Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Muhasebe mezunlarının uzlaştırmacı siciline kayıt için mezuniyet şartlarını karşılayıp karşılamadığı (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 21216-21216 |sayi|95802452-101.07.05.99-E.95802452-101.07.05.99-E.

BAŞVURU NO : 2018/814 2018/ 814

KARAR TARİHİ : 17/12/2018 |tarih|

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –

BAŞVURUYA KONU İDARE : Adalet Bakanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Uzlaştırmacı sınavına girebilme talebi hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 24/01/2018 24.1.2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle :

1.1. Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Muhasebe bölümü mezunu olduğunu; 1.2. Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığının sayılı yazısında, “Uygulamalı Bilimler Yüksekokulları bünyesinde yer alan Muhasebe bölümü mezunlarının da iktisadi ve idari bilimler fakültesi mezunları gibi kamu ve özel sektördeki iş başvuruları ve sınavlara girmelerinin uygun olduğuna karar verilmiştir .” ifadesine yer verildiğini; 1.3. YÖK’ün denklik anlamını ihtiva eden söz konusu yazısını da sunarak uzlaştırmacı sınavına başvuruda bulunduğunu ancak Uzlaştırmacı Yönetmeliği’nin 48’inci maddesinin 3 (ç) bendi gereğince başvurusunun reddedildiğini; Belirtilmiş, 1.4. Söz konuyu maddeye “yetkili makamlarca denklik veya eşdeğerlik belgesi verilenler dâhil” ibaresinin eklenmesi gerektiğini ifade ederek mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .

1 / 5II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Adalet Bakanlığının 13/ 03/ 2018 tarihli yazısında özetle :

2.1. Kişilerin, ilgili mevzuatta zikredilen “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı içerisinde değerlendirilebilmesi için, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nde sayma yoluyla belirlenen alanlardan mezun olması ön şartını ve hukuk ya da hukuk bilgisini programlarında yeterince görmüş olması koşulunu bir arada taşıması gerektiği; 2.2. Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 48’inci maddesi uyarınca, Uygulamalı

Bilimler Yüksekokulu Muhasebe bölümü mezunlarının, “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı içerisinde yer almadığı ve bu nedenle uzlaştırmacı olarak görevlendirilemedikleri; İfade edilmiştir .

3. YÖK Başkanlığının 03/ 04/ 2018 tarihli yazısında özetle :

3.1. 05/ 12/ 2012 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında alınan, Uygulamalı Bilimler

Yüksekokulu bünyesinde yer alan “Muhasebe” Bölümü mezunlarının da İktisadi ve İdari Bilimler

Fakültesi mezunları gibi kamu ve özel sektördeki iş başvurulan ve sınavlara girmelerinin uygun olmadığına ilişkin kararın, 14/ 05/ 2013 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında yeniden incelendiği ve 2547 sayılı Kanun’un 2880 sayılı Kanun’la değişik 43-b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının görüşü de dikkate alınarak, Uygulamalı Bilimler

Yüksekokulu bünyesinde yer alan “Muhasebe” Bölümü mezunlarının da İktisadi ve İdari Bilimler

Fakültesi mezunları gibi kamu ve özel sektördeki iş başvuruları ve sınavlara girmelerinin uygun olduğuna karar verildiği; 3.2. Üniversiteler bünyesinde yer alan İşletme, İktisat, Maliye, Uluslararası İlişkiler programlarının da birbirleriyle eşdeğer sayılmadığı; personel alımı konusundaki ilanlarda kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaçları ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde personel kabulü yapıldığı; Belirtilmiştir .

4. YÖK Başkanlığının 08/ 11/ 2018 tarihli yazısında özetle :

4.1. 17.01.2018 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında, 2547 sayılı Kanun’un 2880 sayılı Kanun’la değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın görüşü de dikkate alınarak, Muhasebe lisans programının kamu kurum ve kuruluşlarının açmış olduğu sınavlarda İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunlarının başvurduğu yerlere başvuru yapabileceklerine ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunlarına tanınan haklardan yararlanabileceklerine ilişkin alınan kararlarda değişiklik yapılmasına gerek olmadığına; mezunların, kamu kurum ve kuruluşlarının açmış olduğu sınavlarda İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunlarının başvurduğu yerlere başvuru yapabileceklerine ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunlarına tanınan haklardan yararlanabileceklerine ve söz konusu program mezunlarını kurumların ihtiyaçları doğrultusunda kabul edebileceğine karar verildiği; Bilgisi verilmiştir .

2 / 5III. İLGİLİ MEVZUAT

5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma

hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları uyarınca :

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .

6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci

maddesinin birinci fıkrası uyarınca :

Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .

7. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Uzlaştırma” kenar başlıklı 253’üncü

maddesinin yirmi dördüncü ve yirmi beşinci fıkraları uyarınca :

( 24) Her Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde uzlaştırma bürosu kurulur ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı ile personel görevlendirilir . Uzlaştırmacılar, avukatların veya hukuk öğrenimi görmüş kişilerin yer aldığı, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen uzlaştırmacı listelerinden görevlendirilir . Uzlaştırmacı, hazırladığı raporu, tutanakları ve varsa yazılı anlaşmayı büroya gönderir . Uzlaştırma süreci sonunda soruşturma dosyaları, uzlaştırma bürosunda görevli

Cumhuriyet savcıları tarafından sonuçlandırılır .

( 25) Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Adalet

Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir .

8. Mülga, Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Uzlaştırmanın Uygulanmasına İlişkin

Yönetmelik’in 15’inci maddesinin birinci fıkrasının ilgili hükümleri uyarınca :

( 1) Hukuk öğrenimi görmüş uzlaştırmacıların görevlendirilmesinde aşağıdaki şartlar aranır :

a) Üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak, b) Hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmak, […].

9. Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma

şartları” başlıklı 48’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca :

( 3) Uzlaştırmacı siciline kaydedilebilmek için;

[…] ç) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olmak,

3 / 5[…]

gerekir .

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, Başvuranın uzlaştırmacı sınavına girme talebinin reddedilmesinin 30145 sayılı Yönetmelik kapsamında hukuka uygun olduğu ancak YÖK Başkanlığı’nın ‘Eşdeğerlik’ yazısı dikkate alınarak, bu hususta, Uygulamalı Bilimler

Yüksek Okulu “Muhasebe” bölümü mezunları yönünden yeniden değerlendirme yapılmasının uygun olduğu kanaatine varılarak, gerekli düzenlemelerin yapılmasına ilişkin Tavsiye Kararı verilmesi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. ( 1) numaralı paragrafta açıklandığı üzere Başvuran, YÖK Başkanlığının sayılı yazısında, “Uygulamalı Bilimler Yüksekokulları bünyesinde yer alan Muhasebe bölümü mezunlarının da iktisadi ve idari bilimler fakültesi mezunları gibi kamu ve özel sektördeki iş başvuruları ve sınavlara girmelerinin uygun olduğuna karar verilmiştir .” ifadesine yer verildiğini; bu bağlamda ilgili maddeye “yetkili makamlarca denklik veya eşdeğerlik belgesi verilenler dâhil” ibaresinin eklenmesi gerektiğini ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir .

12. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253’üncü maddesinde, uzlaştırmacıların, avukatların veya hukuk öğrenimi görmüş kişilerin yer aldığı, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen uzlaştırmacı listelerinden görevlendirileceği; ayrıca uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumluluklarının düzenlenmesi başta olmak üzere, uygulamaya dair hususlara ilişkin usul ve esasların Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır .

13. Bu bağlamda, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” başlıklı 48’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, uzlaştırmacı siciline kayıt olmanın şartları açıkça düzenlenmiştir . Söz konusu fıkranın (ç) bendinde, “Hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olmak,” şartı getirilerek, hukuk fakültesi mezunları dışındaki kişiler yönünden mezuniyet şartı aranan alanlar sayma yolu ile belirlenmiştir .

14. Başvuran, Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Muhasebe bölümü mezunudur . Her ne kadar

Yüksek Öğretim Kurulu tarafından alınan mezkûr karar ile söz konusu bölüm mezunlarının da

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunları gibi kamu ve özel sektördeki iş başvuruları ve sınavlara girmelerinin uygun olduğuna karar verilmiş olsa da Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma

Yönetmeliği’nin 48’inci maddesinde, hukuk fakültesi mezunları dışındaki kişiler yönünden mezuniyet şartı aranan alanlar tahdidi olarak belirlenmiş ve bu bağlamda, Muhasebe bölümüne söz konusu alanlar arasında yer verilmemiştir . Diğer yandan, İdarenin söz konusu belirlemeyi yaparken takdir yetkisini yasaların koyduğu sınırları aşarak, eşitliğe veya kamu yararı ve hizmet gereklerine

4 / 5aykırı olarak kullandığı yönünde bir tespitte de bulunulamamıştır .

15. Bu çerçevede Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Adalet Bakanlığınca yürütülen başvuru konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkeleri, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde sayılmış olup; İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanun’un “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir . Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu Başvurana, 18/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi