türkçe yayın adetlerinin puan karşılığı kadar Doçent unvanı aldıktan sonrasına ait A ve B turu ilave yayın puanına sahip olmalı e) Docent unvanı aldıktan sonra başlaması koşuluyla, en az bir adet A, B ya da C turu tamamlanmış araştırma projesinde yürütücülük yapmış olmalı f) Madde 2.6’nın sağlanması g) Madde 2.7’nin sağlanması koşulları aranır.” “Atama” başlıklı 21 nci maddesinde; “Aşağıdaki koşulların sağlanması aranır. a) En az iki tanesi Doçent unvanı aldıktan sonraki çalışmalardan kaynaklanan ve yayımlanmış toplam altı başlıca eser b) A turu makale veya C turu kitap veya kitap bölümünden oluşacak en az iki yayını olmalı c) En az altı tanesi Doktor unvanı aldıktan sonra yapılmış D, E, F, A.2 turu Türkçe yayını olmalı koşulları aranır.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 02/12/2021 tarihinde Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Matematik

Bölümündeki uygulamalı matematik alanında 2 adet profesörlük kadrosu ilanı için başvurduğunu, tek yazarlı makalelerinin ve atıf sayısının diğer adaylardan fazla olduğunu belirterek Kurumumuzdan gerekli incelemenin yapılmasını talep etmektedir.

11. 2547 sayılı Kanun’da profesörlüğe yükselme ve atama için doçentlik unvanı alındıktan sonra ilgili bilim alanında özgün yayınlar veya çalışmalar yapma şartı getirilmiş, üniversitelere asgari koşullar yanında objektif ve denetlenebilir ek koşullar belirleme konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Kanun’da ayrıca, profesörlük kadrolarının Rektörlüklerce ilan edileceği, Üniversite Yönetim Kurullarınca en az üçü başka üniversitelerden olmak üzere ilan edilen kadronun alanıyla ilgili seçilen beş profesörün adaylar hakkında bireysel raporlarını hazırlayacağı ve varsa tercihlerini bildireceği, Yönetim Kurullarının da bu raporları dikkate alarak vereceği karar üzerine rektörlerin atamayı yapacağı hüküm altına alınmıştır.

12. Bezer şekilde, Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği’nde de açık bulunan profesörlük kadrolarının Rektörlükçe ilan edileceği, 15 gün başvuru süresi tanınacağı, adayların durumlarını ve niteliklerini belirlemek üzere en az üçü başka üniversiteden olmak üzere en az beş profesörün ilana son başvuru tarihinden itibaren bir ay içerisinde seçileceği hüküm altına alınmıştır.

Yönetmelikte, seçilen kişilerin her bir aday için ayrı ayrı kişisel değerlendirmelerini ve varsa tercihlerini içeren raporlar hazırlanacağı, raporların 2 ay içerisinde hazırlanması gerektiği, Üniversite Yönetim

Kurullarınca raporlar gözetilerek alınacak karar üzerine atamaların Rektörler tarafından yapılacağı düzenlenmiştir.

13. 4982 sayılı Kanun’a göre ise, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.

14. Başvuru konusu olayda, 2547 sayılı Kanun ile Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma

Yönetmeliği’nde belirtildiği şekilde, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Matematik

Bölümündeki uygulamalı matematik alanında 2 adet profesörlük kadrosu için yapılacak değerlendirmede görev almak üzere hepsi farkı üniversitelerden, profesör unvanına sahip beş asil, iki yedek jüri üyesinin belirlendiği görülmektedir. Başvuran beş aday için her bir jüri üyesince yapılan raporların da

Akademik Yükseltme ve Atama Ölçütleri ile İlgili Senato Esasları’ndaki Fen-Edebiyat Fakültesi profesörlük kadrosu için belirlenmiş objektif ve denetlenebilir ölçütler, Esasların ekindeki yükseltme ve esaslarda kullanılacak puanlar ile bu puanları verilmesine ilişkin yapılan açıklamalar gözetilerek düzenlendiği görülmektedir. Raporların incelenmesinden, başvuran hakkındaki değerlendirmeler arasında makul şüpheye yol açacak açıklamaların bulunmadığı, her bir jüri üyesince atamaya ilişkin yapılan tercihlerin aynı olduğu görülmüştür.

15. Başvuran jüri raporlarının verilmesini talep etmekte ise de, talep edilen raporlarda diğer adayların mesleki bilgilerinin de yer aldığı, özel hayatın gizliliği çerçevesinde kişilerin izni hariç bu bilgilerin başka kişilerle paylaşılmasının bilgi edinme hakkı kapsamı dışında olduğu gözetildiğinde, başvurana anılan raporların verilmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir.

16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın başvurana ve İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi