|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından alınan bir başvuru üzerine yapılan incelemede, uzlaştırmacı portalında görevli olan bir kişinin tevzi puanının düşürülmesi talebi değerlendirildi. Başvuran, 22.04.2023 tarihinde aktif hale getirdiği uzlaştırmacı görevlendirmesinin ardından, puanının beklenenden yüksek olduğunu belirterek Adalet Bakanlığı’na başvurmuş, ancak sistemde bir aksaklık olmadığı yanıtını almıştır. Bu nedenle, başvuru Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletilmiştir.
Adalet Bakanlığı’nın cevabında, uzlaştırmacıların puanlarının belirlenmesinde Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin esas alındığı ifade edilmiştir. Uzlaştırmacıların dosya tevzi puanları, aktif oldukları dönemdeki performanslarına göre belirlenmekte ve pasif durumda olanların puanları otomatik olarak komisyon ortalamasına eşitlenmektedir. Bu sistem, adaletin sağlanması ve uzlaştırmacılar arasında eşit bir dağılımın oluşturulması amacıyla tasarlanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın puan düşürme talebi reddedilmiş, ancak Adalet Bakanlığı’na uzlaştırma dosyaları için tevzi sisteminin daha açık ve anlaşılır bir şekilde düzenlenmesi önerilmiştir. Bu durum, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/15669-S.23.24655
BAŞVURU NO : 2023/14885
KARAR TARİHİ : 08.12.2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Komisyon ortalamasına yükseltilen uzlaştırma tevzi puanının
BAŞVURUNUN KONUSU :
düşürülmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan başvurusunda özetle; Cumhuriyet
Başsavcılığına bağlı uzlaştırmacı olarak görev yaptığını, uzlaştırmacı portalda bir süredir aktif olmayan görevlendirmesini 22.04.2023 tarihinde aktif ettiğini, ancak aktif ettikten sonra uzlaştırmacı tevzi puanının
25 ve komisyon ortalama puanının 25,48 olduğunu gördüğünü, bir süre görev yapmamış olması nedeniyle
puanının daha düşük ve ortalama puandan daha aşağıda olması gerekirken, bu şekilde yüksek ve ortalamaya yakın olduğunu fark etmesi üzerine en son görevlendirme tarihi olan 02.06.2022 tarihli puanının tarafına bildirilmesi ve puanının düzeltilmesi/düşürülmesi amacıyla Adalet Bakanlığına başvurduğunu ancak cevap olarak sistemde herhangi bir aksaklığın olmadığının ifade edildiğini belirterek komisyon ortalamasına yükseltilen puanının düşürülmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu işleme ilişkin Kurumuzun tarafından Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel
Müdürlüğüne yazılan 25.09.2023 tarih ve S. sayılı bilgi ve belge talebi yazısına cevaben gönderilen 26.10.2023 tarih ve / sayılı yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuru sahibinin ”uzlaştırmacı portalında dosya alma durumunu pasiften aktife alması sonrasında, özel tevzi puanının, komisyon tevzi puanı ile eşitlenmemesi gerektiği” şeklindeki talebinin, 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunun uzlaştırma kurumunu düzenleyen 253. maddesi ile Ceza Muhakemesinde
Uzlaştırma Yönetmeliğinin 12., 13., 14. maddeleri ve 70 . maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi hükümleri gereğince uygun görülmediği, 2.2. Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinin “Uzlaştırmacı görevlendirilmesi” kenar başlıklı 12.
maddesinin birinci fıkrasına göre uzlaştırmacı görevlendirmesinin, Daire Başkanlığı tarafından belirlenen listeye göre ilgili Cumhuriyet savcısının onayıyla yapıldığı, “Uzlaştırma bürolarında tevzi” kenar başlıklı
14. maddesi ile de uzlaştırmacılara verilecek dosyanın, Cumhuriyet savcısı veya onun gözetiminde büro personeli tarafından UYAP tevzi esaslarına göre otomatik olarak belirlendiği, 2.3. Tevziye ilişkin esasların Genel Müdürlüklerince; uzlaştırmaya konu suçun niteliği ve sayısı, taraf sayısı, tarafların bulunduğu yer, uzlaştırma raporunun verilme süresi, uzlaşma teklifinin sonucu ve uzlaştırma sonucu hususları göz önüne alınarak belirlendiği, söz konusu esaslar ile her bir uzlaştırmacıya, görevlendirildiği dosyanın somut özelliği ile süreçte gösterdiği emek ve gayretine göre puanlandırma yapılarak dosya tevzisinin sağlanmasının hedeflendiği, 2.4. Otomatik tevzinin; süreçte önemli rolü haiz olan uzlaştırmacılar yönünden, kurumun etkin ve âdil bir şekilde işleyebilmesi, uzlaştırmacıların belirlenen objektif esaslara ve hakkaniyete uygun olarak görevlendirilebilmeleri amacıyla oluşturulmuş bir sistem olduğu, 2.5. Uzlaştırmacıların, görev yapmak istedikleri Cumhuriyet başsavcılığı listesine bağlı olarak uzlaştırmacı siciline kaydedildiği, kayıt işlemi sonrasında ilgili uzlaştırmacının, tarafına dosya tevzi edilmesini istiyor ise kendisine tanımlı UYAP Uzlaştırmacı Portal sayfasından dosya alma durumunu aktif hale getirdiği, aktif etme işlemi sonrasında uzlaştırmacıya dosya tevzi edilebildiği, Yönetmeliğin 13. maddesinde belirtilen kıstasların her birinin rakamsal bir değeri olduğu, dosyanın uzlaştırma işlemleri tamamlanıp, evrak uzlaştırma bürosuna teslim edildiğinde sistem üzerinden verilen bu rakamsal değerler sonrasında uzlaştırmacının başarılı veya başarısız olarak nitelendirildiği, sistemin dosya tevzi işlemini puanı en düşük (sistem tarafından başarılı kabul edilen) uzlaştırmacıdan başlayarak yaptığı belirtilerek yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde otomatik tevzi sisteminin adil ve hakkaniyete uygun bir şekilde yürütüldüğü, 2.6. Bir komisyona bağlı olarak sicile kayıtlı uzlaştırmacıların toplam tevzi puanlarının, yine aynı komisyona bağlı uzlaştırmacı sayısına bölünmesi sonucu çıkan rakama komisyon ortalama tevzi puanı denildiği, Örneğin; bir Cumhuriyet Başsavcılığı listesine kayıtlı 100 uzlaştırmacının toplam uzlaştırma puanı 3000 ise, o komisyonun ortalama tevzi puanının 3000/100=30 olarak hesaplandığı, aşka bir ifade ile söz konusu tevzi puanının, o listede kayıtlı uzlaştırmacıların ortalama başarı puanı olduğu, 2.7. Uzlaştırmacıların, sistemde dosya alma durumu “pasif” iken daha sonra “aktif”e çevirdiklerinde, pasife aldığı andaki tevzi puanı, aktife aldığı anda mevcut komisyon ortalama puanından daha düşük ise; doğrudan bağlı olduğu komisyonun ortalama tevzi puanı ile eşitlendiği, uzlaştırmacı Cumhuriyet başsavcılığı listesinde yer almasına rağmen, çeşitli sebeplerle durumunu pasife almış ise söz konusu dönem boyunca; kendisine hiçbir dosya görevlendirmesi yapılamaması nedeniyle uzlaştırma sürecine ilişkin bir katkıda bulunmadığı, diğer taraftan uzlaştırmacının dosya alma durumunun “pasif” olduğu dönemde, diğer dosya alma durumu “aktif” olan uzlaştırmacıların tarafından dosyaların görevlendirmeleri kabul edilmiş, bu kişiler uzlaştırma sürecini yürütmüş, yeri geldiğinde farklı il ve ilçelere gitmiş, emek ve gayret sarf etmiş olduğu, bu esnada teslim ettikleri uzlaştırma evrakı sonrasında da, diğer uzlaştırmacının kendisini pasife aldığı anda mevcut olan komisyon ortalama puanını da değiştirmiş oldukları, bu süreçte durumu pasif olan bir uzlaştırmacının aradan belki aylar geçtikten sonra dosya alma durumunu aktife alması ve pasife aldığı andaki tevzi puanından devam etmesi ihtimalinin, diğer uzlaştırmacılar bakımından önemli hak kayıplarına neden olarak adaletsiz bir durum yaratacağı, 2.8. Kendisini pasife alan uzlaştırmacının, diğer uzlaştırmacılarla arasındaki dosya dağılımında adaletin sağlanması için sistemin bu şekilde kurgulandığı, bu hususun da tüm uzlaştırmacılar tarafından açık bir şekilde bilinmekte olduğu, sistemin kurgulandığı andan beri bu şekilde işlediği, nitekim bir kısım uzlaştırmacıların, dosya alma durumlarını pasife almasının, bazen kendi özel işlerini yapmak için olabildiği gibi, bazen de farklı ilçeden gelen dosyaları almamak amacıyla da olabildiği, kaldı ki, sicile kayıt esnasında
Cumhuriyet başsavcılığı listesinde yer almayı, başka bir ifade ile tarafına dosya tevzisi yapılmasını talep eden bir uzlaştırmacının, pasifte kaldığı dönem boyunca, uzlaştırma sürecini yürütme tecrübesi de artmadığı gibi, süreci yürütme etkinliğinin de düştüğü, amaçın; listede kayıtlı bir uzlaştırmacının, kural olarak, tecrübe ve yetkinliğini artırması ve geliştirmesi için aktif bir şekilde dosya alarak uzlaştırma
kurumuna katkı sunması olduğu, herhangi bir nedenle dosya alma durumunu pasife alan bir uzlaştırmacının da kaldığı tevzi puanından (komisyonun ortalamasından düşük bir tevzi puanından) devam etmesinin, hem kurumun işleyişi hem de diğer uzlaştırmacılarla arasındaki dosya tevzi dağılımı açısından adil ve hakkaniyetli bir sonuç doğurmayacağının çok açık olduğu, ifadeleri yer almaktadır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”
3.2 “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler,
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”,
3.3 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve
dördüncü fıkralarında; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Uzlaştırma” başlıklı 253. maddesinde; “Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur:… Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.”, 6. 05/08/2017 tarih ve 30145 Resmi Gazete’de yayımlanan sayılı Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma
Yönetmeliği’nin;
6.1 “Uzlaştırmacı görevlendirilmesi” başlıklı 12. maddesinde;
”(1) Uzlaştırma bürosuna gönderilen dosyanın uzlaştırmadan sorumlu Cumhuriyet savcısı tarafından incelenmesi sonucunda, gönderme kararına esas suçun uzlaştırma kapsamında kaldığının anlaşılması hâlinde uzlaştırmacı görevlendirmesi, Daire Başkanlığı tarafından belirlenen listeye göre ilgili Cumhuriyet savcısının onayıyla yapılır.
(2) Ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı yargı çevresinde yeteri kadar uzlaştırmacı bulunmaması hâlinde, en yakın ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı listesinden görevlendirme yapılabilir.
(3) Dosya uzlaştırmacıya tevdi edildikten sonra taraflara bu husus telefon, SMS veya diğer elektronik araçlarla bildirilir.
(4) Uzlaştırma evrakı uzlaştırmacıya tutanakla teslim edilir ve alındı belgesi dosyasına eklenir.
(5) Uzlaşma teklifi suçun işlendiği tarihten itibaren bir aylık süre geçmeden yapılamaz.”,
6.2 “Uzlaştırmacı görevlendirilmesinde dosya tevzi kıstasları” kenar başlıklı 13. maddesinde; ”1)
Tevzide;
a) Uzlaştırmaya konu suçun niteliği ve sayısı, b) Taraf sayısı ve tarafların bulunduğu yer, c) Uzlaştırma raporunun verilme süresi, ç) Uzlaşma teklifinin sonucu, d) Uzlaştırma sonucu, gibi hususlar esas alınır.” 6.3. “Uzlaştırma bürolarında tevzi” kenar başlıklı 14. maddesinde; “ (1) Uzlaştırmacılara verilecek dosya Cumhuriyet savcısı veya onun gözetiminde büro personeli tarafından UYAP tevzi esaslarına göre otomatik olarak belirlenir.” 6.4.”Uzlaştırmacıya verilebilecek dosya sayısı” kenar başlıklı 15. maddesinde; ” (1) Uzlaştırmacıya verilecek aylık azami dosya sayısını Daire Başkanlığı; büroya gelen dosya ve ağır ceza mahkemesi
Cumhuriyet başsavcılığı listesinde kayıtlı uzlaştırmacı sayısı gibi hususları dikkate almak suretiyle belirleyebilir.”, 6.5. “Daire Başkanlığının görevleri” kenar başlıklı 70. maddesinde; “(1) Daire Başkanlığının görevleri şunlardır: … g) Uzlaştırmacılara verilecek dosyaların tevzi esasları ile aylık olarak verilebilecek azami dosya sayısını belirlemek.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda, uzlaştırmacı portalda bir süredir aktif olmayan görevlendirmesini 22.04.2023 tarihinde aktif ettiğini, ancak aktif ettikten sonra uzlaştırmacı portalda yer alan ve komisyon ortalamasına yükseltilen tevzi puanının bir süredir görev yapmadığı hususu gözetilerek düşürülmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
9. Türkiye’de ilk kez 2005 yılında Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yer alan uzlaştırma kurumu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
Uzlaştırma kurumunda temel amaç; ceza yargılamasını hızlandırmak, tarafları, tarafsız bir uzlaştırmacı marifetiyle barıştırmak ve fail-mağdur çatışmasını ortadan kaldırarak toplumsal barışa ve adaletin tecellisine katkı sağlamaktır. Bu kurum, suç mağduru ile şüpheli arasında tarafsız bir arabulucunun yönetiminde uzlaşmayı teşvik ederek toplumda onarıcı bir adalet anlayışının benimsenmesine katkıda bulunurken, aynı zamanda ceza yargılamasının işleyişini kolaylaştırmaktadır. Kanun, kamusal yararı gözeterek uzlaştırma sürecinin etkili bir şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla her Cumhuriyet başsavcılığına uzlaştırma büroları kurma yükümlülüğü getirmektedir. Bu şekilde, uzlaştırma, uyuşmazlıkların adli makamların denetiminde olmak kaydıyla mahkeme dışında çözümlenmesini hedefleyen alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak ortaya çıkmıştır.
10. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Uzlaştırma” başlıklı 253. maddesinde; uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esasların, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
11. Uzlaştırmacıların görevlendirilmesi ve dosya tevzinin uzlaştırma bürolarınca yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinde belirlenmiştir. Yönetmelikte dosyaların tevzi kıstasları sayılmış olup uzlaştırmacılara verilebilecek azami dosya sayısının Alternatif Çözümler Daire
Başkanlığınca belirleneceği belirtilmiştir. Ayrıca uzlaştırmacılara verilecek dosyaların UYAP tevzi esaslarına göre Cumhuriyet savcısı veya onun gözetiminde büro personelince otomatik olarak gerçekleştirileceği hüküm altına alınmıştır.
12. Kurumumuza iletilen İdarenin cevabi yazısında ifade edildiği üzere dosya tevzisine ilişkin esaslar Ceza
İşleri Genel Müdürlüğünce; uzlaştırmaya konu suçun niteliği ve sayısı, taraf sayısı, tarafların bulunduğu yer, uzlaştırma raporunun verilme süresi, uzlaşma teklifinin sonucu ve uzlaştırma sonucu hususlar göz önüne alınarak belirlenmektedir. Böylece uzlaştırmacılara, görevlendirildiği dosyanın somut özelliği ile süreçte gösterdiği emek ve gayretine göre puanlama yapılarak dosya tevzisinin sağlanması amaçlanmaktadır. Otomatik tevzi olarak adlandırılan sistemin uzlaştırmacılar yönünden, kurumun etkin ve
âdil bir şekilde işleyebilmesi, uzlaştırmacıların belirlenen objektif esaslara ve hakkaniyete uygun olarak görevlendirilebilmeleri amacıyla oluşturulduğu belirtilmiştir.
13. Uygulamadaki tevzi sistemine göre; komisyona bağlı olarak sicile kayıtlı uzlaştırmacıların toplam tevzi puanlarının, aynı komisyona bağlı uzlaştırmacı sayısına bölünmesi sonucu çıkan rakam ile komisyon ortalama tevzi puanı belirlenmektedir. Tevzi puanı, o listede kayıtlı uzlaştırmacıların ortalama başarı puanıdır. Dosya alma durumunu pasiften aktife çevrildiğinde, pasife alındığı andaki tevzi puanı aktife alındığı zamanki komisyon ortalama puanından daha düşük ise; uzlaştırmacının bağlı olduğu komisyonun ortalama tevzi puanı ile eşitlenmektedir. Durumunu çeşitli sebeplerle pasife alan uzlaştırmacıya söz konusu dönem boyunca dosya tevzi yapılamamış, uzlaştırma sürecinde bir katkıda bulunmamıştır. Bu sürede durumu aktif olan uzlaştırmacılar tarafından tevziler kabul edilmiş, uzlaştırma süreci yürütülmüş, yeri geldiğinde farklı il ve ilçelere gidilmiş, emek ve gayret sarf edilmiştir. Uzlaştırma evrakını teslim edilmesiyle birlikte, diğer uzlaştırmacının kendisini pasife aldığı andaki komisyon ortalama puanı da değişmiştir. Oysa durumu pasif olan bir uzlaştırmacının belki aylar sonra durumunu aktife alması ve pasife aldığı andaki tevzi puanından devam etmesi ihtimali, o sürede görev yapan uzlaştırmacılar bakımından önemli hak kayıplarına ve adaletsiz durumlara mahal verebilecektir.
14. Bilindiği üzere, Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
“belirliliktir”. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu birtakım güvenceler içermesi gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup; birey, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu, kanundan öğrenebilme imkânına sahip olmalıdır. Birey, ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörüp, davranışlarını düzenleyebilir. Hukuk güvenliği, kuralların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de kanuni düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2009/51,
K.2010/73, K.T. 20/5/2010; AYM, E.2009/21,K.2011/16, K.T. 13/1/2011; AYM, E.2010/69, K.2011/116,
K.T. 7/7/2011; AYM, E.2011/18, K.2012/53, K.T. 11/4/2012; AYM Başvuru Numarası .2013/849, K.T.
15/4/2014).
15. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253.
maddesi ile Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 12., 13., 14. ve 70. maddeleri gereğince uzlaştırmacıların görevlendirilmesi, dosya tevzi esaslarının belirlenmesi ve uzlaştırmacıya verilebilecek azami dosya sayısının Alternatif Çözümler Daire Başkanlığının yetkisi dahilinde bulunduğu anlaşılmıştır.
Bu kapsamda; UYAP tevzi esaslarına göre otomatik tevzi sisteminin oluşturulduğu ve söz konusu sistemde uzlaştırmacıların görevlendirildiği dosyanın somut özelliği ile süreçte gösterdiği emek ve gayretine göre
puanlama yapılarak dosya tevzisinin sağlanması hedeflendiği görülmektedir. İdarenin cevabi yazısında da ayrıntılı şekilde izah edildiği üzere, dosya tevzisi bakımından mevzuata aykırı bulunmayan ve hakkaniyete uygun bir sistem kurgulanmıştır. Bu açıklamalar çerçevesinde başvuranın uzlaştırmacı portalda bir süredir pasif olan görevlendirmesini aktif ettikten sonra uzlaştırmacı portalda yer alan ve komisyon ortalamasına yükseltilen tevzi puanının bir süredir görev yapmadığı hususu gözetilerek düşürülmesi talebinin idarece ret edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir. Ancak İdarece her ne kadar bu hususun da tüm uzlaştırmacılar tarafından açık bir şekilde bilinmekte olduğu, sistemin kurgulandığı andan beri bu şekilde işlediği ifade edilmiş ise de, dosya tevzi sisteminin açık ve anlaşılır şekilde izah edildiği bir ikincil mevzuat hazırlanarak yayımlanmasının, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine uygun davranmanın bir gereği olduğu, durumunu pasife alan uzlaştırmacıların tekrar aktife ettiklerinde kendilerine düşen yükümlülükleri öngörüp, davranışlarını düzenleyebilmeleri için bu bakımdan
İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6.
maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Adalet
Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21. maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun kısmen reddi kısmen kabulüne, Başvuranın komisyon ortalamasına yükseltilen dosya tevzi puanının düşürülmesi talebinin REDDİNE, İdarenin; uzlaştırma dosyaları için tevzi sistemi uygulamasının açık ve anlaşılır şekilde gösterildiği bir ikincil mevzuat yayımlaması yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Bu kararın BAŞVURANA, ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi