Uzaktan eğitimde yüz yüze sınav kararı sonrası kaydını sildiren öğrencinin harç iadesi talebi hukuken geçerli midir (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu Danıştay kararında, Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde uzaktan eğitim programına kayıtlı bir öğrencinin, sınavların yüz yüze yapılacağına dair değişiklik nedeniyle kaydını sildirme ve ödediği 5.000 TL harç ücretinin iadesini talep etmesi üzerine yaşanan hukuki uyuşmazlık incelenmiştir. Öğrenci, yüz yüze sınavların kendisine maddi ve manevi külfet oluşturduğunu belirterek harç iadesi istemiştir. Ancak, Yükseköğretim Kurulu tarafından alınan yüz yüze sınav kararı ve üniversitenin sunduğu çözüm önerileri doğrultusunda, öğrencinin kayıtlı olduğu programdan faydalandığı ve iade talebinin yasal dayanağının bulunmadığı ifade edilmiştir.

Danıştay, 27 Temmuz 2022 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın, kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencilerin harç ücretlerinin geri ödenmeyeceğini belirttiğini vurgulamıştır. Bu çerçevede, başvuranın harç iadesi talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Sakarya Üniversitesi Rektörlüğü’nün işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığına ve başvurunun reddine karar verilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/8511-S.23.13839

BAŞVURU NO : 2023/1154

KARAR TARİHİ : 11/07/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAKARYA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Harç iadesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 23/01/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Kurumumuza yaptığı tarihli başvuruda özetle; Sakarya Üniversitesi Eğitim

Bilimleri Enstitüsü Önleyici Rehberlik Hizmetleri Uzaktan Eğitim Tezsiz Yüksek Lisans programına ara sınavların uzaktan yapılacak olması sebebiyle başvurarak 09.09.2022 tarihinde kayıt olduğunu fakat daha sonra 30.09.2022 tarihinde üniversitenin yayınladığı karar ile tüm sınavların yüz yüze yapılacağının duyurulduğunu toplamda on iki dersin sınavlarının yüz yüze olmasının hem maddi hem de vakit olarak karşılamasının mümkün olmadığını bu değişikliğin kayıttan sonra duyurulması ile mağduriyeti oluştuğunu

03.10.2022 ve 04.10.2022 tarihinde bu durumu belirttiği dilekçelerine olumlu cevap verilmediğini en

azından maddi mağduriyetinin giderilmesi için ödediği 5000 TL’nin banka hesabına iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Sakarya Üniversitesi Rektörlüğü’ne 21/02/2023 tarihli ve sayılı yazılarımıza bilgi ve belge talep edilmiş olup gönderilen 02/03/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul Ve Esaslar’ın Ölçme Değerlendirme başlıklı 12.maddesinin 2.fıkrası “Ara sınavlar, dönem sonu sınavları ile bütünleme sınavlarının yüz yüze gözetimli olarak yapılması esastır.” hükmü 29.09.2022 tarihinde enstitümüz ve diğer enstitüler internet sitesinde yapılan duyuruda “2022-2023 Öğretim Yılı Güz Yarıyılında Enstitümüz Uzaktan Eğitim Tezsiz

Yüksek Lisans programlarında Ara sınavlar yüz yüze gözetimli olarak Sakarya Üniversitesi Esentepe

Kampüsünde yapılacaktır” ve devamında ara sınavların yapılacağı tarihler ile ilgili çalışma yapılmakta olup siz değerli öğrencilerimize 31 Ekim 2022 tarihine kadar Enstitümüz web sayfasından duyurulacaktır” ifadelerine yer verilerek ilan edilmiştir.

2.2. Enstitümüzde 29.09.2022 günü yapılan duyurunun devamında ise Üniversitemiz senatosunun

27.10.2022 tarihli ve no’lu kararında belirtildiği üzere uzaktan eğitim tezsiz yüksek lisans derslerinin

bir ders için yarıyıl içi ölçme faaliyetleri; ödev, proje/tasarım, performans görevi (uygulama, laboratuvar, atölye, seminer, arazi çalışması), port folyodan oluşur, şeklinde yapılacağı ilan edilmiş ve sınavlar yüz yüze yapılmamıştır.

2.3. Sınavların yüz yüze olması kararının YÖK’ün kararı olduğu ancak buna rağmen Üniversitemizce, öğrenciye çözüm önerileri sunulduğu ve Üniversitemiz Senatosunca “Sakarya Üniversitesi Lisansüstü

Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği Senato Esaslarının 25. maddesinin 1. Bendinde geçen “Lisansüstü programlarda her yarıyıl en az bir dönem içi değerlendirme, bir yarıyıl sonu final değerlendirmesi ve uygun görülmesi durumunda mazeret sınavı yapılır.” hükmüne istinaden lisansüstü uzaktan eğitim tezsiz yüksek lisans programlarında uygulanmak üzere bir dersin ölçme ve değerlendirmesinin “Bir ders için yarıyıl içi ölçme faaliyetleri; ödev, proje/tasarım, performans görevi (uygulama, laboratuvar, atölye, seminer, arazi çalışması), portfolyodan oluşur…” kararı alındığı bu nedenle öğrencinin üniversitemiz idaresince yapılan işlemlerden dolayı herhangi bir hak kaybına uğramadığı anlaşılmıştır.

2.4. ‘in iade talebi değerlendirildiğinde, 27 Temmuz 2022 tarih 31905 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Katkı Payları ve Öğrenim ücretlerinin tespitine dair Cumhurbaşkanlığı Kararının 2’nci

Maddesinin Birinci fıkrasında “Öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında kayıt olma veya kayıt yenileme sırasında ödenir. Süresi içerisinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ile mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz” hükmü gereğince başvuruda bulunan öğrencimizin kayıt işlemi yapıldığı ve öğrencilik haklarından yararlandığından ödemiş olduğu öğrenim ücretinin iadesi mümkün bulunmamaktadır.

hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi

Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanununun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”,

6.2. “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır.

Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır.

Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz…”, 7. 11/07/2020 tarihli ve 2755 Sayılı 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim kurumlarında

Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak alınacak Katkı Payları Öğrenim Ücretlerinin

Tespitine Dair Karar Cumhurbaşkanlığı Kararının “Kayıt sildirme halinde yapılacak işlemler” başlıklı 15 inci maddesinde; “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri ödenmez.”, 8. 27 Temmuz 2022 tarih 31905 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Katkı Payları ve Öğrenim ücretlerinin tespitine dair Cumhurbaşkanlığı Kararının 2’nci Maddesinin Birinci fıkrasında; “Öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında kayıt olma veya kayıt yenileme sırasında ödenir. Süresi içerisinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ile mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Önleyici Rehberlik Hizmetleri Uzaktan

Eğitim Tezsiz Yüksek Lisans programına yaptığı başvurusu kabul edildikten sonra eğitimin uzaktan değil yüz yüze yapılacağını öğrenmiş olması ve bu durumun kendisine maddi, manevi külfet oluşturacak olması nedeniyle kaydının silinerek harç iadesinin yapılmasını talep etmektedir.

11.Sakarya Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi, belge ve açıklamalardan; sınavların yüz yüze olması kararının YÖK tarafından alındığı, ancak buna rağmen Üniversitelerince, öğrenciye çözüm önerileri sunulduğu ve Üniversite Senatosunca “Sakarya Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği Senato Esasları” nın 25 inci maddesinin (1) nolu bendinde geçen “Lisansüstü programlarda her yarıyıl en az bir dönem içi değerlendirme, bir yarıyıl sonu final değerlendirmesi ve uygun görülmesi durumunda mazeret sınavı yapılır.” hükmüne istinaden lisansüstü uzaktan eğitim tezsiz yüksek lisans programlarında uygulanmak üzere bir dersin ölçme ve değerlendirmesinin “Bir ders için yarıyıl içi ölçme faaliyetleri; ödev, proje/tasarım, performans görevi (uygulama, laboratuvar, atölye, seminer, arazi çalışması), portfolyodan oluşur…” şeklinde karar alındığı, başvuranın ise sınavların yüz yüze yapılması yönünde karar alınması sebebiyle kayıt sildirme ve harç iade talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

12. 27 Temmuz 2022 tarih ve 31905 karar sayılı 2022-2023 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim

Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim

Ücretlerinin Tespitine Dair 26 Temmuz 2022 tarihli ve 5874 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın 15’inci

maddesinde ; “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.” şeklinde düzenleme getirildiği görülmektedir.

13. İlgili Yüksek Lisans Programından kaydını sildirmek isteyen başvuranın ödemiş olduğu 5.000,00 TL öğretim ücretinin iade edilmesi talebi değerlendirildiğinde, 27 Temmuz 2022 tarih 31905 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın

2 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem

başlarında kayıt olma veya kayıt yenileme sırasında ödenir. Süresi içerisinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ile mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz” şeklindeki düzenleme gereğince başvuran hakkında ilgili programa “öğrenci” olarak kayıt işlemi yapıldığı ve öğrenci statüsünü kazanan başvuranın öğrencilik haklarından yararlandığı değerlendirilmektedir.

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede, ilgili mevzuat hükümleri gereğince kendi istekleri ile kaydını sildiren öğrencilerin ödemiş oldukları katkı payı ve öğrenim ücretleri iade edilemeyeceğinden, Üniversitenin yapmış olduğu işlemde İdarenin herhangi bir kusuru bulunmadığı, dolayısıyla başvuranın ödemiş olduğu öğrenim ücretinin iade edilmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak

şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı, görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Sakarya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE; Kararın başvuran ile SAKARYA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi