|
ÖZET: Bu karar, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen Unvan Değişikliği Sınavı’nın sözlü kısmında yaşanan hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, yazılı sınavda aldığı puan ile sözlü sınavda aldığı puanın eşit olmasının mağduriyet yarattığını belirtmiş, sözlü sınavda yeterli performans göstermesine rağmen başarısız sayıldığını iddia etmiştir. Danıştay, sözlü sınavların, liyakat ve kariyer ilkelerine uygun, objektif bir şekilde yapılması gerektiğini vurgulamış ve değerlendirme kriterlerinin somut bilgi ve belgeye dayandırılması gerektiğini belirtmiştir.
İlgili mevzuat çerçevesinde, sözlü sınavda verilen puanların gerekçelendirilmesi ve adayların cevaplarının kayda geçirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ancak, yapılan incelemede, sözlü sınavda verilen puanların gerekçelerinin yetersiz olduğu ve değerlendirmelerin nesnel kriterlere dayandırılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın tercih hakkı talebinin reddedilmesine karar verilmiş, ancak gelecekteki sözlü sınavların daha şeffaf ve hesap verebilir bir şekilde yapılması için tavsiyelerde bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7203-S.22.11090
BAŞVURU NO : 2022/4112
KARAR TARİHİ : 07/06/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Başvuranın, “Unvan Değişikliği” sözlü sınav puanına itirazı
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır..
BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Milli Eğitim Bakanlığı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri
Genel Müdürlüğünce 02-03 Mart 2021 tarihlerinde gerçekleştirilen “Unvan Değişikliği e-Sınavında
“Programcılık” alanında puan alarak sözlü sınava katılmaya hak kazandığını, sözlü sınavda tarafına sorulan teknik soruları cevaplamasına rağmen, sözlü sınav puanının e-sınav notu ile orantılı olarak
60 puan olarak verildiğini, Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve
Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelikte yazılı sınav geçme puanının 60; sözlü sınav geçme puanının 70 puan olarak düzenlendiği, yazılı notu ile sözlü sınav notunun eşit olmamasının mağduriyete sebep olduğunu, Bakanlığın daha önce yapmış olduğu Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği sınavlarında, 60-69,9 puan aralığında yazılı sınav puanı alan adaylara tercih hakkına sahip olabilmeleri için sözlü mülakat puanı olarak en az 70 verildiğini, bu durumun aynı Bakanlığın kendi personeli için yapmış olduğu sınavlarda farklı uygulama yaptığını gösterdiğini iddia ederek, tercih hakkı verilmesi ve atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Ankara İl Milli
Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 22/03/2022 tarih ve cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Sınav yapılacak her salon için oluşturulacak Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonunun Millî
Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Atanması Hakkında Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin birinci fıkrası “Merkez Sınav Kurulunca belirlenen kamu görevlilerinden oluşacak bir başkan, dört asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere dört yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir” hükmü gereğince milli eğitim müdürü, milli eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü ve alan uzmanlarından olmak üzere görevlendirildiği,
2.2. Başvuranın sınav performansına delil teşkil edebilecek mülakat esnasında herhangi bir yazılı, görüntülü veya sesli kayıt alınmadığı,
2.3. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sözlü mülakatının, Millî
Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle
Atanması Hakkında Yönetmeliğin 14. maddesi gereğince oluşturulan komisyonlar tarafından, Yönetmeliğin 16. maddesi çerçevesinde değerlendirildiği ve sonuçlandırıldığı
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme
Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğinin,
5.1. “Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 14. Maddesinde; “(Başlığı ile Birlikte
Değişik:RG-13/1/2018-30300) (1) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu; Merkez Sınav Kurulunca belirlenen kamu görevlilerinden oluşacak bir başkan, dört asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere dört yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir.
(2) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu merkezde ve illerde kurulur. Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav ve değerlendirme komisyonu oluşturulabilir.
(3) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, sınava alınacak personelden ihraz ettikleri kadro unvanı ve lisansüstü öğrenim hariç olmak üzere öğrenim itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(4) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, eşleri ile ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının katılacağı sözlü sınavlara ilişkin iş ve işlemlere dâhil olamazlar. Bu durumdaki asıl üyelerin yerine yedek üye görevlendirilir.
(5) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya komisyon başkanının marifetiyle yedek üye katılır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır.
Sözlü sınav değerlendirmesi ise her üye tarafından ayrı ayrı yapılır.
(6) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonunun sekretarya hizmetleri; merkezde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce, illerde ölçme, değerlendirme ve sınav hizmetleri birimlerince yürütülür.”
5.2. “Sözlü sınav” başlıklı 16. maddesinde; (Değişik:RG-13/1/2018-30300)
(1) Görevde yükselme ve unvan değişikliği yazılı sınavında başarılı olanlardan duyuruda ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar aday, puan üstünlüğüne göre sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava alınır.
(2) Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları şunlardır:
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi %20, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü %15, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu %15, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı %15, d) Genel kültürü ve genel yeteneği %20, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı %15, (3) Sözlü sınava giren adaylar, Ek-1 Sözlü Sınav Değerlendirme Formuna göre 100 tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda 100 üzerinden en az 70 puan alanlar başarılı sayılır ve başvuruda bulunduğu unvana atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur.”
5.3. “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 18. Maddesinde; “(Değişik:RG-13/1/2018-30300) (1) Yazılı sınav sonuçlarına, sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren duyuruda belirtilen süre içinde ilgililerce görev yaptıkları birimler aracılığıyla yazılı olarak itiraz edilebilir. Bu itirazlar, en geç on iş günü içinde
Merkez Sınav Kurulu tarafından incelenir veya sınavı yapan birime/kuruma incelettirilir ve sonucu ilgililere yazılı olarak bildirilir.
(2) Sözlü sınav sonuçlarına, sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten itibaren duyuruda belirtilen süre içinde merkezde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, illerde il millî eğitim müdürlüklerine itiraz edilebilir. İtirazlar, ilgili sözlü sınav ve değerlendirme komisyonunca en geç on iş günü içinde incelenerek oy çokluğuyla karara bağlanır ve itirazların muhatabı birimlerce itiraz sahiplerine yazılı olarak bildirilir.”
hükümleri düzenlenmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; ilgili idarenin sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işlemini, söz konusu işlemi yargı denetimini mümkün kılacak şekilde tesis etmediği ve adayın sözlü sınavda objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı gerekçeleriyle, sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işleminde hukuka uyarlık bulunamadığından bahisle, başvuranın yeniden sözlü sınava alınmasına ve İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak hazırlanan Tavsiye Kararı Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran özetle, Unvan Değişikliği Sınavının yazılısından puan aldığını mülakat sonucunda sorulara cevap vermiş olmasına rağmen yazılı sınav puanının aynısı olan 60 puanın tarafına verildiğini belirterek, yaşadığı mağduriyetin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle
Atanması Hakkında Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinde, adayların, Sınav Kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (%20), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (%15), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (%15), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (%15), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (%20), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (%15), hususları bakımından yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği ve en az 70 puan alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir.
10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, ancak sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen üç soru için sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı ve fakat her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmesi yerine “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi yetersiz” şeklinde ortak bir açıklama yapıldığı, toplamda Komisyon üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalamasının yazılı puanı ile aynı olan 60 olduğu, sınava katılan diğer adaylara da yazılı puanlarının aynısının verildiği görülmektedir.
12. Sözlü sınav öncesinde sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve gerekçeleriyle gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Konuya ilişkin ilgili mevzuatın ve bilgi/belgelerin incelenmesi sonucu; sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak sorular ve cevapların hazırlandığı, ancak her bir kurul üyesi tarafından
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
verilen puanın kurul üyelerince ayrı ayrı gerekçelendirilmesi yerine sadece “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi yetersiz” şeklinde değerlendirme yapıldığı, değerlendirmelerde verilen puanlara ilişkin herhangi bir gerekçeye yer verilmediği, sözlü sınavın ses ve görüntü ile kayıt altına alınmadığı görülmüş olup sözlü sınav sonucunun değerlendirilmesinde bir takım şekli eksiklikler bulunsa da bu eksikliklerin sınav sonucunu değiştirecek şekilde başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı, nihayetinde ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve idare tarafından getirilen açıklamalar birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle tercih hakkı verilmesi ve atamasının yapılması talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından
“puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Kastamonu İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE;
1. Başvuranın, kendisine tercih hakkı verilmesi ve atamasının yapılması talebinin REDDİNE,
2. Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna;
Kararın, Başvurana ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr