|
ÖZET: Başvuran, 12 Haziran 2023 tarihinde açıklanan Jandarma Uzman Erbaş eğitimine sağlık sorunları nedeniyle katılamadığını ve bu durumu belgelediğini belirterek, 2023 yılı eğitim gruplarına yeniden katılma talebinde bulunmuştur. İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı, başvuranın atama sürecinin uygun şekilde yürütüldüğünü, kendisine katılım tarihi ve yeri hakkında bilgilendirme yapıldığını, ancak belirtilen tarihte katılış yapmadığı için atamasının iptal edildiğini ifade etmiştir. Başvuranın sağlık raporları incelendiğinde, katılım tarihine dair geçerli bir mazeretinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Jandarma Genel Komutanlığı’nın uyguladığı yönetmeliklere göre, uzman erbaş adaylarının belirlenen tarihlerde eğitim birliğine katılması zorunludur. Geçerli bir mazeret olmaksızın katılım göstermeyen adayların atamaları iptal edilmekte ve başka dönemlerde eğitim alma hakları bulunmamaktadır. Başvuranın durumunun incelenmesi sonucunda, idarenin atama iptali işleminin hukuka uygun olduğu ve başvuranın yeni bir sınava katılma hakkının bulunduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine karar verilmiştir. İlgili karar, başvurana, İçişleri Bakanlığına ve Jandarma Genel Komutanlığına tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3819-S.24.6019
BAŞVURU NO : 2023/17183
KARAR TARİHİ : 04.04.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
Başvuranın uzman erbaş eğitimine yeniden katılma istemi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 27.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı
bünyesinde 12/06/2023 tarihinde Jandarma Uzman Erbaş eğitim yerinin açıklandığını ancak sağlık problemleri nedeniyle katılış yapamadığını ve gerekli sağlık raporlarının mevcut olduğunu belirtmektedir.
Başvuran, 2023 grubunun bu tarihten sonra çağırılacak eğitim gruplarına katılış yapmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20/11/2023 tarih ve S. sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 21/12/2023 tarih ve E- sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın 2023 yılı sözleşmeli uzman erbaş temin sınavına girerek başarılı olduğu, 22 Mayıs 2023
tarihli / no.lu atama onayı ile J.Komd.Eğt.Mrk.K.lığı emrine atandırıldığı, uzman erbaş adaylarının iş ve işlemlerinin 3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanunu, Uzman Erbaş Yönetmeliği, JGY 51-3 (C)
J.Gn.K.lığı Uzman Erbaş Yönergesi kapsamında yapıldığı,
2.2) Jandarma Genel Komutanlığının sözleşmeli uzman erbaş ihtiyacının karşılanması maksadıyla temin
edilen uzman erbaş adaylarının ilk atama ve katılış sürecine ilişkin JGY 51-3 (C) Jandarma Genel
Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesinin İkinci Kısım, 16’ncı madde 3’üncü fıkrasında, “Uzman erbaş adayları atandıkları Eğitim Birliği/Eğitim Merkezi Komutanlıklarına duyuruda belirtilen tarihte katılmak zorundadır. Duyuruda belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın katılış yapmayan adayların atamaları iptal edilerek adaylık işlemleri sonlandırılır. Bu durumda olanlar sonrasında temel kursa alınmaz ve başka bir döneme planlanmaz. Temel kursa alınabilmeleri için yeniden açılacak olan uzman
/
erbaş temin sınavlarına müracaat etmesi ve yapılacak olan sınavlardan başarılı olması ve diğer şartları taşıması gerekir.” hükmünün yer aldığı,
2.3) Başvuranın atanma sürecine ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde; 22/05/2023 tarihli ve E-
sayılı atama emri yazısı ile atamasının J.Komd. Eğt.Mrk.K.lığına yapıldığı, atamasının yapıldığına dair iletişim numarasına atama yeri ve 02/06/2023 tarihinde katılması gerektiği SMS ile bilgilendirme mesajı çekildiği, ayrıca İl J.K.lığının 02/06/2023 tarihli ve E- sayılı yazısı ile atama emri ve katılış tarihinin şahsına tebliğ edildiği, tanzim edilen tebliğ yapılanlara ait isim listesinin Ek’te olduğu, ilk atamaya tabi tutulan ve katılış tarihleri belirtilen adaylardan katılış yapmayan adayların bilgilerinin atamalarının iptal edilmesi amacıyla J.Komd.Eğt.Mrk.K.lığınca 05/07/2023 tarihli ve E- sayılı yazı ile bildirildiği, J.Komd.Eğt.Mrk.K.lığınca bildirilen belirtilen tarihte katılmayan adayların atamalarının J.Gn.K.lığının 06/07/2023 tarihli ve Esayılı yazısı ile iptal edilerek adaylık süreçlerinin sonlandırıldığı,
2.4) nun söz konusu atama iptal yazısı ile belirtilen adaylar arasında olduğu,
mazeretsiz olarak eğitim birliğine katılış yapmaması nedeniyle adaylık sürecinin sonlandırıldığı ve söz konusu atama iptal işleminin İl J.K.lığınca 10/07/2023 tarihinde tebliğ edilmek amacıyla 0 nolu GSM hattı arandığı, yapılan görüşmede il dışında olduğunu beyan ettiğinden tebliğin yapılamadığına dair tutanak tanzim edildiği İl J.K.lığının 21/07/2023 tarihli ve E- sayılı yazısı.ile bildirildiği, tanzim edilen tutanağın Ek’te sunulduğu,
2.5) J.Gn.K.lığının sözleşmeli uzman erbaş ihtiyacının karşılanması maksadıyla temin edilen uzman erbaş
adaylarının ilk atama ve katılış sürecine ilişkin olarak; Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş
Yönetmeliğinin Beşinci Bölüm, 22’nci maddesinde, “Uzman erbaşlar ilk atamalarında, atama emrinde belirtilen tarihte birliğine katılırlar” hükmü, Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesinin
Birinci Kısım, 5’inci madde 1’inci fıkra f bendi 2’nci küçük bendinde, Eğitim Merkezi Komutanlıklarınca
“Uzman erbaş temel kursunun 3’üncü haftasının sonunda, ilgili eğitim birliğine duyuruda belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın katılış yapmayan veya sözleşme imzalamadan ayrılan, katılış işlemleri esnasında uzman erbaş olma şartlarını taşımadığı tespit edilen, intibak edememe gibi değişik sebeplerle ayrılan uzman erbaş adaylarının atamalarının iptal edilmesi ve yedek adayların çağrılmasını sağlamak maksadıyla kimlik bilgileri ile mevcut bağlı olduğu bir üst komutanlığa bildirilir.” hükmü, Jandarma Genel
Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesinin Birinci Kısım, 5’inci madde 7’nci fıkra a bendi 6’ncı küçük bendinde Tayin Daire Başkanlığınca “Uzman erbaş temel kursunun 3’üncü haftasının sonunda, ilgili eğitim birliğine duyuruda belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın katılış yapmayan veya sözleşme imzalamadan ayrılan, katılış işlemleri esnasında uzman erbaş olma şartlarını taşımadığı tespit edilen, intibak edememe gibi değişik sebeplerle ayrılan uzman erbaş adaylarının atamalarını iptal eder.” hükmünün yer aldığı,
2.6) Başvuranın talebine ilişkin olarak yapılan incelemede, 2023 yılı içerisinde ataması yapılan yeni temin
uzman erbaş adaylarına ait 5 (beş) adayın başvurusunun olduğu, yapılan başvuruların olumsuz olarak değerlendirildiği,
2.7) Başvuranın göndermiş olduğu raporlar incelendiğinde; (1) Özel Deva Tıp Merkezinden 01/06/2023
tarihinde diyare ve gastroerterit, enfeksiyöz kaynaklı olduğu tahmin edilen rahatsızlığından bir (1) gün ve 03/06/2023 tarihinde yine aynı hastaneden akut üst solunum yolu enfeksiyonu rahatsızlığından bir (1)
günlük rapor aldığı, katılış yapması gereken 02/06/2023 tarihine dair herhangi bir mazeretinin bulunmadığı, katılış yapması gereken 02/06/2023 tarihinde ve sonrasında mazeretini gösterir herhangi bir müracaatı olmadığı halde, katılış tarihinden yaklaşık üç (3) ay sonrasında Kurumunuza başvuru yaparak bir sonraki dönem J.Uzm.Erb.Komd. Temel Kursuna katılma talebinin, adayın kendi kusurundan kaynaklı katılış yapmaması nedeniyle ataması iptal edildiğinden hakkında bir sonraki dönem J.Uzm.Erb.Komd. Temel
Kursuna katılması yönündeki talebinin mevcut mevzuat doğrultusunda uygun olmadığının
değerlendirildiği, bahse konu başvuru hakkında, yargı organlarında görülmekte ve karara bağlanan benzer duruma ait mahkeme kararlarının Ek’te olduğu, başvuru talebinin karşılanmasının mevcut mevzuat hükümlerine aykırı durumun oluşacağından emsal oluşturacağı, diğer adaylar tarafından rapor alınarak geç katılış yapılmasının alışkanlık haline getirilerek mevcut eğitim planında aksamalar ve personelde disiplin zafiyeti oluşacağı, sonuç olarak; adayın uzman erbaş komando temel kursuna atamasının tekrar yapılması hakkındaki müracaatının mevcut mevzuat doğrultusunda uygun görülmediği,
2.8) Jandarma Genel Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığının 14/12/2023 tarih ve E- sayılı
ve E- sayılı yazısında;
2.8.1) Konuya ilişkin bilgi ve belgeler incelendiğinde; başvuranın 2023 yılı temini kapsamında yapılan
sınavlarda başarılı olan adayın, 05/06/2023-08/12/2023 tarihleri arasında icra edilecek olan Jandarma
Uzman Erbaş Komando Temel Kursuna katılmak üzere 23/05/2023 tarihinde
J.Komd.Eğt.Mrk.K.lığına atandığı, iletişim numarasına, J.Komd.Eğt.Mrk.K.lığına atandığı ve 02/06/2023 günü katılış yapması gerektiğini belirten bilgilendirme mesajı gönderildiği, atama yeri ve katılış tarihinin ayrıca İl J.K.lığı tarafından da kendisine tebliğ edildiği, 02/06/2023 günü eğitim birliğine katılış yapmayan adayın 1-2/06/2023 ve 3-4/06/2023 tarihlerine ilişkin iki ayrı rapor göndermesi üzerine, telefonla aranarak raporun bitimini müteakip katılış yapması gerektiğinin bildirildiği, ile birlikte, belirtilen tarihte eğitim birliğine katılış yapmayan (164) uzman erbaş adayının atamasının 06/07/2023 tarihli yazıyla iptal edildiği, Atamanın iptali işleminin tebliği için telefonla aranarak
İl J.K.lığına davet edildiğinde, il dışında olduğunu belirterek gelemeyeceğini beyan ettiği, bugüne kadar J.Komd.Eğt.Mrk.K.lığına ya da J.Gn.K.lığına herhangi bir başvurusu bulunmayan adayın, 15 Eylül 2023 tarihinde doğrudan Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurarak 2023 yılı eğitim gruplarına çağrılacak olanlarla birlikte eğitimlere katılmayı talep ettiğinin anlaşıldığı,
2.8.2) JGY 51-3 (C) Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi’nin 16/3 maddesinde “Uzman
erbaş adayları atandıkları Eğitim Birliği/Eğitim Merkezi Komutanlıklarına duyuruda belirtilen tarihte katılmak zorundadır. Duyuruda belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın katılış yapmayan adayların atamaları iptal edilerek adaylık işlemleri sonlandırılır. Bu durumda olanlar sonrasında temel kursa alınmaz ve başka bir döneme planlanmaz. Temel kursa alınabilmeleri için yeniden açılacak olan uzman erbaş temin sınavlarına müracaat etmesi ve yapılacak olan sınavlardan başarılı olması ve diğer şartları taşıması gerekir.” hükmüne yer verildiği,
2.8.3) Bu hükümden de anlaşılacağı üzere, adayın geçerli bir mazeret olmaksızın birliğine katılış
yapmamasının atamanın iptali sebebi olduğu, yapılan bildirimlere rağmen raporunun bitimini müteakip eğitim birliğine katılış yapmayan adayın, herhangi bir mazeret de bildirmediğinin görüldüğü, bu durumda, raporun bitiminde mazeret göstermeksizin eğitim birliğine katılış yapmayan adayın atamasının JGY 51-3 (C) Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi’nin 16/3 maddesi gereğince iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla kendisinin herhangi bir eğitim dönemine dâhil edilmesinin söz konusu olamayacağının değerlendirildiği, bununla birlikte yeniden başvuru yaparak sınava girmesine engel bulunmadığının mütalaa edildiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Hak Arama Hürriyeti” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan
faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
/
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.3) “Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde;
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 3269 Uzman Erbaş Kanunu’nun,
5.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş
kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritik görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşı ve uzman çavuşların temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri düzenlemektir”.
5.2) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bu Kanunda geçen deyimlerden;
…
b) Uzman Onbaşı: En az ilköğretim okulu veya dengi okul mezunu olup, muvazzaflık hizmetini müteakip, Türk Silâhlı Kuvvetlerinin devamlılık arz eden teknik ve kritik uzmanlık görev yerlerinde istihdam edilenleri c) Uzman Erbaş: Bu Kanun hükümlerine göre istihdam edilen uzman çavuş ve uzman onbaşıları, İfade eder”.
5.3) “Göreve alınma” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından hazırlanan ve ilgisine göre Milli Savunma veya
İçişleri Bakanlıklarınca onaylanan uzman onbaşı ve uzman çavuş kadrolarına göre her yıl alınacak uzman erbaşlarla ilgili kadro görev yerleri yayımlanarak duyurulur. İstekli olan ve yönetmelikte belirtilen niteliklere sahip; a) Muvazzaflık hizmetini yapmakta olan çavuş, onbaşı ve erler ile bunlardan terhislerinin üzerinden beş yıldan fazla süre geçmemiş olanlar, müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını bitirmemiş olmak şartıyla, b) (Değişik: 20/11/2017-KHK-696/63 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/58 md.) Sözleşmeli erbaş ve erlerden en az üç yıl görev yapmış olanlar, müteakip sözleşme süreleri içerisinde ve müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmi dokuz yaşını bitirmemiş olmak ve sıralı üç disiplin amiri tarafından
“uzman erbaş olur” kararlı nitelik belgesi doldurulmak şartıyla, istenilen belgelerle müracaat ederler.
Bunlardan uygun görülenler yönetmelikte belirtilen esaslara göre çalıştırılırlar…”.
5.4) “Yönetmelik” başlıklı 19’uncu maddesinde; “Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve
zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve (…) halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar,
astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma
Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir.”
6) 20/09/2005 tarihli ve 25942 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin,
6.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin devamlılık
arz eden teknik ve kritik uzmanlık görev yerlerine ait erbaş kadrolarında uzman onbaşı ve uzman çavuş olarak istihdam edilecek personelde aranacak nitelikleri, müracaat şeklini ve zamanını, müracaatın kabul edilmesini, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebeplerini, atama, verilecek sicilin şekil ve usullerini ve bunlara yapılacak işlem şeklini, derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi ile terfi esaslarını, sözleşmenin feshi ve uzatılmasında uygulanacak esasları, ayırma ve ayrılma esaslarını, astlık-üstlük münasebetlerini, tâbi oldukları statü ve haklarını, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar ile bu hususlardaki işlem şeklini ve ilgili diğer hususları düzenlemektir”.
6.2) “Duyuru” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devamlılık arz eden teknik ve kritik uzmanlık görevleri için
Genelkurmay Başkanlığınca gerekli görüldükçe yayımlanan prensipler çerçevesinde kuvvet komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca; önceki yıl uygulamaları ve yeni ihtiyaçlar dikkate alınarak uzman erbaş istihdamı ile ilgili direktif yayımlanır ve alım tarihleri uzman çavuş ve uzman onbaşı olarak ast birlik ve kurumlar ile askerlik şubelerine yayımlanarak ilgili personele duyurulur.
Terhisten sonra uzman erbaş olmak isteyenler için kuvvet komutanlıklarınca, Jandarma Genel
Komutanlığınca ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca belirlenecek tarihlerde basın organlarında, uzman erbaşlığı tanıtıcı, başvuru şekil ve şartlarını açıklayan ilânlar verilir.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçları dikkate alınarak istihdamı plânlanan uzman erbaş kadroları hakkında 18/5/1929 tarihli ve 1453 sayılı Zabitan ve Askerî Memurların Maaşatı Hakkında Kanunun 2 nci maddesi hükmü uygulanır.”
6.3) “Atama, geçici görev ve harcırah” başlıklı 22’nci maddesinde; “Uzman erbaşlar, sözleşme süreleri
içinde değişik bölge ve garnizonlara, Türk Silahlı Kuvvetlerinin hizmet ihtiyacı esas alınmak suretiyle atanma ve yer değiştirme işlemlerine tâbi tutulurlar, kurs dahil geçici görevle görevlendirilirler. Bu şekilde atanan veya geçici görevle görevlendirilenlere ve ayrıca, terhislerinden sonra uzman erbaş olarak atananlar ile kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin bitiminde ayrılanlara, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve Bütçe Kanunu esaslarına göre harcırah verilir.
Uzman erbaşlar ilk atamalarında, atama emrinde belirtilen tarihte birliğine katılırlar. Müteakip atamalarda ise, garnizon dışına yapılan atamalarda personel ilişik kesme tarihinden itibaren en geç on beş gün içerisinde yeni birliğine katılır. Bu süre içerisinde geçerli bir mazereti olmaksızın birliğine katılmayan uzman erbaşın, kendisinden faydalanılamayacağı anlaşıldığında, bu personelin sözleşmeye yetkili eski birliği tarafından, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilir. Uzman erbaşların garnizon dışındaki yeni birliğine katılması için öngörülen bu süre, yıllık izin süresinden düşülmez. Aynı garnizon içinde yapılan atamalarda ise personel, müteakip mesai günü başlangıcında yeni birliğine katılır. Malûliyet raporu alıp henüz aylık bağlanmamış olanlara, Kanunun 16 ncı maddesinde düzenlenen ikramiye ödenmez…”.
7) JGY 51-3 (Ç) Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi’ nin,
7.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönergenin amacı; Jandarma Genel Komutanlığının
devamlılık arz eden teknik ve kritik görev yerlerindeki erbaş kadrolarında istihdam edilen uzman erbaşların temini, statüleri, hizmet şartları, görev ve yükümlülükleri, mali ve özlük hakları, sözleşme yenileme ve fesih işlemleri, sicil, terfi, derece, kademe, tedavi ve izin işlemleri ile astsubaylığa geçiş, atama ve ayırma/ayrılma işlemleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.”
7.2) “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönerge; Jandarma Genel Komutanlığında istihdam
edilen uzman erbaşlar ile kadrolarında uzman erbaş bulunan ve uzman erbaş istihdamı ile görevli birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları kapsar.”
7.3) “Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ Bu Yönerge; 10/03/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma
Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu, 18/03/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, 20/09/2005 tarihli ve 25942 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği, 12/12/2016 tarihli ve 2016/9742 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği ve Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları
Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.”
7.4) “Yetki ve sorumluluklar” başlıklı 5’inci maddesinde; “
…
f) Eğitim Birliği/Eğitim Merkezi Komutanlıkları; 1) Uzman erbaş olmaya hak kazanan adayların katılış işlemlerine esas olmak üzere yanlarında getirdikleri belgeleri inceler, uzman erbaş olma şartlarını yaş, öğrenim durumu, sağlık durumu, diğer kuvvetlerden ayrılma durumu gibi nedenlerle taşımadığı tespit edilen adaylar ile sözleşme yapmayarak, kimlik bilgilerini atamalarının iptal edilmesi için bağlı olduğu bir üst komutanlığa bildirir. Uzman erbaş olma şartlarını taşıyanlar ile ilk sözleşmenin yapılması maksadıyla adayların beraberinde getirdiği taahhüt senedini teslim alarak, Ek-3’teki sözleşme onay belgesini tanzim eder. Sözleşmesi yapılan uzman erbaşların katılış bildirimlerini Jandarma Genel Komutanlığına ve
Askerlik Şube Başkanlıklarına gönderir.
2) Uzman erbaş temel kursunun 3 üncü haftasının sonunda, ilgili eğitim birliğine duyuruda belirtilen
tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın katılış yapmayan veya sözleşme imzalamadan ayrılan, katılış işlemleri esnasında uzman erbaş olma şartlarını taşımadığı tespit edilen, intibak edememe gibi değişik sebeplerle ayrılan uzman erbaş adaylarının atamalarının iptal edilmesi ve yedek adayların çağrılmasını sağlamak maksadıyla kimlik bilgileri ile mevcutlarını bağlı olduğu bir üst komutanlığa bildirir.
…
(7) Personel Başkanlığı; a) Tayin Daire Başkanlığı;…6)Uzman erbaş temel kursunun 3 üncü haftasının sonunda, ilgili eğitim birliğine duyuruda belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın katılış yapmayan veya sözleşme imzalamadan ayrılan, katılış işlemleri esnasında uzman erbaş olma şartlarını taşımadığı tespit edilen, intibak edememe gibi sebeplerle ayrılan uzman erbaş adaylarının atamalarını iptal eder…”
7.5) “İşlemlerin tamamlanması, sınav sonuçlarının duyurulması, sözleşmenin yapılması ve göreve
başlama” başlıklı 16’ncı maddesinde; “…(3) Uzman erbaş adayları atandıkları Eğitim Birliği/Eğitim
Merkezi Komutanlıklarına duyuruda belirtilen tarihte katılmak zorundadır. Duyuruda belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın katılış yapmayan adayların atamaları iptal edilerek adaylık işlemleri sonlandırılır. Bu durumda olanlar sonrasında temel kursa alınmaz ve başka bir döneme planlanmaz. Temel kursa alınabilmeleri için yeniden açılacak olan uzman erbaş temin sınavlarına müracaat etmesi ve yapılacak olan sınavlardan başarılı olması ve diğer şartları taşıması gerekir…”
Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvuran özetle; Jandarma uzman erbaş eğitim
yerinin açıklanmasına rağmen sağlık problemleri nedeniyle katılış yapamadığını ve gerekli sağlık raporlarının mevcut olduğunu belirterek 2023 grubunun bu tarihten sonra çağırılacak eğitim gruplarına katılış yapmayı talep etmektedir.
10) Konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, Anayasamızın 128’inci maddesinde memurların ve
diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir.
11) Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan 3269 Uzman Erbaş Kanunu’nun, 19’uncu maddesinde,
personelde aranacak niteliklerin, müracaat şekli ve zamanının, müracaatın kabul edilmesinin, sözleşmenin yapılmasını ve feshedilmesi sebeplerinin, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve bunlara yapılacak işlem şeklinin Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterileceği, bu doğrultuda hazırlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin,22’nci maddesinde uzman erbaşların ilk atamalarında, atama emrinde belirtilen tarihte birliğine katılacağı, müteakip atamalarda ise, garnizon dışına yapılan atamalarda personel ilişik kesme tarihinden itibaren en geç on beş gün içerisinde yeni birliğine katılacağı, belirtilmiştir.
12) Ayrıca Jandarma Genel Komutanlığı mensubu uzman erbaşların atamalarına esas teşkil eden JGY 51-
3 (Ç) Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi’ nin 16’ncı maddesinde, uzman erbaş
adaylarının atandıkları Eğitim Birliği/Eğitim Merkezi Komutanlıklarına duyuruda belirtilen tarihte katılmak zorunda oldukları, duyuruda belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın katılış yapmayan adayların atamalarının iptal edilerek adaylık işlemlerinin sonlandırılacağı, bu durumda olanların sonrasında temel kursa alınmayacağı ve başka bir döneme planlanmayacağı, temel kursa alınabilmeleri için yeniden açılacak olan uzman erbaş temin sınavlarına müracaat etmesi ve yapılacak olan sınavlardan başarılı olması ve diğer şartları taşımasının gerektiği görülmektedir.
13) Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik” tir. Bu
ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
14) İdari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması hukukun genel ilkelerinden olduğundan, bu ilke
genel anlamda düzenleme veya işlem yapan idareyi düzenleme yaptığı alanda doğru ve anlamlı olgular ortaya koymaya ve denetim yapmaya zorlar. İşlemlerde gösterilen sebep ve gerekçe, işlemin yasaya uygunluğu ve dayanağını değerlendirme, itiraz edip etmeme konusunda ilgililere yardımcı olmakla birlikte, idarenin saydamlığı, savunma hakları ve idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktalarında da büyük öneme sahiptir.
15) Başvuranın iddiaları ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; başvurana atama yeri ve katılış
tarihinin kendisine tebliğ edildiği, 02/06/2023 günü eğitim birliğine katılış yapmadığı, 01/06/2023 ve
/
03/06/2023 tarihlerine ilişkin iki ayrı sağlık raporu göndermesi üzerine, telefonla aranarak raporun bitimini müteakip katılış yapması gerektiğinin bildirildiği, katılış yapması gereken tarih olan 02/06/2023 tarihinde ise herhangi bir mazeretinin bulunmadığı, kendisi ile birlikte katılış yapmayan 164 tane uzman erbaş adayının atamasının Jandarma Genel Komutanlığının 06/07/2023 tarihli yazıyla iptal edildiği, atamanın iptali işleminin tebliği için telefonla aranarak İl Jandarma Komutanlığına davet edildiğinde, il dışında olduğunu belirterek gelemeyeceğini beyan etmesi üzerine tutanak tutulduğu görülmektedir.
Başvuranın Eğitim Birliğine duyuruda belirtilen ve mazeretinin sona erdiği sürede katılmaması neticesinde idarenin, kamu hizmetini ön planda tutarak atama işleminin iptali için takdir yetkisini kullandığı anlaşılmaktadır.
16) Yukarıda yapılan açıklamalar, dosyadaki bilgi ve belgeler, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya
içeriği göz önünde bulundurularak başvuruya konu olaylar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; başvuranın duyuruda belirtilen tarihte eğitim birliğine katılmadığı gibi belge ile ispatı mümkün zorlayıcı bir sebep de sunmadığı, bununla birlikte yeniden başvuru yaparak uzman erbaş sınava girmesine engel bulunmadığı tespit edildiğinden idarenin atama işleminin iptalinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/