|
ÖZET: Bu karar, Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi son sınıf öğrencisi olan başvuranın zorunlu yaz stajının iptali üzerine yapılan başvurunun reddine ilişkindir. Başvuran, stajının bölüm başkanının keyfi uygulamasıyla iptal edildiğini iddia ederek, olayın incelenmesini talep etmiştir. Ancak, Siirt Üniversitesi, başvuranın stajının iptaline dair gerekçelerini sunmuş ve stajın 30 iş günü süreyle kesintisiz yapılması gerektiğini vurgulamıştır.
İdare, başvuranın staja devam etmediğini, izinsiz olarak görevine gelmediğini ve verilen görevleri yerine getirmediğini belirtmiştir. Bu durum, stajın iptali için yeterli bir gerekçe olarak değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, üniversitelerin staj uygulamalarında kendi takdir yetkilerini kullanma hakkını da ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7738-S.20.12160
BAŞVURU NO : 2020/101
KARAR TARİHİ : 22/05/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SİİRT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın zorunlu yaz stajının iptali hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 03/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde başvuruda bulunan başvurusunda özetle; Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi son sınıf öğrencisi olduğunu, yaz stajını kendi fakültesinde yaptığını, üç gün devamsızlık hakkı tanınmasına rağmen kendisinin yalnızca bir gün devamsızlık yaptığını, verilen görevin alan dışı olduğu ve aynı zamanda KOAH ve kalp hastası olduğundan görevi yapamayacağını bildirdiğini, bu nedenle hakarete uğradığını, bölüm başkanının keyfi uygulaması ile stajının iptal edildiğini, staj komisyonunun kararı olmadan, staj yönergesine dair belirtme yapılmaksızın ve hakkında tutanak tutulmaksızın stajının iptal edildiğini belirterek olayın incelenmesini ve haklılığının ortaya çıkarılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu uyuşmazlığa ilişkin Kurumumuzca istenen 12/02/2020 tarihli ve
E sayılı bilgi ve belge talebine istinaden Siirt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilmiş olan 04/03/2020 tarih ve E sayılı cevabi yazıda; 2.1. Başvuranın 2016-2017 Eğitim – Öğretim yılı güz döneminde Ziraat Fakültesi Bitki
Koruma Bölümü’ne merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş yaptığını ve halen üniversiteleri öğrencisi olduğu, 2.2. Stajın yaz stajı olarak isimlendirilen ve öğrencilerin 30 iş günü süreyle kesintisiz bir şekilde yapmak zorunda oldukları stajı ifade ettiği, 2.3. Öğrencilerin mezun olabilmesi için müfredatta yer alan dersleri, bitirme çalışmasını ve yaz stajını başarıyla tamamlaması gerektiğini, 2.4. Bitki Koruma Bölüm Başkanlığının 24/07/2019 – E sayılı yazısı ile başvuranın stajının iptalinin istendiğini ve stajının iptal edildiği 25/07/2019 – E sayılı yazı ile ilgiliye tebliğ edildiğini, 26/07/2019 – E. sayılı yazı ile de ilgili Bölüm Başkanlığına bildirildiği, 2.5. Başvuranın stajının iptalinin Bölüm Başkanlığının talebi üzerine 2547 sayılı YÖK
Kanunu’nun 21 inci maddesinde geçen “Bölüm başkanı, bölümün her düzeyde eğitim – öğretim ve araştırmalarından ve bölüme ait her türlü faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden sorumludur.” hükmüne istinaden uygun görüldüğü, 2.6. 2019-2020 Eğitim – Öğretim yılı yaz döneminde fakülte bünyesinde veya bölüm başkanlığının uygun göreceği bir tarım kuruluşunda, görev ve sorumluluklarını yerine getirmek koşuluyla stajını tekrarlayarak tamamlayabileceği, 2.7. Yargı organlarında görülmekte olan veya karara bağlanmış herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı, hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
3.1. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…” 3.2. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitimöğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur…” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
“Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ; 5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; Üniversite, “Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.” olarak tanımlanmıştır.
5.2. Kanunun 14 üncü maddesinde; Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak; Rektörün onayından sonra Resmi
Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak; Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak; Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak, Senatonun görevleri arasında sayılmıştır.
5.3. Kanunun “Bölüm” başlıklı 21 inci maddesinde ; “Bir fakülte ya da yüksekokulda, aynı veya benzer nitelikte eğitim – öğretim yapan birden fazla bölüm bulunamaz.
Bölüm, bölüm başkanı tarafından yönetilir.
Bölüm başkanı; bölümün aylıklı profesörleri, bulunmadığı takdirde doçentleri, doçent de bulunmadığı takdirde doktor öğretim üyeleri arasından fakültelerde dekanca, fakülteye bağlı yüksekokullarda müdürün önerisi üzerine dekanca, rektörlüğe bağlı yüksekokullarda müdürün önerisi üzerine rektörce üç yıl için atanır. Süresi biten başkan tekrar atanabilir.
Bölüm başkanı, görevi başında bulunamayacağı süreler için öğretim üyelerinden birini vekil olarak bırakır.
Herhangi bir nedenle altı aydan fazla ayrılmalarda, kalan süreyi tamamlamak üzere aynı yöntemle yeni bir bölüm başkanı atanır.
Bölüm başkanı, bölümün her düzeyde eğitim – öğretim ve araştırmalarından ve bölüme ait her türlü faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden sorumludur.” 5.4. Kanunun 43 üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” hükmü yer almaktadır.
6. 05/06/2012 tarih ve 28314 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Siirt
Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin “Eğitim Öğretim
Programları” başlıklı 15 inci maddesinde; 1) İlgili birimlerde; teorik ve uygulamalı zorunlu dersler, seçmeli dersler, seminer, staj, uygulama, klinik, atölye ve laboratuvar çalışmaları ve inceleme, gezi, ödev, bireysel çalışma, sınava hazırlanma, alan ve kütüphane çalışmaları, mezuniyet-bitirme tezi, proje ve benzeri diğer etkinlikler yer alabilir.
(2) Eğitim programlarında yer alacak zorunlu teorik ve uygulamalı derslerin yarıyıllara dağılımı, yapılacak değişiklikler, bölüm/anabilim dalının önerisiyle ilgili kurullarca düzenlenerek Senatonun onayına sunulur. Seçmeli dersler bölüm/anabilim dalının önerisi, ilgili kurulların kararı ve Senatonun onayıyla açılır veya kaldırılır. Eğitim programlarında görev alacak öğretim elemanları ile ders ve uygulama çizelgeleri her yarıyılın başında ilgili kurullarca düzenlenerek ilan edilir.
(3) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk Dili ve yabancı dil dersleri, bütün öğrenciler için verilen zorunlu ortak derslerdir. Ayrıca öğrenciler isteğe bağlı olarak beden eğitimi ve güzel sanat dallarındaki derslerden birini seçmeli ders olarak alabilirler. Bütün bu dersler en az iki yarıyıl olarak programlanır ve uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle; Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi son sınıf öğrencisi olduğunu, yaz stajını kendi fakültesinde yaptığını, bölüm başkanının keyfi uygulaması ile stajının iptal edildiğini belirterek olayın incelenmesini ve haklılığının ortaya çıkarılmasını talep etmiştir.
9. Konuyla ilgili olarak Siirt Üniversitesi tarafından; başvuranın 2016-2017 Eğitim – Öğretim yılı güz döneminde Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü’ne merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş yaptığı ve halen üniversiteleri öğrencisi olduğu, stajın yaz stajı olarak isimlendirilen ve öğrencilerin 30 iş günü süreyle kesintisiz bir şekilde yapmak zorunda oldukları stajı ifade ettiği, Bitki Koruma Bölüm Başkanlığının 24/07/2019 – E. sayılı yazısı ile başvuranın stajının iptalinin istendiği ve stajının iptal edildiği 25/07/2019 – E.
sayılı yazı ile ilgiliye tebliğ edildiği, 26/07/2019 – E. sayılı yazı ile de ilgili Bölüm
Başkanlığına bildirildiği belirtilmiştir.
10. Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından 24/12/2015 tarihinde yayınlanan
Ziraat Fakültesi Staj İlkelerinde; “Öğrenciler, zorunlu yaz stajları 30 iş günü (1 gün=8 saat)
olarak yapacaklardır.”, “Öğrenciler, Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Staj Komisyonu tarafından belirlenecek staj başlangıç ve bitiş tarihleri dışında başka bir tarihte staj yapamazlar.
Belirtilen tarih aralığı dışında yapılan stajlar değerlendirilmez.” düzenlemelerinin getirildiği görülmüştür.
11. Öte yandan 15/02/2019 Oturum Tarihli Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğrenci
İşleri Komisyon Kararlarında; 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılı yaz dönemi için staj uygulama ilkelerinin belirlendiği, Fakültedeki 3. sınıf öğrencilerinin yaz dönemi stajlarını
Üniversitelerin Ziraat Fakülteleri ve bölümleri ile Araştırma Enstitülerinde ve Bölüm
Akademik Kurulunun uygun göreceği diğer kurum ve kuruluşlarda yapabilecekleri, 11.1. İlgili öğrencilerin yaz dönemi stajlarını 24/06/2019 – 06/09/2019 tarihleri arasında tamamlamaları gerektiği aksi halde stajlarının geçersiz sayılacağının belirlendiği görülmektedir.
12. Başvuranın 17/06/2019 tarihinde Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma
Bölüm Başkanlığına hitaben yapmış olduğu başvuruda stajını staj komisyonun uygun göreceği tarihler arasında Fakülte tesis ya da birimlerinde yapmak istediğini beyan ettiği ve Ziraat
Fakültesi Dekanlığınca Bitki Koruma Bölüm Başkanlığına gönderilen 21/06/2019 tarih ve E.
sayılı yazı ile 30 iş günü zorunlu stajlarını fakülte bünyesinde yapmak isteyenlerin sigorta başlangıçlarının 01/07/2019 tarihinden itibaren yapılması dolayısıyla ilgili günden itibaren staja başlamalarının sağlanması hususunda gereğinin yapılması yönünde bilgilendirmede bulunulduğu anlaşılmıştır.
13. İlgili Üniversite tarafından gönderilen başvuranın yaz stajı devam çizelgesinde; başvuranın, 01/07/2019 tarihinde staja başlamış olduğu ve 11/07/2019 tarihine kadar aralıksız devam ettiği ancak bu tarihten sonra 12/07/2019 ve 19/07/2019 tarihlerinde ve ayrıca 26/07/2019 tarihi ve devamında son tarih olarak belirlenen 09/08/2019 tarihi de dahil staja devam etmediği de görülmüştür.
14. 24/07/2019 tarih sayılı yazı ile başvuranın mesaisine zamanında gelmemesi, izinsiz görevinin başında olmaması ve verilen görevleri yapmaması nedeniyle zorunlu stajının iptal edilmesinin uygun olacağı yönündeki talebin Fakülte Dekanlığına bildirildiği yine dekanlık tarafından 25/07/2019 tarih Sayılı yazı ile başvurana stajının belirtilen nedenlerle iptal edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
15. Yukarıda yapılan açıklamalar ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, idarenin cevabi yazısından ‘başvuranın izinsiz ve mazeretsiz olarak staja devam etmediği, mesai saatlerine riayetinin olmadığı ve verilen görevleri yapmaktan imtina etmesi nedeniyle sözlü olarak uyarılmasına rağmen bu davranışlarını sürdürmeye devam ettiği’nin anlaşıldığı; Anayasa ile güvence altına alınan bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip olan Siirt Üniversitesi’nin, öğrencilerinin stajlarına ilişkin düzenleyecekleri usul ve esasların belirlenmesinde kendi takdir yetkileri esas olup, bu esasların belirlenmesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında herhangi bir sınırlamadan söz etmenin mümkün olmadığı; Siirt
Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından 24/12/2015 tarihinde yayınlanan Ziraat Fakültesi Staj
İlkelerinde, yaz stajına ilişkin bilgilerin herkese açık, erişilebilir ve anlaşılır olduğu hususları dikkate alındığında, başvuranın zorunlu yaz stajı ile ilgili olarak Siirt Üniversitesi tarafından tesis edilen idari işlemde hukuka ve hakkaniyete herhangi bir aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin
Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Siirt İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SİİRT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi