Vakıf üniversitelerinde geçen hizmetlerin kazanılmış hak aylık derecesinin hesaplanmasında değerlendirilmesi talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/12216-S.24.18533

BAŞVURU NO : 2024/9070

KARAR TARİHİ : 08.11.2024

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Vakıf Üniversitelerindeki geçmiş çalışmalarının kazanılmış hak aylık derecesinin hesaplanmasında değerlendirilmesi talebi hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 24.07.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; 2005-2020 yılları arasında Vakıf üniversitelerinde akademisyen olarak görev yaptığını,

2020 yılında Bursa Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği

Bölümüne Doçent olarak atandığını, vakıf üniversitelerindeki hizmet yıllarının, kazanılmış hak aylık derece hesaplanmasında dikkate alınmadığını, bu hak mahrumiyeti nedeniyle kazanılmış hak aylığı 1. dereceye düşmediği için doçent makam tazminatı alamadığını, bu durumda aynı işi yapan makam tazminatı alan başka bir Doçent öğretim üyesine göre aylık 4-5 bin TL daha düşük maaş almasının büyük bir hak kaybı ve mağduriyete neden olduğunu belirterek geçmiş çalışmalarının kazanılmış hak aylık derecesinin hesaplanmasında değerlendirilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Bursa Teknik Üniversitesi

Rektörlüğü tarafından gönderilen 08/08/2024 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1 2914 sayılı Kanunda vakıf üniversitesinde geçen hizmetlerin kazanılmış hak aylığında

değerlendirilebileceğine dair bir hüküm bulunmadığından ilgilinin talebinin reddedildiği,

2.2 Adı geçenin, 06.02.2020 tarihli ve sayılı Rektörlük onayı ile üniversiteleri Mühendislik ve Doğa

Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Donanımı Anabilim Dalı 3’üncü derece doçent

kadrosuna, görev aylığı 3’üncü derecenin 1 ‘inci kademesi, kazanılmış hak aylığı ve emekli keseneğine esas aylığı 6’ncı derecenin 2’nci kademesi olmak üzere atandığı, görev aylığının 2914 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin A fıkrasının (b) bendine göre tespit edildiği, Öğretim üyelerinin kazanılmış hak aylığının nasıl belirleneceğine ilişkin 2914 sayılı Kanunda kesin bir hüküm bulunmadığı ancak söz konusu maddenin devamında “. . . Yukarıdaki (a), (b) ve (c) bentlerine göre üst dereceye atananlar, bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanırlar.” hükmü bulunduğundan öğretim üyeleri için de görev aylığı haricinde ayrıca kazanılmış hak aylığı tespiti yapılmasının gerektiği,

2.3 Mezkur maddenin devamında araştırma görevlileri ve öğretim görevlilerinin görev aylıklarının kazanılmış

hak aylıklarının tespiti yapıldıktan sonra belirleneceği, kazanılmış hak aylıklarının da nasıl tespit edileceğinin

“Öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerinin giriş dereceleri (657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümleri ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri hariç) Devlet Memurları Kanunu hükümleri uyarınca öğrenim niteliğine ve süresine göre tespit edilecek kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki derece eklenmek suretiyle belirlenir.” denilmek suretiyle anlatıldığı, mezkur hükmün bu Kanuna tabi tüm personelin kazanılmış hak aylıklarının hesaplanmasında kıyasen uygulandığı,

2.4 Söz konusu hüküm uyarınca hizmet değerlendirmesi yapılabilmesi için ilgililerin 657 sayılı Kanunun

öğrenim niteliğine ve süresine göre verilmesi öngörülen ilave derece ve kademe ilerlemesine ilişkin hükümlerinin uygulanması gerektiği, buna karşılık aynı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler”i ile getirilen 657 sayılı Kanun kapsamında çalışma, belirli hizmet sınıflarında görev alma ve benzeri koşullarda verilmesi öngörülen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin diğer hükümlerinin ise uygulanmasına imkan bulunmadığı,

2.5 Bu çerçevede, yükseköğretim kurumlarında yeni göreve başlayan öğretim elemanlarının her birinin

durumlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi suretiyle 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A-2, A-3, A-5, A-6/b, A-9) bentleri ile getirilen derece yükselmesi ve kademe ilerlemesine ilişkin hükümlerin öğrenimin niteliği ve süresine ilişkin olması nedeniyle kazanılmış hak aylıklarının tespitinde değerlendirilmesinin mümkün bulunduğu,

2.6 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 25/01/2023 tarih ve 60110 sayılı görüş yazısında Danıştay 8 inci

Dairesinin 2004/1141 Esas ve 2005/154 Karar numaralı ilamına atıfta bulunulmuş olup söz konusu atıf öğretim elemanlarının başlangıç derecelerinin ne olacağı, derece yükselmelerinin ne şekilde yapılacağı, kademe ilerlemesi imkanından nasıl faydalanacağına dair hususların 2914 sayılı Kanunda açıkça düzenlendiği dolayısıyla Kanunda hüküm bulunmayan bir halden söz edilemeyeceğinden öğretim elemanları hakkında 657 sayılı Kanunun kıyasen uygulanmasının mümkün olmadığının izahı için yapıldığı, yapılan atıf ile öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylıklarının tespitinde 657 sayılı Yasanın 36/C maddesinin niçin göz önünde bulundurulmadığının izah edilmeye çalışıldığı, bu sebeple YÖK Başkanlığından başkaca bir görüş talebinde bulunulmadığı,

2.7 Yukarıda açıklandığı üzere öğretim elemanlarının görev aylıkları ve kazanılmış hak aylıklarının tespitinde

2914 sayılı Kanun haricinde başka bir mevzuata bakılamayacağından, söz konusu Kanunda da Vakıf

üniversitelerinde geçen hizmetlerin değerlendirileceğine dair hüküm bulunmadığından adı geçenin talebinin uygun görülmediği,

2.8 Öğretim elemanlarının memuriyet hizmetlerinin, 2914 sayılı Kanunun 20’nci maddesi gereğince 657 sayılı

Kanunun 36/A maddesi kapsamında kazanılmış hak aylığında değerlendirildiği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 2547 sayılı yasanın Ek 8 inci maddesinde; “Vakıfca kurulacak yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluyla bu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.” 6. 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun, “Öğretim elemanlarının sınıflandırılması” başlıklı

3 üncü maddesinde; “Bu Kanuna tabi öğretim elemanlarının sınıfları ile başlangıç dereceleri aşağıda

gösterilmiştir.” (…) b) Doçentler, doçent kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren üçüncü derecenin, (…) ilk kademe aylığını alırlar.” Yukarıdaki (a), (b) ve (c) bentlerine göre üst dereceye atananlar, bu dereceleri kazanılmış hak olarak aldıktan sonra geçirecekleri her yıl için bir kademe ilerlemesinden yararlanırlar.

6.1. “Öğretim elemanlarının görev aylıkları” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Öğretim üyelerinden 3 üncü maddenin (A) bendinde gösterilen kadrolara atandıkları tarihte kazanılmış hak aylık dereceleri; unvanları için öngörülen giriş derecelerinin üzerinde olanlar ile, bu kadrolara derece yükselmesi suretiyle ulaşanlar hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 161 inci maddesi uygulanır ve kazanılmış hak aylıkları başlangıç derecelerinin ileri kademelerine gelenlerin aylıkları, bu kademeler üzerinden ödenir.” 6.2. Uygulanacak diğer kanun hükümleri başlıklı 20 nci maddesinde: Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.

7. 657 sayılı Devlet memurları Kanununun “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin “Ortak

Hükümler” başlıklı (C) fıkrasının (5) numaralı bendinde; “Özel okullarda öğretmenlik veya yöneticilik yaptıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı emrinde memuriyet kabul edenlerin özel okullarda geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.”

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 2005-2020 yılları arasında Vakıf üniversitelerinde akademisyen olarak görev yaptığını, 2020 yılında Bursa Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümüne

Doçent olarak atandığını belirterek vakıf üniversitelerindeki hizmet yıllarının, kazanılmış hak aylık derece hesaplanmasında dikkate alınmasını talep etmiştir.

10. Bilindiği üzere idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olup, bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilmiş olması durumunda, idari işlemin hukuka uygun olabilmesi için, idarenin aldığı kararın bu sebebe dayanması ve bunun da kararda açıkça gösterilmesi, İdarenin, bağlı yetkisinin bulunduğu durumlarda ise, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekmektedir.

11. Dosya içeriğinde mevcut ve başvuranın talebinin reddine dayanak olarak gösterilen Yükseköğretim Kurulu

Başkanlığının 25/01/2023 tarih ve 60110 sayılı görüş yazısının incelenmesinde; Danıştay 8 inci Dairesinin 2004/1141 Esas ve 2005/154 Karar numaralı ilamına atıfta bulunulduğu, bahse konu ilamdaki uyuşmazlığın; yardımcı doçent kadrosunda bulunan davacının 3. derecenin 8. kademesinde olduğu, 631 sayılı Kanun

Hükmünde Kararnameden yararlandırılıp derece yükselmesi yaparak, 1. dereceyi talep etmesi nedeniyle doğduğu, dolayısıyla söz konusu mahkeme kararında Kazanılmış Hak aylığının tespitine yönelik herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediği, 12. İlgili idarece Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanlığına yazılan 12/07/2023 tarih ve sayılı yazıda ise; başvurucunun Kazanılmış Hak Aylığının (KHA) 2914 sayılı Yükseköğretim Personel

Kanununun 20 nci maddesi gereğince 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36/A maddesi uyarınca tespit edildiği, Vakıf üniversitesinde görev yaptığı sürenin ise kazanılmış hak aylığında değerlendirilebileceğine dair

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununda ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda açık bir hüküm

bulunmadığından talebi ile ilgili herhangi bir değerlendirme yapılamadığı ifade edilmiştir.

13. Başvuru konusu talebe ilişkin mevzuat hükümlerinin incelenmesinde; 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel

Kanununun, “Öğretim elemanlarının sınıflandırılması” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanuna tabi öğretim elemanlarının sınıfları ile başlangıç dereceleri aşağıda gösterilmiştir.” (…) b) Doçentler, doçent kadrosuna atandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren üçüncü derecenin, (…) ilk kademe aylığını alırlar.”

Düzenlemesine, “Öğretim elemanlarının görev aylıkları” başlıklı 4 üncü maddesinde ise; “Öğretim üyelerinden 3 üncü maddenin (A) bendinde gösterilen kadrolara atandıkları tarihte kazanılmış hak aylık dereceleri; unvanları için öngörülen giriş derecelerinin üzerinde olanlar ile bu kadrolara derece yükselmesi suretiyle ulaşanlar hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 161 inci maddesi uygulanır ve kazanılmış hak aylıkları başlangıç derecelerinin ileri kademelerine gelenlerin aylıkları, bu kademeler üzerinden ödenir.” Düzenlemesine yer verildiği, bu minvalde bahse konu mevzuat hükümleri ile öğretim üyeleri sınıfında bulunan (Prof, Doçent ve Doktor) öğretim elemanlarının başlangıç derecelerinin ne olması gerektiği ile kazanılmış hak aylık derecelerinin unvanları için öngörülen giriş derecelerinin üzerinde olabileceği hususunun düzenlendiği, dolayısıyla gerek 3 gerekse 4 üncü maddede öğretim üyeleri sınıfında bulunan (Prof,

Doçent ve Doktor) öğretim elemanlarının, kazanılmış hak aylıklarının nasıl belirlenmesi gerektiğine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği görülmüştür.

14. İlgili idarece konuya ilişkin olarak yapılan açıklamada her ne kadar 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel

Kanununun, “Öğretim elemanlarının sınıflandırılması” başlıklı 3 üncü maddesindeki; “Öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerinin giriş dereceleri (657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler”i ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri hariç) Devlet Memurları Kanunu hükümleri uyarınca öğrenim niteliğine ve süresine göre tespit edilecek kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki derece eklenmek suretiyle belirlenir.” Düzenlemesinin öğretim üyeleri sınıfında bulunan (Prof, Doçent ve Doktor) öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylıklarının hesaplanmasında kıyasen uygulandığını belirtilmişse de bahse konu uygulamanın, herhangi bir yasal dayanağı olmadığı gibi 2914 sayılı Kanunun Öğretim elemanlarının görev aylıkları” başlıklı 4 üncü maddesindeki; “Öğretim üyelerinden 3 üncü maddenin (A) bendinde gösterilen kadrolara atandıkları tarihte kazanılmış hak aylık dereceleri; unvanları için öngörülen giriş derecelerinin üzerinde olanlar” şeklindeki düzenlemeyi de anlamsız kılacağı açıktır.

15. Diğer taraftan ilgili idarece kurumumuza cevaben gönderilen ve yukarıda yer verilen 08/08/2024 tarih ve sayılı cevabi yazıda; 2914 sayılı yasanın öğretim üyesi sınıfında bulunmayan “Öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri” için getirmiş olduğu düzenlemeyi başvuran gibi memuriyet hizmeti olmayan ancak öğretim üyeleri sınıfında bulunan (Prof, Doçent ve Doktor) öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylıklarının hesaplanmasında kıyasen uygulaması ancak memuriyet hizmeti olan ve başvuran gibi öğretim üyeleri sınıfında bulunan (Prof, Doçent ve Doktor) öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylıklarının hesaplanmasında ise kıyasen uygulamama yoluna gitmesinin eşitlik ilkesine de açıkça aykırılık oluşturacağı açıktır.

16. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde ilgili idarenin, 2914 sayılı yasanın 20 nci maddesindeki açık düzenleme karşısında öğretim üyesi sınıfında bulunmayan “Öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri” için getirilmiş olan düzenlemeyi öğretim üyeleri sınıfında bulunan (Prof, Doçent ve Doktor) öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylıklarının hesaplanmasında kıyasen uygulamasının açıkça hukuka aykırı olduğu, dosya içeriğinde mevcut Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 25/01/2023 tarih ve 60110 sayılı görüş yazısında yer verilen Danıştay 8 inci Dairesinin 2004/1141 Esas ve 2005/154 Karar numaralı ilamının Kazanılmış Hak aylığının tespitine yönelik herhangi bir değerlendirme içermediği, diğer taraftan 2914 sayılı yasanın, öğretim üyesi sınıfında bulunmayan “Öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri” için getirmiş olduğu düzenlemeyi memuriyet hizmeti olmayan ancak öğretim üyeleri sınıfında bulunan (Prof, Doçent ve Doktor) öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylıklarının hesaplanmasında kıyasen uygulaması ancak memuriyet hizmeti olan ve başvuran gibi öğretim üyeleri sınıfında bulunan (Prof, Doçent ve Doktor)

öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylıklarının hesaplanmasında ise kıyasen uygulamama yoluna gitmesinin eşitlik ilkesine de aykırılık oluşturacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvuranın müvekkiline ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın

geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği anlaşılmış olup idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bursa

İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile; Başvuranın, Vakıf üniversitelerinde akademisyen olarak görev yaptığı sürelerin 2914 sayılı yasanın 20 nci maddesindeki atfa istinaden 657 sayılı Kanunun 36-C-5 bendine göre değerlendirilmesi yönünde BURSA

TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Bursa

Teknik Üniversitesi Rektörlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve gereği için BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi