|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, Mersin ili Milli Eğitim Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yapan başvuranın, üstün başarı ödülü almak için yaptığı başvurunun, il dışına atanması gerekçe gösterilerek değerlendirilmediği belirtilmektedir. Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı’nın ödül verme yönergesine dayanarak, atama nedeniyle ödül almasının engellenemeyeceğini savunmakta ve hak ettiği ödülün verilmesini talep etmektedir.
İdarenin takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olup, haklı beklentilerin korunması gerektiği vurgulanmaktadır. Başvuranın ödül başvurusunun sıralama listesine girmesi, onun haklı beklentisini oluşturmuş ve bu beklentinin zedelenmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilerek, Mersin Valiliği’ne başvuranın ödül almayı hak edip etmediğinin yeniden değerlendirilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, kamu görevlilerinin haklı beklentilerinin korunması gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1935-S.23.3220
BAŞVURU NO : 2022/15990
KARAR TARİHİ : 16/02/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MERSİN VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Üstün başarı ödülü verilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 01/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Ağustos 2020-Temmuz 2022 döneminde Mersin ili
İlçesi Milli Eğitim Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yaptığını, 2022 yılında üstün başarı ödülü almayı hak ettiğini belirtmektedir. Başvuran, 18/07/2022 tarihinde Denizli ili İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğüne atandığını, ödül verilmesi talebine 2022 mali yılı ödül tekliflerinin fazla olması nedeniyle il dışına atanarak görevden ayrılan personelin değerlendirme listelerinden çıkarıldığı, ödüllerin
Valilik onayı ile Mersin ilindeki personele verildiği, ödül verilmesinin zorunlu olmayıp takdire bağlı olduğu yönünde cevap verildiğini belirtmektedir. Başvuran Millî Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün
Başarı Belgesi Ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge’de il dışına yapılan atamalar nedeniyle ödül alınamayacağına yer verilmediğini, bu durum kendisine bildirilmiş olsa idi Denizli İl Müdürlüğüne başvuru yapmış olacağını belirterek hak ettiği ödülün verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Mersin Valiliğinin 02/01/2023 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Üstün başarı belgesinin her yıl milli eğitim bakanlığınca tahsis edilen kontenjan kadar verilebildiği, 2.2. Başvuranın üstü başarı belgesi başvurusunun ilk aşamada değerlendirmeye alındığı, ancak il dışına atanmış olması nedeniyle 22/09/2022 tarihli Komisyon Toplantı Tutanağı’nda belirtildiği üzere listeden çıkarıldığı,
2.3. 2022 yılı için 3470 personel için ödül başvurusu alındığı, 538 adet kontenjan tanındığı, Mersin iline verilen kontenjandan fazla sayıda başvuru olduğundan değerlendirme sonucunda en yüksek puandan başlamak üzere sıralama yapıldığı, 2.4. Milli Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge gereği
2022 yılının Ağustos ayının sonuna kadar bitmesi gereken inceleme işlemlerinin 22/09/2022 tarihinde
tamamlanabildiği, ödüllendirme takvimi aşması nedeniyle de başvurana ait Değerlendirme Formunun atandığı İl Müdürlüğüne gönderilemediği, Yönerge hükümlerine göre başvuranın ödülünü izleyen dönemde alabileceği, 2.5. Milli Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge’de il dışına atanan personele ödül verilip verilmeyeceğinin düzenlenmediği, ancak takdir hakkımım İl Valisine ait olduğuna verildiği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. Milli Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge’nin
“Üstün Başarı Belgesi verilecek personel” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Üstün Başarı belgesi, üç defa başarı belgesi alan personele verilir”, “Ödül verecek makamlar” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Ödül, merkez ve yurtdışı teşkilatı personeline Bakan, il sınırları içinde görevli personele Vali tarafından verilebilir.”, “Ödül verilebilecek personelde aranacak şartlar” başlıklı11 inci maddesinde; “a) Ödül verilebilecek personelde aşağıdaki şartlar aranır. a) Almış olduğu Üstün Başarı Belgesi nedeniyle, daha önce ödül verecek makam tarafından ödül verilmesi veya verilmemesi yönünde değerlendirilmemiş olmak.
b) (Değişik 06/10/2015 tarihli ve sayılı Makam Oluru) Almış olduğu Üstün Başarı Belgesi nedeniyle değerlendirmeye alındığı yıl içerisinde Kınama cezasından daha ağır bir disiplin cezası almamış olmak.”, “Ödül verilebilecek personelin sıralamasının belirlenmesi” başlıklı 13 üncü maddesinde;
“Bir malî yıl içerisinde Üstün Başarı Belgesi alan personel sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçmesi durumunda, ilçe, il ve merkez değerlendirme komisyonları, adaylarla ilgili olarak yapmış oldukları değerlendirme sonucunda sıralama listelerini belirler.”“İl Değerlendirme
Komisyonunun görevleri” başlıklı 18 inci maddesinde; “(1) İl Değerlendirme Komisyonunun görevleri şunlardır. a) Üstün Başarı Belgesi alan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personelini, disiplin amiri ve İlçe
Değerlendirme Komisyonu tarafından ilgili bölümü doldurulan Ek-1 formundaki, diğer hizmet sınıfları personelini disiplin amiri ve İlçe Değerlendirme Komisyonu tarafından ilgili bölümü doldurulan Ek-2 formundaki kriterlere göre değerlendirmeye tâbi tutmak. b) Değerlendirme sonucunda, Başkan ve üyelerin
verdiği puanları toplayıp üye sayısına bölmek suretiyle ortalamaları tespit edip ilgilinin hanesine işlemek.
c) İlçe Değerlendirme Komisyonunun toplam puanı ile İl Değerlendirme Komisyonunun toplam puanını toplayıp ikiye bölmek suretiyle ilgilinin ödüllendirilmesine esas olan puanını bulmak. ç) Değerlendirme sonuçlarına göre eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personeli ile diğer hizmet sınıfları personelini, en yüksek puan alandan başlamak üzere sıralamaya tâbi tutarak, sıralama listeleri ile değerlendirme formlarını her yıl en geç Ağustos ayı sonuna kadar Valilik Makamına sunmak. d) Ödüllendirilen personelin bilgilerini, Eylül ayının 15’ine kadar ödül işlemlerinin sonuçlandırılması için görev yerlerine bildirmek. e)
Ödüllendirilen personelin bilgilerini Ocak ayı sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi için
İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğüne göndermek. f) Ödüllendirilen personelin yıllar itibariyle isim listelerini düzenli bir şekilde muhafaza etmek.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran Ağustos 2020-Temmuz 2022 döneminde Mersin ili İlçesi Milli Eğitim Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yaptığı dönemde üstün başarı ödülü almak için başvurduğu, 18/07/2022 tarihinde
Denizli ili Bozkurt İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne atanmış olması gerekçe gösterilerek başvurusunun değerlendirilmediğini belirtmektedir. Başvuran Kurumumuzdan hak ettiği ödülün verilmesini talep etmektedir.
8. Milli Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge’de üstün başarı ödülü verilmesinde uygulanacak usul ve esaslar belirlenmiştir. Buna göre, İl Değerlendirme
Komisyonları Yönerge ekindeki formlarda belirtilen şartlar göre başvuruları değerlendirmeye tabi tutmakta, Yönerge’de belirtilen şekilde puanları hesaplamaktadır. Komisyon ayrıca, değerlendirme sonuçlarına göre eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personelini en yüksek puan alandan başlamak üzere sıralamaya tâbi tutarak sıralama listeleri ile değerlendirme formlarını her yıl en geç Ağustos ayı sonuna kadar Valilik Makamına sunar. Bir mali yıl içerisinde üstün başarı belgesi almaya hak kazananların sayılı dolu kadro sayısının binde yirmisini geçmesi halinde İl Değerlendirme Komisyonları sıralama listeleri esas alınır. İl sınırları içerisinde görevli personele ödül verme konusunda Vali’ye takdir hakkı tanınmıştır. Bir mali yıl içerisinde üstün başarı belgesi almaya hak kazananların sayılı dolu kadro sayısının binde yirmisini geçmesi halinde İl Değerlendirme Komisyonları sıralama listeleri belirlemektedir.
9. Başvuru konusu olayda başvuranın Ağustos 2020-Temmuz 2022 döneminde Mersin ili İlçesi
Milli Eğitim Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yaptığı dönemde üstün başarı ödülü almak için başvurduğu görülmektedir. Mersin İl Değerlendirme Komisyonu ise 06/09/2022 ve 22/09/2022 tarihlerinde toplanmıştır. Alınan başvuru sayısının, il için tahsis edilen 538 kişilik kontenjandan fazla olması nedeniyle sıralama listelerinin esas alındığı değerlendirmede, başvuranın da sıralama listesine girdiği anlaşılmaktadır. Ancak sonrasında başvuran sıralama listesinden çıkarılmıştır. Kurumumuza sunulan bilgi
ve belgelerden başvuranın Değerlendirme Komisyonu toplantılarının yapıldığı tarihlerde başka bile atandığı gerekçesiyle Valilik Makamının takdir yetkisini kullanmasıyla sıralamadan çıkarıldığı görülmektedir.
10. Bildiği üzere İdareye tanınan takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlandırılmıştır.
Haklı beklentinin söz konusu olduğu durumlarda takdir yetkisi ile haklı beklenti arasındaki ilişkinin nası belirleneceği Danıştay kararlarında belirtilmektedir. Danıştay 12. Dairesinin 09/02/2017 tarihli, sayılı kararına göre haklı beklenti “gerek yargı kararları, gerek öğretideki ortak tanımlamalara idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarları ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ya da edinebileceklerini ümit etmelerini ifade eder.” Danıştay 5. Dairesinin 14/03/2006 tarihli, sayılı kararı; “Haklı beklenti, yönetimin ister bir taahhüt isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun. bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmeleridir… Kaldı ki, kamu hizmetinin olağan işleyişi içinde umulabilecek bir durum vardır ve kamu görevlilerinin böylesine haklı beklentiler içinde olması hizmetin gereğidir… Kamu görevlilerinin haklı beklentilerinin korunması ancak kişisel kararlarda, yönetimin takdir yetkisinin kullanma alanlarında söz konusu olduğundan, baskın kamu yararı olmadığı durumlarda, kamu görevlilerinin haklı beklentilerinin zedelenmemesi gerekir” şeklindedir. Dolayısıyla, baskın kamu yararının olmadığı hallerde kişilerin haklı beklentilerinin korunması gerekmektedir.
11. Başvuru konusu olayda da, başvuranın üstün başarı belgesine başvurması ve sıralama dâhil olmasıyla haklı beklentinin koşullarının oluştuğu, başvuranın il dışına atanması ve çok sayıda başvuru olması nedenleriyle sıralamadan çıkarılması yönünde kullanılan takdir yetkisinin baskın kamu yararı gözetilerek kullanılmadığı değerlendirilmiştir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın 2022 mali yılı için sıralama listesindeki puanı göz önünde bulundurularak üstün başarı belgesi almayı hak edip etmediğnin yeniden değerlendirilmesi yönünde MERSİN VALİLİĞİNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Mersin Valiliği tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve MERSİN VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/