Uzman erbaşların terör örgütleriyle irtibat nedeniyle sözleşme fesihlerinde tazminat hakkı var mıdır (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/11866-S.18385

BAŞVURU NO : 2019/10975

KARAR TARİHİ : 20/11/2019

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI

Başvuranın, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 16’ncı

BAŞVURUNUN KONUSU :

maddesi uyarınca tazminat ödenme talebine ilişkindir.

BAŞVURU TARİHİ : 10/06/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; 2012 yılında Kara Kuvvetleri

Komutanlığı bünyesinde uzman erbaş olarak tahsis edildiğini, 2016 yılında sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedilerek görevinden çıkarıldığını belirterek; 12/03/2012-29/07/2016 tarihleri arasında sözleşme gereği çalıştığı sürenin tazminatı hesaplanarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Milli Savunma Bakanlığından 08/07/2019 tarihli ve … sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben

Milli Savunma Bakanlığının 24/07/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 16’ncı maddesinin 2,3 ve 6’ncı fıkraları hükümleri gereğince, kendi kusuru sebebi ile idarece sözleşmesi sonlandırılanlara ikramiye ödemesi yapılmasının mümkün olmadığı, 2.2. Başvuranın, 29 Temmuz 2016 tarihinde, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunun 12/2’nci maddesi ve Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 13/2’nci maddesi uyarınca; 15 Temmuz girişiminde ika ettiği değerlendirilen eylemlerin niteliği ve terör örgütleri ile irtibat ve iltisakı bulunduğu gerekçeleri takdir yetkisi kapsamında kendisinden istifade edilememe sebebi ile sözleşmesinin feshedildiği, şahsın kusurlu fiillerine dayalı fesih işlemini müteakip; 676 KHK’nın 65’inci maddesinde bulunan “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle sözleşmeleri feshedilen uzman erbaşlar hakkında 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı

Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uygulanır.” hükmü uyarınca 667 sayılı KHK’nın 4/1-ğ maddesi kapsamında söz konusu şahsın kamu görevinden çıkarılmış sayıldığı, 2.3. 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 16/2’nci fıkrası “Kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip ayrılanlardan; hizmet süresi beş yılı geçmeyenlere, ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının (375 sayılı

Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen ek tazminatlar ile 14.7.1964 tarihli ve 500 sayılı Kanuna göre ödenen tazminat ve lojman tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) iki katının toplam hizmet yılı ile çarpımından bulunacak miktarda ikramiye verilir. ” hükmü ve aynı Kanunun 16/3’üncü fıkrasının “Yabancı uyruklu kişilerle evlenenlerden; bu evlilikleri, Yabancı Uyruklu Kişilerle Evlenen Subay ve Astsubaylar Hakkında Yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde Genelkurmay Başkanlığı tarafından uygun görülmeyenlerin, çeşitli nedenlerle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin veya Türk vatandaşlığından çıkartılanların veya disiplinsizlik ve ahlâkî nedenlerle sonradan Silâhlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri fesh edilir ve bunlara ikramiye ödenmez. ” hükmü kapsamında; kusurlu fiil ve eylemleri gerekçesi ile ilişiği kesilen şahıslara ikramiye ödemesi yapılmadığı, bu itibarla müracaat sahibi şahsın fesih gerekçesi, kendi kusurlu davranışlarından kaynaklandığından lehine ödeme imkânı bulunmadığı, 2.4. Ayrıca; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 16/6’ncı fıkrasında “(Ek : 11/6/2008-5768/6 md.) Görevde iken işledikleri ve 12 nci maddenin dördüncü fıkrasının (b), (c), (ç) ve (d)

bentlerinde belirtilen hususlar nedeniyle haklarında dava açılan ancak, yargılama sırasında sözleşme süresinin bitmesi nedeniyle kendi istekleri ile ayrılan uzman erbaşlara, yargılama sonuçlanıp kesinlik kazanıncaya kadar ikramiye ödemesi yapılmaz. Yargılama sonucunda beraat edenlere hak ettikleri ikramiye ödenir. Yargılama sonucunda anılan bentlerde belirtilen şekillerde mahkûm olanlara ise ikramiye ödemesi yapılmaz. Yargılama sonucunda beraat edenlere hak ettikleri ikramiye ödenir. Yargılama sonucunda anılan bentlerde belirtilen şekillerde mahkûm olanlara ise ikramiye ödemesi yapılmaz” hükmü mevcut olduğu, bu itibarla

3269 sayılı Kanunun 12’nci maddesinde sayılı suçlarla ilgili hakkında yargılama süreci devam

eden yahut mahkûm olmuş şahıslarla ilgili olarak da, sözleşme süresi bitmiş olsa dahi ikramiye ödemesi yapılmayacağı hususu düzenlendiği, 2.5. Bu itibarla anılan şahsa ikramiye ödenmesinin hukuken mümkün olmadığı, K.K.K.lığından kusura dayalı olarak ilişiği kesilen tüm şahıslar bakımından aynı husus geçerli olup ikramiye ödemesi yapılmadığı, 2.6. Müracaat sahibi şahsın TSK ile ilişiği yukarıda açıklanan gerekçelerle kendi kusurlu fiil ve eylemlerine dayalı olarak kesildiğinden, ikramiye ödemesine hak kazanmamış şahıs bakımından tesis edilecek işlem bulunmadığı, Şeklinde belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun;

5.1. “Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrası:

“…..kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.”, 5.2. “Özlük hakları” başlıklı 16’ncı maddesinin 2, 3 ve 6’ncı fıkraları: “ Kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip ayrılanlardan; hizmet süresi beş yılı geçmeyenlere, ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen ek tazminatlar ile 14.7.1964 tarihli ve 500 sayılı Kanuna göre ödenen tazminat ve lojman tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) iki katının toplam hizmet yılı ile çarpımından bulunacak miktarda ikramiye verilir. Hizmet süresi beş yılı geçenlere ise beş yıllık hizmetleri için yukarıdaki esasa göre hesaplanacak tutara; ayrıldıkları tarihte almakta oldukları net maaşları tutarının (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen ek tazminatlar ile 500 sayılı Kanuna göre ödenen tazminat ve lojman tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç), beş yıldan fazla olan hizmet yılı toplamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın ayrıca ilâve edilmesi suretiyle tespit edilecek miktarda ikramiye verilir….

…..disiplinsizlik ve ahlâkî nedenlerle sonradan Silâhlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri fesh edilir ve bunlara ikramiye ödenmez.

……

(Ek : 11/6/2008-5768/6 md.) Görevde iken işledikleri ve 12 nci maddenin dördüncü fıkrasının (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hususlar nedeniyle haklarında dava açılan ancak, yargılama sırasında sözleşme süresinin bitmesi nedeniyle kendi istekleri ile ayrılan uzman erbaşlara, yargılama sonuçlanıp kesinlik kazanıncaya kadar ikramiye ödemesi yapılmaz.

Yargılama sonucunda beraat edenlere hak ettikleri ikramiye ödenir. Yargılama sonucunda anılan bentlerde belirtilen şekillerde mahkûm olanlara ise ikramiye ödemesi yapılmaz.”, 5.3. Geçici Madde 3: “(Ek : 3/10/2016-KHK-676/65 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/51 md.)

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen

FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle sözleşmeleri feshedilen uzman erbaşlar hakkında 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal

Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uygulanır.”, 6. 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde

Kararnamenin kabulüne ilişkin 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan

Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine

Dair Kanunun 4’üncü maddesinin ikinci fıkrası: “Birinci fıkra uyarınca görevine son verilenler bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemez, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; görevinden çıkarılanların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bu fıkrada sayılan görevleri yürütmekle birlikte kamu görevlisi sıfatını taşımayanlar hakkında da bu fıkra hükümleri uygulanır. (Ek 3. cümle: 25.07.2018 – 7145

S.K/Madde 21) Birinci fıkra uyarınca kamu görevinden çıkarılan asker kişilerin askeri rütbeleri, mahkeme kararı aranmaksızın karar tarihinden geçerli olmak üzere geri alınır.”, Şeklindedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran özetle; 2012 yılında Kara Kuvvetleri

Komutanlığı bünyesinde uzman erbaş olarak tahsis edildiğini, 2016 yılında sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedilerek görevinden çıkarıldığını belirterek, sözleşme gereği çalıştığı süreler için tazminat ödenmesini talep etmektedir.

9. Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş kadrolarında görev yapan personelin temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile düzenlenmiştir. Anılan Kanunun 12’nci maddesinde

“kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların” sözleşmelerinin feshedileceği; 16’ncı maddesinin ikinci fıkrasında “kendi kusurları olmaksızın hizmet süreleri uzatılmayanlara” tazminat ve ikramiye ödeneceği; 16’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında ise

“disiplinsizlik nedeniyle sonradan Silâhlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmelerinin feshedileceği ve bunlara ikramiye ödenmeyeceği”; yine geçici 3’üncü maddesinde “milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle sözleşmeleri feshedilen uzman erbaşlar hakkında” 667 sayılı KHK’nın ilgili hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.

10. Somut olayda, daha önce uzman erbaş olarak görev yapan başvuranın, 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında 3269 sayılı Kanunun 12’nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında 29/07/2016 tarihinde sözleşmesinin feshedildiği, fesih işleminden sonra 676 sayılı KHK’nın 65’inci maddesi ile 3269 sayılı Kanuna eklenen geçici 3’üncü madde doğrultusunda ayrıca kamu görevinden çıkarılmış sayılma yönünde işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.

11. İdare, başvuranla ilgili gerçekleştirilen fesih işlemini, başvuranın 15 Temmuz girişiminde ika ettiği değerlendirilen eylemlerin niteliği ve terör örgütleri ile irtibat ve iltisakı bulunduğu gerekçeleriyle şahsın kusurlu fiilleri dolayısıyla takdir yetkisi kapsamında gerçekleştirdiğini belirtmektedir. 3269 sayılı Kanunun 16’ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında; tazminat ve ikramiyenin kendi kusurları olmaksızın hizmet süreleri uzatılmayanlara ödeneceği, disiplinsizlik nedeniyle sonradan Silâhlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmediği için sözleşmesi feshedilenlere ise ikramiye ödenmeyeceği açıkça düzenlenmiştir. Bu kapsamda

İdarenin başvuranla ilgili fesih gerekçesi incelendiğinde, anılan Kanunun ilgili hükmü kapsamında tazminat ödenmeyecek hal kapsamına girdiği açık olarak görüldüğünden, tazminat ödenmemesi yönündeki İdarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.

12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uzman erbaşlarla ilgili olarak 3269 sayılı Kanunun 12’nci maddesinde hangi durumlarda TSK’dan ilişik kesileceği, 16’ncı maddesinde ise hangi durumlarda tazminat ödenip ödenmeyeceğinin hükme bağlandığı, bu kapsamda başvuranla ilgili gerçekleştirilen fesih işlemi dolayısıyla anılan Kanundaki “tazminat ödenecek” kişiler kapsamına girmediğinin açık olduğu anlaşıldığından, başvurana tazminat ödenmemesi yönündeki İdarenin işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi