|
ÖZET: Başvuran, müvekkilinin alacaklı olduğu bir icra dosyasında, borçluya ait üç farklı ödeme emrinin usulsüz bir şekilde muhtara tebliğ edildiğini iddia etmiştir. Bu durum, müvekkilinin zaman kaybı ve ek masraflar yaşamasına neden olmuştur. Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) tarafından yapılan tebligatların, Tebligat Kanunu’na uygun olarak gerçekleştirilmediği belirtilmiş, bu nedenle başvuran, zararın tazmini ve gerekli önlemlerin alınmasını talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, tebligat işlemlerinin usulüne uygun bir şekilde yapılmadığını tespit etmiştir. İlgili mevzuat hükümlerine göre, tebligatın öncelikle muhatabın bilinen adresine yapılması gerektiği, bu adresin uygun olmaması durumunda ise adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine yönlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, elektronik tebligat sisteminin uygulanmasında yaşanan gecikmeler de dikkat çekmiştir. Sonuç olarak, PTT Genel Müdürlüğü’ne, tebligat işlemlerinin hukuka uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi, masrafların başvurana iade edilmesi ve personelin bilgilendirilmesi hususunda önerilerde bulunulmuştur. Bu tavsiyelerin, kamu hizmetinin etkinliğini artırmak ve vatandaşların hak arama özgürlüğünü desteklemek amacıyla hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7015-S.21.11223
BAŞVURU NO : 2020/99494
KARAR TARİHİ : 02/05/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Usulsüz tebligat nedeniyle uğranılan zararın tazmini ile memurlarla ilgili gerekli önlemlerin alınması talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 02/11/2020
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, müvekkilinin alacaklı olduğu bir icra dosyasında borçluya çıkartılan üç farklı ödeme emrinin usulsüz şekilde muhtara tebliğ edilmiş olduğunu, bu sebeple PTT’nin internet sitesinden müvekkili adına oluşturduğu şikayette, tebligat zarfları dâhil ilgili belgeleri göndermiş olduğu halde; tarafına ”şikayet konusu gönderinin takip numarasının tarafımıza belirtilmesi halinde konu incelenerek tarafınıza bilgi verilecektir” şeklinde ciddiyetsiz bir cevap gönderilmiş olduğunu, her bir tebligatın fazladan iş yükü, zaman kaybı ve masraf olarak kendilerine dönmekte olduğunu, halen yapmış olduğu 3 tebligatın da usulsüz şekilde muhtara teslim edildiğinden 4. kez ödeme emrini tebliğe çıkarması gerektiğini, Tebligat Kanunu’nun ilgili maddelerine göre, alacaklının, öncelikle borçlunun bilinen adresine tebligat çıkaracağı, muhataba tebliğ edilemezse MERNİS adresine tebligat çıkartacağı, bu yolla da tebliğ yapılamazsa borçlunun MERNİS adresine Tebligat Kanunu 21/2’ye göre tebligat çıkartılacağını ve komşulara veya yönetici veya kapıcıya haber verilmek ve kapıya bilgilendirme kağıdı yapıştırılmak suretiyle; muhtara veya zabıtaya teslim edilmesi gerektiğini, ancak ilgili icra dairesinden talebi doğrultusunda çıkartılan 3 tebligatın da posta memurunun usulsüz işlemi sebebi ile doğrudan muhtara
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti, ödeme hizmeti sunma, adres bilgi kayıt sistemi ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcılığı, elektronik ortam dâhil her türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetler, 20/6/1984 tarihli ve 3028 sayılı Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması
Sözleşmesinin Tasdikinin Uygun Olduğu Hakkında Kanunla uygun bulunan Sözleşme uyarınca yetkili birimler tarafından onay şerhi (apostille) verilmiş belgelerin, kişisel verilerin korunması kaydıyla, elektronik ortamda ilgililere ulaştırılması için aracılık işlemleri ile esas sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleri yürütür.”
6. 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun;
6.1. “Tebligatın yapılması” başlıklı 1 inci maddesinde, “(Değişik madde: 11.01.2011 – 6099 S.K/Madde
1) Kazai merciler, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I)
sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idareler, (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumlar, (IV) sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumları ile vakıf yükseköğretim kurumları, il özel idareleri, belediyeler, köy hükmi şahsiyetleri, barolar ve noterler tarafından yapılacak elektronik ortam da dahil tüm tebligat, bu Kanun hükümlerine göre Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü veya memur vasıtasıyla yapılır.”
6.2. “Elektronik Tebligat” başlıklı 7/a maddesinde; “Aşağıda belirtilen gerçek ve tüzel kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur.
1. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV)
sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar.
2. 5018 sayılı Kanunda tanımlanan mahalli idareler.
3. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları.
4. Kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri.
5. Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar.
6. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları.
7. Kanunla kurulanlar da dahil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri.
8. Noterler.
9. Baro levhasına yazılı avukatlar.
10. Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler.
11. İdareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini veya sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıkları; adli ve idari yargı mercileri, icra müdürlükleri veya hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili olan kişilerin bağlı bulunduğu birim.
Birinci fıkra kapsamı dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, talepleri halinde elektronik tebligat adresi verilir. Bu durumda bu kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur.
Birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre elektronik yolla tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması halinde bu Kanunda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır.
Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
Bu Kanun uyarınca yapılan elektronik tebligat işlemleri, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından kurulan ve işletilen Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yürütülür. Posta ve Telgraf
Teşkilatı Anonim Şirketi, sistemin güvenliğini ve bu sistemde kayıtlı verilerin muhafazasını sağlayacak her türlü tedbiri alır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.”
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6.3. “Bilinen adreste tebligat” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır.
(Ek fıkra: 11/1/2011-6099/3 md.) Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır.
6.4. “Tebliğ imkansızlığı ve tebellüğden imtina” başlıklı 21 inci maddesinde; “ (Değişik madde:
06.06.1985 – 3220 S.Kanun/Madde 7) Kendisine tebligat yapılacak kimse veya yukarıdaki maddeler
mucibince tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır.
(Ek 2. fıkra: 11.01.2011 – 6099 S.K/Madde 5) Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırır. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır.
(Ek 3. fıkra: 19.03.2003 – 4829 S.K/Madde 5) Muhtar, ihtiyar heyeti azaları, zabıta amir ve memurları yukarıdaki fıkralar uyarınca kendilerine teslim edilen evrakı kabule mecburdurlar.”
6.5. “Tebliğ mazbatası” başlıklı 23 üncü maddesinde; “Tebliğ bir mazbata ile tevsik edilir. Bu
mazbatanın:
1. Tebliği çıkaran merciin adını, 2. Tebliği isteyen tarafın adını, soyadını ve adresini, 3. Tebliğ olunacak şahsın adını, soyadını ve adresini, 4. Tebliğin mevzuunu, 5. Tebliğin kime yapıldığını ve tebliğ muhatabından başkasına yapılmış ise o kimsenin adını, soyadını, adresini ve 22 nci madde gereğince tebellüğe ehil olduğunu, 6. Tebliğin nerede ve ne zaman yapıldığını, 7. 21 inci maddedeki durumun tahaddüsü halinde bu hususlara mütaallik muamelenin yapıldığını, adreste bulunmama ve imtina için gösterilen sebebi, 8. (Ek madde: 11.01.2011 – 6099 S.K/Madde 6) Tebligatın adres kayıt sistemindeki adrese yapılması durumunda buna ilişkin kaydı, 9. (Değişik bend: 19.03.2003 – 4829 S.K/Madde 7) Tebliğ evrakı kime verilmiş ise onun imzası ile tebliğ memurunun adı, soyadı ve imzasını, ihtiva etmesi lazımdır.”
6.6. “Elektronik tebligat adresinin oluşturulması” başlıklı Ek-2’nci maddesinde; “(Ek:28/2/20187101/49 md.) Elektronik tebligat adresi, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından, 7/a maddesi kapsamında kalan her bir gerçek kişi için kimlik numarası, tüzel kişi için ise tabi oldukları sistem numarası esas alınmak suretiyle sadece bir tane olacak şekilde oluşturulur ve sistemde kaydedilir.
Oluşturulan elektronik tebligat adresleri, adres sahiplerine teslim edilmek üzere, ilgili kurum, kuruluş veya birliğe gönderilir; 7/a maddesinin ikinci fıkrası kapsamında kalan kişilere ise doğrudan teslim edilir. Bu adresler, adres sahibine teslim edildikten sonra 1 inci madde uyarınca tebligat çıkarmaya yetkili makam ve mercilerin kullanımına sunulur.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Kurum, kuruluş veya birlikler ile gerçek veya tüzel kişilerin 7/a maddesi uyarınca elektronik tebligat zorunluluğuna tabi olmaları veya bunlar hakkında elektronik tebligat zorunluluğunun ortadan kalkması hâllerinde gerekli bildirimler, ilgili kurum, kuruluş veya birlik tarafından bir ay içinde yapılır ve bildirimi takip eden bir ay içinde Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından gerekli işlem yapılır.
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi, elektronik tebligat sisteminin yürütülmesi için gerekli bilgi ve belgeleri ilgili kurum, kuruluş veya birliklerden ister. İlgili kurum, kuruluş veya birlikler, talep edilen bilgi ve belgeleri Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketine göndermek zorundadır.”
6.7. “Elektronik tebligat adreslerinin verilmesi” başlıklı Geçici 2’nci maddesinde; “(Ek: 28/2/20187101/50 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketi, elektronik tebligat adreslerini oluşturmak amacıyla ihtiyaç duyduğu tüm bilgi ve belgeleri; 1. İlgili kamu kurum veya kuruluşundan, 2. Mahallî idareler bakımından Çevre ve Şehircilik Bakanlığından, 3. İlgili kamu iktisadi teşebbüsünden, 4. İlgili kamuya ait ortaklıktan, 5. Şirketler ve kooperatifler bakımından Gümrük ve Ticaret Bakanlığından, 6. İlgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu veya üst kuruluşundan, 7. Türkiye Noterler Birliğinden, 8. Türkiye Barolar Birliğinden, ister.
İlgili kurum, kuruluş veya birlik, talep edilen bilgileri bir ay içinde Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim
Şirketine bildirmek zorundadır. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi, elektronik tebligat adreslerini, bu bilgileri esas almak suretiyle üç ay içinde oluşturur.
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi oluşturulan elektronik tebligat adreslerini, adres sahiplerine teslim edilmek üzere, ilgili kurum, kuruluş veya birliğe gönderir ve teslim işlemi gerçekleştikten sonra bu adresleri, 1 inci madde uyarınca tebligat çıkarmaya yetkili makam ve mercilerin kullanımına sunar.”
7. 25/01/2012 tarih ve 28184 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tebligat Kanununun Uygulanmasına
İlişkin Yönetmeliğin;
7.1. “Bilinen adreste tebligat” başlıklı 16 ıncı maddesinde; “(1) Tebligat, öncelikle tebliğ yapılacak şahsın bilinen en son adresinde yapılır. Bilinen en son adresin tespitinde, tebliğ isteyenin beyanı, muhatabın veya diğer ilgililerin bildirimleri ya da mevcut belgeler esas alınır.
(2) Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır. Ayrıca başkaca adres araştırması yapılmaz. 79 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre renkli bastırılan tebligat zarfında, adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olduğu belirtilerek bu adrese tebligat yapılacağına dair meşruhata yer verilir.”
7.2. “Muhatabın adreste bulunmaması, ölmesi veya adresinden sürekli olarak ayrılması halinde yapılacak işlem” başlıklı 30 uncu maddesinde, “ (1) Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine meşruhat verilerek çıkarılan tebligatlar hariç olmak üzere, muhatap veya muhatap adına tebliğ yapılabilecek olanlardan hiçbiri gösterilen adreste sürekli olarak bulunmazsa, tebliğ memurunun, adreste bulunmama sebebini bilmesi muhtemel komşu, yönetici, kapıcı, muhtar, ihtiyar heyeti veya meclisi üyeleri, kolluk amir ve memurlarından araştırarak beyanlarını tebliğ mazbatasına yazıp imzalatması, imzadan çekinmeleri halinde bu durumu yazarak imzalaması gerekir.
(2) Muhatap ölmüşse veya gösterilen adresten sürekli olarak ayrılmış ve yeni adresi de tebliğ memurunca tespit edilememişse tebligat evrakı, tebligatı çıkaran mercie geri gönderilir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar. b) 5018 sayılı Kanunda tanımlanan mahallî idareler. c) Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları. ç) Kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri. d)
Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar. e) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları. f) Kanunla kurulanlar da dâhil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri.
g) Noterler. ğ) Baro levhasına yazılı avukatlar. h) Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler. ı) İdareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini veya sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıkları; adli ve idari yargı mercileri, icra müdürlükleri veya hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili olan kişilerin bağlı bulunduğu birim. (2) Birinci fıkra kapsamı dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir. Bu durumda bu kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur.”
8.3.“Elektronik tebligat adresinin oluşturulması ve teslimi” başlıklı 8 inci maddesinde “(1) PTT, başvurunun yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde elektronik tebligat adresini, gerçek kişiler için kimlik bilgilerini, tüzel kişiler için ise tabi oldukları sistem bilgilerini esas almak suretiyle tek ve benzersiz olacak şekilde oluşturur ve UETS’ye kaydeder.”
8.4.“Tebligatın elektronik yolla yapılamaması” başlıklı 16 ncı maddesinde “(1) Elektronik yolla tebligatın, zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde Tebligat Kanununda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır.”
8.5. “PTT’nin yükümlülükleri” başlıklı 20 nci maddesinde, “(1) PTT’nin elektronik tebligat işlemlerinin
yürütülmesindeki yükümlülükleri şunlardır:
a) UETS’yi kurmak, işletmek, sistemin güvenliğini ve sistemde kayıtlı verilerin muhafazasını sağlayacak her türlü tedbiri almak.
b) Elektronik tebligata ilişkin Tebligat Kanunu hükümlerine ve bu Yönetmeliğe uygun olarak tebligat çıkarmaya yetkili makam ve merci tarafından iletilen elektronik tebligatı, UETS vasıtasıyla muhataba ulaştırmak.
c) Elektronik tebligat mesajını, bu Yönetmelikte belirlenen çerçevede erişime hazır halde bulundurmak.”
8.6. Bilgi, belge gönderme usulü ve zorunluluğu başlıklı 20 nci maddesinde, “(1) PTT, elektronik tebligat sisteminin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi için gerekli bilgi ve belgeleri, ilgili kamu veya özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilerden ister. İlgililer, talep edilen bilgi ve belgeleri en geç bir ay içinde PTT’ye göndermek zorundadır.”
8.7. Adres rehberi başlıklı 24 üncü maddesinde, “(1) PTT, elektronik tebligat adreslerine ilişkin bilgileri içerir güncel bir adres rehberi oluşturur ve bu rehberi tebligat çıkarmaya yetkili makam ve mercilerin kullanımına sunar.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
araştırmayı mutlaka yapmasına ve belgelemesine bağlıdır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/764 E., 2018/1365 sayılı 25.09.2018 tarihli Kararı)
15. Somut olayda tebligatın
Şirketine çıkarıldığı, belirtilen adreste nizamiye kapısındaki danışma görevlisinden adresin teyit edildiği, adreste firmanın tabelası bulunduğu ve içeride eşyaların olduğu ancak dağıtım saatlerinde sürekli olarak kapalı olmasından dolayı muhatap kapısına haber kağıdı yapıştırılıp muhtara tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Kurumumuza belge olarak gönderilmiş olan teslim belgesi, haber kağıdı ve otomasyon görüntüsü incelenmiş, ilk teslim belgesinin 26.08.2020 tarihli olduğu, adreste kimsenin bulunmaması sebebiyle danışmada görevli .’ya sorulduğu ve muhatabın çarşıya gitmiş olması sebebiyle adreste bulunmadığı hususunun şerh edildiği, tebliğ imkansızlığı sebebiyle tebliğ evrakının Ziya Gökalp
Mahallesi Muhtarlığına nolu haber kağıdının teslim edildiği, aynı işlemlerin 23.09.2020 ve
30.10.2020 tarihlerinde de gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
16. Somut olayda tebligatın, tebliğ yapılacak şahsın bilinen en son adresinde yapılacağı, bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, bu kez muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresine tebligat yapılacağına dair Tebligat
Kanunu’nun “Bilinen adreste tebligat” başlıklı 10 uncu maddesi hükmüne uygun bir şekilde işlem tesis edilmediği tespit edilmiştir.
17. Nitekim Yargıtay bir kararında; “7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 10. ve 21. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; tebligatın öncelikle muhatabın bilinen adresine tebliğe çıkarılacağı, tebligat yapılamaması halinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi tespit edilerek bu adrese, “mernis kaydını içermeyen” normal tebligat çıkarılacağı, eğer muhatap adreste oturmakla birlikte, adresten geçici olarak ayrılmış ise; Tebligat Kanunu’nun 21/1. maddesi koşullarına uygun şekilde tebligat yapılacağı, muhatabın adreste oturmadığı tespit edilerek tebligatın iade edilmesi halinde, adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olduğuna dair kayıt (mernis kaydı) düşülerek yeniden tebligat çıkarılacağı ve Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesi uyarınca tebligat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Dosya kapsamından, yukarıda bahsedilen tebligat aşamaları izlenmeden; mernis adresi bilinen en son adresi olarak kabul edilip önce mernis şerhsiz tebligat çıkarılmadan dava dilekçesinin ve 15/01/2016 tarihli duruşma gününü bildirir tebligatın davalı … mirasçılarından …, …, …, …’nin doğrudan Mernis adresine mernis şerhli olarak Tebligat Kanunu’nun 21/2 maddesi uyarınca muhtara tebliğ edildiği; yargılama sırasında adı geçenlere yapılan tebligatların usulsüz olduğu anlaşılmaktadır.” hususlarını vurgulayarak, usulüne uygun tebligatın ne şekilde yapılacağına dair ayrıntılı bir karar vermiştir (Yargıtay 4. HD., 2018/2009 Esas, 2020/23 Karar, 14.01.2020 tarihli kararı). Kararda bahsi geçen hususları birçok kararında da vurgulamıştır. (Y. 4. HD., 2020/757 E., 2020/3559 K., 21.10.2020 tarihli kararı; Y. 4. HD., 2016/8291
E., 2018/6129 K., 11.10.2018 tarihli kararı)
18.Tebligat Kanunu’nun 1 inci maddesinde “Kazai merciler, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali
Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idareler, (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumlar, (IV) sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumları ile vakıf yükseköğretim kurumları, il özel idareleri, belediyeler, köy hükmi şahsiyetleri, barolar ve noterler tarafından yapılacak elektronik ortam da dahil tüm tebligat, bu Kanun hükümlerine göre Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü veya memur vasıtasıyla yapılır” denilmek suretiyle, elektronik ortam dâhil her türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetlerin PTT tarafından yürütüleceği hükme bağlanmıştır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
19. Hukukumuzda PTT’nin tebligat işlemlerindeki yetkisi tekel niteliğinde olup bir kamu hizmeti olarak yürütülmektedir. Hukuki işlemlerin sonuç doğurmasında, adli ve idari işlemlerin yürütülmesinde tebligat işlemleri kilit rol oynayan sıkı şekil kurallarına başlanmış usuli işlemler olmakla, hak arama hürriyetinin, hukuk güvenliği ilkesinin ve usul ekonomisi ilkesinin önemli bir ayağını oluşturmaktadır. Bu işlemlerde meydana gelebilecek eksiklikler hukuksal işlemlerde gecikmelere yol açarak toplum vicdanını yaralar. Bu nedenle özellikle tebligat işlemlerinde Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından bu önemli görevin yerine getirilmesinde hizmet eden personele gerekli bilgilendirmelerin yapılması ve yaşanan aksaklıklarda ilgili personelin sorumlu tutulması suretiyle yaşanacak aksaklıkların önüne geçilmesinin sağlanması öncelik verilmesi gereken bir husus olmaktadır.
20. Öte yandan, hukukumuzda ilk defa 11.01.2011 tarihinde 6099 sayılı Tebligat Kanunu ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 7/a hükmü ile elektronik tebligat müessesi getirilmiştir. 19.01.2013 tarihli Resmi Gazete’de Elektronik Tebligat Yönetmeliği yayımlanmış, daha sonra, 28.02.2018 tarihli 7101 sayılı Kanunla Tebligat Kanunu değiştirilerek elektronik yolla tebligat yapılması gereken zorunlu muhatapların kapsamı genişletilmiştir. 2013 tarihli Elektronik
Tebligat Yönetmeliği yürürlükten kaldırılarak 06.12.2018 tarihli Resmi Gazete’de yeni Elektronik Tebligat
Yönetmeliği yayımlanmış ve 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
21. 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 7101 sayılı Kanunun 48 inci maddesi ile değişik Elektronik Tebligat başlıklı 7/a maddesi uyarınca aşağıda sayılan gerçek ve tüzel kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunlu tutulmuştur: Bunlar, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar; 5018 sayılı Kanunda tanımlanan mahalli idareler; Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları; kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, kanunla kurulanlar da dahil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri; noterler; baro levhasına yazılı avukatlar; sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler; idareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini veya sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıkları; adli ve idari yargı mercileri, icra müdürlükleri veya hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili olan kişilerin bağlı bulunduğu birimlerdir. Bunlar arasında, tüm özel hukuk tüzel kişileri sayılmakla, ticaret şirketleri de bu kapsama alınmış olmaktadır.
22. Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin yürürlük tarihi 01.01.2019 olarak belirtilmiştir. Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca, 5 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında kalanlar için başvuru, zorunluluğun başladığı tarihten itibaren bir ay içinde ilgili kurum, kuruluş veya birlik tarafından PTT’ye yapılır.
8 inci maddede ise PTT’nin, başvurunun yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde elektronik tebligat
adresini, gerçek kişiler için kimlik bilgilerini, tüzel kişiler için ise tabi oldukları sistem bilgilerini esas almak suretiyle tek ve benzersiz olacak şekilde oluşturacağı ve UETS’ye kaydedeceği öngörülmüştür.
23. “Tebligatın elektronik yolla yapılamaması” başlıklı 16 ncı maddede ise, elektronik yolla tebligatın, zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde Tebligat Kanununda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılacağı belirtilerek, 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 7/a maddesinde sayılan gerçek ve tüzel kişiler açısından elektronik tebligat yapılması esas ve zorunlu tebligat usulü olup, diğer tebligat usulleri istisnai ve ancak elektronik tebligatın uygulanamaması durumlarında söz konusu olmaktadır.
24. Yönetmeliğin PTT’nin yükümlülükleri başlıklı 20 nci maddesinde, PTT’nin elektronik tebligat işlemlerinin yürütülmesindeki yükümlülükleri arasında; UETS’yi kurmak, işletmek, sistemin güvenliğini ve sistemde kayıtlı verilerin muhafazasını sağlayacak her türlü tedbiri almak, elektronik tebligat sistemi
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
hakkında kamuoyunu bilgilendirmek, elektronik tebligat hizmetini etkileşimli ve kullanıcı dostu bir ortamda kullanıcıya sunmak sayılmıştır.
25. Bilgi, belge gönderme usulü ve zorunluluğu başlıklı 22 nci maddede; PTT’nin, elektronik tebligat sisteminin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi için gerekli bilgi ve belgeleri, ilgili kamu veya özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilerden isteyeceği, ilgililerin, talep edilen bilgi ve belgeleri en geç bir ay içinde PTT’ye göndermek zorunda olduğu, hükmüne yer verilmiştir.
26. Adres rehberi başlıklı 24 üncü maddede “(1) PTT, elektronik tebligat adreslerine ilişkin bilgileri içerir güncel bir adres rehberi oluşturur ve bu rehberi tebligat çıkarmaya yetkili makam ve mercilerin kullanımına sunar. (2) Elektronik tebligat adres rehberine ilişkin usul ve esaslar, Bakanlığın uygun görüşü alınmak suretiyle PTT tarafından belirlenir” denilmektedir.
27. Elektronik Tebligat Yönetmeliğinin yukarıda zikredilen maddelerinde elektronik tebligat sisteminin kurulması ve sistemin yaygın kullanımının sağlanması, özellikle Tebligat Kanunu’nun 7/a maddesinde belirtilen, tebligatın elektronik yolla yapılması zorunlu tutulan gerçek ve tüzel kişiler bakımından klasik tebligat usullerinin sıkı şekil şartlarına tabi olması nedeniyle doğabilecek sıkıntıların önüne geçilmesi ve 2019 yılından itibaren tüm dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 salgını nedeniyle hem virüsün yayılmasının engellenmesi, hem hukuki işlem güvenliğinin ve etkinliğinin sağlanmasında anahtar rol üstlenecektir. Bu nedenle Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin 01.01.2019 yürürlük tarihli olduğu, aradan iki buçuk yıla yakın bir süre geçtiği de göz önüne alınarak, özellikle özel hukuk tüzel kişilerinin sisteme katılımının sağlanması için, ilgili kamu kurumlarıyla- ticaret şirketleri için Ticaret Bakanlığı, dernek ve vakıflar için İçişleri Bakanlığı – işbirliği yapılmak suretiyle tebligatın elektronik yolla yapılacağı kanunen zorunlu tutulan muhatapların sisteme ivedilikle dahil edilmesi için gerekli tedbirlerin alınması gerektiği açıktır.
28. 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 7/a maddesinde muhatabın elektronik tebligatı tebellüğ etmiş sayılacağı tarihe ilişkin özel bir düzenleme yer almaktadır. Bu düzenlemeye göre “Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Bunun sonucu olarak elektronik tebligatta tebellüğ tarihi elektronik tebligatın muhatabın elektronik posta hesabına ulaştığı veya okunduğu tarih olmayıp, tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonu olmaktadır. Böylelikle, muhatabın kayıtlı elektronik posta hesabını kontrol etmemek suretiyle tebliğin sonuçlarını geciktirmesi ihtimali söz konusu olmayacaktır.( Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2019/623 Esas, 2020/9 nolu 14.01.2020 tarihli kararı)
29. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve konuyla ilgili gönderdiği belgeler, ilgili mevzuat hükümlerinin incelenmesi ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; şikayet konusu tebligatların usule aykırı olarak yapılmış olduğu, tebligat işleminde yapılan hataların tekrarlandığı, ayrıca 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 7/a maddesinde tebligatın elektronik yolla yapılması zorunlu tutulan muhataplar açısından 01.01.2019 yürürlük tarihli Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin uygulanmasında gecikme yaşandığı anlaşılmakta; ilgili idare tarafından yapılan işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 30. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, ‘makul sürede karar verme’, ilkesine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
31. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Tebligat işlemlerinin 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik hükümlerinde belirlenen usule uygun bir şekilde yerine getirilememiş olması nedeniyle tebligat masraflarının başvurana iade edilmesi,
7201 sayılı Tebligat Kanunu’nda tebligat işlemlerinin elektronik yolla yapılması zorunlu tutulan gerçek ve
tüzel kişilerin sisteme intibakının gerçekleştirilmesi,
Tebligat işlemlerinde öngörülen sıkı şekil şartlarının usulüne uygun olarak yerine getirilmesi amacıyla tebligat işlemlerini gerçekleştiren personele yönelik gerekli bilgilendirmelerin yapılması
hususlarında POSTA ve TELGRAF TEŞKİLATI (PTT) A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, POSTA ve
TELGRAF TEŞKİLATI (PTT) A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve POSTA ve TELGRAF TEŞKİLATI (PTT) A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr