|
ÖZET: Bu karar, başvuranın hususi damgalı pasaport alabilmesi için gerekli kadro dereceli yazının verilmesi talebinin reddedilmesine ilişkin hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Başvuran, uzman erbaş olarak görev yaptıktan sonra koruma ve güvenlik görevlisi olarak 5’inci dereceli kadroya atanmış, ancak hususi pasaport alabilmek için 1’inci, 2’nci veya 3’üncü derece kadrolarda bulunması gerektiği belirtilmiştir. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’na göre, başvuranın kadro derecesinin 5’inci olması nedeniyle bu talebin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur.
Ayrıca, 7281 sayılı Kanun ile 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’na eklenen Geçici 5’inci madde hükmünün farklı yorumlanması, uygulamada mağduriyetlere yol açabileceği ifade edilmiştir. Bu nedenle, Milli Savunma Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı ile Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığı arasında görüş birliği sağlanması ve uygulama farklılıklarının önlenmesi için gerekli çalışmaların yapılması tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7178-S.22.11062
BAŞVURU NO : 2021/20928
KARAR TARİHİ : 07/06/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
Adres:
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
KARA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, tarafına hususi damgalı pasaport verilmesi için gerekli kadro dereceli yazının verilmesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 09/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında Türk Silahlı
Kuvvetlerinde 20.01.1994 – 20.01.2010 tarihleri arasında ön lisans mezunu Uzman Çavuş olarak görev yaptığını, 26.02.1992 – 25.05.1993 tarihlerinde yapmış olduğu 1 yıl 3 ay süreli askerlik hizmetini borçlanarak 15.03.2003 tarihinde ödediğini, yine 3269 sayılı Kanunun 5’nci maddesi gereğince 20.01.2010 tarihinde 16 yıl görev süresi ile 45 yaş haddinden ayrılmak zorunda kaldığını, ancak 19.06.2010 tarihli ve
6000 sayılı kanuna istinaden de Milli Savunma Bakanlığına bağlı Akaryakıt İkmal ve Nato Pol Tesisleri
İşletme (ANT) Başkanlığında 20.01.2011 tarihinde koruma ve güvenlik memuru olarak göreve başladığını,
20.11.2014 tarihinde de emekli edildiğini, 7281 Sayılı Kanunu’nun 4’üncü ve 29’uncu maddelerinde
hizmet sürelerinin toplamının 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında değerlendirilmesi hükmüne yer verildiğini, SGK tarafından 7281 Sayılı Kanuna göre intibakının yapıldığını, ancak Kara Kuvvetleri
Komutanlığı’nın kadro derecesini 4 olarak gönderdiğini, ikinci görev yaptığı kurum olan MSB ANT
Başkanlığı’nın ise kadro derecesini geriye çekerek 5 olarak bildirdiğini belirtmektedir. Başvuran her iki kurumdaki hizmetlerinin 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’na göre değerlendirilmesi gerektiği hususunun
7281 Sayılı Kanunda yer alması sebebiyle Hususi Pasaport almak için kadro derece konulu yazının tarafına
verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Milli Savunma Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün başvuruya ilişin Kurumumuza
gönderdiği 09/03/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazılarında özetle;
2.1) Fesihli P.Uzm.Çvş. ’in önlisans mezuniyetinin ve sivil memur olarak geçen hizmet
sürelerinin 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’na eklenen 7281 sayılı Kanun’un 4’üncü ve 29’uncu maddeleri kapsamında konu incelendiğinde; 7281 sayılı Kanun ile Uzman Erbaş Kanunu’na eklenen Geçici 5’inci maddesinde devlet memuru olarak istihdam edilen eski uzman erbaşların (aylıkları) mali hakların düzenlendiği ve talep edilen işlemin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılacağı da ayrıca ve özellikle belirtmek suretiyle hüküm altına alındığı; mevzuat değişikliklerinin 6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklik kapsamında emekli oluncaya kadar devlet memuru olarak istihdam edilmiş ve memur statüsünde iken emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı veya dul ve yetim aylığı bağlanmış olan 2665 civarındaki uzman erbaşın, derece ve kademeye bağlı olarak ek gösterge ve yan ödemeler dahil olmak üzere, mali açıdan emsali uzman erbaş emeklileri ile aynı seviyeye getirmek suretiyle hak kaybını önleme amacını taşıdığı, 7281 sayılı Kanun’un 4’üncü ve 29’uncu maddeleri ile yapılan değişikliklerin ilgili personele ödenecek emekli aylığının tespiti ile ilgili hükümler olduğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanuna tabi devlet memuru statüsünde istihdam edilen personelin bulunduğu kadro derecesi ile bir ilgisi olmadığının anlaşıldığı, Kara Kuvvetleri Personel Başkanlığının ve Akaryakıt İkmal ve Nato Pol Tesisleri İşletme
Başkanlığının görüş yazılarına iştirak edilmekte olduğu, 3269 sayılı Kanun hükümlerine uygun şekilde hareket eden idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığının değerlendirildiği,
3) Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığının 22/02/2022 tarih ve sayılı yazısında;
3.1) Başvuru sahibinin 20.01.1994 tarihinde ön lisans mezunu olarak uzman erbaşlığa başladığı, personelin
1966 doğumlu olması nedeniyle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 5’inci maddesinin “….azami 45
yaşına girdikleri yıla kadar uzatılabilir.” amir hükmü gereğince sözleşmesinin 19.01.2010 tarihine kadar görev yapabildiği, göreve başladığı tarihe kadar, uzman erbaşların özlük haklarını düzenleyen 3269 sayılı
Kanun’da öğrenim sebebiyle derece kademe uygulanması yönünde herhangi bir hüküm bulunmaması nedeniyle derece kademe uygulamasının yapılamadığı, uzman erbaşlıkta geçen 16 yıl fiili hizmet ve 1 yıl
3 ay askerlik hizmeti dahil olmak üzere, 13.08.2009 tarihinde 4’üncü derecenin 3’üncü kademesine
yükseltildiği, 19.01.2010 tarihinde bağlı yetki gereğince sözleşmesinin fesih edildiği, uzman erbaşlıktan ayrılmayı müteakip 20.01.2011 tarihinden itibaren kendi talebi ve 6000 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi ile
3269 sayılı Kanun’un 5’inci maddesine eklenen amir hüküm doğrultusunda Milli Savunma Bakanlığı
Horosan Askerlik Şubesi ve MSB ANT Çiftliği kadrolarında 20.11.2014 tarihine kadar memur statüsünde istihdam edildiği, uzman erbaşlıktan 4’üncü derece 3’üncü kademe üzerinden ayrılan başvuru sahibinin memur statüsünde görev yapmış olduğu 3 yıl 10 aylık süre için uygulanan derece kademe ilerlemesinin uzman erbaşlıktan ayrıldığı derece kademe üzerinden mi, yoksa 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’u esasları üzerinden mi uygulandığının tespit edilemediği,
3.2) Başvuru sahibinin göreve başladığı tarihlerde uzman onbaşıların 11’inci derecenin 1’inci kademesi,
uzman çavuşların 10’uncu derecenin 1’inci kademesinde göreve başlayıp, söz konusu derecelerin 9’uncu kademesine kadar yatay ilerlerken; 10.02.2004 tarihinde kabul edilen 5085 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi ile, 3’üncü derecenin 3’üncü kademesine kadar ilerleme imkanı getirildiği, ancak yeni ilerleyebilecekleri derece ve kademelere bağlı ek göstergenin bulunmaması nedeniyle ek gösterge olmaksızın uygulandığı, bu nedenle 2009-2013 yıllarında yaş haddi nedeniyle ayrılan ve emekliliği hak
/
edemeyen uzman erbaşlardan emekliliğini hak edemeyenlerin çoğunun; devlet memurlarına tanınan ek göstergeden faydalanmak ve çalışmaya devam etmek maksadıyla emekli olacağı tarihe kadar devlet memuru olarak istihdam edilmek üzere talepte bulunduğu,
3.3) 22.02.2014 tarihinde yayımlanan 6519 sayılı Kanun’un 52’nci maddesi ile 3269 sayılı Kanun’un 16’ncı
maddesine eklenen “…Ayrıca, uzman erbaşlara dereceleri itibariyle astsubaylar için belirlenmiş olan ek göstergelerin 2/3’ü uygulanır. Ancak bunlara uygulanacak ek gösterge rakamı 2200’ü geçemez…” hükmü ile, uzman erbaşlara ek gösterge verilmeye başlanması ve devlet memurlarına verilen ek göstergelere eşit olması nedeniyle 2014 ve 2015 yıllarında yaş haddi nedeniyle ayrılan ve emekliliği hak edemeyen uzman erbaşlardan, emekliliğine az bir süre kalanların memuriyete geçişlerinde azalma olduğu,
3.4) 29.01.2016 tarihinde yayımlanan 6663 sayılı Kanun’un 15’nci maddesi ile 3269 sayılı Kanun’un
“16’ncı maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan eklenen 2/3’ü ibaresi 5/6’sı şeklinde ve üçüncü cümlesinde yer alan 2200’ü ibaresi 3.000’i şeklinde değiştirilmiştir” hükmü ile yukarıdaki maddenin yeniden düzenlendiği, aynı Kanun’un 16’ncı maddesi ile 3269 sayılı Kanun’a ekli (1) sayılı derece kademe cetveline 1’inci ve 2’nci derecenin eklendiği ve 17’nci maddesi ile “…Uzman erbaşlardan görevde bulundukları süre içerisinde iki yıl süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara bir kademe, …verilir.” hükmü ile öğrenim nedeniyle derece ve kademe uygulamasının getirildiği, ancak aynı maddenin son bendinde, “Uzman erbaş olarak görev yapmış olanlardan, bu görevleri üzerinden emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya uzman erbaşlık görevi esas alınarak dul ve yetim aylığı bağlanmış olanların aylıkları, uzman erbaşlık görevinin sona erdiği tarihteki en son öğrenim durumları ve bu madde esas alınarak ekli (1) sayılı Cetvele göre yeniden belirlenir. Aylıkların bu şekilde yeniden belirlenmesinden dolayı geçmişe yönelik aylık ve ikramiye farkı ödenmez.” hükmü ile uzman erbaşlık görevinden herhangi bir nedenle emekli olanlara uygulanacağının hükme bağlandığı, 6000 sayılı Kanun kapsamında devlet memurluğuna atanan personele uygulanacağı yönünde herhangi bir hükmün kurulmadığı, 7281 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesi ile 3269 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 5’inci maddesinin hükmü ile uzman erbaşlıktan yaş haddi ile ayrılan uzman erbaşlardan emekli olacağı tarihe kadar devlet memuru olarak istihdam edilen eski uzman erbaşların (aylıkları) mali haklarının düzenlendiği ve düzenlemeyi yapacak kurumun Sosyal Güvenlik Kurumu olacağının açıkça belirtildiği,
3.5) Diğer yandan uzman erbaşlıktan 4’üncü derecenin 3’üncü kademesi ile ayrılan başvuru sahibinin, aynı
derece ve kademeden atanmış olması ve 3 yıllık memuriyet hizmeti ile alacağı bir derece dikkate alındığında, 3’üncü derecenin 3’üncü kademesine yükselmiş olması; ön lisans mezunu olarak devlet memurluğuna geçtiği ve devlet memurlarının özlük haklarını düzenleyen 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 36’ncı maddesine göre, 10’uncu derecenin 2’nci kademesinden göreve başlamış olması, uzman erbaşlıkta geçen 16 yıl fiili hizmet ve 1 yıl 3 ay askerlik hizmet intibakının sonrasında 4’üncü derecenin 2’nci kademesine ve 3 yıl memuriyet hizmeti sonrasında 3’üncü derecenin 2’nci kademesine yükselmiş olması ve her iki durumda da hususi pasaport almasının önünde bir engel bulunmaması gerektiğinin değerlendirildiği,
3.6) Ayrıca 6000 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik kapsamında emekli oluncaya kadar devlet memuru
olarak istihdam edilmiş olanlardan emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya dul ve yetim aylığı bağlanmış olanların devlet memurlukta geçirdiği sürelerin uzman erbaşlıkta geçen
sürelere ekleneceği, söz konusu kişilerin yeniden erbaş statüsüne alınacağı yönünde herhangi bir hüküm bulunmadığı,
3.7) 7281 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun Ek 81’inci maddesi
değiştirilerek “…uzman jandarma ve 3269 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklik gereğince Devlet memuru olarak istihdam edilip emekliliğe hak kazananlar dâhil uzman erbaşlar,…emekli aylıklarıyla birlikte makam tazminatı ödenmesine hak kazanamamış olanlara, her ay emekli aylıklarıyla birlikte 100 YTL tutarında ayrıca ödeme yapılır.” hükmü ile emekliye sevk edilen uzman erbaşlara ödenen 100 TL tutarındaki ödeneğin, devlet memurluğuna atanarak emekliye sevk edilen eski uzman erbaşlara da ödenmesinin yolunun açıldığı,
3.8) Sonuç olarak, başvuru sahibinin 7281 sayılı Kanun ile 3269 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 5’inci
madde hükmünden yararlanacağının açık ve kabul edilebilir olmakla birlikte; talep edilen işlemin Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından yapılacağı da ayrıca özellikle belirtmek suretiyle hüküm altına alındığı, yukarıda zikredilen mevzuat değişikliklerinin 6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklik kapsamında emekli oluncaya kadar devlet memuru olarak istihdam edilmiş olanlardan emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya dul ve yetim aylığı bağlanmış 2665 civarındaki uzman erbaşını gerek derece ve kademeye bağlı ek gösterge ve yan ödemeler dahil, mali açıdan emsali uzman erbaş emeklileri ile aynı seviyeye getirmek suretiyle hak kaybını önlemeyi amaçladığının aşikar olduğu, belirtilmektedir.
4) Akaryakıt İkmal ve Nato Pol Tesisleri İşletme (ANT) Başkanlığının 10/02/2022 tarih ve
sayılı yazısında;
4.1) TSK’da uzman erbaş olarak 4’üncü derede 1’inci kademesinde kademede görev yapmakta iken yaş
haddi sebebiyle 19.01 2010 tarihinde sözleşmesi feshedildiği, 6000 sayılı Kanun kapsamında 20.01.2011 tarihinde MSB Horasan Askerlik Şubesinde 4’üncü derece 3’üncü kademe emekli aylığı ve kazanılmış hak aylığı ile koruma ve güvenlik görevlisi olarak göreve başladığı, 29.03.2011 tarihinde ANT Başkanlığın
6000 sayılı Kanun kapsamında 657 sayılı Kanuna tabi Devlet memuru statüsünde 5 inci dereceli koruma
ve güvenlik görevlisi kadrosuna naklen atandığı ve 21.11.2014 tarihinde 5. dereceli koruma güvenlik görevlisi kadrosu 2’nci derece 2’nci kademe emekli ve kazanılmış hak aylığı ile emekliye sevk edildiği,
4.2) ANT Başkanlığının POAŞ Genel Müdürlüğünün bünyesinde faaliyet göstermekte iken 2000 yılında
POAŞ’ın özelleştirilmesi üzerine 4636 sayılı MSB Akaryakıt İkmal ve Nato Pol Tesisleri İşletme
Başkanlığının Kuruluşu ve Görevleri Hakkındaki Kanunla özel bütçeli, tüzel kişiliği haiz bir kurum olarak yeniden yapılandırıldığı ve söz konusu Kanun’un ekindeki EK-1 Sayılı Cetvel’ de belirtilen kadroların
Başkanlığa ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin III sayılı cetveline işlendiği, söz konusu cetvelde koruma ve güvenlik görevlisi kadrolarının 5’inci derece olduğunun belirtildiği,
4.3) ANT Başkanlıktaki koruma ve güvenlik görevlisi kadrolarının 10. derece, 8. derece, 6. derece ve 5.
derece kadroları olduğu, Genel İdari Hizmetler sınıfında yer alan koruma güvenlik görevlisi kadrosunda çeşitli öğrenim seviyelerinden (lise veya dengi okul, önlisans veya lisans) mezun olan personel istihdam edilirken bu unvanda en yüksek 5’inci dereceye kadar kadro ihdası yapıldığı, Başkanlıkta mevcut olan en yüksek kadronun 5’inci derece kadro olduğu, 4’üncü ve 3’üncü derece kadro koruma güvenlik görevlisi kadrolarının bulunmadığı, adı geçene de 4’üncü ve 3’üncü dereceli kadroların tahsis edilmesinin mümkün olmadığı, /
4.4) Kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat yapıları incelendiğinde 657 sayılı Kanun’a tabi devlet memuru
statüsündeki koruma ve güvenlik görevlisi kadro derecelerinin 5’inci dereceden aşağıya düşmediği, bu itibarla bu kadro unvanında görev yapan kamu çalışanlarının hususi pasaport almaya hak kazanamadığı,
4.5) Başvuranın Gaziantep İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne verilmek üzere Kurumdan 657 sayılı
Kanuna tabi devlet memuru statüsünde 5’inci dereceli koruma güvenlik görevlisi kadrosunda 2’nci derece 2’nci kademe emekli ve kazanılmış hak aylığı ile görev yapmakta iken 24.11.2014 tarihinde emekliye ayrıldığını belirten 21.11.2021 tarihli yazının verildiği,
4.6) Kurumlarda çalışan veya emekli olan personele hususi pasaport verme yetkisinin İçişleri Bakanlığı
Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüklerinin uhdesinde bulunduğu, Başkanlıkça yapılabilecek başka bir işlem bulunmadığı, ayrıca 7281 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun’un 4’üncü maddesi ile 5434 sayılı Kanun’un ek 81’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “uzman jandarma” ibaresinden sonra gelmek üzere “3269 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı Kanunla yapılan değişik gereğince devlet memuru olarak istihdam edilip emekliliğe hak kazananlar dahil” ibaresi eklendiği ve emekli maaşı ile ilgili bir hüküm olduğu,
4.7) 7281 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesi ile 3269 sayılı Kanuna eklenen geçici 5’inci maddesinin birinci
paragrafında, “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte 5 inci maddede 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı
Kanunla yapılan değişiklik kapsamında emekli oluncaya kadar Devlet memuru olarak istihdam edilmiş olanlardan emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya dul ve yetim aylığı bağlanmış olanların aylıkları, Sosyal Güvenlik Kurumuna yapacakları yazılı başvuru üzerine, Devlet memurluğunun sona erdiği tarihteki en son öğrenim durumları ve ek 4 üncü madde esas alınarak ekli (1)
sayılı Cetvele göre başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren yeniden belirlenir ve bunlara bu
Kanunda belirtilen derece, kademe, gösterge ve ek gösterge uygulanır.” madde hükümlerinin gereği Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından yapılmakta olduğu, 7281 sayılı Kanun’un 4’üncü ve 29’uncu maddeleri ile yapılan değişiklerin ilgili personelin işgal ettiği kadro derecesi ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
5.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”
6) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
/
7) 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun,
7.1) “Hizmet süresi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beş yıldan fazla
olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlar ve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Bunlardan; …
b) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olanlardan istekleri, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca uygun görülenlerden, istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşıyanların, müteakip sözleşmeleri, bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla azami 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığı Kanununun 40 ıncı maddesinde düzenlenen yaş haddine kadar uzatılabilir. (Ek cümleler:
19/6/2010-6000/26 md.) (Değişik üçüncü cümle:18/2/2021-7281/27 md.) Uzman erbaşlar yaş haddini doldurdukları yılın ağustos ayı içinde emekliye sevk edilirler.)
Uzman erbaşlar, seferin gereği olarak lüzum görüldüğü takdirde; 5434 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin (e) fıkrasında düzenlenen yaş sınırına kadar sağlık durumlarının elverişli olması halinde en gençlerinden başlanarak orduya alınabilirler. (Ek fıkra: 13/7/2013-6496/34 md.) Terörle mücadele sırasında veya bu görevlerinden dolayı alıkonulan ya da kaybolanların sözleşme süreleri, akıbeti açıklığa kavuşturulana kadar kuvvet komutanları, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının göstereceği lüzum üzerine, durumun devamı müddetince, ilgisine göre Milli Savunma veya İçişleri Bakanlıklarının onayı ile
5434 sayılı Kanunda belirtilen yaş haddini geçmemek üzere talebe bakılmaksızın uzatılabilir. (4) (Ek
fıkra:18/2/2021-7281/27 md.) Olağanüstü hal veya terörle mücadeleden kaynaklanan zorunlu hâllerde ihtiyaç duyulanların sözleşme süreleri, talebe bakılmaksızın, ilgisine göre Kuvvet Komutanı, Jandarma
Genel Komutanı, Sahil Güvenlik Komutanının onayını müteakip 5434 sayılı Kanunda belirtilen yaş hadlerine kadar birer yıl süreyle uzatılabilir. (Ek fıkra: 29/1/2016-6663/14 md.) Uzman erbaşların 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 92 nci maddesi hükmünden yararlanabilmeleri için en az yedi hizmet yılını tamamlamış olmaları gerekir.”
