TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 20872-20872 |sayi|95802452-101.07.06-E.37295802452-101.07.06-E.372
BAŞVURU NO : 2018/9874 2018/ 9874
08/01/201908/01/2019
KARAR TARİHİ : 12/12/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1- Hazine ve Maliye Bakanlığı 2- Devlet Personel Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın uzmanlığa atanmada aranan dil şartının kaldırılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 02/08/2018 2.8.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Mali hizmet uzman yardımcılarının tezlerini oluşturduktan sonra girdikleri yeterlilik sınavı sonucu sadece % 50 gibi bir kısmının uzman olarak atandığını, kamu idarelerinin en az 5 veya
6 yıl hem maliyet hem de emek açısından kaynak kullandığını ve diğer şartları yerine getiren (tez
yazımı + yeterlilik (klasik) sınavı) kalifiye eleman yetiştirdiklerini, bu şekilde yetiştirilen fakat sadece YDS şartını yerine getiremeyen personelin alt kadrolara atanması sonucu verimlilik açısından çok büyük düşüşler yaşandığını belirterek uzmanlığa atanmanın şartlarından biri olan dil şartının tamamen kaldırılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın konuya ilişkin 24/ 10/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde; 2.1. Başvuranın Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesine 23.09.2013 tarihinde mali hizmetler uzman yardımcısı kadrosu ile atandığı ve halen anılan üniversitede aynı unvanla görev yaptığı, 18.02.2017
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 7tarihi itibariyle yeterlik sınavına girdiği ve sınavda başarılı olduğu, ancak dil şartını yerine
getiremediği için mali hizmetler uzmanı kadrosuna atamasının yapılamadığı, 2.2. Mali hizmetler uzman ve uzman yardımcısı kadrolarının kamu idarelerinin sadece merkez teşkilatlarında yer alan mali hizmetler birimlerinde tahsis edildiği ve taşra teşkilatı bulunan kamu idarelerinin taşra teşkilatlarına tahsis edilmiş aynı unvanlı kadrolar bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir .
3. Devlet Personel Başkanlığı’nın konuya ilişkin 05/ 10/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde; 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinin anılan Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak
Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının ( 11) numaralı bendinde sayılan uzman ve uzman yardımcılarından merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar hakkında uygulanacağı, diğer bir ifade ile 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının ( 11) numaralı bendinde sayılan uzman ve uzman yardımcılarından taşra teşkilatına ait kadrolarda bulunanların anılan Kanunun ek 41 inci maddesi hükümlerine tabi olmayacağı, bu itibarla, idarelerin taşra teşkilatında mali hizmetler uzman yardımcısı kadrosunda görev yapanların mali hizmetler uzmanı kadrosuna atanmasında 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesi hükümlerinin uygulanamayacağı açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, “İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği” başlıklı 123 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır .” 5. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 60 ıncı maddesinde; ” … İdarelerin mali hizmetler birimlerinde mali hizmetler uzman yardımcısı ve mali hizmetler uzmanı çalıştırılabilir . Mali hizmetler uzman yardımcısı kadrolarına veya pozisyonlarına atanabilmek için
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ilave olarak;
a) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurt içi veya yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak, b) Yapılacak özel yarışma sınavında başarılı olmak, c) Sınavın yapıldığı yılın başı itibarıyla 30 yaşını doldurmamış olmak,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
2 / 7şartları aranır .
Özel yarışma sınavı, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Öğrenci Seçme ve Yerleştirme
Merkezine yaptırılacak yazılı sınav ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca yapılacak sözlü sınavdan oluşur . Özel yarışma sınavında başarılı olanlar, ÖSYM tarafından başarı sırası ve yaptıkları tercihler dikkate alınarak belirlenir ve bunlar idarelerde mali hizmetler uzman yardımcısı kadro veya pozisyonlarına atanırlar . Bu kadro veya pozisyonlara atananlar en az üç yıl çalışmak ve başarılı olmak şartıyla, açılacak yeterlik sınavına girme hakkını kazanırlar . Hazine ve Maliye
Bakanlığınca yapılacak yeterlik sınavında başarılı olanlar mali hizmetler uzmanı kadro veya pozisyonlarına atanırlar . Mali hizmetler uzman yardımcılığı döneminde veya yeterlik sınavında başarılı olamayanlar, istihdam şekline göre bulundukları kamu idarelerinde durumlarına uygun kadro veya pozisyonlara atanırlar . Özel yarışma sınavına katılacak adayların belirlenmesi, sınavların yapılması, atama ve yerleştirilmeleri, yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları ile çalışma usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir . Malî hizmetler uzmanı kadrolarına atandıktan sonra en az üç yıl süreyle atandıkları idarelerde söz konusu kadrolarda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre görev yapanlar, kendilerinin isteği ve idarelerinin muvafakati ile başka bir kamu idaresinin aynı unvanlı kadrolarına atanabilirler .”, 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek 41 inci maddesinde; “Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargahlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir . …
Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil
Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), … veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır . …
İkinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralarda yer alan hükümler, 36 ncı maddenin “Ortak
Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının ( 11) numaralı bendinde belirtilen uzman ve uzman yardımcılarından merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı İdari Teşkilatı yasama uzman ve yasama uzman yardımcıları ile 5018 sayılı Kamu Mali
Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III) sayılı Cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumların uzman ve uzman yardımcıları hakkında da uygulanır…” 8. 06/ 02/ 2013 tarihli ve 28551 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Mali
Hizmetler Uzmanlığı Yönetmeliğinin; 8.1. ‘Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “( 1) Bu Yönetmelik, düzenleyici ve denetleyici kurumlar hariç olmak üzere, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali hizmetler birimlerinde çalıştırılacak mali hizmetler uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri ve yeterlik sınavları ile çalışma usul ve esaslarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir .” , 8.2. ‘Uzmanlığa atanma’ başlıklı 20 nci maddesinde; “( 1) Yeterlik sınavında başarılı olanların
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
3 / 7Mali Hizmetler Uzmanı kadro/pozisyonlarına atanabilmeleri, uzman yardımcılığı döneminde alınmış
olmak kaydıyla, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından (KPDS) asgari (C)
düzeyinde veya dil yeterliği bakımından buna denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye sahip olma şartına bağlıdır .” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın mali hizmet uzman yardımcılarının mali hizmetler uzmanlığına atanmasında aranan şartlardan biri olan dil şartının tamamen kaldırılması talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, mali hizmet uzman yardımcılarının mali hizmetler uzmanlığına atanmasında aranan şartlardan biri olan dil şartının tamamen kaldırılmasını talep etmektedir .
11. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda; mali hizmetler uzman yardımcılarının en az üç yıl çalışmak ve başarılı olmak şartıyla, açılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanacakları ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca yapılacak yeterlik sınavında başarılı olanların mali hizmetler uzmanı kadro veya pozisyonlarına atanacaklarının düzenlendiği, ancak mali hizmet uzman yardımcılarının mali hizmetler uzmanlığına atanmasında aranacak şartlar arasında dil yeterliliği şartının bulunmadığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinde ise; uzmanlığa atanmada aranan şartlardan biri olarak dil yeterliliği şartının 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin
“Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının ( 11) numaralı bendinde belirtilen uzman ve uzman yardımcılarından merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar hakkında da uygulanacağının düzenlendiği, öte yandan anılan Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A)
fıkrasının ( 11) numaralı bendinde mesleğe özel yarışma sınavıyla alınan kariyer mesleklere yer verildiği ve söz konusu düzenlemede mali hizmetler uzman yardımcısı ve mali hizmetler uzmanı unvanının da sayıldığı görülmektedir .
12. 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının ( 11)
numaralı bendinde sayılan uzman ve uzman yardımcılarından taşra teşkilatına ait kadrolarda bulunanların, anılan Kanunun ek 41 inci maddesi hükümlerine tabi olmayacağı açıktır . Ancak uyuşmazlık hizmet yerinden yönetim kuruluşu olarak üniversitelerde; yer yerinden yönetim kuruluşu olarak ise belediyelerde çalışan mali hizmetler uzman yardımcılarının merkez teşkilatı kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunda düğümlenmektedir . Bunun için üniversiteler ile belediyelerde çalışan mali hizmetler uzman yardımcılarının tabi olacakları mevzuat hükümlerinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir .
13. İdareye mali hizmet uzman yardımcılarından merkez teşkilatına ait kadrolarda çalışan uzman ve uzman yardımcısı bulunup bulunmadığı ve başvuranın merkez teşkilatına ait kadroda mı yoksa taşra teşkilatına ait kadroda mı çalıştığı sorulmuş olup, idarece mali hizmetler uzman ve uzman yardımcısı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 7kadrolarının kamu idarelerinin sadece merkez teşkilatlarında yer alan mali hizmetler birimlerinde
tahsis edildiği ve taşra teşkilatı bulunan kamu idarelerinin taşra teşkilatlarına tahsis edilmiş aynı unvanlı kadrolar bulunmadığı belirtilmiştir .
14. Merkez teşkilatına ait kadroda çalışan mali hizmetler uzman yardımcılarının uzmanlığa atanabilmeleri için Devlet Memurları Kanunun amir hükmü gereği Kamu Personeli Yabancı Dil
Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C) düzeyinde puana sahip olmaları veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olmaları gerekmektedir . Başvuranın taşra teşkilatında çalışmadığı açık olsa da Devlet Memurları Kanununda belirtilen merkez teşkilatına ait kadrolarda çalıştığı konusunda tereddüt bulunmaktadır .
15. Ülkemizde merkezi yönetimin kapsamına cumhurbaşkanlığı ile bakanlıklara bağlı kuruluşların merkez ve taşra teşkilatları girmekte; merkezi yönetim, başkent ve taşra teşkilatı olmak üzere iki ayrı bölümden oluşmaktadır . Yerinden yönetim kuruluşları ise, merkezi yönetimin merkez ve taşra birimleri dışında oluşturulmuş birimlerdir . Yerinden yönetim, yer yönünden ve hizmet yönünden olmak üzere ikiye ayrılmaktadır . Somut olayda, başvuranın mali hizmetler uzman yardımcısı olarak görev yaptığı Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi hizmet yerinden yönetim kuruluşudur .
16. Her ne kadar başvuran tarafından, mali hizmet uzman yardımcılarının mali hizmetler uzmanlığına atanmasında aranan şartlardan biri olan dil şartının tamamen kaldırılması talep edilmiş ise de, mali hizmetler uzmanlığı mesleğinin hem idarelerin merkez teşkilatında hem de hizmet yerinden yönetim ve yer yerinden yönetim kuruluşlarında görev yapıyor olmaları nedeniyle diğer kariyer mesleklere göre farklılık arz ettiği, mali hizmetler uzman yardımcıları için yabancı dil şartı
Mali Hizmetler Uzmanlığı Yönetmeliği’nde düzenlenmiş olmakla beraber uygulamada bu şartın kanunla da düzenlenmesinin gerekli olduğu, 657 sayılı Kanunun genel hükümlerinden merkez teşkilatında çalışanlar için bu şartın uygulanacağı anlaşılmakla beraber tüm mali hizmetler uzman yardımcılarına bu şartın uygulanacağı yorumunda bulunulmasının güç olduğu, ancak uygulamada yeknesaklığın sağlanabilmesi için Mali Hizmetler Uzmanlığı mesleğinin düzenlendiği 5018 sayılı
Kanunda dil şartına ilişkin açık bir düzenleme getirilmesine ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmektedir .
17. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda yer alan “ Malî hizmetler uzmanı kadrolarına atandıktan sonra en az üç yıl süreyle atandıkları idarelerde söz konusu kadrolarda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre görev yapanlar, kendilerinin isteği ve idarelerinin muvafakati ile başka bir kamu idaresinin aynı unvanlı kadrolarına atanabilirler .” hükmü gereği üniversite ve belediyelerde çalışan mali hizmetler uzmanlarının merkez teşkilatına ait kadrolarda istihdamının mümkün olduğu da görüldüğünden üniversite ve belediyelerde çalışanlardan dil şartının istenmeyip merkez teşkilatına ait kadrolarda çalışanlardan istenmesinin eşitlik ilkesine aykırı uygulamalara sebep verebileceği değerlendirilmektedir .
18. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Yönetmelikte bulunan açık hüküm gereği başvuranın uzmanlığa atanmada aranan dil şartının kaldırılması talebinin reddi ; mali hizmetler uzman yardımcılığından mali hizmetler uzmanlığına geçişte aranan dil şartının 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
5 / 7Kanununda açıkça düzenlemesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili İdarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ ile
KISMEN REDDİNE;
Başvuranın uzmanlığa atanmada aranan dil şartının kaldırılması talebinin REDDİNE
Mali hizmetler uzman yardımcılığından mali hizmetler uzmanlığına geçişte aranan dil şartının 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda açıkça düzenlemesi için gerekli mevzuat çalışmalarının yapılması hususunda HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Hazine ve Maliye Bakanlığınca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA ve bilgileri için DEVLET
PERSONEL BAŞKANLIĞINA, CUMHURBAŞKANLIĞI HUKUK POLİTİKALARI
KURULU ile HUKUK VE MEVZUAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
6 / 7Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi