|
ÖZET: Başvuranlar, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandum nedeniyle Anadolu, Atatürk ve İstanbul Üniversitelerinin sınav tarihlerinin çakıştığını ve bu nedenle yalnızca bir sınava girebildiklerini belirterek, sınav tarihlerinin değiştirilmesini talep etmişlerdir. Danıştay, üniversitelere Anayasa ile tanınan bilimsel özerklik çerçevesinde, her bir üniversitenin kendi sınav tarihlerini belirleme yetkisine sahip olduğunu vurgulamıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, üniversitelerin yıllık eğitim-öğretim programlarını senato kararı ile belirleme yetkisini tanımaktadır.
Bu bağlamda, her üç üniversitenin de sınav tarihlerini belirlerken kendi yönetmeliklerine ve kamu yararına uygun hareket ettikleri tespit edilmiştir. Dolayısıyla, sınav tarihlerinin çakışması nedeniyle başvuranların mağduriyetinin giderilmesi talebi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunarak reddedilmiştir. Karar, üniversitelerin bağımsızlıkları ve özerklikleri çerçevesinde alınmış olup, başvuranların taleplerinin hukuki bir dayanağı olmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8083-8083 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/2808 2017/ 2808
KARAR TARİHİ : 18/07/2017 |tarih|
RET KARARI
:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü, Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Aynı tarihte yapılan sınavlar nedeniyle yaşanılan mağduriyetin giderilmesi talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 25/03/2017 25.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuranlar; Anadolu Üniversitesi ve Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakülteleri ile İstanbul
Üniversitesi Uzaktan Eğitim Fakültelerinin aynı anda ikisinde birden öğrenci olduklarını, bahse konu
Üniversitelerin açıkladığı 2016- 2017 Akademik takvimdeki bahar dönemi vize ve final tarihlerinin 16/ 4/ 2017 tarihinde gerçekleştirilen Referandum gerekçe gösterilerek birbirleriyle aynı döneme denk geldiğini, sınavlardan birini seçmek zorunda bırakıldıklarını, bu durumda olan öğrenci sayısının çok fazla olduğunu belirterek mağduriyetlerinin çözülmesini talep etmektedirler .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin 24/ 5/ 2017 tarihli ve E. sayılı
yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Atatürk Üniversitesi eğitim-öğretim takviminin Senato tarafından karara bağlanan “Akademik
Takvim” ile belirlendiği, yıl içinde yapılacak bütün sınavların yarıyıl başlamadan web sitesi aracılığıyla duyurulduğu, 2016- 2017 yılına ait sınav takviminin bu kapsamda Üniversite
Senatosunun 03/ 8/ 2016 tarihli ve 300 sayılı kararı ile belirlendiği, sonrasında ÖSYM’nin sınav
1 / 6takviminde yaptığı değişiklik nedeniyle zorunlu olarak Anadolu Üniversitesiyle de görüşülerek
30/ 12/ 2016 tarihli ve 145 sayılı kararla sınav takviminin güncellendiği ve aynı gün web sitesinde yeni sınav takviminin açıklandığı belirtilmiştir .
2.2) Diğer taraftan sınav takviminde 16/ 4/ 2017 tarihinde yapılacak referandumu gerekçe göstererek
değişikliğe giden ve kendileriyle aynı tarihlerde olacak şekilde sınav takvimini belirleyen
Üniversitenin Anadolu Üniversitesi olduğu ifade edilmiştir .
2.3) ÖSYM, Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul ve Anadolu Üniversitelerinin Açıköğretim Fakülteleri
ile benzer merkezi sınav yapan birçok kurumun sınavları nedeniyle oluşan yoğun sınav takviminden bazı sınavların mecburen aynı tarihe denk gelebildiği, bu sıkışıklığa rağmen sınav takvimleri hazırlanırken yukarıda belirtilen kurumların ilan edilmiş sınav takvimlerinin dikkate alındığı ifade edilmiştir . Bu kapsamda, sınav takviminde çakışma yaşanmaması için 17/ 5/ 2017 tarihinde 2017- 2018 eğitim-öğretim yılı sınav takviminin belirlenmesi amacıyla ÖSYM, Anadolu
Üniversitesi, Milli Eğitim Bakanlığı ve Atatürk Üniversitesi yetkililerinin katıldığı bir koordinasyon kurulu toplantısının yapıldığı belirtilmiştir .
2.4) Bununla birlikte, Nisan ve Haziran aylarında ÖSYM’nin yoğun sınav takvimi ile hafta sonlarına
gelen bayram ve referandum gibi resmi tatiller dikkate alındığında hafta sonunda 2 günü de boş olan bir tarih bulunmadığından bu aşamada sınav takviminde bir değişiklik yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilmiştir .
3) İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin 30/ 5/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ve
eklerinde özetle;
3.1) İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi bünyesinde sürdürülen eğitim-öğretim
faaliyetlerinin ve gerçekleştirilen sınavların 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa dayalı olarak hazırlanan İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü ve sınav tarihleri belirlenirken merkezi sınav yapan kurumların sınav takvimlerinin dikkate alındığı, sınav tarihlerinin çakışmaması için azami hassasiyet gösterildiği, Fakültelerinin yapmış olduğu sınavların nadiren de olsa akademik takvime ilişkin olağanüstü durumlarda sınavların ertelenmesi nedeniyle merkezi sınav yapan diğer üniversitelerin sınavları ile çakışabildiği belirtilmiştir .
4) Anadolu Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin 26/ 5/ 2017 tarihli ve E. sayılı yazısı
ve eklerinde özetle;
4.1) Sınav tarihlerinin İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 11 inci
maddesinin birinci fıkrasına istinaden akademik takvimle birlikte Senato kararıyla ilan edildiği, yine merkezi sınav yapan kurumlarla sınav tarihlerinin çakışmaması için bu tarihlerin birlikte değerlendirildiği, ancak 16/ 4/ 2017 tarihinde yapılan Referandum nedeniyle Anadolu Üniversitesi
Senatosunun 14/ 2/ 2017 tarihli ve 2 sayılı kararı gereğince sınav tarihlerinde değişikliğe gidildiği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) Anayasamızın;
2 / 65.1) Dilekçe, bilgi edinme ve Kamu Denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde;
“(…) (Ek fıkra : 7/ 5/ 2010- 5982/ 8 md .) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . (Ek fıkra : 7/ 5/ 2010- 5982/ 8 md .) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . (…)”,
5.2) “Yükseköğretim Kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “ Çağdaş
eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur .”, Hükümleri yer almaktadır .
6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Kurumun görevi başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü bulunmaktadır .
7) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinin (b) bendinin 4
numaralı alt bendinde; “Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak” hükmü bulunmaktadır .
8) 03/ 11/ 2011 tarih ve 28104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atatürk Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Akademik Takvim” başlıklı 7 nci maddesinde; “Akademik takvim, Fakülte Kurulu tarafından hazırlanarak onaylanmak üzere
Nisan ayı içerisinde Senatoya sunulur ve Senatonun onayından sonra uygulamaya konulur .”,
9) 03/ 09/ 2015 tarih ve 29464 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle 18/ 01/ 2017 tarihli ve 29952 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 11 inci maddesinde;
“Bir dönemde her ders için bir ara sınav ve çoktan seçmeli dönem sonu sınavı gözetimli olarak yüz yüze ve/veya çevrimiçi yapılır . Ara sınav; çoktan seçmeli, açık uçlu, kısa cevaplı, doğru-yanlış, eşleştirme gibi farklı tip sorular içerebilir . Bununla birlikte dersin özelliğine göre ara sınav; yazılı, sözlü, ödev, uygulama, proje ve benzeri ölçme-değerlendirme araçlarıyla da yapılabilir . Ara ve dönem sonu sınavlarının tarihleri ve uygulama esasları ilgili birim yönetim kurulu tarafından belirlenir ve öğretim yılı başında akademik takvimle birlikte ilan edilir .”,
10) İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinin
10.1) “Akademik Takvim” başlıklı 7 nci maddesinde; “Eğitim ve öğretim başlangıç ve bitiş,
yarıyıl/yılsonu sınav tarihleri, katkı payı/öğrenim ücreti ve materyal ücreti yatırma, kayıt yenileme ile benzeri konular akademik takvimde belirtilir . Akademik takvim, Fakülte Kurulunun önerisi üzerine Senato tarafından belirlenir .”,
10.2) “Genel Hususlar” başlıklı 19 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Sınav tarihleri ve
3 / 6uygulama esasları Fakülte Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve akademik takvimle birlikte web
sayfasından ilan edilir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın talebinin reddine yönelik idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuranlar, 1 nolu paragrafta açıklandığı üzere, 16/ 4/ 2017 tarihinde yapılan Referandum
gerekçe gösterilerek Anadolu, Atatürk ve İstanbul Üniversitelerinin Açıköğretim ve Uzaktan Eğitim
Fakültelerinin vize ve final sınav tarihlerinin aynı döneme denk gelmesi nedeniyle, aynı anda iki
Üniversitede öğrenci olmalarına rağmen söz konusu sınavlardan yalnızca birisine girebildiklerini belirterek, sınav tarihlerinin değiştirilmesini talep etmektedirler .
13) Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel
özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir .
14) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, üniversitelerin yıllık eğitim-öğretim programını inceleyerek
karara bağlama yetkisini üniversiteler bünyesinde kurulan senatolara vermiştir . Adı geçen Kanunla tanınan bu yetki, üniversitelerin Anayasa ile öngörülen kamu tüzelkişiliğini haiz olmalarının tabii sonucudur . Bu bağlamda üç Üniversitenin de sınav tarihlerini belirleme noktasında Senato ve
Yönetim Kurulu Kararı alarak akademik takvimi ilan ettikleri tespit edilmiştir .
15) Yine aynı Kanun, üniversitelere kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama yetkisi vermiş olup,
başvurulara konu üç Üniversite de bu yetkilerini sınavlara ilişkin usul ve esasları düzenleyen yönetmelikler çıkararak kullanmışlardır . Bu durum Üniversitelere Anayasa ile tanınan, başka bir deyişle, Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesinin tabii sonucudur .
16) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, farklı kamu
tüzelkişilikleri olan üniversitelerin, kendi akademik personelleri ile sunacakları, mülakat ya da yazılı biçimde düzenleyecekleri bilim sınavlarının tarihlerinin belirlenmesinde kendi takdir yetkileri esas olup, bu tarihlerin belirlenmesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında herhangi bir sınırlamadan söz etmek mümkün değildir . Bu çerçevede, birbirinden farklı tüzel kişilikleri haiz olan üniversitelerin kendilerine Anayasa ile verilen görevlerin icrasına ilişkin olarak tesis ettikleri sınavların tarihlerini belirlemede birbirlerini ya da diğer üniversitelerin kararlarını takip etme veya bu kararları esas alma gibi bir zorunlulukları bulunmamaktadır .
17) Diğer taraftan, başvurulara konu Üniversitelerden talep edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi
neticesinde, her üç Üniversitenin de sınav tarihlerinin çakışmaması konusuna hassasiyetle yaklaştığı, merkezi sınav yapan kurumlarla koordinasyonlu olarak sınav tarihlerini belirlemeye çalıştıkları
4 / 6anlaşılmıştır . Bu noktada, Anadolu Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, ÖSYM ve Milli Eğitim
Bakanlığının 17/ 5/ 2017 tarihinde, 2017- 2018 sınav takvimini belirleme konusunda yaptıkları koordinasyon toplantısı da konuya hassasiyetle yaklaştıklarının bir göstergesidir .
18) Bununla birlikte, daha önce Kurumumuza, Atatürk Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi Açık
Öğretim Fakültelerince aynı tarihte sınav yapılması nedeniyle katılamadığı bütünleme sınavları için mazeret sınavı hakkı tanınması talebiyle yapılan 2015/ 5607 sayılı başvuru hakkında Kurumumuz tarafından verilen 09/ 6/ 2016 tarihli “Ret Kararı”nda da; “BM İnsan Hakları Evrensel
Beyannamesinin 26. maddesinde herkesin eğitim hakkına sahip olduğu, Avrupa Konseyinin İnsan
Haklan ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi)
Ek Protokolünün “Eğitim Hakkı” başlıklı 2. Maddesine göre hiç kimsenin eğitim hakkından yoksun bırakılamayacağı ve T.C. Anayasasının “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42. Maddesi uyarınca kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı hükümlerine istinat edildiği açıktır . Somut olayda şikayetçinin öğrencisi bulunduğu iki farklı üniversite tarafından yapılan sınavların tarihlerinin çakışması nedeni ile eğitim hakkının engellendiğinden bahsedilemez …” denilmektedir .
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Anadolu Üniversitesi ve İstanbul
Üniversitesinin sınav tarihlerini, 16/ 4/ 2017 tarihinde yapılan referandum nedeniyle değiştirmelerinin haklı gerekçeye dayandığı değerlendirildiğinden şikayete konu üç Üniversitenin sınav tarihlerinin aynı döneme denk gelmesi işlemine karşı yapılan itirazların reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir .
21) Her ne kadar Anadolu, Atatürk ve İstanbul Üniversitelerinin belirlemiş olduğu sınav tarihlerinin
birbirleriyle çakışmasında hukuka ve hakkaniyete aykırı bir hususun olmadığı değerlendirilse de, ilgili mevzuat gereği bir öğrenci aynı anda birden fazla açık ve uzaktan eğitim ve öğretim faaliyetini sürdüren üniversiteye kayıt yaptırabilmektedir . Söz konusu üniversitelere kayıt esnasında yatırılan harç paraları da dikkate alındığında, sınav tarihlerinin birbiriyle çakışması durumunda sınavına girilmeyen üniversiteye yatırılmış harcın maddi kayıplara neden olduğu ve bundan sonra da olabileceği düşünüldüğünden, 17 nci paragrafta belirtilen sınav tarihlerini belirleme hususunda açık ve uzaktan eğitim ve öğretim veren üniversiteler ile merkezi sınav düzenleyen kurumların biraraya geldiği Koordinasyon toplantılarının, gerek akademik takvimlerin ilanından önce gerekse akademik takvimde değişikliğe gidilmesi düşünülen durumlarda sık sık gerçekleştirilmesi önerilmektedir . Bu da “ haklı beklentiye uygunluk” ve “ şeffaflık” ilkelerinin bir gereğidir .
5 / 6VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir, Erzurum ve İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANLAR ile ANADOLU ÜNİVERSİTESİ, ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ve İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜKLERİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi