|
ÖZET: Başvuran, vagon başteknisyeni unvanının toplu sözleşmede yer almadığı gerekçesiyle arazi tazminatı talep etmiştir. İdare, vagon başteknisyeni unvanının toplu sözleşmede bulunmadığını ve başvuranın açık alanda çalışmasına rağmen işyeri çalışma alanının içinde yer aldığını belirterek tazminat ödemesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Devlet Memurları Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, açık alanlarda çalışan teknik personelin arazi tazminatı alabilmesi için belirli koşulların sağlanması gerektiği vurgulanmıştır.
İlgili mevzuatta, teknik hizmetler sınıfına dahil olan personelin açık alanlarda çalışması ve birim amirince görevlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Vagon başteknisyeni unvanının toplu sözleşmede sayılmaması, bu unvanın tazminat alabilmesi için gerekli koşulları sağlamadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın arazi tazminatı talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur. Bu durum, toplu sözleşme hükümlerinin kesinliği ve Anayasa ile düzenlenen hakların çerçevesinde değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/79386-S.20.86360
BAŞVURU NO : 2020/81138
KARAR TARİHİ : 02/10/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER
BAKANLIĞI
Vagon başteknisyeni unvanı ile çalışan başvuranın arazi
BAŞVURUNUN KONUSU :
tazminatı talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02/07/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; TCDD’de vagon başteknisyeni unvanında açık arazide çalıştığını, vagon başteknisyeni unvanının ödeme lisesinde yer almaması nedeniyle arazi tazminatı alamayacağının kendisine ifade edildiğini, “Mühendis, Tekniker, Teknisyen” gibi unvanların genel anlamda unvan olduğunu ve kendilerinin bu unvanların alt dallarında çalışan personel olduğunu, DHMİ’de çalışan uçak teknisyeni unvanlı bir çalışan arazi tazminatı alırken TCDD’de çalışan vagon başteknisyeni unvanında bir kimsenin bu tazminatı alamamasının eşitliğe aykırı olduğunu ifade etmektedir. Başvuran Kurumumuza gönderdiği ek evrakta; yapmış olduğu görevin hizmet binası dışında vagon arıza tespit / bakım/onarım, liman sahaları ve gar sahalarında vagonların kontrollük olduğunu, bir üst unvanı ve amiri olan vagon servis şefi (teknik şef) ve beraber aynı işi yaptığı başteknisyen unvanındaki iş arkadaşı arazi tazminatı alabiliyorken aynı yerde ve aynı işi yapmasına rağmen sadece teknisyen unvanının başında vagon ibaresi olduğundan bahisle arazi tazminatı ödemesini alamamalarının mağduriyet yarattığını ifade ederek mağduriyetinin giderilmesi için Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bilgi, belge ve görüş talepli yazılarımız üzerine; 2.1. TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğünün 20/05/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; Kamu görevlilerinin geneline ve hizmet kollarına yönelik mali ve sosyal haklara ilişkin 2020-
2021 yıllarını kapsayan 5. Dönem Toplu Sözleşme hükümlerini belirten Kamu Görevlileri
Hakem Kurulu Kararının 01.09.2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr yürürlüğe girdiği belirtilerek söz konusu 5. Dönem Toplu Sözleşmenin kamu görevlilerinin geneline yönelik hükümlerin 30 uncu maddesine yer verilmiş ve bu madde gereğince
Kurumlarında ilgili maddede bahsi geçen mühendis, tekniker, teknisyen, teknik şef pozisyonunda görev yapan personele, hizmet binaları dışında açık arazide çalışan personele belirtilen tutarlarda açık arazi tazminatı ödendiği açıklanmış, Başvuranın Kurumlarında 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (II) sayılı cetvele tabi sözleşmeli vagon başteknisyeni pozisyonunda görev yaptığı, vagon başteknisyeni pozisyonunun Teknik Hizmetler arasında sayılmakla birlikte ilgili hükümde açık arazi tazminatı alacak unvanların belirtildiği ve vagon başteknisyeni unvanının bu unvanlar arasında belirtilmediği, dolayısıyal açık arazi tazminatı ödemesi yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiş, Vagon teknisyeni/başteknisyeni pozisyonunda çalışan personelin Kurumlarında çekilen araçların (yük, yolcu vagonları) muayene ve kontrolünü yapmakla görevli olduğu, bu nedenle bağlı bulundukları işyerlerinde görevleri gereği gelen trenleri atölyeye girmeden karşıladığı ve kontrollerini yaptığı, görevin ifa edildiği yer açık alanda olmasına rağmen işyeri çalışma alanının içerisinde yer aldığı vurgulanmış, 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren ilgili kanunun E-Teknik Hizmetler bölümünün 6. Sırası hatırlatılarak vagon teknisyeni/başteknisyeni pozisyonunda çalışan personelin çalışma alanı açık alan olmasına rağmen açık arazi kapsamında değerlendirilemeyeceği ifade edilmiştir.
2.2. TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğünün 20/05/2020 tarihli ve sayılı yazısında özetle; Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2020- 2021 yıllarını kapsayan 5.Dönem Toplu Sözleşmenin Kamu görevlilerinin geneline yönelik hükümlerinin 30.maddesinde belirtilen pozisyonlardan Kurumlarında istihdam edilen
Başmühendis, Mühendis, Kimyager, Tekniker, Başteknisyen ve Teknisyen pozisyonları ile
Teknik Şef pozisyonunda bulunan Bilgi İşlem Şefi, Depo Şefi, Elektrik İşleri Şefi ve Vagon
Servis Şefi unvanlarındaki personele, açık arazide çalışmaları halinde açık arazi tazminatı ödemesi yapıldığı belirtilmiş, Başvuranın çalıştığı unvan olan Vagon Teknisyeni/Vagon Başteknisyeninin görev ve yetkilerinin Genel Müdürlük Araç Bakım Servis Müdürlüğü ile Bağlı İşyerlerinde Çalışan
Personelin Görev Yetki ve Sorumluluklarına Ait 301 Numaralı Genel Emir’in 32 inci maddesinde düzenlendiği ve anılan maddeye göre vagon teknisyenleri ve vagon başteknisyenlerinin bağlı bulundukları işyerlerine gelen yük ve yolcu trenlerinin muayenesini yaparak, vagonların arıza, hasar veya trafiğe çıkmasına engel bir durum olup olmadığını tespit etmekle birlikte mümkünse arızalı kısımların tamirini yapmak/yaptırmakla görevli oldukları, bu nedenle ilgili personelin görevini ifa etmek için bağlı bulunduğu araç bakım işyerinde sahada çalışmakla yükümlü olduğu açıklanmış, Vagon Teknisyeni/Vagon Başteknisyeni unvanının çalışma koşullarının zorluğundan dolayı, benzer eğitim, bilgi ve beceriyle ifa edilebilecek Teknisyen/Başteknisyen unvanına göre daha yüksek bir ücret belirlendiği, ancak hem hiyerarşik olarak üstte olan hem de daha yüksek bir eğitim, bilgi ve beceri gerektiren Tekniker unvanının temel ücretinin de bu durum göz önüne alınarak belirlendiği hatırlatılmış, Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
İlgili mevzuat çerçevesinde açık arazide çalışması koşuluyla arazi tazminatı alabileceği belirtilen pozisyonlarda ve ilgili personelin çalışmakta olduğu Mersin Lokomotif ve Vagon
Muayene İkmal Şefliğinde istihdam edilmiş olan Depo Şefi, Teknisyen ve Başteknisyen unvanlı personelin bu tazminatı aldığı belirtilmiştir.
2.3. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün
Kurumumuza gönderdiği 13/12/2019 tarihli ve sayılı yazısında özetle; “…Toplu
Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, ilgisine göre Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığı görevli ve yetkilidir.” hükmüne yer verildiği; ancak 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı
Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 58 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda uygulanması sırasında birliği sağlamak ve doğacak tereddütleri gidermekle
Devlet Personel Başkanlığı yetkili ve görevlidir.” hükmüne yer verildiği, 703 sayılı Anayasada
Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 3 üncü maddesi ile Devlet Personel Başkanlığının görev ve yetkileri Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığına devredildiği açıklanmıştır.
2.4. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 17/12/2019 tarihli ve sayılı yazısında özetle; ilgili hükme yer verilerek “Başteknisyen” unvanının mezkûr Toplu Sözleşme metninin ilgili maddesinde açıkça sayılması sebebiyle söz konusu ilave ücret ödemesinden faydalanabileceği, “Vagon Başteknisyeni” unvanında görev yapan personelin ise bahsi geçen ilave ücret ödemesinden faydalanamayacağı değerlendirmesine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.2. “A. Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı 53 üncü maddesinde; “…(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/6 md.) Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu
Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir…” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr 3.4. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesinin; 5.1. “A-Özel Hizmet Tazminatı” başlığı altında; “(Ek paragraf: 21/3/2006 – 5473/3 md.)
Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara, bulundukları kadrolar esas alınmak suretiyle, çalışılan her gün için belirlenecek oranlarda ve üçer aylık dönemler itibarıyla toplamı 60 puanı aşmayacak şekilde, dönem sonlarında ödenmek üzere ek özel hizmet tazminatı verilebilir., 5.2. “III-Ortak Hükümler” başlığı altında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve (1)
hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları (…) bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Cumhurbaşkanı Kararı ile (1)
yürürlüğe konulur. …”,
6. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun; 6.1. “Toplu sözleşme görüşmeleri” başlıklı 31 inci maddesinin beşinci fıkrasında; “Toplu sözleşme görüşme süreci sonunda, kamu görevlilerinin geneline yönelik mali ve sosyal haklara ilişkin bölüm ile her bir hizmet koluna özgü mali ve sosyal haklara ilişkin bölümlerden ve tek metinden oluşan toplu sözleşme veya toplantı tutanağı imzalanır. Toplu sözleşmeye kurumsal hiyerarşiyi bozacak ve aynı veya benzer unvanlı kamu görevlilerinin mali ve sosyal hakları arasında kurumlar arası dengesizliğe yol açacak hükümler konulamaz.”, 6.2. “Uyuşmazlık hali” başlıklı 33 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Toplantı tutanağı imzalanmasından veya görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlandığının tespit tutanağı ile belirlenmesinden itibaren üç işgünü içerisinde sözleşmenin ilgili bölümlerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından imzalamaya yetkili oldukları bölümler için Kamu Görevlileri Hakem
Kuruluna başvurulabilir.”, 6.3. “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu” başlıklı 34 üncü maddesinin altıncı fıkrasında; “Kurul kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.”,
7. 05/05/2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının; 7.1. “Kapsam ve dayanak” başlıklı 1 inci maddesi; “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile aynı Kanunun ek geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara, bu
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
Kanunun 152 nci maddesine göre,…. b) Ödenecek “Özel Hizmet Tazminatı”, bu Karara ekli II sayılı Cetvelde,….gösterilmiştir.”, 7.2. “Cetvellerin kontrol, dağıtım, onay usulü” başlıklı 5 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “(1) Bu Karara ekli I, II ve III sayılı cetvellerde yer alan zam ve tazminatlar, aşağıda belirtilen usule göre hazırlanarak, belirtilen merciler tarafından kontrol edilen cetvellere ve dağılım listelerine göre ödenir. (2) Her kurum, bu Karara göre ödeme yapılacak personelinin kadro veya görev unvanlarını, sınıflarını, derecelerini, sayılarını, hizmet yerlerini ve bunlara uygun olarak ödenecek zam ve tazminatların miktarlarını serbest kadrolar esas alınmak suretiyle hazırlanan I, II ve III sayılı cetvellerde gösterir.” 7.3. “Görevin fiilen yapılması” başlıklı 6 ncı maddesi; “(1) Zam ve tazminatların ödenebilmesi için, I, II ve III sayılı cetvellerde gösterilen personelin, kadro unvanı ile kariyer ve yürüttüğü görevin gerektirdiği hizmetleri kanunların öngördüğü durumlar saklı kalmak üzere fiilen yapması zorunludur.” 7.4. Bakanlar Kurulu Kararına ekli II sayılı cetvelin (E) Teknik Hizmetler başlığı altında yer alan 6 numaralı paragrafta ise; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.(…..)Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır(….)”,
8. 11/05/2006 tarihli ve 26165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 160 seri no.lu Devlet
Memurları Kanunu Genel Tebliği’nin “C-II sayılı Cetvele İlişkin Açıklamalar” başlığı altında yer alan 6 ncı maddesi; II sayılı Cetvelin (E) Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında, Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için %3, %2 ve
%1,2 oranlarında ek özel hizmet tazminatı ödeneceği; bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminatı toplamının üçer aylık dönemler itibarıyla %60, %40 ve %24 oranlarını aşamayacağı, bu ilave tazminatın kimlere ödeneceğinin ise iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler halinde, ilgili birim amirlerince belirleneceği ve ödemelerin görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Buna göre, kadroları Teknik Hizmetler Bölümünün l ila 4 üncü sırasında sayılanlara, söz konusu ek özel hizmet tazminatının ödenebilmesi için; Bu personelin büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları gibi “kapalı mahaller” dışında arazi, park, bahçe, şantiye, inşaat, maden, Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri, yol, tünel, demiryolu, büyük içme suyu, köprü, kıyı yapıları, baraj v.b. açık çalışma mahallerinde görevlendirilmiş ve bu mahallerde fiilen çalışmış olmaları, Söz konusu görevlendirmelere ilişkin olarak ilgili birim amirlerince belirlenen görev ve isimleri ihtiva eden listelerin ibrazı, yeterli olacaktır.”,
9. 01/09/2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri
Hakem Kurulu Kararının; 9.1. Birinci Kısım altında yer alan “Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Karar, 1/1/2020-31/12/2021 tarihleri arasında uygulanır.”, 9.2. İkinci Kısımı altında “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı Birinci Bölümünde yer alan “Sözleşmeli personel olarak istihdam edilen teknik personele ilave ücret” başlıklı 30 uncu maddesinde; “KİT’lerde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel olarak istihdam edilen ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karara ekli (II) sayılı Cetvelin “E Teknik
Hizmetler” bölümünün 6 ncı sırasında ek özel hizmet tazminatı ödenmesi öngörülen yerlerde fiilen çalışanlardan; a) Grup başmühendisi, başmühendis, başmimar, mühendis, mimar, şehir plancısı, jeolog, hidrolog, hidrojeolog, fizikçi, jeofizikçi, kimyager, teknik amir, teknik şef, atölye şefi, teknik uzman ve jeomorfolog pozisyonlarında bulunanlara 35 TL, b) Başeksper, eksper, topograf ve tekniker pozisyonlarında bulunanlara 20 TL, c) Başteknisyen, teknisyen, teknik ressam ve sürveyan pozisyonlarında bulunanlara 15TL, Tutarında çalıştıkları her gün için ilave ücret ödenir. İlave ücretin kimlere ödeneceği, iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır. Üçer aylık dönemler itibarıyla ödenecek toplam ilave ücret tutarı, (a) bendinde belirtilenler için 700 TL’yi, (b) bendinde belirtilenler için 400 TL’yi ve (c)
bendinde belirtilenler için ise 300 TL’yi geçemez”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından gerçekleştirilen inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü yönünde Tavsiye Kararı hazırlanması yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr 11. Başvuran yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği şekilde özetle; vagon başteknisyeni unvanının ilgili toplu sözleşmede sayılmamış olması hasebiyle arazi tazminatı alamadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur. İdare tarafından Kurumumuza ulaştırılan cevabi yazılara 2 numaralı paragraf altında yer verilmiş olup özet olarak anılan Toplu Sözleşmede vagon başteknisyeni unvanının bulunmadığı, başvuranın görevinin ifa edildiği yer açık alanda olmasına rağmen işyeri çalışma alanının içerisinde yer almadığı, çalışma koşullarının zorluğu nedeniyle Teknisyen/Başteknisyen unvanına göre haklarında daha yüksek bir ücret belirlendiği açıklamalarına yer verilmiştir.
12. Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesinin “Ortak Hükümler” başlığı altında yer alan hükmün (bkz. 5.2. numaralı paragraf) 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile değiştirilmeden önceki haline göre yetkili olan Bakanlar Kurulu’nun, 05/05/2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararına ekli II sayılı Cetvelin “ (E)
Teknik Hizmetler” bölümünün altında yer alan düzenlemeye göre (bkz. 7.4. numaralı paragraf)
Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara özel hizmet tazminatı ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
13. 160 seri no.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği’nin “C-II sayılı Cetvele İlişkin
Açıklamalar” başlığı altında yer alan 6 ncı maddesinde (bkz. 8 numaralı paragraf), özel hizmet tazminatının ödenmesi için gerekli koşullara yer verildiği görülmüştür. Buna göre bir kimsenin özel hizmet tazminatı alabilmesi için ilgilinin teknik hizmetler sınıfında yer alması ilk koşul olmakla birlikte tek koşul olarak belirlenmemiştir. Anılan tazminata hak kazanılabilmesi için kişinin teknik hizmetler sınıfına dahil olması, açık mahalde çalışması ve birim amirince görevlendirildiğine ilişkin yazılı belgenin olması gerekmektedir.
14. Anayasanın 128 inci maddesi uyarınca memur ve diğer kamu görevlilerinin mali haklarının kanunla düzenlenmesi esassa da Anayasanın 53 üncü maddesi uyarınca bu hakların toplu sözleşme ile de düzenlenmesine cevaz verilmiş olup toplu sözleşme görüşmeleri sonucunda taraflar arasında mutabakata varılamaması halinde uyuşmazlık Kamu Görevlileri Hakem
Kuruluna götürülecektir. Yine Anayasanın 53 üncü maddesi ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri
Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Kamu Görevlileri Hakem Kurulu” başlıklı 34 üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca Kamu Görevlileri Hakem Kurulu tarafından verilen karar kesin olup toplu sözleşme niteliğindedir. Toplu sözleşme sisteminin en önemli özelliği ise serbest teklif ve toplu pazarlık usulünü haiz olmasıdır.
15. 01/08/2019 ve 20/08/2019 tarihleri arasında gerçekleştirilen toplu sözleşme görüşmelerinde taraflar arasında toplu sözleşme imzalanamaması üzerine 4688 sayılı Kanunun 31 inci maddesine uygun olarak uyuşmazlık Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna intikal etmiş ve bunun üzerine 2020 ve 2021 yıllarını kapsayacak kamu görevlilerinin geneline ve hizmet kollarına yönelik mali ve sosyal haklara ilişkin olarak 01/09/2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmi
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı (bundan sonra Karar olarak anılacaktır) yürürlüğe girmiştir.
16. Kararın İkinci Kısmının “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı birinci bölümünün 30 uncu maddesinde (bkz. 9.2. numaralı paragraf), özel hizmet tazminatı ödenmesi öngörülen yerlerde fiilen çalışanlar için belirli teknik hizmet sınıfına dahil unvanlara ödenecek tazminat tutarları belirlenmiştir. Söz konusu maddede, başvuranın iddiası ve idarenin cevabi yazısında ifade edildiği üzere, vagon başteknisyeni unvanına yer verilmediği görülmüştür.
17. Mezkur maddede teknisyen ve başteknisyen unvanları sayılmışken vagon başteknisyeni ve vagon teknisyeni unvanlarına yer verilmemesinin gerekçesine dosya kapsamında Kurumumuza sunulan cevabi yazılardan ulaşılamamış olsa da, yukarıda 14 numaralı paragrafta açıklanan gerekçelerle, bahse konu madde bu haliyle Anayasanın 53 üncü maddesi ve 4688 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi uyarınca kesin hüküm niteliğinde olup 4688 sayılı Kanun ile ikincil mevzuatı uyarınca ilgili maddenin değiştirilecek şekilde yorumlanması mümkün bulunmamaktadır.
18. Aynı Kararın 3 üncü maddesi hükmünde söz konusu Kararın 01/01/2020-31/12/2021 tarihleri arasında uygulanacağı belirtilmiş olduğundan, Anayasanın 53 üncü maddesi hükmü uyarınca, bir sonraki dönem Toplu Sözleşmede (veya uzlaşma olmaması halinde Kamu
Görevlileri Hakem Kurulu Kararında) aksi kararlaştırılana kadar, vagon başteknisyeni unvanlı teknik hizmet sınıfı personelin arazi tazminatı almasının mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.
19. Yukarıda açıklanan gerekçelerle, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararının toplu sözleşme niteliğinde ve kesin olması, anılan Kararın 31/12/2021 tarihine kadar geçerli olması ve söz konusu kararda arazi tazminatı alabilecek teknik hizmet sınıfına dahil unvanlar sayılırken vagon başteknisyenine yer verilmemiş olması gerekçeleriyle, bir sonraki dönem görüşmeleri sonucunda aksi kararlaştırılana kadar vagon başteknisyeni unvanlı başvuranın arazi tazminatı alamaması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmediği, idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA, TCDD TAŞIMACILIK A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE ve bilgileri için AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr