|
ÖZET: Başvuran, Karamürsel Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde matematik öğretmeni olarak görev yaparken, üstün başarı belgesi almasına rağmen maaşla ödüllendirilme talebinin reddedilmesini hukuka aykırı bulmaktadır. İlgili mevzuat çerçevesinde, ödüllerin verilmesi için belirli kriterler ve takdir yetkisi idareye tanınmıştır. İdare, ödül verilecek personel sayısını, dolu kadro mevcudunun binde yirmisi ile sınırlı tutmakta ve bu bağlamda yapılan değerlendirmeler sonucunda başvuranın ödül alacaklar arasında yer almadığı belirlenmiştir.
İdarenin takdir yetkisini kullanırken, eşitlik ilkesine ve kamu yararına uygun hareket etmesi gerekmektedir. Başvuranın talebinin reddi, idarenin bu yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bir şekilde kullandığını göstermektedir. Dolayısıyla, başvuranın ödüllendirilme talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durum, idarenin takdir yetkisini kullanma biçiminin yasal çerçevede değerlendirildiğini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4171-S.23.6824
BAŞVURU NO : 2022/17000
KARAR TARİHİ : 31/03/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KOCAELİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Ödül talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 20/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Karamürsel Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde matematik öğretmeni olarak görev yapmakta olduğunu, akademik çalışmalarda bulunması ve kendi alanında üstün başarı belgesi alması dolayısıyla
Karamürsel İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne maaşla ödüllendirme başvurusunda bulunduğunu, disiplin amiri ve ilçe değerlendirme komisyonunca hakkında yapılan değerlendirmenin olumsuz sonuçlandığını, söz konusu değerlendirmenin gerekçesini tespit edebilmek amacıyla 13/09/2022 tarihinde Karamürsel
Anadolu İmam Hatip Lisesi Müdürlüğüne hitaben 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu kapsamında başvuruda bulunduğunu ancak ilgili belgelerin tarafına verilmediğini ve söz konusu talebinin de İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğüne iletilmediğini, maaşla ödüllendirme başvurularına ilişkin olarak tarafına başarı belgelerinin ve akademik çalışmalara ilişkin bilgi ve belgelerin başvuruya ekleneceğine ilişkin hiçbir bilgilendirmenin yapılmadığını, Karamürsel İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden temin etmiş olduğu değerlendirme formunda ise disiplin amirinin kişisel hırs ve husumetleri dolayısıyla puanlama yapmış olduğunu, ilgili formda yapılan değerlendirmelere ilişkin hangi gerekçelerle puanlama yapıldığına dair herhangi bir objektif verinin de bulunmadığını, değerlendirmeye tabi tutulan diğer meslektaşların ödüllendirmeye hak kazanması ancak kendisinin hukuka aykırı şekilde talebinin reddedilmesinin eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine aykırılık teşkil ettiğini belirterek Milli Eğitim Bakanlığı Personelinden Üstün Başarı Belgesi Alanları Değerlendirme
Formunun objektif esaslar dahilinde yeniden değerlendirilerek maaşla ödüllendirilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Kocaeli Valiliği İl Milli Eğitim
Müdürlüğünün 16/12/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Milli Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı Belgesi ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge kapsamında reddedildiği,
2.2. Duyuru kapsamında başvuru yapan personelin sayısının; 264 Kabul edilenler; 29 Kabul edilmeyenler;
235 adet personel olduğu,
2.3. Adı geçen personelinin disiplin amirinin okul müdürü olduğu, okulda yapmış olduğu çalışmaların ve göstermiş olduğu performansın disiplin amirince (okul müdürünce) gözlenebilmekte olduğu, bu nedenle
İlçe Değerlendirme komisyonunun hakkaniyet açısından okul müdürünün puanlama sistemine paralel bir değerlendirmede bulunduğu,
2.4. Ödüle teklif edilecek personelin 3 başarı belgesi alması durumunda Üstün Başarı Belgesi aldığı, Üstün
Başarı Belgesi alması durumunda ise ödüle teklif edildiği, başvuran Ödüle teklif edilmiş olup, başvuranın ödüllendirmeye esas akademik çalışmalara ilişkin bilgi ve belgeleri kapsamında komisyon üyelerince değerlendirildiği, 2.5. Başvuranın “bilgi edinme kanunu kapsamında ilgili belgelerin tarafına verilmediği ve söz konusu talebin İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne iletilmediği iddiasının gerçeği yansıtmadığı ve Okul müdürlüğü tarafından İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne tüm belgelerin gönderildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Başarı, üstün başarı değerlendirmesi ve ödül” başlıklı 122 nci maddesinde, “Görevli oldukları kurumlarda olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı görev yapmak suretiyle; kamu kaynağında önemli
ölçüde tasarruf sağlanmasında, kamu zararının oluşmasının önlenmesinde ve önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasında, kamusal fayda ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasında veya sunulan hizmetlerin etkinlik ve kalitesinin yükseltilmesinde somut olaylara ve verilere dayalı olarak katkı sağladıkları tespit edilen memurlara, merkezde bağlı veya ilgili bakan, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar tarafından başarı belgesi verilebilir. Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli Devlet memurları için Millî Savunma Bakanı bu yetkisini devredebilir. Üç defa başarı belgesi alanlara üstün başarı belgesi verilir.
Üstün başarı belgesi verilenlere, merkezde bağlı veya ilgili bakan ve illerde valiler tarafından uygun görülmesi hâlinde en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) % 200’üne kadar ödül verilebilir.
Bu maddeye göre bir malî yıl içinde ödüllendirileceklerin sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde onundan, Gümrük Müsteşarlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı kadroları için binde yirmisinden fazla olamaz. Yıl içinde ödüllendirilen personel sayısı kurumlarınca izleyen yılın Ocak ayı sonuna kadar Devlet
Personel Başkanlığına bildirilir.
Kamu kurum ve kuruluşları yürütmekte oldukları hizmetlerin özelliklerini göz önünde bulundurarak memurlarının başarı, verimlilik ve gayretlerini ölçmek üzere, Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü alınmak kaydıyla, değerlendirme ölçütleri belirleyebilir.”,
6. Millî Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı Belgesi Ve Ödül Verilmesine Dair
Yönergenin
6.1. “Ödül verilebilecek personel” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Ödül, Üstün Başarı Belgesi alan personele verilebilir.”,
6.2. “Ödül verecek makamlar” başlıklı 10 uncu maddesinde, “(1) Ödül, merkez ve yurtdışı teşkilatı personeline Bakan, il sınırları içinde görevli personele Vali tarafından verilebilir.”,
6.3. “Ödül verilebilecek personelde aranacak şartlar” başlıklı 11 inci maddesinde, “(1) Ödül verilebilecek personelde aşağıdaki şartlar aranır.
a) Almış olduğu Üstün Başarı Belgesi nedeniyle, daha önce ödül verecek makam tarafından ödül verilmesi veya verilmemesi yönünde değerlendirilmemiş olmak.
b) Almış olduğu Üstün Başarı Belgesi nedeniyle değerlendirmeye alındığı yıl içerisinde Kınama cezasından daha ağır bir disiplin cezası almamış olmak.”,
6.4. “Ödül verilebilecek personel sayısının belirlenmesi” başlıklı 12 nci maddesinde, “(1) Bir malî yıl içinde ödül verilebileceklerin sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçemez.
(2) Ödül verilebilecek personel sayısı, taşra teşkilatı için iller bazında, merkez teşkilatı için birimler bazında İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünce belirlenip, her yıl Ocak ayı içerisinde illere ve ilgili birimlere bildirilir.”,
6.5. “Ödül verilebilecek personelin sıralamasının belirlenmesi” başlıklı 13 üncü maddesinde, “(1) Bir malî yıl içerisinde Üstün Başarı Belgesi alan personel sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçmesi durumunda, ilçe, il ve merkez değerlendirme komisyonları, adaylarla ilgili olarak yapmış oldukları değerlendirme sonucunda sıralama listelerini belirler.”,
6.6. “Disiplin Amirlerinin Görevleri” başlıklı 14 üncü maddesinde, “(1) Disiplin amirinin görevleri şunlardır.
a) Üstün Başarı Belgesi alan personel hakkında gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak.
b) Üstün Başarı Belgesi alan personeli Ek-1 ve Ek-2 formundaki kriterler göre değerlendirmek.”,
6.7. “İlçe Değerlendirme Komisyonunun görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1) İlçe
Değerlendirme Komisyonunun görevleri şunlardır.
a) Üstün Başarı Belgesi alan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personelini, disiplin amiri tarafından ilgili bölümü doldurulan Ek-1 formundaki, diğer hizmet sınıfları personelini disiplin amiri tarafından ilgili bölümü doldurulan Ek-2 formundaki kriterlere göre değerlendirmeye tâbi tutmak.
b) Değerlendirme sonucunda, Başkan ve üyelerin verdiği puanları toplayıp üye sayısına bölmek suretiyle ortalamaları tespit edip ilgilinin hanesine işlemek.
c) Her kriter için, Ek-4 formundaki değerlendirici sayısına göre bulunarak ortalama sütununa yazılan
“ortalama” puanları, toplayarak ödüllendirilmeye esas puanı belirlemek.
ç) Değerlendirme sonuçlarına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere sıralamaya tâbi tutarak, sıralama listeleri ile değerlendirme formlarını her yıl, en geç Temmuz ayının 31 ine kadar il değerlendirme komisyonuna göndermek.
d) Ödüllendirilen personelin yıllar itibariyle isim listelerini düzenli bir şekilde muhafaza etmek.”
6.8. “İl Değerlendirme Komisyonunun görevleri” başlıklı 18 inci maddesinde, “(1) İl Değerlendirme
Komisyonunun görevleri şunlardır.
a) İlçe millî eğitim müdürleri ile Büyükşehir statüsünde olmayan il merkezlerinde görevli personeli ve büyükşehir olan illerde il millî eğitim müdürlüğü personelini, ilgili bölümü disiplin amiri tarafından doldurulan Ek-4 formuna göre değerlendirmeye tabi tutmak.
b) Değerlendirme sonucunda, Başkan ve üyelerin verdiği puanları toplayıp üye sayısına bölmek suretiyle ortalamaları tespit edip ilgilinin hanesine işlemek.
c) Her kriter için, Ek-4 formundaki değerlendirici sayısına göre bulunarak ortalama sütununa yazılan
“ortalama” puanları, toplayarak ödüllendirilmeye esas puanı belirlemek.
ç) İlçelerden değerlendirme yapılarak gönderilen formlar ile il personeline ait değerlendirme formlarını en yüksek puan alandan başlamak üzere sıralamaya tâbi tutarak ilin kontenjanı kadar personelin yer aldığı sıralama listeleri ile değerlendirme formlarını her yıl en geç Ağustos ayı sonuna kadar Valilik Makamına sunmak, d) Ödüllendirilen personelin bilgilerini, Eylül ayının 15’ine kadar ödül işlemlerinin sonuçlandırılması için görev yerlerine bildirmek.
e) Ödüllendirilen personelin bilgilerini Ocak ayı sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi için İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğüne göndermek.
f) Ödüllendirilen personelin yıllar itibariyle isim listelerini düzenli bir şekilde muhafaza etmek.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
/
8. Karamürsel Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde matematik öğretmeni olarak görev yapmakta olan başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı Personelinden Üstün Başarı Belgesi Alanları Değerlendirme Formunun objektif esaslar dahilinde yeniden değerlendirilerek maaşla ödüllendirilmeyi talep etmektedir.
9. İlgili mevzuat incelendiğinde, illerde valiler tarafından uygun görülmesi hâlinde en yüksek Devlet memuru aylığının % 200’üne kadar ödül verilebileceği, üstün başarı belgesi alanlara söz konusu ödülün verilebileceği, ilgililer hakkında disiplin amirinin, ilçe değerlendirme komisyonu ve il değerlendirme komisyonunun yapacağı değerlendirmenin esas alınacağı, ödül verilecek personel sayısının, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçemeyeceği ve iller bazında ödül verilebilecek personel sayısının her yıl Ocak ayı içerisinde bildirileceği, üstün başarı belgesi alan personel sayısının, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçmesi durumunda, ilçe, il ve merkez değerlendirme komisyonlarının, adaylarla ilgili olarak yapmış oldukları değerlendirme sonucunda en yüksek puan alandan başlamak üzere sıralamaya tâbi tutarak ilin kontenjanı kadar personelin yer aldığı sıralama listeleri ile değerlendirme formlarının her yıl en geç Ağustos ayı sonuna kadar Valilik Makamına sunulacağı öngörülmekte olup, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde “hangi personele ödül verileceği” hususunda ilgili idareye takdir hakkı tanınmış olduğu anlaşılmaktadır.
10. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
11. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Bkz. Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin
Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
12. Bu kapsamda, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekmektedir.
13. Karamürsel İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce 31 Temmuz 2022 tarihi itibariyle kazanılmış hak aylıkta değerlendirilen hizmet süresi çerçevesinde ödül verilmek üzere söz konusu İlçe Müdürlüğüne bağlı okul ve kurumlarda görev yapan 264 personelin değerlendirilmeye alındığı, söz konusu personel arasında yer alan başvuran hakkında da görev yapmakta olduğu Okul Müdürü tarafından yapılan değerlendirme esas alınarak İl ve İlçe Değerlendirme Komisyon üyelerince yapılan değerlendirme sonucu 76 puan ile başvurana sıralama listesinde yer verildiği ancak söz konusu sıralama listesi çerçevesinde Kocaeli ili için ödül verilebilecek personel sayısı olarak belirlenen 473 kontenjanı içerisinde yer alamadığından başvurana ödül verilemediği anlaşılmakta olup, başvuranın “Ödül verilmesi” hususundaki talebinin idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu, başvurana ödül verilip verilmemesi hususunda idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığı yönünde bir bulgu ortaya konulamadığı gibi başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık tespit edilemediğinden başvuruya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
14. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Milli Eğitim Bakanlığı
Personelinden Üstün Başarı Belgesi Alanları Değerlendirme Formunun objektif esaslar dahilinde yeniden değerlendirilerek maaşla ödüllendirilme yönündeki başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvurana verilen cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kocaeli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve KOCAELİ VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi