|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın uzlaştırmacı eğitimi alabilme talebi, Adalet Bakanlığı tarafından reddedilmiştir. Başvurunun reddedilmesinin gerekçesi, başvuranın mezun olduğu Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi “Adalet” bölümü ve Karadeniz Teknik Üniversitesi yüksek lisans programının, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 48. maddesinde belirtilen “hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren” alanlar arasında yer almamasıdır. Yönetmelikte, uzlaştırmacı olabilmek için, hukuk fakültelerinden mezun olmanın veya hukuk bilgisine yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmanın şart olduğu vurgulanmıştır.
Başvuranın, iki yıllık ön lisans ve yüksek lisans programının yeterli olmadığına dair yapılan değerlendirme, hukuka uygun bulunmuştur. Bu bağlamda, başvuranın “hukuk öğrenimi görmüş kişi” tanımına girmediği ve dolayısıyla uzlaştırmacı olarak görevlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Danıştay, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu durum, uzlaştırmacı eğitimine kabul için gerekli şartların net bir şekilde belirlenmiş olmasının önemini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11298-S.17486
BAŞVURU NO : 2019/14664
KARAR TARİHİ : 11/11/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, uzlaştırmacı eğitimi alabilme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Sinop İl Milli Eğitim Müdürlüğünde … olarak görev yapmakta olduğunu, on yıldan fazla süredir çeşitli okullarda rehber öğretmen olarak görev yaptığını, yine on yıldan fazladır … olarak görev yaptığını, 1999 yılı Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Edebiyat
Fakültesi Psikoloji bölümü mezunu olup 2007 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim
Bilimleri Enstitüsü Eğitim Yönetimi, Denetimi, Teftişi ve Planlaması bölümünden yüksek lisans yaptığını, 15.08.2016 tarihinde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesinin iki yıl süreli Hukuk Bölümü, Adalet Programını bitirdiğini ve transkriptinde belirtildiği üzere 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun ve Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinin 48.
maddesinin (ç) bendinde sayılan ilgili dersleri aldığını, bu sebeplerle lisans mezunu olduğunu ve uzlaştırmacı eğitimi için gerekli dersleri almış bulunduğunu, uzlaştırmacı eğitimine kabul edilebilmesi için Adalet Bakanlığına başvuruda bulunduğunu, ancak talebinin reddedildiğini, ifade ederek gerekli eğitimleri alabilme koşullarını taşıdığına karar verilmesini ve uzlaştırmacı eğitimine başvurusunun kabul edilmesi için gereğinin yapılmasını Kurumumuzdan talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel
Müdürlüğü Alternatif Çözümler Daire Başkanlığından, 16/09/2019 tarih, … sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup Genel Müdürlüğün 02/10/2019 tarihli cevabi yazısında; 2.1. “Ön ödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve uzlaştırma gibi cezada alternatif usullerin etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak, görev alanıyla ilgili olarak uygulamayı takip etmek ve ortaya çıkan sorunların nedenlerini araştırarak çözüm önerilerini Bakanlığa sunmak, cezada alternatif usuller konusunda kamuoyunu bilgilendirici çalışmalar yapmak, ulusal veya uluslararası nitelikte bilimsel toplantılar düzenlemek, bu nitelikteki çalışmaları
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
teşvik etmek ve desteklemek, ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak, görev alanına giren istatistiklerin derlenmesi ve yayımı konusunda Bakanlığın ilgili birimleriyle iş birliği halinde çalışmak, ceza mevzuatı ile Bakanlığa verilen alternatif usullere ilişkin görevleri yerine getirmek üzere Genel Müdürlüğümüz bünyesinde 10/10/2016 tarihli Bakan Olur’uyla “Cezada
Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı” kurulmuştur.
2.2. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Ceza
İşleri Genel Müdürlüğü” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde; uzlaştırmacıların sicile kaydı, çalışma usul ve esasları, denetim ve performanslarına ilişkin iş ve işlemleri yürütmek, Genel Müdürlüğümüzün görevleri arasında sayılmıştır.
2.3. Öte yandan, 5271 sayılı Kanun’da uzlaştırmacıların; avukatlar veya hukuk öğrenimi görmüş kişiler arasından görevlendirileceği belirtilmiş, Yönetmeliğin “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” kenar başlıklı 48 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde ise; üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olan veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış olanların hukuk öğrenimi görmüş kişi kapsamında değerlendirildiği hüküm altına alınmıştır. Bu suretle kanunda açıklanmayan bu hususa Yönetmelikte yer verilerek uygulamada meydana gelebilecek tereddütlerin giderilmesi amaçlanmıştır.
2.4. Kanun koyucunun, açıkça hukuk fakültesi mezunlarının uzlaştırmacı olarak görevlendirilebileceği şeklinde düzenleme yapmamış olması sebebiyle “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı geniş bir biçimde yorumlanmıştır. Bununla birlikte bahse konu düzenlemede, hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden her ne kadar mezun olunacak bölümlere ilişkin genel belirleme yapılmış ise de şayet başvuran, belirtilen bölümlerden birisinden mezun olduğu halde, mezun olunan bölümün müfredatında hukuk ya da hukuk bilgisi programlarına yeterince yer verilmemiş ise kişinin yeterli hukuk bilgisine sahip bulunduğu mütalaa edilerek uzlaştırmacı olarak görevlendirilmesi kanun ve yönetmelik hükmünün amaçsal yorumuna göre mümkün olmamalıdır.
2.5. Özetle; kişinin “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı içerisinde değerlendirilebilmesi için, öncelikle Yönetmelikte belirlenen alanlardan mezun olması ön şartını, sonrasında ise hukuk ya da hukuk bilgisini programlarında yeterince görmüş olması koşulunu bir arada taşıması gerekmektedir.
2.6. Nitekim; 2018 Adalet Bakanlığı Uzlaştırmacı Sınavına ilişkin başvurunun reddi işleminin iptali istemi ile Bakanlığımız aleyhine açılan idarî bir davada Ankara 15. İdare Mahkemesinin 25/12/2018 tarihli ve 2018/779 Esas, 2018/2510 sayılı Kararı ile; ” … Olayda, davacının
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Sosyoloji bölümü mezunu olduğu, mezun olduğu
Sosyoloji bölümünün Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 48 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde sayma yoluyla belirtilen hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren alanlardan olmadığı dolayısıyla uzlaştırmacı sınavına başvuru hakkı taşımadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.7. Benzer bir olayda Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin 31/10/2018 tarihli ve 2018/934 Esas ve 2018/2192 sayılı Kararı ile de; ” … Bakılan davada davacının eğitim aldığı İstanbul Ticaret
Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi bölümü, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma
Yönetmeliği’nin 48. Maddesinin (ç) bendinde sayılan okullar arasında sayılmamış olup; her ne kadar davacı tarafından mezun olduğu Fakültenin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinin muadili olduğu, almış olduğu işletme hukukunun hukuk dersi sayılması gerektiği ileri sürülmüş ise de, yukarıda yer verilen mevzuatta ancak yeteri kadar hukuk bilgisine yer veren bölümler olarak “Siyasal Bilgiler, İdari Bilimler, İktisat ve Maliye alanları”nın sayıldığı, davacının mezun olduğu “Ticari Bilimler Bölümünün” ismine yer verilmediği görülmektedir.” gerekçeleri ile davaların reddine karar verilmiş olup, bahse konu kararlar yazımız ekinde gönderilmiştir.
2.8. … ‘ün 11 Mart 2018 tarihinde gerçekleştirilen 2018 Adalet Bakanlığı Uzlaştırmacı
Sınavına yönelik Bakanlığımıza yapılmış herhangi bir başvurusu olmadığı gibi, uzlaştırmacı siciline kayıt başvurusu da bulunmamaktadır. Adı geçenin 21/05/2019 tarihli dilekçesi ile
“Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji mezunu olduğunu, yüksek lisans yaptığını, aynı zamanda iki yıl süreli adalet ön lisans programını bitirdiğini, uzlaştırmacı eğitimine katılma şartlarını taşıdığını düşündüğünü, bu çerçevede evrakının incelenmesi” talebini hâvi müracaatı bulunmaktadır. Adı geçenin bahse konu başvurusuna yönelik olarak ilgiliye, Genel Müdürlüğümüzün 19/07/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ile; “5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanununun “Uzlaştırma” kenar başlıklı 253 üncü maddesinin yirmi dördüncü fıkrası uyarınca uzlaştırmacıların avukatlar veya hukuk öğrenimi görmüş kişiler arasından görevlendirildiği, 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinin, “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” kenar başlıklı 48 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde ise; üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olan veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olanların hukuk öğrenimi görmüş kişi kapsamında değerlendirildiği, buradan hareket ile uzlaştırmacı eğitimine hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden, hukuk fakültesi mezunlarının yanı sıra üniversitelerin; – Siyasal Bilgiler Fakültesi
– İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
– İktisat Fakültesi
– İşletme Fakültesi
Mezunlarından, müfredatında; – Anayasa Hukuku
– Ceza Hukuku (Genel Hükümler)
– Ceza Hukuku (Özel Hükümler)
– Ceza Muhakemesi Hukuku
– Hukuk Başlangıcı/Hukuka Giriş/Hukukun Temel Kavramları/Temel Hukuk
– Ticaret Hukuku
– İş Hukuku
– Borçlar Hukuku
Derslerinden en az ikisini görmüş olanların başvurabileceği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, “Fen Edebiyat Fakültesi
Psikoloji Bölümü”nün, yukarıda sayılan uzlaştırmacı eğitimine başvuru için aranan fakültelerden ve bölümlerden biri olmadığı, nitekim adalet yüksekokulu ön lisans programının
Yönetmelikte uzlaştırmacı olarak görevlendirilme şartı için yeterli düzeyde hukuk öğretimi verilen lisans düzeyinde eğitim programı olmadığı, diğer yandan yüksek lisans öğreniminin
Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinin 48 inci maddesi kapsamında değerlendirilmediği, bu itibarla uzlaştırmacı olarak görevlendirilebilmek için gerekli şartlara haiz olmadığınız,” şeklinde bilgi verilmiştir.
2.9. Görüldüğü üzere; Bakanlığımız Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevapta uzlaştırmacı eğitimine başvurabilmek için gerekli şartların neler olduğu belirtilmiştir. Adı geçen Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji mezunu olup, bir düzenleyici işlem olan Ceza
Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinde belirlenen alanlar içerisine “Fen Edebiyat
Fakültesi Psikoloji” bölümü mezunları dâhil edilmemiştir. Başka bir ifade ile fen edebiyat fakültesi psikoloji bölümü mezunları, Yönetmeliğin 48 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (ç)
bendinde yer alan; “…siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış olmak” şartını taşımamaktadırlar.
2.10. Bu bağlamda “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kapsamında değerlendirilememekte ve uzlaştırmacı olarak görevlendirilememektedirler. Yine, adalet yüksekokulu ön lisans programı
Yönetmelikte uzlaştırmacı olarak görevlendirilme şartı için yeterli düzeyde hukuk öğretimi verilen lisans düzeyinde eğitim programı değildir. Yüksek lisans öğrenimi de Yönetmeliğin 48 inci maddesi kapsamında değerlendirilmemekte olup, adı geçenin talebine ilişkin tüm belgeler yazımız ekinde gönderilmiştir.”
Bilgilerinin verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” 3.1. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74.
maddesinin 3. ve 4. fıkralarında; “(3) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. (4) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5.
maddesi; “(1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. (2) Ancak; a) Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, b) Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, c) Yargı yetkisinin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kullanılmasına ilişkin kararlar, ç) Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır.” şeklinde düzenlenmiştir.
5. 29/3/1984 tarihli ve 2992 sayılı Adalet Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünden Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’un 9.
maddesinde Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’nün görevleri arasında “ı) (Ek: 24/11/2016-6763/9 md.) Ceza muhakemesinde alternatif uyuşmazlık çözüm usullerinin geliştirilmesi ve etkin uygulanması amacıyla çalışmalar yapmak,” olduğu, 5.1. Aynı Kanunu’nun 9. maddesinde; birinci fıkranın (ı) bendindeki görevleri yerine getirmek amacıyla Genel Müdürlük bünyesinde Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı kurulacağı ve bu Başkanlığın görevleri sayılmıştır.
6. 26/07/2007 tarihli ve 26594 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza Muhakemesi
Kanununa Göre Uzlaştırmanın Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in (MÜLGA) “Hukuk öğrenimi görmüş uzlaştırmacıda aranan nitelikler ve görevlendirilme usulü” başlıklı 15.
maddesinde “(1) Hukuk öğrenimi görmüş uzlaştırmacıların görevlendirilmesinde aşağıdaki
şartlar aranır:
a) Üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak, b) Hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idarî bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmak, (…)
7. 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza Muhakemesinde
Uzlaştırma Yönetmeliği’nin “Uzlaştırmacı görevlendirilmesi” başlıklı 12. maddesinin 1.
fıkrasında “ (1) Uzlaştırma bürosuna gönderilen dosyanın uzlaştırmadan sorumlu Cumhuriyet savcısı tarafından incelenmesi sonucunda, gönderme kararına esas suçun uzlaştırma kapsamında kaldığının anlaşılması hâlinde uzlaştırmacı görevlendirmesi, Daire Başkanlığı tarafından belirlenen listeye göre ilgili Cumhuriyet savcısının onayıyla yapılır”; 7.1. Aynı Yönetmeliğin “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” başlıklı 48. maddesinde
“(1) Sicile kayıt başvurusu, Daire Başkanlığına elektronik ortamda başvurmak suretiyle yapılır.
(….)
(3) Uzlaştırmacı siciline kaydedilebilmek için; (…)
ç) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış olmak, (….)” 7.2. Aynı Yönetmeliğin “Uzlaştırmacı eğitimi” başlıklı 50. Maddesinde
“(1) Uzlaştırmacı olarak görevlendirilecek kişilerin görevlerine başlamadan önce eğitim almaları ve görev yaptıkları sürece eğitime tâbi tutulmaları sağlanır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
(2) Eğitim; alternatif uyuşmazlık çözümü, iletişim ve müzakere becerileri ile yöntemlerini geliştirmeyi; mağdur, suçtan zarar gören, şüpheli ya da sanık ile birlikte çalışmanın özel koşulları ve ceza adaleti sistemi hakkında bilgi sahibi olma hususlarında yeterlilik kazandırmayı amaçlar.
(3) Eğitimin konusu; görev yapacak kişilerin sahip olmaları gereken asgarî nitelikler, bilgi düzeyi ve kişisel yeteneklerinin geliştirilmesinden oluşur. Uzlaştırmacı olarak görevlendirilecek kişilere, Daire Başkanlığınca belirlenen konularda teorik ve uygulamalı eğitim verilir.
(4) Uzlaştırmacı olacak kişilere otuz altı saati teorik ve on iki saati uygulamalı olmak üzere en az kırk sekiz ders saati eğitim verilir. Günlük eğitim sekiz saatten fazla olamaz ve eğitim grupları en fazla otuz kişiden oluşur. Bu sayıdan daha fazla kişiden oluşan gruplar için Daire
Başkanlığından ayrıca izin alınır.
(5) Uygulamalı eğitim; adayların, bireysel ve gruplar hâlinde iletişim ve müzakere tekniklerini kullanma becerilerini geliştirmelerini sağlayacak örnek uyuşmazlık çözüm çalışmaları ile uygulama gözetimi faaliyetlerini içerir. Uzlaştırmacı eğitimi alan kişilerden örnek bir uyuşmazlık senaryosu ortaya koymaları, uzlaştırma yöntemini kullanarak sonuçlandırmaları ve eğitmenlerle birlikte grup değerlendirmeleri yapmaları beklenir.
(6) Uzlaştırmacılara, uzlaştırmacı eğitim izni verilen kuruluşlarca teorik ve uygulamalı, toplam sekiz ders saatinden az olmamak üzere iki yılda en az bir defa yenileme eğitimi verilir.
Uzlaştırmacılar iki yılda bir verilen bu eğitime katılmak zorundadırlar.
(7) Eğitime katılanların, belgeye dayalı ve eğitim kuruluşlarınca kabul edilen haklı bir mazeretleri olmadıkça uzlaştırmacı eğitimi süresince verilen ders ve çalışmalara katılımları zorunludur. Eğitim kuruluşlarınca, adayların derslere devam durumunu gösteren çizelge düzenlenir ve kabul edilebilir haklı bir mazereti bulunmaksızın derslerin 1/12’sine devam etmeyenlerin eğitim programıyla ilişiği kesilir.
(8) Eğitim kuruluşları, eğitimlerini başarı ile tamamlayan kişilere en geç bir ay içinde uzlaştırmacı eğitimini tamamladıklarına dair katılım belgesi verirler.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza Muhakemesinde
Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 4. maddesinde uzlaşma “Uzlaştırma kapsamına giren bir suç nedeniyle, şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin Kanun ve bu Yönetmelikteki usul ve esaslara uygun olarak anlaşmış olmaları” olarak tanımlanmıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
10. Uzlaştırma, Türkiye’de ilk kez 2005 yılında Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi
Kanununda yer almıştır. 26/07/2007 tarihli ve 26594 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Yönetmelik ile uzlaştırma ile ilgili düzenlemelerin ayrıntısına yer verilmiştir. Ceza İşleri Genel
Müdürlüğü bünyesinde 10/10/2016 tarihli Bakan Olur’uyla, Alternatif Çözümler Daire
Başkanlığı kurulmuş ve 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza
Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği ile uzlaştırmacılık kurumu, mülga Yönetmeliğe göre, daha kapsamlı düzenlenmiştir.
11. 26/07/2007 tarihli ve 26594 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Yönetmelik’in 15/1 maddesinde, hukuk öğrenimi görmüş uzlaştırmacıların, ağır ceza merkezi Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından belirlenen listeye kayıtlı olanlar arasından seçilecekleri düzenlenmişken, hem 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza
Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 12. maddesinde, hem de 2992 sayılı Adalet
Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünden Kararnamenin Değiştirilerek
Kabulü Hakkında Kanun’un 9. maddesine 24/11/2016 tarihinde eklenen ek fıkra ile
“Uzlaştırmacı siciline kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek, uzlaştırmacıların sicile kabulüne ve sicilden çıkarılmasına karar vermek, sicile kayıtlı uzlaştırmacıları, görev yapmak istedikleri Cumhuriyet başsavcılıklarına göre listelemek,” bendi eklenerek, uzlaştırmacılık kurumu Daire Başkanlığının bünyesinde sisteme oturtulmuştur.
12. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ‘Uzlaştırma’ başlıklı 253. maddesinin 24.
fıkrası, 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir. İlgili fıkrada, uzlaştırmacıların “avukatlar veya hukuk öğrenimi görmüş kişiler” arasından görevlendirileceği belirtilmiştir. 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik’te, ‘hukuk öğrenimi görmüş kişi’ geniş yorumlanmıştır. Hem 26/07/2007 tarihli ve 26594 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Yönetmelik, hem de 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı
Resmi Gazete yayımlanan Yönetmelik’te, uzlaştırmacı siciline kayıt olabilmenin şartları düzenlenmiş, hukuk fakültelerinden mezun olmayanlar bakımından “hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış olmak” maddesi her iki Yönetmelik’te de aynı şekilde düzenlenmiştir. Her iki Yönetmelikte de, uzlaştırmacı olabilecek kişilerin mezun oldukları fakülteler sayma suretiyle sınırlı olarak düzenlenmiştir.
13. Yukarıda açıklandığı üzere; 13.1. Başvuranın mezun olduğu Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi “Adalet” bölümünün ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Yönetim
Denetimi, Teftişi ve Planlaması yüksek lisans öğreniminin, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma
Yönetmeliği’nin 48’inci maddesi üçüncü fıkrası (ç) bendinde açıkça yer alan “hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında “en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış olmak” hükmü nedeniyle, iki yıllık ön lisans ve yüksek lisans programının, uzlaştırmacı olarak görevlendirilebilmek için yeterli şartlara haiz olmadığı kanaatine varılmıştır.
13.2. Başvuranın mezun olduğu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji bölümünün, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 48’inci maddesinde, tahdidi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
olarak düzenlenen bölümlerden olmadığı, nitekim Ceza Muhakemesi Kanunu’nun
‘Uzlaştırma’ başlıklı 253. maddesinde yer alan uzlaştırmacıların “avukatlar veya hukuk öğrenimi görmüş kişiler” arasından görevlendirileceği yönündeki hükmün, 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmi Gazete yayımlanan Yönetmelik’te geniş yorumlandığı, yine Uzlaştırma
Yönetmeliği’nin 50. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, uzlaştırmacı olabilmek için uzlaştırmacı eğimi alınması gerektiğinin düzenlendiği, diğer yandan, idarenin söz konusu belirlemeyi yaparken takdir yetkisini yasaların koyduğu sınırları aşarak eşitliğe veya kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullandığı yönünde bir tespitte de bulunulamamıştır.
Bu çerçevede Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Adalet Bakanlığınca yürütülen başvuru konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idareler tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır. Buna karşılık, başvurana iletilen cevabi yazıda, idarenin kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup idareye bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. Maddesinin 1.
fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.