Usulsüzlük cezası, vergi kanunlarının şekle ve usule ilişkin hükümlerine uyulmaması halinde uygulanan idari yaptırımdır. Vergi kaybı doğması şart değildir.
Birinci ve ikinci derece
VUK, usulsüzlük fiillerini ağırlıklarına göre sınıflandırır. Mükellef grubu ve fiil türü uygulanacak tutarı etkiler.
Vergi ziyaından farkı
Usulsüzlük, şekli ödev ihlaline dayanır; vergi ziyaı ise verginin eksik veya geç tahakkukuna ilişkindir. Aynı olayda iki kurumun birlikte uygulanması birleşme hükümlerine göre değerlendirilir.
Yıllık tutarlar
Usulsüzlük cezası tutarları yıllık olarak değişebilir. Geçmiş tarihli fiile güncel yıl tutarı uygulanmamalıdır.
Tespit
Ceza için fiilin hangi usul hükmünü ihlal ettiği somut olarak gösterilmelidir.
İndirim
VUK m.376 şartları varsa cezada indirim talep edilebilir.
Zamanaşımı
Usulsüzlük cezalarında ceza kesme zamanaşımı fiilin türüne göre ayrıca hesaplanır.
Uygulamada kontrol listesi
- Fiilin işlendiği tarih ve ilgili ceza hükmü belirlendi mi?
- Vergi aslı ile ceza birbirinden ayrıldı mı?
- Ceza muhatabı doğru kişi mi?
- İndirim, pişmanlık veya izaha davet şartları var mı?
- Zamanaşımı ve tebligat kontrol edildi mi?
Kritik not
Genel usulsüzlük ile özel usulsüzlük birbirinden ayrılmalıdır; aynı fiilin hangi ceza maddesine girdiği açıkça belirlenmelidir.