7.2) Ek Madde 4’ünde; “Uzman erbaşlardan görevde bulundukları süre içerisinde iki yıl süreli
yükseköğrenimi tamamlayanlara bir kademe, üç yıl süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara iki kademe, dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara ise bir derece verilir. İki veya üç yıl süreli yükseköğrenimini tamamlayarak intibakları yapılmış olanların, görevde bulundukları süre içerisinde dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlamaları hâlinde intibak işlemleri bir defaya mahsus olmak üzere tekrar yapılır. Yükseköğrenimden dolayı bir defadan fazla yapılan intibak işlemlerinin toplamı bir dereceden fazla olamaz.
İki yıl veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamladıktan sonra uzman erbaşlığa girenler hakkında da birinci fıkra hükümleri uygulanır.
Bu intibaklar, personelin mezuniyetine dair resmî belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihten geçerli olarak yapılır. Ancak, bunlara geçmişe yönelik maaş ve maaş farkı ödenmez.
İntibak yoluyla yapılacak derece ve kademe ilerlemelerinin nasıl yapılacağı ve onay makamları Uzman
Erbaş Yönetmeliğinde gösterilir.
/
…
Uzman erbaş olarak görev yapmış olanlardan, bu görevleri üzerinden emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya uzman erbaşlık görevi esas alınarak dul ve yetim aylığı bağlanmış olanların aylıkları, uzman erbaşlık görevinin sona erdiği tarihteki en son öğrenim durumları ve bu madde esas alınarak ekli (1) sayılı Cetvele göre yeniden belirlenir. Aylıkların bu şekilde yeniden belirlenmesinden dolayı geçmişe yönelik aylık ve ikramiye farkı ödenmez.”
7.3) Geçici 5’inci maddesinde (Ek:18/2/2021-7281/29 md.); “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte 5
inci maddede 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklik kapsamında emekli oluncaya kadar Devlet memuru olarak istihdam edilmiş olanlardan emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya dul ve yetim aylığı bağlanmış olanların aylıkları, Sosyal Güvenlik Kurumuna yapacakları yazılı başvuru üzerine, Devlet memurluğunun sona erdiği tarihteki en son öğrenim durumları ve ek 4 üncü madde esas alınarak ekli (1) sayılı Cetvele göre başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren yeniden belirlenir ve bunlara bu Kanunda belirtilen derece, kademe, gösterge ve ek gösterge uygulanır.
…
Bunlardan lise ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip olup ek 4 üncü madde esas alınarak ekli (1) sayılı
Cetvele göre yeniden aylıkları belirleneceklerin uzman erbaş olarak görev yaptıkları dönemde aldıkları son altı yıllık sicil notu ortalaması esas alınır. Aylıkların bu şekilde yeniden belirlenmesinden dolayı geçmişe yönelik aylık ve ikramiye farkı ödenmez. Yukarıdaki fıkralar kapsamında aylıkları yeniden belirlenenlerin Devlet memuru olarak görev yaptıkları süre için hesaplanacak emekli keseneği, kurum karşılığı ve genel sağlık sigortası primi fark tutarları, talep tarihindeki katsayılar esas alınarak, gecikme cezası, gecikme zammı veya faiz uygulanmaksızın, ilgililerin aylıklarından yirmi dört eşit taksitle kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilir.”
8) 5/4/2001 tarihli ve 4636 sayılı Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve Nato Pol Tesisleri
İşletme Başkanlığının Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunu’nun,
8.1) “Taşra teşkilatı ve görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde; “Taşra teşkilatı bölge müdürlüklerinden
oluşur. Bölge müdürlükleri sorumluluk sahasında her türlü akaryakıt ikmalini yapmak, boru hatlarını işletmek, bakımını ve hüsnü muhafazasını sağlamakla görevlidir.”
8.2) EK’ inde Yer Alan (III) Sayılı Cetvel
İhdas Edilen Kadrolar : Taşra Teşkilatı
Sınıfı Unvanı Kadro Derecesi Serbest Kadro Adedi
GİH Koruma ve Güvenlik Şefi 4 85
GİH Koruma ve Güvenlik Görevlisi 5 941
9) 5/3/2021 tarihli 7281 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu İle Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un, /
9.1) 4’üncü maddesinde; “5434 sayılı Kanunun ek 81 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “uzman
jandarma ve” ibaresinden sonra gelmek üzere “3269 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklik gereğince Devlet memuru olarak istihdam edilip emekliliğe hak kazananlar dâhil” ibaresi eklenmiştir.”
9.2) 29’uncu maddesinde; “3269 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 5 – Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte 5 inci maddede 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklik kapsamında emekli oluncaya kadar Devlet memuru olarak istihdam edilmiş olanlardan emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya dul ve yetim aylığı bağlanmış olanların aylıkları, Sosyal Güvenlik Kurumuna yapacakları yazılı başvuru üzerine, Devlet memurluğunun sona erdiği tarihteki en son öğrenim durumları ve ek 4 üncü madde esas alınarak ekli (1)
sayılı Cetvele göre başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren yeniden belirlenir ve bunlara bu
Kanunda belirtilen derece, kademe, gösterge ve ek gösterge uygulanır…”
10) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’nun Ek 81’inci
maddesinde; “Millî İstihbarat Hizmetleri ve Emniyet Hizmetleri Sınıfına dâhil kadrolar ve Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına mensup subay, astsubay, uzman jandarma ve 3269 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklik gereğince Devlet memuru olarak istihdam edilip emekliliğe hak kazananlar dâhil uzman erbaşlar, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun geçici 32 nci maddesi uyarınca araştırmacı unvanlı kadrolara atananlar ile çarşı ve mahalle bekçisi kadro unvanı esas alınarak emekli aylığı veya (…)(2) veya adi malûllük aylığı ödenenlerden emekli aylıklarıyla birlikte makam tazminatı ödenmesine hak kazanamamış olanlara, her ay emekli aylıklarıyla birlikte 100 YTL tutarında ayrıca ödeme yapılır.”
11) 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun,
11.1) 14’üncü maddesinin “A” fıkrasında; “Hususi damgalı pasaportlar; birinci, ikinci ve üçüncü
derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz. Bunlardan emeklilik veya çekilme ekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir…”,
11.2) 14’üncü maddesinin “C” fıkrasında; “Hususi ve Hizmet Damgalı Pasaportlar: Talep edenin
mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir. Bu nev’i pasaportlar aynı şart dâhilinde İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine, Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de verilebilir… Emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanların hususi damgalı pasaport alabilmeleri için durumlarını gösteren belgelerle, doğrudan İçişleri Bakanlığına müracaat etmeleri lazımdır. Hususi damgalı pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığınca belirlenecek sürelerde; hizmet damgalı
pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla pasaport sahibinin görevinin müddetine göre İçişleri
Bakanlığınca tespit edilecek süre için geçerli olmak üzere tanzim edilir…”
11.3) Ek 4’üncü maddesinde; “Devlet memuru olarak 1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadrolarda
bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi Damgalı Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da
Hususi Pasaport verilir.”,
12) 14/08/2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Pasaport Kanunu’nun
Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin:
12.1) “Hususi pasaport” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Hususi pasaport; Kanunda belirtilen şartları
taşıyanlara altı aydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek sürelerde, yurt içinde
İçişleri Bakanlığının vereceği yetkiye göre Valilikler, yurt dışında ise İçişleri Bakanlığının muvafakati ve
Dışişleri Bakanlığının talimatı ile dış temsilcilikler vermeye yetkilidir. (2) Hususi pasaport alacaklarda en az lise veya dengi okul mezunu olma şartı aranır.”,
12.2) “Pasaport müracaatlarının alınması” başlıklı 15’inci maddesinde; “… (2) Hususi, hizmet ve
umuma mahsus pasaportlar İçişleri Bakanlığı adına valiliklerce verilir. Valiler, bu yetkilerini vali yardımcılarına, kaymakamlara, il veya ilçe birimlerine devredebilir. (3) Hususi ve hizmet pasaportlarının müracaat işlemleri, yurt içinde sadece il emniyet müdürlüklerince, yurt dışında ise İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının talimatı ile dış temsilciliklerce yapılır…”,
12.3) “Pasaport müracaatında gerekli belgeler” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Pasaport alacak
kişinin bizzat müracaatı esastır. İlgiliden durumuna göre aşağıdaki belgeler istenir: a) T.C. Kimlik
Numarası bulunan nüfus cüzdanı. b) Son altı ay içerisinde çekilen 2 adet biyometrik fotoğraf. c) Pasaport değerli kâğıt bedeli ödendi makbuzu. ç) Umuma mahsus pasaportlar için harç bedeli ödendi makbuzu. d)
Ergin olmayanlar ve kısıtlılar için muvafakat belgesi. e) Kısıtlılar için veli, vasi veya kayyum kararı. f)
Varsa daha önce alınmış geçerliliği olan pasaport. g) Diplomatik, hususi ve hizmet pasaportları için talep formu. ğ) Hak sahibinden dolayı diplomatik, hususi veya hizmet pasaportu alacak ergin olan çocukları için öğrenci belgesi. h) Hak sahibinden dolayı diplomatik pasaport alacak ergin çocuklar için taahhütname belgesi. ı) Diplomatik pasaport alacak resmi unvan sahibi için atama, görevlendirme veya olur belgesi. i)
7 yaşını bitirmiş müracaat sahiplerinden polis makamlarınca verilen parmak izi alındı belgesi. (2) Birinci
fıkranın (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen belgeler konsolosluklarda yapılan işlemlerde istenmez. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak farklı belgelerin istenmesi veya bu belgelerin elektronik ortamda teyit edilmesi ile bunların geçerliliği genelge ile düzenlenir.”,
12.4) “Pasaport müracaatına ve tanzimine ait usul ve esaslar” başlıklı 19’uncu maddesinde; “(1)
Kanunun uygulanması ile pasaport ve pasaport yerine geçerli belgelerin düzenlenmesine ait bu
Yönetmelikte belirtilmeyen hususlar ayrıca Bakanlıkça çıkarılacak genelgeler ile düzenlenir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
/
13) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere; 7281 Sayılı Kanunu’nun 4’üncü ve 29’uncu
maddelerinde hizmet sürelerinin toplamının 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında değerlendirilmesi hükmüne istinaden, hususi damgalı pasaport alabilmek için gereken kadro dereceli yazının tarafına verilmesini talep etmektedir.
15) Başvuranın uzman erbaş olarak görev yapmakta iken 19.01.2010 tarihinde yaş haddi nedeniyle 4’üncü
derecenin 1’inci kademesinde sözleşmesinin feshedildiği, 6000 sayılı Kanun kapsamında 20.01.2011 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Malatya/ Horosan Askerlik Şubesinde 4’üncü derece 3’üncü kademe emekli aylığı ve kazanılmış hak aylığı ile koruma ve güvenlik görevlisi olarak göreve başladığı,
29.03.2011 tarihinde 6000 sayılı kanun kapsamında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi devlet
memuru statüsünde 5’inci dereceli koruma ve güvenlik görevlisi kadrosuna naklen atandığı, 21.11.2014 tarihinde 5’inci dereceli koruma ve güvenlik görevlisi kadrosu ile 2’inci derece ve 2’inci kademe emekli ve kazanılmış hak aylığı ile emekli olduğu görülmektedir.
16) Bu çerçevede ilgili idareden gelen bilgi ve belgelerden; Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri
İşletme (ANT) Başkanlığının POAŞ Genel Müdürlüğünün bünyesinde faaliyet göstermekte iken, 2000 yılında POAŞ’ın özelleştirilmesi üzerine 4636 sayılı MSB Akaryakıt İkmal ve Nato Pol Tesisleri İşletme
Başkanlığının Kuruluşu ve Görevleri Hakkındaki Kanunla özel bütçeli, tüzel kişiliği haiz bir kurum olarak yeniden yapılandırıldığı ve söz konusu Kanun’un ekindeki EK-1 Sayılı Cetvel’ de belirtilen kadroların
Başkanlığa ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin III sayılı cetveline işlendiği ve MSB
ANT Başkanlığı’nın koruma ve güvenlik görevlisi kadrolarının 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
III sayılı Cetvelinde yükselebilecekleri kadro derecesinin 5’inci derece olarak düzenlendiği, şu anda şikayetçinin emsali kadrosunda bulunan koruma ve güvenlik kadrosunda devlet memurlarının hususi damgalı pasaport alamadığı anlaşılmıştır.
17) Şikayet konusu uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; Hususi damgalı pasaportların,
5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14’üncü maddesinin “A” fıkrasına göre, “birinci, ikinci ve üçüncü derece
kadrolarda bulunan” veya bu kadrolar karşılık gösterilmek üzere sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ile diğer kamu görevlilerine, diğer ifadeyle bu kadro derecelerinde “devlet memuru/diğer kamu görevlisi” olarak bulunan veya bu kadro derecelerinde “devlet memuru/diğer kamu görevlisi” olarak görev yapmakta iken emekliye ayrılmış/çekilmiş olan kişilere, buna ilaveten belirlenen şartları taşımaları halinde anılan Kanun maddesinde sıralanan şahıslara verilebilmektedir. Nitekim Pasaport Kanunu’nun
Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in “Hususi pasaport” başlıklı 7’nci maddesinde de, hususi damgalı pasaportların ancak Kanunda belirtilen şartları taşıyanlara verileceği açık olarak belirtilmiştir.
18) Ayrıca, ilgili Yönetmeliğin “Pasaport müracaatında gerekli belgeler” başlıklı 16’ncı maddesinden,
diplomatik, hususi ve hizmet pasaportları için talep formunun pasaport müracaatı sırasında sunulması
gereken belgeler arasında yer aldığı görülmektedir. Hususi Damgalı Pasaport Talep Formu incelendiğinde ise, formda “hak sahibi personelin” çalışma durumuna ilişkin bir bölümün yer aldığı ve hak sahibinin
“kadro derecesi” nin de belirtildiği bu bölümün Birim Amiri tarafından imzalanarak onaylanması gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim hususi damgalı pasaportlar, umuma mahsus pasaportlardan farklı olarak, sadece
“hak sahibi” kişilere, belli şartları taşımaları halinde ita edilebilen, adından da anlaşılabileceği üzere “özel” nitelikteki bir pasaport türüdür.
19) Bu bağlamda Mülga Devlet Personel Başkanlığı’nın konu ile ilgili 22/11/2017 tarih ve E.6270 sayılı
görüş yazısında; “…hususi damgalı pasaport verilebilmesinde memurun kadro derecesinin birinci, ikinci ve üçüncü derece olması gerektiği belirtildiğinden bu hususta memurun kadro derecesinin esas alınması gerektiği, Kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadroların ihdası, iptali ve kullanılmasına dair esas ve usulleri düzenleyen 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca, 5’inci dereceden daha üst derecelerde memur unvanlı kadro ihdas edilmediği, bu nedenle, memur unvanlı kadrolarda bulunanların kazanılmış hak aylık derecesi ve emekliliğe esas dereceleri birinci, ikinci ve üçüncü derecelerde olsa dahi kadro derecelerinin esas alınması gerektiğinden bu haktan faydalanmalarının mümkün olmadığı…” şeklinde belirtilmiştir.
20) Öte yandan başvuran 7281 Sayılı Kanunu’nun 4’üncü ve 29’uncu maddelerinde hizmet sürelerinin
toplamının 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında değerlendirilmesi hükmüne yer verildiğini ve
Hususi Damgalı Pasaport için hak sahipliliğinin bulunduğunu iddia etmekte ise de; 7281 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 4’üncü maddesi ile eklenen 5434 sayılı Kanun’un ek 81’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “uzman jandarma” ibaresinden sonra gelmek üzere, “3269 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı
Kanunla yapılan değişik gereğince devlet memuru olarak istihdam edilip emekliliğe hak kazananlar dahil” ibaresi ve yine aynı Kanun’un 29’uncu maddesi ile 3269 sayılı Kanuna eklenen geçici 5’inci maddesinin birinci paragrafında, “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte 5 inci maddede 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklik kapsamında emekli oluncaya kadar Devlet memuru olarak istihdam edilmiş olanlardan emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya dul ve yetim aylığı bağlanmış olanların aylıkları, Sosyal Güvenlik Kurumuna yapacakları yazılı başvuru üzerine, Devlet memurluğunun sona erdiği tarihteki en son öğrenim durumları ve ek 4 üncü madde esas alınarak ekli (1)
sayılı Cetvele göre başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren yeniden belirlenir ve bunlara bu
Kanunda belirtilen derece, kademe, gösterge ve ek gösterge uygulanır.” madde hükümlerinin gereği hizmet sürelerinin sadece Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğunda bulunan ve ilgili kişinin emeklilik durumunu ilgilendiren hususlarda dikkate alındığı görülmektedir.
21) Somut olayda, başvuranın uzman erbaş olarak görev yapmakta iken yaş haddi nedeniyle 4’üncü
derecenin 1’inci kademesinde sözleşmesinin feshedildiği, mülga 6000 sayılı Kanun kapsamında 20.01.2011 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Malatya/ Horosan Askerlik Şubesinde 4’üncü derece 3’üncü kademe emekli aylığı ve kazanılmış hak aylığı ile koruma ve güvenlik görevlisi olarak göreve başladığı ve emekli olduğu tarihte yükselebileceği en yüksek dereceli kadronun beşinci derece olduğu, 5682 sayılı
Pasaport Kanunu’nun ilgili hükmünden faydalanmak için, “1’inci, 2’nci ve 3’üncü derece kadrolarda bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan” şartının arandığı, diğer yandan SGK tarafından başvuranın hizmet süresinin belirlenmesinin hususi pasaport almaya hak kazanma hususunda herhangi bir etkisinin olmadığı, ilgili Kanun hükmünde, hak sahipliliğinin belirlenmesinde dikkate alınması gerekenin, /
ödemeye esas aylık derecesi veya emekli keseneğine esas aylık derecesi değil “kadro derecesi” olduğu, başvuranın görev yaparken ‘koruma ve güvenlik görevlisi” unvanı için birinci, ikinci veya üçüncü derece kadronun bulunmadığı, dolayısıyla 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun ilgili maddelerinde belirtilen birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda hiç bulunmadığı ve ilgili maddelerindeki öngörülen şartları taşımadığı hususları dikkate alındığında; hususi damgalı pasaport alma hakkı bulunmamaktadır.
22) Ancak, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığının cevabi yazısında; uzman erbaşlıktan
4’üncü derecenin 3’üncü kademesi ile ayrılan başvuru sahibinin, aynı derece ve kademeden atanmış olması ve 3 yıllık memuriyet hizmeti ile alacağı bir derece dikkate alındığında, 3’üncü derecenin 3’üncü kademesine yükselmiş olması; ön lisans mezunu olarak devlet memurluğuna geçtiği ve devlet memurlarının özlük haklarını düzenleyen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36’ncı maddesine göre, 10’uncu derecenin 2’nci kademesinden göreve başlamış olması, uzman erbaşlıkta geçen 16 yıl fiili hizmet ve 1 yıl
3 ay askerlik hizmet intibakının sonrasında 4’üncü derecenin 2’nci kademesine ve 3 yıl memuriyet hizmeti
sonrasında 3’üncü derecenin 2’nci kademesine yükselmiş olması ve her iki durumda da hususi pasaport almasının önünde bir engel bulunmadığının ifade edildiği görülmüştür.
23) Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; Pasaport Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince hususi damgalı pasaport alabilmek için gerekli kadro dereceli yazı talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı; diğer taraftan Milli Savunma Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel
Başkanlığı tarafından başvuru sahiplerine hususi damgalı pasaport verilmesine ilişkin olumlu görüş bildirilmişken, Milli Savunma Bakanlığına bağlı ANT Bakanlığı tarafından söz konusu taleplerin reddedilmesinin, 7281 Sayılı Kanunu’nun 4’üncü ve 29’uncu maddelerinde hizmet sürelerinin toplamının
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında değerlendirilmesine ilişkin görüş ve uygulama birliği
olmadığını, diğer ifadeyle 7281 sayılı Kanun ile 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’na eklenen Geçici 5’inci madde hükmünün Bakanlık birimlerince farklı yorumlandığını gösterdiği, bu durumun ise uygulamada farklılıklar oluşturarak mağduriyetlere sebebiyet verebileceği sonucuna vararak, “Milli Savunma
Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığı ile Akaryakıt İkmal ve Nato Pol
Tesisleri İşletme (ANT) Başkanlığı arasında 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun Geçici 5’inci maddesi hususunda görüş birliği sağlanarak uygulamada oluşabilecek farklılıkların mağduriyetlere sebebiyet vermemesini teminen gerekli çalışmaların yapılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE; Başvuranın, Pasaport Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince hususi damgalı pasaport alabilmek için gerekli kadro dereceli yazının verilmesi talebinin REDDİNE; Milli Savunma Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri
Komutanlığı Personel Başkanlığı ile Akaryakıt İkmal ve Nato Pol Tesisleri İşletme (ANT) Başkanlığı arasında 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun Geçici 5’inci maddesi hususunda görüş birliği sağlanarak uygulamada oluşabilecek farklılıkların mağduriyetlere sebebiyet vermemesini teminen gerekli çalışmaların yapılması yönünde MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA ve KARA KUVVETLERİ
KOMUTANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi