|
ÖZET: Başvuran, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından uzlaştırmacılık sınav başvurusunun reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmuştur. Reddin gerekçesi, başvuranın yalnızca “Hukukun Temel Kavramları” dersini almış olması ve Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği gereği en az iki hukuk dersi alması gerektiği olarak belirtilmiştir. Başvuran, transkriptinde eksik ders bilgisi olduğunu iddia ederek, gerekli belgeleri yeniden sunmuş ancak sınav başvuru ekranı açılmamıştır.
İdare, başvuranın uzlaştırmacı olarak görevlendirilebilmesi için gerekli olan ders sayısını ve türünü belirlemiş, bu kapsamda başvuranın yeterli niteliklere sahip olmadığı sonucuna varmıştır. Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, başvuranın yalnızca bir ders alması nedeniyle sınava girebilme hakkı taşımadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, idarenin başvuru reddi işlemi hukuka uygun bulunmuş ve başvuranın talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10155-S.21.16388
BAŞVURU NO : 2021/9930
KARAR TARİHİ : 08/07/2021
RET KARARI
ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, uzlaştırmacılık sınav başvurusunun kabulünün sağlanması talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 25/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 25.05.2021 tarihinde e-başvuru yoluyla ve gizlilik talebiyle yapılan başvuruda
başvuran özetle; Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı’nın açmış olduğu uzlaştırmacılık sınav başvurusunun hukuk derslerinden birinin alındığı ancak en az ikisi alınması gerektiği gerekçesiyle reddedildiğini, kendisi tarafından ilk gönderilen transkriptte ise “hukukun temel kavramları” ve “temel hak ve özgürlükler” dersleri olmak üzere iki hukuk dersi yer aldığını, ardından Dokuz Eylül Üniversitesi
Öğrenci İşleri Bürosundan almış olduğu derslerin kontrolü ve ders isimlerinin tam olarak yazılması talebinde bulunduğunu, bunun üzerine daha önce düzenlenen transkriptte sehven yer almayan “kıymetli hukuk” dersinin de ilave edildiğini, söz konusu transkripti e imzalı olarak yeniden Alternatif Çözümler
Daire Başkanlığı’nın cigm.cac@adalet.gov.tr mail adresine defalarca gönderdiğini, ancak sınav başvuru ekranının tekrar açılmadığını, bunun üzerine ilgili evrakları yazı ekinde PTT aracılığı ile 08.03.2021 tarihinde tekrar gönderdiğini, dairece postasının 10.03.2021 tarihinde teslim alınmasına rağmen ne mail adresine ne de yazılı olarak şahsına herhangi bir cevap verilmediğini, bunun üzerine Kurumumuza şikâyet başvurusunda bulunduğunu, Kurumumuzun 2021/6883 başvuru nolu dosyası kapsamında 08.04.2021 tarihinde Gönderme kararı verildiğini, anılan gönderme kararı üzerine Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel
Müdürlüğü’nün 19.04.2021 tarih ve – / sayılı yazısı ile cevap verildiğini ve talebinin reddedildiğini, söz konusu cevabi yazının kendisine 17.05.2021 tarihinde tebliğ edildiğini belirterek; uzlaştırmacılık sınav başvurusunun kabulünü talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın 30.03.2021 tarihli başvurusuna istinaden Kurumumuzun 2021/6883 başvuru nolu
dosyası kapsamında tesis edilen 08.04.2021 tarihli Gönderme kararı üzerine Adalet Bakanlığı Ceza
İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 21.05.2021 tarih ve – – – – sayılı
yazı ile Kurumumuza konuyla ilgili ayrıntılı açıklamalar gönderilmiştir. Anılan cevabi yazı incelendiğinde ilgili idare tarafından yapılan açıklamalar yeterli görülmüş olup; tekrardan bilgi – belge talep edilmesine gerek olmadığı değerlendirilmiştir. Bu kapsamda idare tarafından yapılan açıklamada;
2.1) 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; “Ceza İşleri
Genel Müdürlüğü” kenar başlıklı 41 inci maddesinde Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkilerinin düzenlendiği,
2.2) Bu kapsamda Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında; ceza muhakemesinde
önödeme, uzlaştırma ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi gibi alternatif uyuşmazlık çözüm usullerinin geliştirilmesi ve etkin şekilde uygulanmasını sağlamak ile Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca uzlaştırmacıların eğitimi, sınavı, sicile kaydı, çalışma usul ve esasları, denetim ve performansları ile uzlaştırma kurumuna ilişkin gerekli diğer iş ve işlemleri yürütmek, Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesini hazırlamanın yer aldığı,
2.3) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun “Uzlaştırma” kenar başlıklı 253 üncü maddesinde ise;
uzlaştırmacıların, avukatların veya hukuk öğrenimi görmüş kişilerin yer aldığı, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen uzlaştırmacı listelerinden görevlendirileceğinin, uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esasların, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenleneceğinin hükme bağlandığı,
2.4) 05.08.2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza
Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinin, “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” kenar başlıklı 48 inci maddesinde; uzlaştırmacı siciline kaydedilebilmek için, avukatlar yönünden baroya kayıtlı olmak, hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden ise üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat, maliye alanlarında veya polis akademisinde en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olmak şartlarının arandığı,
2.5) Önödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve uzlaştırma gibi cezada alternatif usullerin
etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak, görev alanıyla ilgili olarak uygulamayı takip etmek ve ortaya çıkan sorunların nedenlerini araştırarak çözüm önerilerini Bakanlığa sunmak, cezada alternatif usuller konusunda kamuoyunu bilgilendirici çalışmalar yapmak, ulusal veya uluslararası nitelikte bilimsel toplantılar düzenlemek, bu nitelikteki çalışmaları teşvik etmek ve desteklemek, ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak, görev alanına giren istatistiklerin derlenmesi ve yayımı konusunda Bakanlığın ilgili birimleriyle iş birliği halinde çalışmak, ceza mevzuatı ile Bakanlığa verilen alternatif usullere ilişkin görevleri yerine getirmek üzere Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde 10.10.2016 tarihli Bakan Olur’uyla “Cezada Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı” kurulduğu,
2.6) Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği uyarınca kişinin “hukuk öğrenimi görmüş kişi”
kavramı içerisinde değerlendirilebilmesi için, öncelikle Yönetmelikte belirlenen alanlardan mezun olması ön şartını, bu şartı gerçekleştirmesi halinde ise hukuk ya da hukuk bilgisini programlarında yeterince görmüş olması koşulunu bir arada taşıması gerektiği,
2.7) Bu kapsamda Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı tarafından, bahse konu alanlardan mezun
olanların, Yönetmelikte yer alan hukuk öğrenimi görmüş kişi kavramı kapsamında değerlendirilebilmeleri için kaç tane ve hangi dersleri görmeleri gerektiği hususunun belirlendiği,
2.8) Uzlaştırma kurumu 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiş bir kurum olmakla
birlikte, mahiyeti itibariyle bir kısım hukuk dalları ile yakından irtibatlı olup, diğer bir kısım hukuk dalları ile ise ilgisi ve bağlantısı bulunmadığı ve buradan hareket ile belirleme yapılırken adayın, uzlaştırma kurumuyla yakından ilgisi bulunan anayasa hukuku, ceza hukuku (genel hükümler), ceza hukuku (özel hükümler), ceza muhakemesi hukuku, hukuk başlangıcı/hukuka giriş/hukukun temel kavramları/temel hukuk, ticaret hukuku, iş hukuku, borçlar hukuku derslerinden en az ikisini görmüş olması gerektiğinin değerlendirildiği,
2.9) Söz konusu hususun da Bakanlık tarafından uzlaştırmacı eğitim izni verilen eğitim kuruluşlarına
yazılı olarak tebliğ edildiği ve anılan tebliğ yazısında hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden kimlerin eğitime başvurabileceklerinin açıkça belirtildiği, ayrıca Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı’nın resmi internet sitesinde de söz konusu bilgiye yer verildiği,
2.10) Somut olayda ilgilinin uzlaştırmacı eğitimini aldığı anlaşılan İstanbul Medipol Üniversitesi’ne de
19.04.2019 tarihli, – – – / sayılı yazı ile uzlaştırmacı eğitimine
katılabilecek kişilerin kimler olduğu ve hangi dersleri en az kaç sayıda almaları gerektiğinin açıkça bildirildiği,
2.11) Bu itibarla Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunu olan başvuranın,
anılan derslerden yalnızca “Hukukun Temel Kavramları” dersini görmüş olduğu, bahse konu dersin ise
Yönetmelikte yer verilen “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı içerisinde değerlendirilebilmesi için tek başına yeterli bulunmadığı, diğer yandan kıymetli evrak hukuku ve temel hak ve özgürlükler dersinin yukarıda yer verilen ve uzlaştırma kurumuyla ilgisi olan dersler arasında bulunmadığı,
2.12) Tüm bu açıklamalar çerçevesinde başvuranın sınava girebilme hakkı taşımadığı tespit edilerek,
Yönetmeliğin 57 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2021 Adalet Bakanlığı Uzlaştırmacı Sınav başvurusunun reddedildiği,
2.13) Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’nün 19.04.2021 tarihli ve / sayılı yazısı ile
de ilgiliye; “… 2021 Adalet Bakanlığı Uzlaştırmacı Sınavı başvurunuzun, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma
Yönetmeliğinin “Sınav başvuru formunun incelenmesi” kenar başlıklı 57 nci maddesi uyarınca incelenmesi sonucunda; yukarıda anılan derslerden yalnızca “Hukukun Temel Kavramları” dersini görmüş olduğunuz, bahse konu dersin ise Yönetmelikte yer verilen “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı içerisinde değerlendirilebilmeniz için tek başına yeterli olmadığı, anılan nedenlerle sınava girebilme hakkı taşımadığınız tespit edilerek, söz konusu maddenin ikinci fıkrası uyarınca 2021 Adalet Bakanlığı
Uzlaştırmacı Sınavı’na katılma başvurunuzun reddedildiği …” şeklinde sınav başvurusunun reddine ilişkin gerekçenin de tebliğe çıkarıldığı
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına
sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; “Ceza
İşleri Genel Müdürlüğü” başlıklı 41 inci maddesinde; “Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: … g) Ceza muhakemesinde önödeme, uzlaştırma ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi gibi alternatif uyuşmazlık çözüm usullerinin geliştirilmesi ve etkin şekilde uygulanmasını sağlamak, ğ) (Değişik:RG-10/1/2019-30651-CK-27/8 md.)Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca uzlaştırmacıların eğitimi, sınavı, sicile kaydı, çalışma usul ve esasları, denetim ve performansları ile uzlaştırma kurumuna ilişkin gerekli diğer iş ve işlemleri yürütmek, Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesini hazırlamak,…”
6) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun; “Uzlaştırma” başlıklı 253 üncü maddesinde; “…
(24) Her Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde uzlaştırma bürosu kurulur ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı ile personel görevlendirilir. Uzlaştırmacılar, avukatların veya hukuk öğrenimi görmüş kişilerin yer aldığı, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen uzlaştırmacı listelerinden görevlendirilir. Uzlaştırmacı, hazırladığı raporu, tutanakları ve varsa yazılı anlaşmayı büroya gönderir. Uzlaştırma süreci sonunda soruşturma
dosyaları, uzlaştırma bürosunda görevli Cumhuriyet savcıları tarafından sonuçlandırılır. (25) (Ek:
24/11/2016-6763/34 md.)Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir….”
7) 05.08.2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza
Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin,
7.1) “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” başlıklı 48 inci maddesinde; “(3) Uzlaştırmacı
siciline kaydedilebilmek için; … c) Avukatlar yönünden baroya kayıtlı olmak, ç) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat, maliye alanlarında veya polis akademisinde en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olmak, … gerekir.”
7.2) “Uzlaştırmacı eğitimi” başlıklı 50 nci maddesinde; “(1) Uzlaştırmacı olarak görevlendirilecek
kişilerin görevlerine başlamadan önce eğitim almaları ve görev yaptıkları sürece eğitime tâbi tutulmaları sağlanır.”
7.3) “Sınav, yeri, şekli, günü ve konusu” başlıklı 55 inci maddesinde; “(1) Uzlaştırmacı eğitimini
tamamlayanların sicile kayıt olabilmeleri için yazılı sınavda başarılı olmaları zorunludur.”
7.4) “Sınav başvuru formunun incelenmesi” başlıklı 57 nci maddesinde; “(1) Başvuru formu,
ilgilinin yazılı sınava girebilme hakkını taşıyıp taşımadığının tespiti açısından incelenir. (2) Başvuru
formundaki soruların bir veya birkaçını cevapsız bırakanlar ile sınava girebilme hakkını taşımadığı tespit edilenlerin başvuruları reddedilip, bu durum kendilerine bildirilir. (3) Yazılı sınava girebilme hakkını taşıyanlara ilişkin gerekli bilgiler, sınavı yapacak kuruma iletilir. Sınava giriş ve kimlik belgesi ilgili kurumca başvurana gönderilir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın, Adalet
Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından uzlaştırmacılık sınav başvurusunun reddedilmesine ilişkin işlemin iptal edilerek sınav başvurusunun kabulünün sağlanması talebine ilişkin Ret Kararı verilmesi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, 1 no.lu paragrafta yer verildiği üzere, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü
tarafından uzlaştırmacılık sınav başvurusunun reddedilmesine ilişkin işlemin iptal edilerek sınav başvurusunun kabulünün sağlanmasını talep etmektedir.
10) Dosya kapsamında yapılan incelemede;
10.1) Başvuranın Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı’nın açmış olduğu uzlaştırmacılık sınav
başvurusunun hukuk derslerinden birinin alındığı ancak en az ikisi alınması gerektiği gerekçesiyle reddedildiği,
10.2) Başvuran tarafından ilk gönderilen transkriptte “hukukun temel kavramları” ve “temel hak ve
özgürlükler” dersleri olmak üzere iki hukuk dersi yer aldığı,
10.3) Ardından Dokuz Eylül Üniversitesi Öğrenci İşleri Bürosundan almış olduğu derslerin kontrolü ve
ders isimlerinin tam olarak yazılması talebinde bulunduğu,
10.4) Bunun üzerine daha önce düzenlenen transkriptte sehven yer almayan “kıymetli hukuk” dersinin de
ilave edildiği ve söz konusu transkripti e imzalı olarak yeniden Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı’nın cigm.cac@adalet.gov.tr mail adresine gönderdiği, ancak sınav başvuru ekranının tekrar açılmadığı,
10.5) Ardından ilgili evrakları yazı ekinde PTT aracılığı ile 08.03.2021 tarihinde tekrar gönderdiği,
dairece postasının 10.03.2021 tarihinde teslim alınmasına rağmen ne mail adresine ne de yazılı olarak şahsına herhangi bir cevap verilmediği, bunun üzerine Kurumumuza şikâyet başvurusunda bulunduğu,
10.6) Kurumumuzun 2021/6883 başvuru nolu dosyası kapsamında 08.04.2021 tarihinde Gönderme kararı
verildiği, anılan gönderme kararı üzerine Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’nün 19.04.2021 tarih ve – / sayılı yazısı ile cevap verildiği ve başvuranın talebinin reddedildiği,
10.7) Söz konusu cevabi yazıda; 2021 Adalet Bakanlığı Uzlaştırmacı Sınavı başvurusunun, Ceza
Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin “Sınav başvuru formunun incelenmesi” kenar başlıklı 57 nci maddesi uyarınca incelenmesi sonucunda; yalnızca “Hukukun Temel Kavramları” dersini görmüş olduğu,
bahse konu dersin ise Yönetmelikte yer verilen “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı içerisinde değerlendirilebilmesi için tek başına yeterli olmadığı, anılan nedenlerle sınava girebilme hakkı taşımadığı tespit edilerek, söz konusu maddenin ikinci fıkrası uyarınca 2021 Adalet Bakanlığı Uzlaştırmacı Sınavı’na katılma başvurusunun reddedildiğinin bildirildiği
anlaşılmıştır.
11) Konuyla ilgili 5, 6 ve 7 no.lu paragraflarda yer verilmiş olan mevzuata bakıldığında; Adalet
Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından uzlaştırmacı olarak görevlendirilecek kişilerde birtakım niteliklerin arandığı, bu kapsamda uzlaştırmacı siciline kaydedilebilmek için yalnızca uzlaştırmacı eğitimi almanın yeterli olmadığı, ayrıca kişinin “hukuk öğrenimi görmüş kişi” olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
12) Bu itibarla idarenin cevabi yazısında ayrıntıları ile açıklandığı üzere; Alternatif Çözümler Daire
Başkanlığı tarafından, mevzuatta yer verilen alanlardan mezun olanların, “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı kapsamında değerlendirilebilmeleri için kaç tane ve hangi dersleri görmeleri gerektiği hususunun belirlendiği görülmüştür. Söz konusu belirleme yapılırken de uzlaştırmanın; bir ceza muhakemesi hukuku kurumu olması, süreç boyunca hukukun temel kavramları ve kurumları ile ilkeleri hususlarına vakıf olunmasını gerekli kılması nedeniyle; Hukuk Başlangıcı, tarafların özgür iradesine dayanması, temel haklarının korunması gerekliliği, yeterince bilgilendirilmeleri, müzakerelerin gizliliği gibi uzlaştırmanın temel ilkeleri göz önüne alındığında; Anayasa Hukuku, uzlaştırma müzakereleri sonucunda edimin hukuka ve ahlaka uygun olarak belirlenmesi aşaması, edimin tahsili, raporun icra kabiliyeti gibi hususlar göz önünde alındığında Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku, uygulamada sıklıkla karşılaşılan iş kazaları sonucu meydana gelen taksirle yaralama suçları göz önüne alındığında, İş Hukuku, dersleri ile yakından ilgili olduğu hususlarının göz önünde bulundurulduğu ve adayın anılan derslerden en az ikisini görmüş olması gerektiğinin belirlendiği anlaşılmıştır.
13) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 124. maddesi uyarınca, yasa koyucunun genel prensipleri
belirlemesi koşuluyla düzenlenecek konunun uygulanmasını ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların belirlenmesini yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakmasının mümkün olduğu görülmektedir. Ayrıca idareler, görev alanlarına ilişkin olarak tüzük ve yönetmelik dışında yönerge, tebliğ, genelge gibi çeşitli adlar altında da düzenleme yapabilmektedirler. Ancak bu düzenlemeler arasında “normlar hiyerarşisi” olarak adlandırılan bir ilişki bulunmaktadır. Normlar hiyerarşisi kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir.
14) Ayrıca idareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde kamu hizmetlerini yerine getirmede
etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda düzenleyici işlemler yapma yetkisine sahip olduklarından, kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığından, gelişen durumlara göre ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla yönetmeliklerle ve daha alt düzenleyici işlemler olan tebliğ ve genelgelerle düzenleme yapmak hususunda takdir yetkisine sahip bulunmaktadırlar. İdarelerin yönetmelik ve daha alt düzenleyici işlemler ile düzenleme yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak şartına bağlı olarak gerçekleşebilir.
15) Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; başvuranın 30.03.2021 tarihli başvurusuna istinaden
Kurumumuzun 2021/6883 başvuru nolu dosyası kapsamında tesis edilen 08.04.2021 tarihli Gönderme
kararı üzerine Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen
21.05.2021 tarih ve – – – – / sayılı yazısında da ifade edildiği üzere,
Adalet Bakanlığı tarafından mevzuata uygun şekilde ve takdir yetkisi dâhilinde kişinin “hukuk öğrenimi görmüş kişi” olarak değerlendirilebilmesi için kaç tane ve hangi dersleri görmeleri gerektiği hususunun belirlendiği, bu yönüyle normlar hiyerarşisi kurallarına da uygun davranıldığı değerlendirilmektedir.
16) Öte yandan her ne kadar başvuran tarafından uzlaştırmacılık eğitimini tamamlamış olmasına ve 2
adet hukuk dersi almış olmasına rağmen kendisine sınav hakkı tanınmadığı iddia edilmekte ise de başvuranın uzlaştırmacı eğitimini aldığı İstanbul Medipol Üniversitesi’ne 19.04.2019 tarihli, – – – – / sayılı yazı ile uzlaştırmacı eğitimine katılabilecek kişilerin kimler olduğu ve hangi dersleri en az kaç sayıda almaları gerektiği hususunun açıkça bildirildiği ve ayrıca Alternatif
Çözümler Daire Başkanlığı’nın resmi internet sitesinde de söz konusu bilgiye yer verildiği hususları göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın en başından itibaren kendisine sınav hakkı tanınıp tanınmayacağın bilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kaldı ki 7.4. nolu paragrafta yer verilen mevzuata bakıldığında, sınav başvuru formunun, ilgilinin yazılı sınava girebilme hakkını taşıyıp taşımadığının tespiti açısından inceleneceğinin ve sınava girebilme hakkını taşımadığı tespit edilenlerin başvurularının reddedileceğinin düzenlendiği görülmektedir. Dolayısıyla uzlaştırmacılık eğitimini tamamlamış olmanın tek başına kişiye sınav hakkı tanınmasında yeterli olmayacağı açıktır. Bu yönüyle de idarenin mevzuata aykırı bir işlemine rastlanmamıştır.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri
Genel Müdürlüğü tarafından uzlaştırmacılık sınav başvurusunun reddedilmesine ilişkin işlemin iptal edilerek sınav başvurusunun kabulünün sağlanması talebine ilişkin Ret Kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında idareler tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ile ADALET BAKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi