|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuruya konu dava dosyasına ait bilgilerin kişisel veri niteliği taşıdığı ve bu bilgilerin UYAP sistemine kaydedilmesinin kişisel verilerin işlenmesi kapsamında olduğu belirtilmiştir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na göre, kişisel verilerin ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemeyeceği, ancak kanunlarda açıkça öngörülen durumlarda bu rızanın aranmaksızın işlenebileceği ifade edilmiştir. UYAP sisteminin kullanımı ve veri kaydı süreçlerinin mevzuata uygun olduğu vurgulanmıştır.
Kararda, başvurunun reddine ilişkin gerekçeler arasında, kişisel verilerin korunmasına dair temel ilkelere aykırı bir işlem yapılmadığı, verilerin işlendiği amaçla bağlantılı ve sınırlı olduğu, ayrıca yalnızca yargılamanın tarafları ile mahkeme yetkililerinin bu bilgilere erişebildiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, idarenin işleminin hukuka uygun olduğu ve başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, kişisel veri güvenliğinin sağlanması açısından önemli bir hukuki değerlendirme sunmaktadır. |
Yargıtay’dan dönüp dönmediği gibi) görebildiklerini, ancak kişisel veri güvenliği açısından evrak içeriklerini görüntüleyemediklerini, dosyanın tarafı olmayan kişilerin ise bu bilgilere e-devlet üzerinden ulaşamadıklarını, dava dosyalarının sonuçlanıp kesinleşmesi durumunda dosya durumunun “Kapalı” hale geldiğini, kapalı hale gelen dosyaların ise e-devlet üzerinden e-şifre ile girişlerde gösterilmediğini, yargılaması devam eden veyahut açık olarak görünen dava dosyalarının e-devlet üzerinden görüntülenmesini istemeyen vatandaşların e-devlet şifresi ile UYAP Vatandaş
Portal Bilgi Sistemi’ne giriş yapabildiğini ve “Dosyalarım” menüsü altında bulunan “Dosya
Gizleme” ile mevcut dosyaların e-devlet üzerinden görülmesini de engelleme imkânına sahip olduğunu, Kapalı hale gelen dosyaların, ilgili birimin hâkimi tarafından “Gizlilik” veya “Yetkilendirme” 3.
yapılmamış ise, zabıt kâtibi, yazı işleri müdürü ve hâkim rollerine sahip kullanıcılar tarafından görüntülenebildiğini, ayrıca başka bir birim (yargı birimi) dosya isteme yazısı yazmış ve dosyası istenen hâkim tarafından uygun görülmüş ise dosyaya erişimin, dosyayı isteyen birime açıldığını, E-Devlet üzerinden ilgili dosyanın tarafları sadece dosya kapak bilgilerini (dava konusunu, dosyanın durumunu, taraflarım, davanın aşamasını, duruşma gününü) görebildiklerini, dosyanın tarafı olmayan kişilerin bu bilgilere e-devlet üzerinden ulaşamadığını, E-Devlet üzerinden e-şifre ile girişlerde kişisel veri güvenliği açısından evrak içeriklerinin görüntülenmesine izin verilmediğini, elektronik veya mobil imza sahibi vatandaşların ise sisteme giriş yaparak (tarafı olduğu dava/icra dosyalarına ilişkin) evrak içeriklerini görüntüleyebildiklerini, 4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Elektronik İşlemler başlıklı 445 inci maddesinde ve ‘Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı
İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik’te UYAP Bilişim Sistemi’nin kullanılmasına ilişkin düzenlemelerin yer aldığını,
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun kişisel veri, özel nitelikli kişisel veri ve veri
5.
sorumlusu kavramlarını ayrıntılı hüküm altına aldığını, söz konusu hükümler incelendiğinde, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü (kanun, yönetmelik gereği) yerine getirmesi gerektiğinin açıkça belirtildiğini, Dava bilgilerine e-devlet üzerinden, UYAP SMS Bilgi Sistemi üzerinden veyahut UYAP 6.
Vatandaş Portal Bilgi Sistemi üzerinden erişebilen kişilerin davanın tarafı olan ve elektronik imza, mobil imza veya kendisine e-devlet şifresi verilen kişiler olduğunu, davanın tarafı olmayan 3.şahısların bu bilgilere, verilen hizmetler üzerinden ulaşabilmesi mümkün olmadığını, yasa hükümleri doğrultusunda gerekli tedbirlerin alındığını ve uygulandığını, Başvurucunun kimlik numarası üzerinden yapılan incelemelerde; Ankara 11. Sulh Hukuk 7.
Mahkemesinin esas ve karar sayılı mirasçılık belgesi istemi dosyasının ve
Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesinin esas sayılı mirasçılık belgesi istemi dosyasının
UYAP’ta kapalı olduğu ve e-devlet sisteminde gösterilmediklerini, Ankara 5. Aile Mahkemesinin esas sayılı boşanma dosyasının ise açık olduğunu ve e-devlet sisteminde gösterildiğini, ayrıca başvurucunun, ilgi yazıda söz konusu edilen Erzincan Sulh Hukuk Mahkemesinin esas sayılı mirasçılık belgesi istemi dosyasının tarafı olmadığını, bu dosyanın tarafının başka bir TC kimlik numaralı olduğu tespit edildiğini, bu nedenle Erzincan’daki dosyanın başvuru sahibi tarafından görüntülenmesinin mümkün olmadığını,
2 / 614. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Elektronik işlemler başlıklı 445 inci
maddesi : “ Dava ve diğer yargılama işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirildiği hâllerde
UYAP kullanılarak veriler kaydedilir ve saklanır .
Mahkemelerde görülmekte olan dava, çekişmesiz yargı, geçici hukuki koruma ve diğer tüm işlemlerde UYAP’ın kullanılmasına dair usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir .”
Bölge Adliye Ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve 15.
Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin UYAP’ın kullanılması başlıklı 5
inci maddesi :
“ İş süreçlerindeki her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri ile uyum ve işbirliği sağlanmış dış birimlerle yapılacak her türlü işlemlerin UYAP ortamında gerçekleştirilir .
UYAP kullanıcılarının bilgileri UYAP ortamına girmekle yükümlüdür .”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
Başvuruya konu dava dosyasına ait bilgilerin kişisel veri kapsamında kaldığı, Kanunda açıkça 16.
öngörüldüğü için ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin işlenmesinin mümkün olduğu, ilgili idarenin işleminin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği, somut olayda kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel ilkelere aykırı bir işlem yapılmadığı, işlendiği amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olduğu, veri sorumlusu ile ilgili kişinin menfaat dengesinin gözetildiği, UYAP sisteminde yer alan bilgilere, sadece yargılamanın tarafları ile yargılamayı gerçekleştiren mahkeme yetkililerinin ulaşabildiği, bu durumun hizmet gereksinimlerinden kaynaklandığı ve mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından başvuranın talebinin reddine ilişkin öneride bulunmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
A .
17. Başvuran, Ankara 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin sayılı dava dosyasının sonuçlandıktan sonra UYAP üzerinde görüntülendiğini belirterek dosyasının sistemden tamamen kaldırılmasını talep etmektedir .
18. Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı kapalı hale gelen dosyaların e-devlet üzerinden e-şifre ile girişlerde gösterilmediğini, yargılaması devam eden veyahut açık olarak görünen dava dosyalarının e-devlet üzerinden görüntülenmesini istemeyen vatandaşların e-devlet şifresi ile UYAP Vatandaş Portal Bilgi Sistemi’ne giriş yapabildiğini ve “Dosyalarım” menüsü altında bulunan “Dosya Gizleme” ile mevcut dosyaların e-devlet üzerinden görülmesini de engelleme imkânına sahip olduğunu, yargılama bilgilerinin UYAP sistemine kaydının zorunlu olduğunu ve mevzuata uygun olarak kaydedilen bilgilerin UYAP kaydından silinmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir .
19. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu , Kişisel veriyi , kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi , kişisel verilerin işlenmesini , kişisel verilerin tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hale getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde
4 / 6gerçekleştirilen her türlü işlem, olarak tanımlamıştır .
20. Başvuruya konu dava dosyasına ait bilgilerin kişisel veri, yargılamaya ait bilgilerin UYAP sistemine kaydedilmesinin ise kişisel verilerin işlenmesi kapsamında kaldığı açıktır . 11 inci paragrafta yer verilen mevzuat hükmüne göre kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemeyecektir . Yine aynı hükümde bu durumun istisnaları sayılmıştır . Kanunlarda açıkça öngörülmesi durumunun varlığı hâlinde, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin işlenmesi mümkündür .
21. Bu durum Kanun gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir . “Fıkranın (a) bendine göre (Kanunlarda açıkça öngörülmesi) ilgili kişinin açık rızası olmasa dahi kanunlarda açıkça öngörülen hallerde kişisel veri işlenebilecektir . Örneğin, kolluk tarafından bir suç soruşturması sebebiyle, 2559 sayılı
Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 5 inci maddesi uyarınca şüphelilerin parmak izlerinin alınması;
5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca Adalet Bakanlığının kişilerin ceza mahkûmiyetlerine ilişkin
verilerini işlemesi gibi .” 22. 14 üncü paragrafta yer verilen kanun hükmü uyarınca dava ve diğer yargılama işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirildiği hâllerde UYAP kullanılarak veriler kaydedilecek ve saklanacaktır . 15 inci paragrafta yer verilen uygulama yönetmeliğine göre de iş süreçlerindeki her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri ile uyum ve işbirliği sağlanmış dış birimlerle yapılacak her türlü işlemler UYAP ortamında gerçekleştirilecektir . Ayrıca UYAP kullanıcılarının, bilgileri
UYAP ortamına girmekle yükümlüdür .
Yapılan değerlendirme neticesinde , başvuruya konu dava dosyasına ait bilgilerin özel nitelikli 23.
kişisel veri olmadığı, kişisel veri kapsamında kaldığı, Kanunda açıkça öngörüldüğü için ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin işlenmesinin mümkün olduğu, ilgili idarenin işleminin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği, somut olayda kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel ilkelere aykırı bir işlem yapılmadığı, işlendiği amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olduğu, veri sorumlusu ile ilgili kişinin menfaat dengesinin gözetildiği, UYAP sisteminde yer alan bilgilere, sadece yargılamanın tarafları ile yargılamayı gerçekleştiren mahkeme yetkililerinin ulaşabildiği, bu durumun hizmet gereksinimlerinden kaynaklandığı ve yukarıda açıklandığı üzere mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
5 / 6VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi