Usulsüz kullanım nedeniyle İstanbulkart için talep edilen ceza bedelinin ödenmesi şartıyla yeni kart başvurusu yapılabilmesi talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/6911-S.23.11324

BAŞVURU NO : 2022/18616

KARAR TARİHİ : 06/06/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

Başvuranın, 2015 yılında usulsüz kullanım gerekçesiyle tarafına

BAŞVURUNUN KONUSU :

yansıtılan ceza tutarının iptal edilerek aylık abonman alabilmesinin sağlanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13/12/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda şikayetçi tarafından dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle; “10/06/2022 tarihinde https://bireysel.istanbulkart.istanbul/home web adresinden İstanbul Büyükşehir

Belediyesi toplu taşıma kartlarından olan mavi karta başvuru yaptığını, ancak başvurunun ödeme aşamasında “637-TL.” kart bedeli şeklinde bir uyarı gördüğünü, bunun üzerine İBB Çözüm Merkezi olan

153 no.lu hattı aradığını, telefonda görüştüğü görevlinin kendisine belirtilen 637-TL.’nin 2015 yılında

tarafına ait öğrenci ulaşım kartının usulsüz kullanılması sebebiyle para cezası olduğunu ve bu bedeli ödemeden Mavi Kart başvurusu yapamayacağını belirttiğini, bu görüşme üzerine https://cozummerkezi.ibb.istanbul/application/cozummerkezi web adresinden konu ile ilgili detaylı bilgi ve istediğini, No lu başvurusuna istinaden tarafına ‘Başvurunuz incelenmiştir. Usulsüz kullanım tespitlerinde ilgili bedelin kart sahipleri tarafından ödenmesi gerekli olup, herhangi bir neden/gerekçe ile muafiyeti bulunmamaktadır. Usulsüz kullanım bedelini ödeyerek kart başvurusunda bulunabilirsiniz. Farklı bir işlem sağlanamamaktadır.’ şeklinde cevap verildiğini, başvuru sırasında istenen bilgi ve belgelerin tarafına hiçbir şekilde gönderilmediğini, toplu taşıma hakkından aylık abonman olarak yararlanmasının engellendiğini, 2015 yılından bu yana usulsüz kullanım ile ilgili bir ceza hakkında kendisine neden herhangi bir tebliğ yapılmadığını öğrenmek istediğini, yıllardır İSKİ ve doğalgaz aboneliği olduğundan İstanbul Büyükşehir Belediyesinin kendisine ulaşamaması gibi bir durumun mümkün olmadığını,

2. 2014-2015 döneminde Yüksek Lisans yaparken öğrenci akbili çıkardığını hatırladığını, İBB’nin kayıtları incelendiği takdirde toplu taşımayı düzenli kullanmadığının tespit edileceğini, 28/06/2022 tarihinde 153 ile yaptığı görüşmede 2015 yılındaki usulsüz kullanım ile ilgili ilk kez bilgi sahibi olduğunu, 2015 yılında kartının kaybolduğunu fark ettiği ilk anda hemen 153’ü arayıp kart için kayıp/çalıntı ihbarını yaptığını, 05/07/2022 tarihinde 153 no.lu telefonu tekrar aradığında kendisine kart kullanıldıktan sonra ihbar yaptığı için kesinlikle 637-TL cezayı ödemeden Mavi Kartı alamayacağı bilgisinin verildiğini, 28/06/2022 ( ) ve 05/07/2022 ) tarihlerinde konu ile ilgili ayrı ayrı tarafına belge ve bilgi gönderilmesi talebinde bulunduğunu, İBB kayıtları da incelendiği takdirde hiçbir zaman toplu taşımayı düzenli kullanmadığının anlaşılacağı, bu cezanın neye dayanılarak kesildiğini halen anlayamadığını, İBB’den hukuki işlem başlatmak için usulsüz kullanıma ait tutanağı ve kamera görüntülerini, usulsüz kullanan kişinin bilgilerini, kartı kaybettiğine dair 153’e yaptığı ihbarın ses kaydını talep ettiğini, konu ile ilgili Yargıtay’ın emsal kararlarının mevcut olduğunu, (15. Ceza Dairesi

; 15. Ceza Dairesi iddia ve ifade ederek

“konunun detaylı olarak incelenmesini, sorumluların tespit edilmesini ve tarafına yansıtılan 637-TL.’lik cezanın kaldırılarak aylık abonman alabilmesinin sağlanmasını” talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

3. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı BELBİM

Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünden 28/12/2022 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.

4. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı BELBİM Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri Anonim

Şirketi Genel Müdürlüğünden alınan 30/01/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;

4.1. “Şirket kayıtlarının tetkiki neticesinde; ‘a ait – numaralı Öğrenci İstanbulkart (Ek-1) ile 11.04.2016 tarihinde Zincirlikuyu Metrobüs durağında usulsüz kullanım yapıldığı ve İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü (İETT) yetkilileri tarafından Usulsüz Kart Kapatma Sistemi üzerinden kartın kapatıldığının (Ek-2) tespit edildiği,

4.2. Usulsüz kullanım yapılan 11.04.2016 tarihinde yürürlükte olan İstanbulkart Yönetmeliğinin ‘Kartların kural dışı kullanımı’ başlıklı 7. maddesinin ‘Bu yönetmelikte yer alan kişiselleştirilmiş İstanbulkartların kullanım süresi dolduğu halde veya kart sahibi dışında üçüncü şahıslarca kullanılmaya teşebbüs edildiğinde; bu durumun sürücü veya denetime yetkili kişiler tarafından ya da teknik inceleme sonucu tespiti halinde, bahsi geçen görevlilerce bir tutanak düzenlenerek söz konusu karta el konulur ve kart kullanıma kapatılarak iptal edilir. Kartına el konulan kullanıcıların indirimli veya ücretsiz toplu taşıma seyahat kartını tekrar kullanmak için başvuruda bulunduklarında; 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik

Ahkâmı Cezaiye Kanunu uyarınca belirlenecek parayı ödedikleri takdirde kişiselleştirilmiş kartları

kendilerine geri verilir. İstanbulkartların ilgilisi dışında usulsüz kullanılması halinde, Ek-1 Tabloda belirtilen cezalar uygulanır.’ Şeklinde olduğu, buna göre kişiselleştirilmiş İstanbulkartlar için kart sahibi dışında üçüncü şahıslarca kullanılmaya teşebbüs edildiğinde; bu durumun sürücü veya denetime yetkili kişiler tarafından ya da teknik inceleme sonucu tespiti halinde, bahsi geçen görevlilerce bir tutanak düzenlenerek söz konusu karta el konulduğu ve kartın kullanıma kapatılarak iptal edildiği, ilgili madde kapsamında, kapatma tarihinde İETT tarafından müsadere edilen kartların MORIOUM sistemine entegre olarak çalışan ‘Usulsüz Kart Kapatma Sistemi’’ programı marifetiyle işletme personelleri tarafından kapatılmakta olduğunu, işlemin yapıldığı sistemin, kartta daha önce herhangi bir kayıp/çalıntı bildirimi mevcut ise bu kartları kapatamadığını, hal böyle iken kartın müsadere edilip sistem üzerinden usulsüz kullanım blokesi ile kapatılmadan önce kart için herhangi bir kayıp/çalıntı bildirimi yapılmış olmasının mümkün olmadığı,

4.3. Başvuru sahibine ait istanbulkartın, 11.04.2016 tarihinde usulsüz kullanım nedeni ile Zincirlikuyu

Metrobüs bölgesinde güvenlik (denetime yetkili kişi) tarafından yakalandığı, el konulduğu ve kapatıldığının tespit edildiği, başvuru sahibine ait kart log kayıtları ile ALO 153 Çözüm Merkezine başvuru kayıtları incelendiğinde, tüketicinin istanbulkart için “kayıp” bildiriminde bulunmadığı, 11.04.2016 tarihinde istanbulkart ile usulsüz kullanım yapıldığının tespit edildiği, usulsüz kullanımdan dolayı Şirket tarafından kart sahibine herhangi bir bilgilendirme yapılmadığının tespit edildiği, Alo 153 Çözüm Merkezi üzerinden

24.06.2022 tarihinde Nasıl Kart Alınır konusu ile görüşme yapıldığı, ancak yeni bir kart başvurusunda

bulunulmadığı, Şirket tarafından istanbulkartı usulsüz kullanan kişinin tespiti mümkün olmadığından herhangi bir işlem yapılamadığı, ALO 153 Çözüm Merkezi üzerinden alınan başvurular ve cevaplarına ilişkin ekran kayıtlarının ekte sunulduğu”

açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,

6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun

6.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,

6.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,

7. Ulaşımda İstanbulkart Yönetmeliği’nin

7.1. “İstanbulkart Genel Esaslar” başlıklı 5’inci maddesinde, “(3) İstanbulkart’ın toplu ulaşımda kullanımına dair tarifeler ile sınırlı kullanımlı biletlere dair ücret ve tarifeler UKOME kararları ile belirlenir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 97. maddesi hükümleri saklıdır. İstanbulkart ile ilgili kart,

vizeleme ve diğer hizmet ve üretim bedelleri BELBİM tarafından belirlenerek tahsil edilir. … (8)

İstanbulkart’a ilişkin işlemlerde sahte evrak kullanımının söz konusu olduğu durumlarda, kart talebinde bulunan kişiler hakkında BELBİM tarafından ilgili adli mercilere suç duyurusunda bulunulur.”,

7.2. “İstanbulkartın Kural Dışı Kullanılması” başlıklı 7’inci maddesinde, “ç) İstanbulkartın kamuyu zarara uğratacak şekilde veya ticari amaçla; kullanılması/kullandırılması halinde, denetlemeye yetkili kişilerce karta el konularak, el konulmasının mümkün olmadığı durumlarda ise takibe alınarak kullanıma kapatılır. Kapatma işlemine dayanak bilgi ve belgeler (kamera kaydı, fotoğraf, rapor vb.) BELBİM’e iletilir.

Usulsüz kullanım nedeniyle kullanıma kapatılan kartın yenilenmesi talebi halinde BELBİM Tarafından belirlenecek merkezlerde “Usulsüz Kullanılan Kartın Yenilenme Bedeli” karşılığında yeni kart, sahibine verilir.”,

7.3. “İstanbulkartın Kaybedilmesi ve Çalınması” başlıklı 8’inci maddesinde, “(1) Kişiselleştirilmiş kartların kaybolması, çalınması halinde ALO 153 Beyaz Masaya bildirildiğinde kart kara listeye alınır.

Bildirime kadar geçecek sürede yapılan kullanımlarından kart sahibi sorumludur. Bildirimi yapılmayan kartların sorumluluğu kart sahibine aittir. (2) Kayıp veya çalıntı İstanbulkartların usulsüz kullanımı durumunda, itiraz gelmesi halinde kart BELBİM tarafından incelemeye tabi tutulur ve inceleme sonucuna göre gerekli işlemler BELBİM tarafından yapılır.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Şikayetçi, işbu kararın 1 No.lu paragrafında “Başvuranın İddia ve Talepleri” başlıklı bölümünde açıklandığı üzere özetle, toplu taşıma kartlarından olan mavi karta başvuru yaptığını, indirimli ulaşım kartının usulsüz kullanıldığı gerekçesiyle kendisinden 637-TL. “kart bedeli” adı altında bir bedel talep edildiğini, 2015 yılında kartının kaybolduğunu fark ettiği ilk anda hemen 153’ü arayıp kart için kayıp/çalıntı ihbarını yaptığını, 05/07/2022 tarihinde 153 no.lu telefonu tekrar aradığında kendisine kart kullanıldıktan sonra ihbar yaptığı için kesinlikle 637-TL cezayı ödemeden Mavi Kartı alamayacağı bilgisinin verildiğini iddia ve ifade ederek konunun detaylı olarak incelenmesini, sorumluların tespit edilmesini ve tarafına yansıtılan 637-TL.’lik cezanın kaldırılarak aylık abonman alabilmesinin sağlanmasını talep etmektedir.

10. Konuyla ilgili olarak 06/07/2022 tarihinde şikâyetçinin, şikâyet numarası ile Kurumumuza yapmış olduğu başvuru üzerine, 26/09/2022 tarihinde Kurumumuz tarafından idari başvuru yollarının

tüketilmediği gerekçesiyle, “Şikayetçinin, 28/06/2022 tarihinde 153 ile yaptığı görüşmede ulaşım kartının 2015 yılında usulsüz bir şekilde kullanıldığını ilk kez öğrendiği, kartının 2015 yılında kaybolduğu ve kaybolduğuna dair bildirimde bulunduğu iddiası ve iddiasına dayanak teşkil eden taleplerinin durumun somut olarak ortaya konması ve kayıtların geçmişe dönük olarak incelenip değerlendirilmesi ve sonucundan gerekçeli olarak şikayetçinin ve Kurumumuzun bilgilendirilmesini teminen başvurunun İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA

GÖNDERİLMESİNE” karar verildiği, Gönderme Kararı sonrasında şikayetçinin talebinin karşılanmaması üzerine tarihinde şikâyetçi tarafından tekrar Kurumumuza başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.

11. İnceleme ve araştırma kapsamında, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı BELBİM

Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün Kurumumuz tarafından istenen bilgi-belge isteme yazısına istinaden gönderdiği 30/01/2023 tarihli cevabi yazı tetkik edildiğinde, şikayetçiye ait Öğrenci İstanbulkart ile 11/04/2016 tarihinde Zincirlikuyu

Metrobüs durağında usulsüz kullanım yapıldığı, güvenlik (denetime yetkili kişi) tarafından durumun tespit edildiği, karta el konulduğu ve İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel

Müdürlüğü (İETT) yetkilileri tarafından Usulsüz Kart Kapatma Sistemi üzerinden kartın kapatıldığının tespit edildiği, usulsüz kullanım yapılan 11/04/2016 tarihinde yürürlükte olan İstanbulkart

Yönetmeliği’nin “Kartların kural dışı kullanımı” başlıklı 7’nci maddesine göre kişiselleştirilmiş

İstanbulkartlar için kart sahibi dışında üçüncü şahıslarca kullanılmaya teşebbüs edildiğinde; bu durumun sürücü veya denetime yetkili kişiler tarafından ya da teknik inceleme sonucu tespiti halinde, bahsi geçen görevlilerce bir tutanak düzenlenerek söz konusu karta el konulduğu ve kartın kullanıma kapatılarak iptal edildiği, ilgili madde kapsamında, kapatma tarihinde İETT tarafından müsadere edilen kartların

MORIOUM sistemine entegre olarak çalışan ‘’Usulsüz Kart Kapatma Sistemi” programı marifetiyle işletme personelleri tarafından kapatılmakta olduğu, işlemin yapıldığı sistemin, kartta daha önce herhangi bir kayıp/çalıntı bildirimi mevcut ise bu kartları kapatamadığı, kartın müsadere edilip sistem üzerinden usulsüz kullanım blokesi ile kapatılmadan önce kart için herhangi bir kayıp/çalıntı bildirimi yapılmış olmasının mümkün olmadığı, başvuru sahibine ait kart log kayıtları ile ALO 153 Çözüm Merkezine başvuru kayıtları incelendiğinde, tüketicinin İstanbulkart için “kayıp” bildiriminde bulunmadığı, 11/04/2016 tarihinde İstanbulkart ile usulsüz kullanım yapıldığının tespit edildiği, usulsüz kullanımdan dolayı Şirket tarafından kart sahibine herhangi bir bilgilendirme yapılmadığının tespit edildiği, Şirket tarafından İstanbulkartı usulsüz kullanan kişinin tespiti mümkün olmadığından herhangi bir işlem yapılamadığı bilgilerine yer verildiği anlaşılmaktadır.

12. Şikayetçinin başvurusunda, konu ile ilgili Yargıtay’ın emsal kararlarının mevcut olduğunu iddia ettiği (15. Ceza Dairesi ; 15. Ceza Dairesi tespit edilmiş olup, Kurumumuzca başvuran tarafından emsal gösterilen kararlar incelenmiştir. Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 26/04/2018 tarihli sayılı kararında, “İETT’de özel güvenlik görevlisi olarak çalışan sanığın, yeğenine ait olan indirimli akbil kartı ile, değişik istasyonlarda bileti olmadan metrobüse binmek isteyen kişilere yardımcı olup, onlardan tam bilet ücreti alıp indirimli akbil kullanarak aradaki farkı mal edindiğinin iddia edildiği olayda; mahkemece indirimli kartı kullanan kişilerin buna hakları olup olmadığının ve zarar olup olmadığının belli olmaması gerekçesine dayanan

kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir. Yapılan yargılama sonunda, sanığın atılı suçu işlediğinin sabit olmaması gerekçe gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılan vekilinin eksik incelemeye, atılı suçun unsurlarının oluştuğuna ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, beraate ilişkin hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA”; Yargıtay 15. Ceza Dairesi sayılı kararında, “Sanığın, olay günü kendisine ait olmayan indirimli olan öğrenci akbil kartını kullanarak otobüse bindiği durumun İETT şoförü olan müşteki … tarafından fark edilmesi üzerine sanıktan kullanmış olduğu akbili istediği ancak sanığın söz konusu akbili vermediği şeklinde gerçekleşen olayda sanık hakkında dolandırıcılık suçundan yasal unsurları oluşmadığı gerekçesiyle verilen beraat hükümde bir isabetsizlik görülmemiştir. Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin suçun oluştuğuna dair temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA” şeklinde karar verildiği, ilgili kararlarda ceza yargılamalarında kartı usulsüz kullanan kişiye ilişkin suçun sübutu açısından değerlendirmeye yer verildiği, Türk Ceza Kanunu uyarınca tesis edilen ceza davası kararları incelenmiş olup başvuru konusu idari işlemin hukukilik denetiminde esas alınma imkanı olmadığı anlaşılmıştır.

13. Başvuru konusu somut olay incelendiğinde,

13.1. Şikayetçi tarafından ilgili idareden ulaşım kartına aylık abonman yüklenmesi talebi esnasında kendisinden indirimli kartının daha önce usulsüz kullanımı nedeniyle 637 TL cezalı tutarı ödenmesinin istendiği iddiasıyla Kurumumuza başvuru yapıldığı, yapılan başvuruda indirimli ulaşım kartının 2015 yılında kaybolduğunu fark ettiği ilk anda hemen 153’ü arayıp kart için kayıp/çalıntı ihbarını yaptığını beyan ettiği, idare tarafından “kapatma tarihinde İETT tarafından müsadere edilen kartların MORIOUM sistemine entegre olarak çalışan ‘Usulsüz Kart Kapatma Sistemi’ programı marifetiyle işletme personelleri tarafından kapatılmakta olduğu, işlemin yapıldığı sistemin, kartta daha önce herhangi bir kayıp/çalıntı bildirimi mevcut ise bu kartları kapatamadığı, kartın müsadere edilip sistem üzerinden usulsüz kullanım blokesi ile kapatılmadan önce kart için herhangi bir kayıp/çalıntı bildirimi yapılmış olmasının mümkün olmadığı” şeklinde açıklama yapıldığı, bu çerçevede şikayetçinin ulaşım kartının 2015 yılında usulsüz bir şekilde kullanıldığını ilk kez öğrendiği, kartının 2015 yılında kaybolduğu ve kaybolduğuna dair bildirimde bulunduğu iddiasına itibar edilemeyeceği, kartın kullanıma kapatıldığı 2016 yılından yeni kart talebinde bulunulan 2022 yılına kadar yeni bir kart talebi veya cezalı tutara itiraza dosya kapsamında rastlanmadığı,

13.2. Ulaşımda İstanbulkart Yönetmeliği’nin “İstanbulkartın Kural Dışı Kullanılması” başlıklı 7’inci maddesinde yer alan “ç) İstanbulkartın kamuyu zarara uğratacak şekilde veya ticari amaçla; kullanılması/kullandırılması halinde, denetlemeye yetkili kişilerce karta el konularak, el konulmasının mümkün olmadığı durumlarda ise takibe alınarak kullanıma kapatılır. Kapatma işlemine dayanak bilgi ve belgeler (kamera kaydı, fotoğraf, rapor vb.) BELBİM’e iletilir. Usulsüz kullanım nedeniyle kullanıma kapatılan kartın yenilenmesi talebi halinde BELBİM Tarafından belirlenecek merkezlerde ‘Usulsüz Kullanılan Kartın Yenilenme Bedeli’ karşılığında yeni kart, sahibine verilir.” hükmü çerçevesinde tesis edilen işlem neticesinde kartın usulsüz kullanımı nedeniyle 11/04/2016 tarihinde kişiselleştirilmiş İstanbulkartın kart sahibi dışında üçüncü şahıslarca kullanılması

akabinde 11/04/2016 tarihinde Zincirlikuyu Metrobüs bölgesinde güvenlik (denetime yetkili kişi)

tarafından tespit edildiği, karta el konulduğu ve sistem üzerinden kartın kullanıma kapatıldığı,

13.3. İdareden istenen ve Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden başvuru sahibine ait kart log kayıtları ile ALO 153 Çözüm Merkezine başvuru kayıtları kapsamında şikayetçinin 2015 yılında kartın kaybolduğu yönünde İstanbulkart için “kayıp” bildiriminde bulunduğu yönünde bir kayda ulaşılamadığı, kartın kullanıma kapatılması 2016 yılında gerçekleşmiş olduğundan İBB’den hukuki işlem başlatmak için talep ettiği usulsüz kullanıma ait tutanak, kamera görüntüleri, usulsüz kullanan kişinin bilgileri, kartı kaybettiğine dair 153’e yaptığı ihbarın ses kaydı gibi verileri yedi sene sonra geçmişe dönük olacak şekilde tespit etmenin mümkün olmadığı, kişinin kimlik ibraz etmeden normal

İstanbulkart alabildiği bu suretle genel ulaşım kartı kullanarak ulaşım araçlarından faydalanabileceği anlaşılmıştır. Kişiye özel olan kimlik ibraz edilerek alınan ve başkalarınca kullanılmaması gereken kişiselleştirilmiş kartın sağladığı imkanlardan yararlanabilmesi için

“Usulsüz Kullanılan Kartın Yenilenme Bedeli”nin ödenmesinde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.

14. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ile ilgili tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; indirimli ulaşım kartının 2016 yılında bu hakka sahip olmayan üçüncü kişilerce usulsüz kullanımının tespiti neticesinde kartın sistem üzerinden kullanıma kapatıldığı, kartın usulsüz kullanımı öncesinde kayıp bildiriminde bulunulduğu yönünde aksi bir bulguya ulaşılamadığı, aradan yedi sene geçtikten sonra müracaat edildiğinden kamera kaydı, tutanak bulunma imkanının olmadığı, bu sebeple şikâyetçinin 2022 yılında gerçekleştirdiği para cezası ödenmeksizin kişiselleştirilmiş ulaşım kartlarından mavi kart alabilme talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, 11/04/2016 tarihinde İstanbulkart ile usulsüz kullanım yapıldığının tespit üzerine usulsüz kullanımdan dolayı kart sahibine herhangi bir bilgilendirme yapmadan kartı sistem üzerinden kullanıma kapattığı, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması, kartın kullanıma kapatıldığı durumlarda hatalı işlemlerin ve olası ihtilafların önüne geçilebilmesi için idarede kayıtlı iletişim araçlarını kullanarak kart sahiplerine bilgilendirme yapması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı yetkili mahkemede yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN

REDDİNE,

Kararın BAŞVURAN ile İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi