|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, Türk Hava Kurumu Üniversitesi’nde yüksek lisans programını tamamlayan bir öğrencinin diplomasını alabilmesi için gerekli olan borç durumuyla ilgilidir. Başvuran, mezuniyetini 16/06/2017 tarihinde kazanmasına rağmen, üniversitenin kendisinden 5900 TL borç talep etmesi nedeniyle diplomasını alamadığını iddia etmiştir. İdare, başvuranın eğitim sürecinde gerekli ödemeleri zamanında tahsil etmediğini savunsa da, yapılan incelemeler sonucunda başvuranın tüm gerekli ücretleri ödediği ve mezuniyet koşullarını sağladığı belirlenmiştir.
Danıştay, idarenin borç talebinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna karar vermiştir. İdarenin, öğrencinin mezuniyetini engelleyen bir borç olduğunu düşündüğü durumda, diploma vermemek yerine icra takibi başlatma yolunu seçmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın diplomasının verilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Karar, eğitim-öğretim süreçlerinde idarenin sorumluluğunu ve hukuki güvenlik ilkesinin önemini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18080-18080 86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2018/9051 2018/ 9051
KARAR TARİHİ : 31/10/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türk Hava Kurumu Üniversitesi
Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın mezun olduktan sonra kendisine bildirilen borç sebebiyle diplomasını alamamasından kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 29/06/2018 29.6.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 29/ 06/ 2018 tarihinde başvuruda bulunan başvurusunda
özetle; 23/ 09/ 2013 tarihinde Türk Hava Kurumu (THK) Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
İşletme Tezli Yüksek Lisans Programına kayıt yaptırdığı, Tezli İşletme Yüksek Lisans program ücretinin 3500 TL, Tezsiz program ücretinin ise 2500TL olduğunun belirtildiği, program ücreti olarak 3500 TL’yi Üniversiteye ödediği, 2013- 2014 Güz Döneminde 5 dersten, 2013- 2014 Bahar
Döneminde 2 dersten sorumlu tutularak bu dersleri tamamladığı, 2014- 2015 yılı Güz Döneminde ise tez yazmak amacıyla çalışmalara başladığı, bu süreçte Üniversite tarafından danışman atamalarında gecikmeler yaşandığı ve danışman başına düşen öğrenci sayısının çok fazla olarak belirlendiği, tez danışmanına ulaşma ve tez çalışmasında mesafe kat etmenin oldukça güçleştiği ve bu sıkıntıların 2015- 2016 Bahar Dönemine kadar devam ettiği, 2015- 2016 yılı eğitim döneminde tez yazımına başladığı ve Üniversite tarafından defaten tez danışmanının değiştirildiği, bu değişimlerden dolayı
.
1 / 12her gelen danışman hoca ile süreci yeniden başa almak suretiyle mağduriyetinin hem maddi hem
manevi olarak artarak devam ettiği, 2016- 2017 eğitim yılında en son atanan danışmanın
Üniversiteden ayrılması nedeniyle diğer hocalarında öğrenci sayısının fazla olmasından dolayı 2016- 2017 yılı Güz Döneminde ders alamadığı ve kayıt yaptıramadığı açıklanmaktadır .
1.1) Sonrasında süreç içerisinde yaşadığı sıkıntıları anlattığı itiraz dilekçesine istinaden Yrd . Doç .
Dr . . nın 2016- 2017 yılı Bahar Döneminde tez danışmanı olarak atandığı, Üniversite tarafından ders ve kayıt ücreti olarak 2600 TL yatırması gerektiğinin belirtildiği ve bu ücreti de yatırarak
Üniversiteye toplamda 6100 TL ödemiş olduğu, 2016- 2017 yılı Bahar Döneminde tezini bitirdiği ve sunumumu yaparak mezun olmaya hak kazandığı ve 16/ 06/ 2017 tarihinde mezun olduğu, diplomasını talep ettiğinde Üniversite’nin sözlü olarak mezuniyet durumunun Yükseköğretim Bilgi
Sistemi (YÖKSİS) ve e-devlet sayfasına işleneceğinin belirttiği, ancak diplomasının burslu öğrenci olmasından dolayı yapılan indirim ücretinin Üniversiteye geri ödenmesi halinde verileceğinin ifade edildiği , Üniversitenin farklı süreçlerle, farklı prosedürlerle ek ücretler istemeye başladığı, Üniversiteye kayıt aşamasında ve diğer aşamalarda burslu olarak kayıt talebinin olmadığı, tarafına böyle bir bilgilendirme yapılmadığı, mezuniyeti hak ettiği tarihe kadar hiçbir şekilde burslu öğrenci olduğunun belirtilmediği, bunun yanında toplam eğitim süresine ilişkin bilgilendirme yapılmadığı, tüm bunlara ilişkin Üniversite web sitesindeki kişisel sayfasında (“Öğrenci Bilgi Sistemi”nde) borcu olduğuna ve burslu olduğuna ilişkin tarafına hiçbir şekilde bildirim yapılmadığı iddialarıyla yaşadığı mağduriyetin maddi ve manevi zararlara yol açtığını belirterek hukuk dışı yapılan işlemlerin düzeltilerek diplomasının kendisine verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 06/ 08/ 2018 tarihli ve . sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Türk
Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından gönderilen 29/ 08/ 2018 tarihli ve . sayılı yazı ve eklerinde hukuki bir değerlendirmeye yer verilmemekle beraber istenilen bilgi ve belgeler Kurumumuza gönderilmiş olup ekli belgelerde;
2.1) Başvuran ’in 23/ 09/ 2013 tarihinde Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü İşletme (Türkçe) Tezli Yüksek Lisans programına numaralı öğrenci olarak kayıt yaptırdığı,
2.2) Başvuranın, Üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte İşletme Tezli Yüksek lisans program ücretinin
4 dönemle ( 2 yıl) sınırlı olmak üzere 100 TL başvuru ücreti dâhil toplam 8100 TL olduğu, kendisine
4500 TL ücret indirimi sağlanarak 3500 TL tahsilat yapıldığı ve kayıt işleminin gerçekleştirildiği,
başvuranın programı tamamlaması gereken 4 dönemde ( 2 yıl) mezuniyet için gerekli dersleri başarı ile tamamlayamadığı, 4 dönem hakkı sona erdiğinde 2015- 2016 Güz/Bahar dönemine kayıt yaptırdığı ancak ödemesi gereken Güz dönemi için 2600 TL, Bahar dönemi için 2600 TL
Eğitim-Öğretim ücretini ödemediği, 2016- 2017 Güz döneminde kayıt yaptırmadığı, 2016- 2017
Bahar döneminde ise Tez ve Uzmanlık Alan dersi ve dönem kayıt ücreti olan 2600 TL’yi ödediği, sonuç olarak, başvuranın 2015- 2016 Güz dönemi için 2600 TL, 2015- 2016 Bahar dönemi için 2600
TL, 2016- 2017 Güz dönemi için dönem kayıt ücreti için 600 TL ve Üniversiteye başvuru ücreti için
2 / 12de 100 TL, 2600+ 2600+ 600+ 100 olmak üzere toplam 5900 TL borcu bulunduğu;
2.3) Başvuranın, eğitim öğretim sürecinde bir aksama meydana gelmemesi amacıyla Üniversite
tarafından kendisine gösterilmiş olan hoşgörü ve daha önce öğrencilerin ücret durumlarının manuel takip ediliyor olmasından kaynaklanan durumu suistimal ettiği, ancak, benzer durumların tekrar yaşanmaması için öğrenci bilgi sisteminde 2016- 2017 Bahar döneminden itibaren gerekli düzenlemelerin yapıldığı, dönem kayıt ve ders ücretini ödememiş olan öğrencilerin kayıtlarının yapılmadığı, ayrıca öğrencilere diploma teslimi öncesinde ‘İlişik Kesme Talep Formu” doldurtularak ve Üniversitenin ilgili birimleri tarafından onaya sunularak, öğrencilerin borç bilgisinin sorgulanması gibi çeşitli sorgulama işlemleri uygulandığı, tüm öğrencilerin borç sorulama prosedürlerinin hem
Enstitü hem de Muhasebe Müdürlüğü tarafından kontrolü yapılarak öğrenciye sözlü olarak da belirtilerek ilişik kesme işlemi uygulandığı, muhasebe müdürlüğü tarafından eksik ücret ödendiği tespit edilen öğrencilere onay verilemediği, dolayısıyla öğrenciye diplomasının da teslim edilmediği,
2.4) Uygulanan ücret politikasının Üniversitenin Mütevelli Heyet Başkanlığı’nın 18/ 08/ 2015 tarihli
kararına istinaden uygulandığı,
2.5) Başvuranın 16/ 06/ 2017 tarihinde tüm ders ve kredi yükünü tamamlayarak mezun olmaya hak
kazandığını,
2.6) Üniversite bünyesinde eğitim-öğretim sürecini tamamlamış ya da tamamlamakta olan her bir
öğrencinin eğitim süreci birbirinden farklılık arz etmekte olduğu için konuya ilişkin emsal örnek bulunamadığı,
2.7) Şikâyete konu olan ödemeler ile ilgili olarak yapılan uygulamanın geneli kapsamakta olduğu
bütün öğrenciler için Mütevelli Heyet Başkanlığınca belirlenmiş olan kuralların uygulanmasının zorunlu olduğu, açıklamalarına yer verildiği görülmüştür .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” hükmüne ,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘ Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne,
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması,
öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44. maddesinin “c “bendinde : ; “ Bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden
3 / 12başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın önlisans programlarını
azami dört yıl, lisans programlarını azami yedi yıl, lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programları azami dokuz yıl, yüksek lisans programını azami üç yıl, doktora programını ise azami altı yıl içinde başarı ile tamamlayarak mezun olamayanlar, bu Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir . Bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam eder .” hükmüne,
5.1) “ Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri”
başlıklı 46. maddesinin : “a” bendinde ; “ Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim
Kurulunca hesaplanır . Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır . Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır . Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir . Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır . Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz .”hükmüne, “f” bendinde; “ Lisansüstü öğrenimin, 44 üncü maddenin (c) fıkrasındaki süreler içinde tamamlanamaması halinde, tez aşamasında ödenecek öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti, lisansüstü öğrenim için belirlenen dönemlik katkı payı veya öğrenim ücretine (d) fıkrasındaki oranlar uygulanarak hesaplanır .” hükmüne , “g” bendinde; “
Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir . Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz . Ödeme güçlüğü bulunan birinci öğretim öğrencilerinin ödemesi gereken katkı payının tamamı, talepleri halinde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca katkı kredisi olarak verilebilir .”hükmüne,
6) 01/ 07/ 1996 tarihli 22683 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin;
6.1) “Yatay Geçiş Yoluyla Öğrenci Kabulü” başlıklı 5 inci maddesi ; “ İlgili üniversite veya yüksek
teknoloji enstitüsü içindeki başka bir enstitü anabilim dalında veya başka bir yükseköğretim kurumunun lisansüstü programında en az bir yarıyılı tamamlamış olan başarılı öğrenci, lisansüstü programlara yatay geçiş yoluyla kabul edilebilir . Yatay geçiş yoluyla kabul edilme koşulları ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir .” hükmüne, 6.2)“Lisansüstü Programlara Kayıt” başlıklı 6 ıncı maddesi; “ Lisansüstü programlara kabul edilen öğrencilerin kayıtlarının kesinleşmesi için gerekli koşullar ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir ” hükmüne,
6.3) “Yüksek Lisans Programı” başlıklı 8 inci maddesi; ” a) Yüksek lisans programı, tezli ve tezsiz
4 / 12olmak üzere iki şekilde yürütülebilir . Bu programların hangi enstitü anabilim dallarında ve nasıl
yürütüleceği ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir .
b) Tezli ve tezsiz yüksek lisans programları arasında geçişe izin vermek yükseköğretim kurumlarının yetkisindedir ve ilgili yönetmeliklerinde belirtilen esaslara göre düzenlenir .” hükmüne,
6.4) “Süre” başlıklı 10 uncu maddesi,” “a) Tezli yüksek lisans programını tamamlama süresi dört
yarıyıldır . Daha kısa sürede mezun olabilecek bir öğrenciyle ilgili düzenlemeler, ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikte belirtilir . İlgili yönetmelikler uyarınca başarısız olan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği bu süreden önce kesilebilir .
b) Dört yarıyıl sonunda kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya yükseköğretim kurumunun öngördüğü en az genel not ortalamasını tutturamayan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir .c) Tez çalışmasından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız not alan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir .
d) Kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla bitiren, ancak tez çalışmasını Madde 10-a’da belirtildiği üzere dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için en fazla iki yarıyıl ek süre verilebilir .” hükmüne,
7) 30/ 04/ 2013 tarih ve 28633 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Hava Kurumu
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin;
7.1) “Kesin kayıt ve kayıt yenileme ” başlıklı 10 uncu maddesinde ; “( 1) Lisansüstü programlara
kabul edilen öğrencilerin listesi enstitü yönetim kurulunun kararı ile kesinleşir ve enstitü tarafından ilan edilir . Kesin kayıt işlemleri enstitü tarafından duyurulan süre içerisinde ve belirlenen esaslara uygun olarak yapılır . Süresi içerisinde kesin kaydını yaptırmayan adaylar öğrencilik haklarını kaybederler . Bu adayların yerine sırasıyla yedek listedeki adaylar ilan edilerek kabul edilirler . ( 2)
Öğrenciler, kayıtlı oldukları programdan mezun oluncaya kadar, her dönem başında kayıt yenilemek zorundadır .” Hükmüne, 7.2)“Süre” başlıklı 20 inci maddesi “ ( 1) Tezli yüksek lisans programını tamamlama süresi azami üç yıldır . Bu Yönetmelikte belirtilen tüm yükümlülüklerini yerine getiren öğrenciler daha kısa sürede programı tamamlayabilirler . ( 2) Tezli yüksek lisans programını azami üç yıl içinde başarı ile tamamlayamayanlar, 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir . Bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam eder .”hükmüne,
7.3) “ Tezli yüksek lisans diploması” başlıklı 43 üncü maddesinde; “( 1) Tez sınavında başarılı
olmak ve diğer koşulları da sağlamak kaydıyla, yüksek lisans tezinin ciltlenmiş en az üç kopyasını tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden ve tezi şekil yönünden uygun bulunan yüksek lisans öğrencisine tezli yüksek lisans diploması verilir . Enstitü yönetim kurulu talep halinde teslim süresini en fazla bir ay daha uzatabilir . Bu koşulları yerine
5 / 12getirmeyen öğrenci koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından
yararlanamaz ve azami süresinin dolması halinde ilişiği kesilir . ( 2) Tezli yüksek lisans diploması üzerinde öğrencinin izlemiş olduğu enstitü anabilim dalındaki programın YÖK tarafından onaylanmış adı bulunur . Mezuniyet tarihi, tezin kabul edildiği tez sınavı tarihidir . ( 3) Tezin tesliminden itibaren üç ay içinde yüksek lisans tezinin bir kopyası elektronik ortamda, bilimsel araştırma ve faaliyetlerin hizmetine sunulmak üzere enstitü tarafından YÖK’e gönderilir . ( 4)
Diploma düzenleninceye kadar, diploma yerine geçmek üzere, öğrencinin yazılı talebiyle geçici mezuniyet belgesi de verilebil ir” hükmüne,
8) Türk Hava Kurumu Üniversitesi Ana Yönetmeliğinin;
8.1) “Mütevelli heyetin görevleri” 6 ıncı maddesinin h bendinde, “h ) Öğrencilerden alınacak
eğitim-öğretim ücretlerini belirlemek ” hükmüne, 8.2)“Bursun Verilmeyeceği Durumlar” başlıklı 19 uncu maddesinde ; “( 1) Sosyal Destek Bursu; a) Yabancı Dil Hazırlık Sınıfında okumakta olan öğrencilere, b) Güz ve bahar yarıyıllarında tam zamanlı okumayan öğrencilere, c) “Uyarma” cezası hariç olmak üzere disiplin cezası alan öğrencilere, d) Yabancı uyruklu öğrencilere (T .C. vatandaşlığı olup, yabancı uyruklu statüsünde kayıt yaptıran öğrenciler dâhil), e) Normal öğrenim süresini aşan öğrencilere , f) Akademik genel not ortalaması dört üzerinden iki ( 2,00/ 4,00) nin altında olan öğrencilere not ortalaması dört üzerinden iki ( 2,00/ 4,00) ve üzerine çıkıncaya kadar verilmez .” Hükmüne,
9) Türk Hava Kurumu Üniversitesinin Lisansüstü Programlarda Uygulanması Düşünülen
Ücret Miktarları ile Ücretlere İlişkin Esaslarının;
9.1) “Tezli Yüksek Lisans Programlarına İlişkin Esaslar” başlığı altında;
– 7 Ders, Seminer ve Tez’den oluşur .
– Öğrenciler, 3 üncü dönemden itibaren her dönem tez dersine kayıt yaptırmak ve tez ücretini
Ödemek zorundadır .
– Öğrenciler, her dönem asgari ders sayısı kadar ders ücreti ve kayıt-ücreti ödemek zorundadır .
-Tezli Yüksek Lisans Programının normal öğrenim süresi 2 yıldan ( 4 dönemden) oluşur .
– Ücretler dönem başında tahsil edilir .
9.2)” Tezsiz Yüksek Lisans Programlarına İlişkin Esaslar” başlığı altında :
– 10 Ders ve Dönem (Bitirme) Projesinden oluşur .
-Öğrenciler, her dönem asgari ders sayısı kadar ders ücreti ve kayıt ücreti Ödemek zorundadır, – Tezsiz Yüksek Lisans Programının normal öğrenim süresi 2 yıldan ( 4 dönemden) oluşur .
– Ücretler dönem başında tahsil edilir .
9.3)” Lisansüstü Programlar dair Ücret Uygulamalarına İlişkin Genel Esaslar” başlığı altında :
.
6 / 12- Lisansüstü Programlara Başvuru Ücreti l 50TL dir .
– Dönem Kayıt Ücreti ve Başvuru Ücreti hiçbir koşulda iade edilmez, – Eğitim-öğretim ücretleri, Üniversitemizin ilgili hesabına Türk Lirası olarak yatırılır .
– Ödeme ihtilaflarında Enstitü Kurulunun vereceği karara öğrencilerin uyması zorunludur .
düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü
gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran , Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme
Türkçe (Tezli) programına 23/ 09/ 2013 tarihinde kayıt yaptırdığı, 2013- 2014 Güz Döneminde 5 dersten, 2013- 2014 Bahar Döneminde 2 dersten sorumlu tutularak bu dersleri geçtiğini, 2014- 2015 yılı Güz Döneminde başladığı tez yazım sürecinin Üniversitenin danışman atamalarında yaşattığı gecikmeler, danışman başına düşen öğrenci sayısının çok fazla olarak belirlenmesi ve Üniversite tarafından defaten tez danışmanının değiştirilmesi sebepleriyle 2016- 2017 yılı Bahar Dönemine kadar sürdüğü, bu dönemde tezini vererek mezun olmaya hak kazandığı ve 16/ 06/ 2017 tarihinde mezun olduğu, mezuniyet durumunun YÖKSİS ve e-devlet sayfasına işlendiğini, ancak diplomasını almayı talep ettiğinde kendisinin burslu öğrenci olduğu, bu bursun 4 dönem için geçerli olduğu, 4 dönemi aşan öğrenim süresi için toplamda 5900 TL borcu olduğu iddiasıyla Üniversitenin diplomasını vermekten imtina ettiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
12) Konu ile ilgili Kurumumuzca incelenerek sonuçlandırılan benzer başvuru örneklerine
bakıldığında; Kurumumuzun 06/ 03/ 2018 tarihli, / sayılı başvuruda verilen Tavsiye
Kararında;”… ilgili yasa hükümleri ve Üniversite tarafından alınmış esaslar çerçevesinde öğrencilerin ödeyecekleri dönem ve ders ücretlerinin miktarlarının belirlenmesi ve bu belirlenen miktarların dönem başında tahsil edilmeleri ve gerekli tedbirleri alınması için gereğinin yapılması noktasında idarenin sorumluluğu olduğu, başvuranın normal koşullar altında eğitim-öğretimi süresince kendisinden talep edilen ücretleri yatırarak üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği, idarenin dönem başında tahsil edilmesi gereken ücretlerin tahsil edilmemesinde hizmet kusurunun olduğu ve yine hakkaniyet gereği idarenin ilgili mevzuata aykırı olan ve o dönem kullanmış olduğu sistemden kaynaklı aksaklıklardan ve uygulama hatalarından doğan zararları başvurana yansıtmaması gerektiği, ilgili Yönetmelikte diploma alabilmek için borcu bulunmamak şartı olmamasına karşın; idarenin borcu olduğunu düşündüğü başvurana diploma verdikten sonra icra takibi başlatma yolunu işletebilecekken, diploma vermeme yolunu seçmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir .” şeklinde karar verildiği görülmüştür .
7 / 1213) Konu ile ilgili mevzuat hükümlerine bakıldığında ; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun Cari
hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46. maddesinin
“g” bendinde; “ Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir . Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz .” hükmüne, yine bilgi ve belge yazımıza istinaden idare tarafından gönderilen “Lisansüstü Programlarda Uygulanması Düşünülen Ücret Miktarları ile Ücretlere İlişkin
Esaslar” başlığı altında hem Tezli Yüksek Lisans Programlarına İlişkin Esaslar hem de Tezsiz
Yüksek Lisans Programlarına İlişkin Esaslar başlığı altında “ Öğrenciler, her dönem asgari ders sayısı kadar ders ücreti ve kayıt ücreti ödemek zorundadır ,” ve “Ücretler dönem başında tahsil edilir .” düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür . Yine Türk Hava Kurumu Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Tezli yüksek lisans diploması” başlıklı 43 üncü maddesinde; “Tez sınavında başarılı olmak ve diğer koşulları da sağlamak kaydıyla, yüksek lisans tezinin ciltlenmiş en az üç kopyasını tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden ve tezi şekil yönünden uygun bulunan yüksek lisans öğrencisine tezli yüksek lisans diploması verilir ” düzenlemesi ile tezli yüksek lisans diploması alabilmenin koşullarının sayıldığı görülmüştür .
14) Somut olayda, başvuranın 23/ 09/ 2013 tarihinde Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü İşletme Yüksek Lisans Tezli programına kayıt olduğu, program ücreti olarak 03/ 10/ 2013 tarihinde 3500 TL, 09/ 02/ 2017 tarihinde dönem uzatma bedeli olarak 2600 TL olmak üzere toplamda
6100 TL ücret ödediği, 2016- 2017 Bahar döneminde tezini vererek mezun olmaya hak kazandığı ve
16/ 06/ 2017 tarihinde mezun olduğu anlaşılmaktadır .
15) İdarece, başvuranın Üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihte İşletme Tezli Yüksek lisans program
ücretinin 4 dönemle ( 2 yıl) sınırlı olmak üzere 100 TL başvuru ücreti dâhil toplam 8100 TL olduğu, kendisine 4500 TL ücret indirimi sağlanarak 3500 TL tahsilat yapıldığı ve kayıt işleminin gerçekleştirildiği, başvuranın programı tamamlaması gereken 4 dönemde ( 2 yıl) mezuniyet için gerekli dersleri başarı ile tamamlayamadığı, 4 dönem hakkı sona erdiğinde 2015- 2016 Güz/Bahar dönemine kayıt yaptırdığı ancak ödemesi gereken Güz dönemi için 2600 TL, Bahar dönemi için
2600 TL Eğitim-Öğretim ücretini ödemediği, 2016- 2017 Güz döneminde kayıt yaptırmadığı,
2016- 2017 Bahar döneminde ise Tez ve Uzmanlık Alan dersi ve dönem kayıt ücreti olan 2600 TL’yi ödediği, sonuç olarak, başvuranın 2015- 2016 Güz dönemi için 2600 TL, 2015- 2016 Bahar dönemi için 2600 TL, 2016- 2017 Güz dönemi için dönem kayıt ücreti için 600 TL ve Üniversiteye başvuru ücreti için de 100 TL, ( 2600+ 2600+ 600+ 100), olmak üzere toplam 5900 TL borcu bulunduğu hususlarının açıklandığı görülmüştür .
16) Yine anılan dönemde işlemlerin o dönemde büyük çoğunlukla manuel olarak takip edilmesi
nedeniyle, başvurana belirtilen eğitim-öğretim ücretinin tahsili amacıyla bildirim yapılmadığı ve benzer durumların tekrar yaşanmaması için öğrenci bilgi sisteminde 2016- 2017 Bahar döneminden itibaren gerekli düzenlemelerin yapıldığı, dönem kayıt ve ders ücretini ödememiş olan öğrencilerin kayıtlarının yapılmadığı hususlarının idarece belirtildiği anlaşılmıştır .
17) Başvuru konusu uyuşmazlığa kronolojik sırayla bakıldığında; başvuranın kayıtlı olduğu İşletme
8 / 12Tezli Yüksek Lisans programında alması gerekli dersleri aldığı, tezini başarıyla tamamladığı ve tüm
bu süreçler için kendisinden ödenmesi istenen ücretleri ödediği, mezuniyet için gerekli ders/kredi yükünü tamamladığından 16/ 06/ 2017 tarihinde mezun olmaya hak kazandığı anlaşılmaktadır . Buraya kadar başvuran nazarında hayatın olağan akışı içerisinde işleyen sürecin akabinde başvuranın mezuniyet işlemlerinin gerçekleştirilmemesi üzerine 21/ 05/ 2018 tarihinde Kurumumuza başvuruda bulunduğu ve bu başvuru üzerine Gönderme Kararı verildiği, Üniversite tarafından Gönderme
Kararımıza verilen 25/ 06/ 2018 tarihli yazıda; 15.paragrafta belirtildiği üzere özetle başvuranın programın normal süresi olan 4 dönem için burslu öğrenci olduğu, programı tamamlaması gereken 4 dönemde ( 2 yıl) mezuniyet için gerekli dersleri başarı ile tamamlayamadığı, 4 dönem hakkı sona erdiğinde 2015- 2016 Güz/Bahar dönemine kayıt yaptırdığı ancak ödemesi gereken Güz dönemi için
2.600 TL, Bahar dönemi için 2600 TL Eğitim-Öğretim ücretini ödemediği, 2016- 2017 Güz
döneminde kayıt yaptırmadığı, 2016- 2017 Bahar döneminde ise Tez ve Uzmanlık Alan dersi ve dönem kayıt ücreti olan 2600 TL’yi ödediği, sonuç olarak, başvuranın 2015- 2016 Güz dönemi için
2600 TL, 2015- 2016 Bahar dönemi için 2600 TL, 2016- 2017 Güz dönemi için dönem kayıt ücreti
için 600 TL ve Üniversiteye başvuru ücreti için de 100 TL, ( 2600+ 2600+ 600+ 100 TL) olmak üzere toplam 5900 TL borcu ödenmesi gerektiği şeklinde cevap verildiği görülmektedir .
18) Dosya kapsamındaki idarece aksi ispat edilemeyen tüm bu bilgi ve belgelerden başvurana
idare tarafından 5900 TL borcu olduğu hususunun, başvuranın Kurumumuza başvurması üzerine verilen 25/ 06/ 2018 tarihli cevabı yazı ile bildirildiği, kaldı ki idare her ne kadar başvuranın fazladan aldığı eğitim-öğretim dönemi borcu olduğunu belirtmiş olsa da; idarenin
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 46. maddesinin “g” bendinde; “ Öğrenci katkı payı ve
öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir . Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz .” hükmüne, bizzat ilgili idarece belirlenmiş “Lisansüstü Programlarda Uygulanması Düşünülen Ücret
Miktarları ile Ücretlere İlişkin Esaslar ” içesinde yer alan “ Öğrenciler, her dönem asgari ders sayısı kadar ders ücreti ve kayıt ücreti ödemek zorundadır ,” ve “Ücretler dönem başında tahsil edilir”, düzenlemelerine aykırı davrandığı, başvurandan ilgili dönem başlarında tahsil etmesi gereken öğrenim ücretlerini ve ders ücretlerini gereği gibi tahsil etmediği, yine öğrenim ücreti ve ders ücreti almaksızın yahut eksik almak suretiyle başvuranın dönem ve ders kayıtlarını yaptığı, kanuna aykırı olarak öğrencilik haklarından yararlanmasına izin verdiği, mezuniyetini 16/ 06/ 2017 tarihinde YÖKSİS’e işlediği, başvurana başkaca hiçbir aşamada herhangi bir bildirim yahut tebliğ de bulunmadığı bir borcu olduğunu 25/ 06/ 2018 tarihli yazısı ile mezuniyetinden sonra bildirdiği anlaşılmaktadır . Ayrıca idarenin işleyişten kaynaklı kusurunu benzer durumların tekrar yaşanmaması için öğrenci bilgi sisteminde 2016- 2017 Bahar döneminden itibaren gerekli düzenlemelerin yapıldığı, dönem kayıt ve ders ücretini ödememiş olan öğrencilerin kayıtlarının yapılmadığını açıklayarak kabul ettiği tespit edilmiştir . Yine başvuranın tez sürecinin danışman hocasına ulaşmakta yaşadığı sıkıntılar sebebiyle Üniversiteden kaynaklı nedenlerle uzadığı iddialarına yönelik olarak idarece cevap verilememekle birlikte idareden gelen bilgi ve belgelerden aksi de ispat edilememiştir .
19) Tüm bunların yanında tezli yüksek lisans diploması alabilme koşullarının belirlendiği Üniversite
Yönetmeliğinin 43 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği “ Tez sınavında başarılı olmak ve diğer
9 / 12koşulları da sağlamak kaydıyla, yüksek lisans tezinin ciltlenmiş en az üç kopyasını tez sınavına giriş
tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden ve tezi şekil yönünden uygun bulunan yüksek lisans öğrencisine tezli yüksek lisans diploması veril ir .” düzenlemesi karşısında tezli yüksek lisans diploması alabil me koşullarını sağlayan ve mezun olan başvurana diplomasının verilmemesinin aynı zamanda Yönetmeliğin 43 üncü maddesine de aykırılık teşkil ettiği ve borcun var olup olmadığı hususunda bir değerlendirme yapmaksızın bir an için idarenin iddia ettiği borcun var olduğu kabul edilse dahi bu durumun başvuranın diplomasını almasına engel teşkil etmediği kanaatine varılmıştır .
20) Öte yandan idare vermiş olduğu cevaplarda sık sık başvurana gösterilen hoşgörü sebebiyle
böyle hareket ettiğini açıklamış olsa da; idarenin yasa hükümlerini uygulamamasının gerekçesinin takdir yetkisini aşan keyfiliğe yol açan uygulamalarının olmaması gerektiği değerlendirilmiştir . İdare işlem ve eylemlerini yerine getirirken hukuk devleti ilkesine uygun hareket etmeli, idarenin eylem ve işlemleri hem kanuna dayanmalı hem de bu eylem ve işlemler kanuna aykırı olmamalıdır . (Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 gün ve E .2013/ 67, K2013/ 164)
Anayasa Mahkemesi kararlarında da ifade edildiği gibi, hukuk devletinin unsurlarından olan “hukuki güvenlik” ilkesi gereği devlet faaliyetlerinin önceden tahmin edilebilir, öngörülebilir olması gerekmekte olup, takdir yetkisini zorlayan ve keyfiliğe yol açacak kurallara yer vermemelidir .
“Belirlilik” ilkesinin gereği ise, maddi hukuk ve usul kurallarının önceden öngörülebilir bir açıklıkta ve kişilerin haklı beklentilerini bariz şekilde bertaraf etmeyecek düzenlemeler yapılmasını gerektirir .
Aksi takdirde, verilen yetkilerin sınırları belirsiz olup takdir keyfiliğe dönüşmesine neden olur ve yasanın verdiği ucu açık yetki kullanımıyla tesis edilen işlemlerin hukuki denetimi de yasa engeli sebebiyle gereği gibi yapılamaz .
21) Hal böyle olunca ilgili yasa hükümleri ve Üniversite tarafından alınmış esaslar çerçevesinde
öğrencilerin ödeyecekleri dönem ve ders ücretlerinin miktarlarının belirlenmesi ve bu belirlenen miktarların dönem başında tahsil edilmeleri ve gerekli tedbirleri alınması için gereğinin yapılması noktasında idarenin sorumluluğu olduğu, başvuranın normal koşullar altında eğitim-öğretimi süresince kendisinden talep edilen ücretleri yatırarak üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği, idarenin dönem başında tahsil edilmesi gereken ücretlerin tahsil edilmemesinde hizmet kusurunun olduğu ve yine hakkaniyet gereği idarenin ilgili mevzuata aykırı olan ve o dönem kullanmış olduğu sistemden kaynaklı aksaklıklardan ve uygulama hatalarından doğan zararları başvurana yansıtmaması gerektiği ilgili Yönetmelikte diploma alabilmek için borcu bulunmamak şartı olmamasına karşın; idarenin borcu olduğunu düşündüğü başvurana diploma verdikten sonra icra takibi başlatma yolunu işletebilecekken, diploma vermeme yolunu seçmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir .
22) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamına göre; 16/ 06/ 2017 tarihinde Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
İşletme Tezli Yüksek Lisans Programından mezun olmaya hak kazanan başvuranın diploma talebine karşı THK Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünün 25/ 06/ 2018 tarihli yazısı ile başvuranın 5900
TL öğrenim borcu olduğu gerekçesiyle diplomasının verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
10 / 12B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde Kurumumuza gönderildiği, böylece “ makul sürede karar verme ” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“ karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
24) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin
sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye
Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara
İdare Mahkemelerine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
THK Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünün 25/ 06/ 2018 tarihli yazısı ile başvuranın 5900 TL öğrenim borcun olduğu gerekçesiyle diplomasının verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılarak mezun olmaya hak kazanan başvurana diplomasının verilmesi yönünde TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türk Hava Kurumu
Üniversitesince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Türk Hava Kurumu Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
11 / 12Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.