| ÖZET: Başvuran, T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü bünyesinde sözleşmeli personel olarak görev yapmakta ve üst öğrenim durumu nedeniyle mali haklarının güncellenmesini talep etmektedir. İdare, 399 sayılı KHK çerçevesinde temel ücretlerin belirlenmesinde, personelin eğitim durumu, görev yeri ve unvanı gibi unsurları dikkate alarak karar vermekte ve bu kararın hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. TCDD, 18/07/2017 tarihli Yüksek Planlama Kurulu Kararı çerçevesinde, sözleşmeli personelin ücretlerini belirleme yetkisine sahiptir ve bu yetki, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldırmamaktadır. Başvuranın talebi, idarenin belirlediği temel ücret skalasında bir değişiklik gerektirmemektedir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4307-S.23.7038
BAŞVURU NO : 2022/15959
KARAR TARİHİ : 04/04/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI
İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Temel Ücret Skalasının güncellenmesine ilişkindir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 01/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü TCDD 3. Bölge Müdürlüğü 33.
Demiryolu Bakım Müdürlüğü bünyesinde 399 sayılı KHK kapsamında sözleşmeli personel statüsünde
Tekniker (Harita) unvanında görev yaptığını, Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge
Planlama Lisans programından 29/06/2022 tarihinde mezun olduğunu, bitirdiği lisans bölümü üst öğrenim olmasına rağmen zam ve tazminatlardan faydalanamadığını, şehir ve bölge planlama bölümünün mühendislik bölümü ile eşdeğer program olarak belirlendiğini, eğitim durumu dikkate alınarak sözleşme temel ücretinin ve ilgili mevzuatı gereği mali haklarının (zam, tazminat vb.) verilmesi gerektiğini, Kurumda sadece mühendis unvanlı personelin söz konusu tazminatlardan faydalanabileceğine ilişkin kurul kararı olduğunu, Kurumda çalışan mühendis, mimar ve şehir plancılarının aynı maaşı almalarına rağmen sadece mühendis unvanına bu hakkın tanınmasının çelişki ve haksızlık olduğunu, kendisi gibi eşdeğer bölümü bitirenlerin belediye ve diğer kurumlarda bu zam ve tazminatlardan faydalandığını ifade etmiş olup, Yönetim Kurulu tarafından temel ücret skalası güncellenerek üst öğrenimi bitiren mimar, şehir plancı gibi unvanların da üst öğrenime bağlı mali haklardan yararlandırılmasını ve üst öğrenimi dikkate alınarak mali haklarının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumunun 24/11/2022 tarihli ve sayılı yazısına istinaden
T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 15/12/2022 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Başvuranın, 399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personel statüsünde, TCDD 3. Bölge
Demiryolu Bakım Servis Müdürlüğüne bağlı Menemen 33. Demiryolu Bakım Müdürlüğünde Tekniker olarak görev yaptığı,
2.2) Teşekkül bünyesinde 399 sayılı KHK’ya ekli II sayılı cetvele dahil unvanlarda görev yapan personelin
temel ücretlerinin; 18/07/2017 tarihli ve sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile verilen yetki çerçevesinde 01/01/2018 tarihinden geçerli olmak üzere, Yönetim Kurulunun 28/12/2017 tarihli ve sayılı kararı ile belirlendiği,
2.3) Söz konusu yetki çerçevesinde; görevin niteliği, görev yerinin özelliği, personelin eğitim düzeyi,
görevde yükselme yönetmeliğine göre bir üst unvan grubuna ait ücret düzeyi gibi hususlar ile Teşekkülün hiyerarşik ve mali imkanları dikkate alınarak 399 sayılı KHK’nın ekli II sayılı cetveline tabi çalışan personelin temel ücretlerinin 01/01/2018 tarihinden geçerli (takip eden dönemlerde artışlar ilave edilecek)
olmak üzere yeniden belirlenmiş olduğu, ayrıca Teşekkülün Temel Ücret Skalasında Tekniker unvanıyla görev alan personellerin öğrenim durumuna göre 2-3 Yıllık Y.O., 4 yıl ve üzeri Y.O. ve mühendislik fakültesi bitirmeleri durumunda öğrenimleri mühendislik olarak güncellenerek temel ücretlerinin belirlendiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2) “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.)
Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.
Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanunun;
5.1) “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde “(1) Bu Kanunun uygulanmasında;…
b) Bakanlık: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığını,…
g) TCDD: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünü, …ifade eder.”,
5.2) “TCDD ve TCDD Taşımacılık A.Ş.’nin hukuki statüsü” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasında “(1) TCDD, bu Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu
İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabidir.”,
6) 399 sayılı kanun Hükmünde Kararnamenin;
6.1) “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Kanun Hükmünde Kararname, 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenler.”,
6.2) “İstihdam Şekilleri” başlıklı 3 üncü maddesinde “a) Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetler
memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülür.
b) (Değişik : 5/2/1992 – 3771/1 md.) Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, devlet tarafından tahsis edilen kamu sermayesinin karlı, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibariyle kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür.
c) (b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun
Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak geçecektir.) Sözleşmeli personel işin niteliğine göre yılın veya günün belirli sürelerini kapsamak üzere kısmi zamanlı da istihdam edilebilir.
d) Memurlar ve sözleşmeli personel toplu iş sözleşmeleri kapsamına alınamaz ve bunlara toplu iş sözleşmeleriyle veya toplu iş sözleşmeleri emsal alınarak hiçbir ayni ve nakdi menfaat sağlanamaz…”,
7) 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Tanımlar ve
kısaltmalar” başlıklı 2 nci maddesinde “Bu KHK de geçen deyimler ve kısaltmalar aşağıda tanımlanmıştır.
1. Kamu iktisadi teşebbüsü “Teşebbüs”; iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adıdır.
2. İktisadi devlet teşekkülü “Teşekkül”; sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisadi teşebbüsüdür…”,
8) 21/07/2017 tarihli ve 30130 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2017/2 numaralı Kamu İktisadi
Teşebbüslerinde Uygulanacak Ücretlerin Tespitine İlişkin Tebliğ ekinde yer alan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları sözleşmeli personel ücretlerin tespitine ilişkin 18/07/2017 tarihli ve 2017/T-8 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararının “Sözleşmeli personel temel ücretleri ve temel ücretlerin hesaplanması” başlıklı 1 inci maddesinde “(1) 22/1/1990 tarihli ve
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (II) sayılı cetvele dahil pozisyonların, temel ücret grupları
itibariyle en düşük ve en yüksek temel ücretleri (EK-I)’de gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.
(2) Sözleşmeli personelin temel ücretleri (EK-I)’deki en yüksek temel ücretleri aşamaz ve ilgili yıla ait
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu
Sözleşmede belirlenen sözleşme ücret tavanlarını geçemez.
(3) Bu Karar kapsamındaki kurumlarda açıktan veya naklen atanan, eğitim düzeyi, görev yeri veya unvanı değişen veya kurum içinde aynı unvandakilere göre daha az ücret alan sözleşmeli personelin ücretlerini, /
personelin unvanı, eğitim düzeyi, iş gerekleri, işyeri ve çalışma şartları dikkate alınarak en düşük ve en yüksek ücretler dâhilinde belirlemeye ilgili kuruluş yönetim kurulu yetkilidir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) 3. Bölge Müdürlüğü 33. Demiryolu
Bakım Müdürlüğü bünyesinde 399 sayılı KHK kapsamında sözleşmeli personel statüsünde Tekniker (Harita) unvanında görev yapmakta olan başvuran tarafından, Şehir ve Bölge Planlama Lisans programından 29/06/2022 tarihinde mezun olduğundan bahisle, Yönetim Kurulu tarafından temel ücret skalası güncellenerek üst öğrenimi bitiren mimar, şehir plancı gibi unvanların da üst öğrenime bağlı mali haklardan yararlandırılmasını talep edilmektedir.
11) TCDD; 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi,
tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür.
12) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları sözleşmeli personel ücretlerin tespitine
ilişkin 18/07/2017 tarihli ve sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin eki (II) sayılı cetvele dahil pozisyonların, temel ücret grupları itibariyle en düşük ve en yüksek temel ücretleri tespit edilmiş, söz konusu Karar kapsamındaki kurumlarda açıktan veya naklen atanan, eğitim düzeyi, görev yeri veya unvanı değişen veya kurum içinde aynı unvandakilere göre daha az ücret alan sözleşmeli personelin ücretlerini, personelin unvanı, eğitim düzeyi, iş gerekleri, işyeri ve çalışma şartları dikkate alınarak en düşük ve en yüksek ücretler dâhilinde belirlemeye ilgili kuruluş yönetim kurulu yetkilendirilmiştir.
13) İdare tarafından; Teşekkül bünyesinde 399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele dahil unvanlarda görev
yapan personelin temel ücretlerinin, 18/07/2017 tarihli ve sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile verilen yetki çerçevesinde 01/01/2018 tarihinden geçerli olmak üzere, Yönetim Kurulunun 28/12/2017 tarihli ve sayılı kararı ile görevin niteliği, görev yerinin özelliği, personelin eğitim düzeyi, görevde yükselme yönetmeliğine göre bir üst unvan grubuna ait ücret düzeyi gibi hususlar ile Teşekkülün hiyerarşik ve mali imkanları dikkate alınarak belirlendiği, ayrıca Teşekkülün Temel Ücret Skalasında Tekniker unvanıyla görev alan personellerin öğrenim durumuna göre 2-3 Yıllık Y.O., 4 yıl ve üzeri Y.O. ve mühendislik fakültesi bitirmeleri durumunda öğrenimleri mühendislik olarak güncellenerek temel ücretlerinin belirlendiği ifade edilmiştir. Teşekkül bünyesinde tekniker unvanıyla görev yapmakta olan başvuran, şehir ve bölge planlama lisans programı mezunu olanların da mühendislik fakültesi mezunu olup tekniker unvanıyla görev yapmakta olanlar için belirlenen temel ücretten yararlandırılmasını talep etmektedir.
14) Bu kapsamda; idare tarafından 18/07/2017 tarihli Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile verilen yetki
çerçevesinde işlem tesis edilmiş olduğu, idarenin takdir yetkisini kaldırarak belli bir yönde karar alması sonucunu doğuracak şekilde karar vermeye zorlanamayacağı değerlendirilmiştir.
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, TCDD Yönetim Kurulu tarafından belirlenen
Temel Ücret Skalasında hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi