|
ÖZET: Başvuru, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü ile sağlık turizmi aracı kuruluşu olarak faaliyet gösteren bir seyahat acentası arasında “Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik” çerçevesinde protokol imzalanması talebine ilişkindir. Başvuran, sağlık turizmi alanında yetkilendirilmiş bir firma olarak, sağlık turistlerinin tedavi taleplerinin karşılanabilmesi için sözleşme yapılmasını istemektedir. Ancak, üniversite hastanesi, daha önce başka bir firma ile sözleşme imzaladığını belirterek bu talebi reddetmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, sağlık turizmi hizmetleri için aracı kuruluşların, Bakanlıkça yetkilendirilmiş sağlık tesisleri ile protokol imzalaması gerekmektedir. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi, mevcut mevzuat çerçevesinde, kendisine doğrudan başvuran sağlık turistlerini kabul edebilmekte, ancak ihtiyaç duyulması halinde daha önce sözleşme yaptığı aracı kuruluşlarla çalışmak zorundadır. Bu durum, başvuran firmanın talebinin reddedilmesine neden olmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi, ilgili mevzuat ve yönetmelik hükümleri doğrultusunda, sağlık tesisinin takdir yetkisini kamu yararı gözeterek kullanması gerektiği gerekçesiyle uygun bulunmuştur. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/16653-S.22.25513
BAŞVURU NO : 2022/4118
KARAR TARİHİ : 21/12/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : “Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında
Yönetmelik” hükümleri kapsamında sağlık turizmi aracı kuruluşu olarak faaliyet gösteren seyahat acentası ile protokol imzalanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili, şirket müdürü olarak görev yaptığı ve aynı zaman da şirket ortağı olduğu
. Şti. uzun yıllardır Uluslararası Turizm faaliyetlerinde bulunmakta olduğunu, “Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında
Yönetmelik” kapsamında aracı kuruluş olarak uluslararası sağlık turizmi faaliyeti yapmak üzere Sağlık
Bakanlığınca yetkilendirilmiş olduğunu, Sağlık Turizmi kapsamında şirketi aracılığıyla ülkemizde tedavi olmak üzere talepte bulunan sağlık turistlerinin, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi
Hastanesinde tedavi olmak istediklerini, üniversite hastanesine bu kapsamda yapmış oldukları sözleşme başvurusuna cevaben “bahse konu sözleşme Hastanemiz ile farklı bir firma arasında daha öncesinden imzalanmıştır. Sözleşme talebiniz ileriki dönemlerde değerlendirilecektir.” denilerek, şirketlerinden talepte bulunan sağlık turistlerinin, şirketleri aracılığıyla hastaneye kabulünün engellenerek, hastanenin daha
önceden sözleşme yaptığı aracı kuruluşa kendilerinin hastane yönetimi tarafından sözlü olarak yönlendirilerek hasta getirilecekse sözleşmesi olan şirketle anlaşma yapılması gerektiğinin söylenmiş olduğunu, sağlık tesisinin bir tane aracı kuruluş ile sözleşme yapmış olup tüm başvuruları bu aracı kuruluş üzerinden yürütmekte olduğunu, şirketleri aracılığıyla hizmet almak isteyen sağlık turistlerine hizmet verilebilmesi için şirketleri ve ilgili hastane arasında sözleşme yapılması gerektiğinin mevzuatla belirlenmiş olduğunu, sözleşme olmadan sağlık turistlerine hizmet verememekte olduklarını ifade ederek, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi ile şirketleri arasında “Uluslararası Sağlık
Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik” kapsamında sözleşme yapılarak, şirketleri aracılığıyla
Türkiye’ye gelip Dursun Odabaş Tıp Merkezinde tedavi olmak isteyen sağlık turistlerinin tedavi olmasına imkân sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 25/05/2022 tarih ve E. – – sayılı yazısında özetle, 2.1. Uluslararası sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında uluslararası düzeyde sunulan sağlık hizmetlerinin asgari hizmet sunum standartlarının belirlenmesi, uluslararası sağlık turizmi hizmetlerinde faaliyet yürütecek sağlık kuruluşları ile aracı kuruluşların yetkilendirilmesi ve bu faaliyetlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasların, 13/07/2017 tarihli ve 30123 sayılı Resmî Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe giren “Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik” ile belirlenmiş olup; Tanımlar başlıklı 4. Maddenin 1(g): Uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu: Bakanlıkça, uluslararası sağlık turisti ile beraberindeki refakatçi ve diğer yakınlarına konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerinin sağlanması faaliyetlerini yürütmek üzere yetkilendirilen, 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı
Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca işletme belgesi alan A grubu seyahat acentalarını, (ğ) Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisi: Sağlık tesisi ruhsatına sahip olan ve Bakanlıkça uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi verilen kamu, üniversite ve özel sağlık kurum ve kuruluşu olarak tanımlandığı, Bakanlıkça uluslararası sağlık turizmi alanında aracı kuruluşa yetki belgesi verilebilmesi için, EK-2’de yer alan “Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu Yetkinlik Kriterleri” nin 2.maddesi gereği, aracı kuruluşun uluslararası sağlık turizmi yetki belgesine sahip en az 3 sağlık tesisi ile protokol imzalaması ve belgelemesinin zorunlu olduğu, yine aracı kuruluşun, anlaşmalı olduğu sağlık tesisi ile sağlık turisti arasında bilgi aktarımında bulunarak, sağlık turisti ile beraberindeki refakatçi ve diğer yakınlarına konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerini sunduğu, 2.2. Bu kapsamda başvuru sahibi Acentasının
Şirketi) yetki belgesi başvuru sürecinde söz konusu sağlık tesisi haricinde 3 sağlık tesisi ile yapmış oldukları sağlık turizmi kapsamında hizmet sunumu protokollerini sunduğu, mezkûr yönetmelik hükümleri doğrultusunda sağlık turizmi faaliyetlerini protokol yaptığı sağlık tesisleri ile sürdürmesi gerektiği, 2.3. Mezkûr yönetmeliğin 5(3) maddesinde yer alan, “Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisi, kendisine doğrudan başvuran uluslararası sağlık turistini kabul edebilir. Ancak aracı kuruluş faaliyetlerine ihtiyaç duyulması halinde. Bakanlıkça yetki verilen uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu ile protokol yapılması zorunludur. İmzalanan protokolün bir örneği Müdürlük aracılığıyla Genel Müdürlüğe gönderilir.’’ ve 5(4) maddesinde yer alan, “Uluslararası sağlık turistinin yatışından taburcu edilinceye kadar sağlık tesisinde alacağı sağlık hizmetinin yanında ihtiyaç duyacağı diğer hizmetleri sunmak da uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisinin sorumluluğundadır. Bu hizmetlerin sunumu için, uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu ile sözleşme yapabileceği gibi diğer kurum ve kuruluşlarla da sözleşme yapabilir.” Hükümlerine istinaden. Bakanlıkça uluslararası sağlık turizmi yetkisi verilmiş söz konusu sağlık tesisinin; kendisine bizzat başvuran sağlık turistini, sunacağı sağlık hizmeti haricinde ihtiyaç duyulan diğer hizmetler için daha önce sözleşme yaptığı aracı kuruluşa yönlendirme yapabileceği gibi istek ve ihtiyaçları
doğrultusunda birden fazla aracı kuruluş ile de sözleşme yaparak sağlık turizmi faaliyetlerini yürütmelerinde sakınca bulunmadığı, 2.4. Yine; Bakanlıkça yetkilendirilmiş – belge numaralı uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi sahibi Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi’nin cevabi yazısında; mezkûr yönetmelik hükümleri doğrultusunda – numaralı uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi sahibi bir başka aracı kuruluşu arasında imzaladıkları protokol gereği sağlık hizmeti yanında ihtiyaç duyulan tercümanlık, konaklama, hasta transferi ve diğer hizmetleri gerçekleştirdikleri ve sağlık tesisi ile işbirliği yapmak isteyen tüm hastaları kabul edebildiklerinin bildirildiği, ayrıca sağlık tesisinin fiziki şartları (15.000 m2 ek hizmet bina yapımının henüz temel atılma aşamasında olduğu), hizmet veren acenta faaliyetlerinin yakın izlemi, sağlık turizm hizmet kapasitesi ve gelirinin henüz çok düşük olması açısından sağlık turizmi hizmetlerinde basamaklı ve kurum kapasitesi elverdiği ölçüde yatırım planlaması yapıldığı hususlarının bildirildiği, 2.5. Bakanlıkça yürütülen Sağlıkta Dönüşüm Programı ile birlikte ülkemizdeki sağlık hizmeti sunumu hızla gelişme gösterdiği, dünyada dikkat çekici şekilde ivme kazanan sağlık turizmi hizmetlerinin ülke ekonomilerine önemli katkılar sağladığı, ülkemizin de sağlık turizmi alanında hedeflerine ulaşması için hizmet kalitesinin artırılması, daha etkin ve verimli hizmet sunulabilmesinin önem arz ettiği, bu minvalde uluslararası sağlık turizmi hizmet sunumunda gerek sağlık tesisinin gerek aracı kuruluşun mezkûr yönetmelik hükümleri doğrultusunda faaliyetlerini sürdürmeleri gerektiği, 3. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün cevabi yazısı (2 nolu prg.) ekinde yer alan, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü Dursun Odabaş Tıp Merkezi Müdürlüğünün (Sağlık
Hizmetleri Genel Müdürlüğüne hitaben) 23/05/2022 tarih ve E- – – sayılı yazısında özetle, 3.1. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezinin 22.03.2022 tarih ve sayılı Sağlık Bakanlığı Makam Olur’ıı ile uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi alan bir sağlık tesisi olduğu, Tıp Merkezi ile 22.03.2022 tarih ve E- sayılı Sağlık Bakanlığı Makam
Oluru ile yetki belgesine sahip bir başka aracı kuruluş arasında 07.12.2021 tarihinde protokol yapıldığı ve
Müdürlük aracılığıyla Genel Müdürlüğe gönderildiği, 3.2. Tıp Merkezinin kendisine bizzat veya sağlık turizm yetki belgesine sahip sağlık turizmi aracı kuruluşu (1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca alınmış A Grubu seyahat acentası) vasıtası ile başvuran tüm sağlık turistlerine 07.12.2021 protokol tarihinden itibaren kesintisiz sağlık hizmeti sunduğu, Sağlık turizmi hizmetinin henüz oluşturulmuş bir sağlık turizm ofisi ile sunulan sağlık hizmeti yanında ihtiyaç duyulan tercümanlık, konaklama, hasta transferi ve diğer hizmetlerini imzalanan protokol gereği uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu ile gerçekleştirdiği, bu Uluslararası
Sağlık Turizmi aracı kuruluşu ile imzalanan protokol gereği, sağlık tesisiyle işbirliği yapmak isteyen tüm
Uluslararası Sağlık Turizmi aracı kuruluş hastalarının kabul edilebildiği, 3.3. Sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında verilen acente hizmetinin kalitesi, acente personelinin hastane içi takibi ve kontrolünün sağlanması sağlık tesisinin önemli görevleri arasında olduğu, Protokol yapılan uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşunun ülkemizdeki tüm yetkili sağlık tesislerinde olduğu üzere, hastane yönetiminin tahsis ettiği bir alanda sağlık turizm ofisi kurduğu ve ilgili alanda kurum tarafından sağlık turizm koordinatörü olarak görevlendirilmiş bir sağlık tesisi personeli koordinatörlüğünde uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu personelleri (tercüman, hostes vb ) ile hizmet vermekte olduğu,
22.03.2022 tarihli makam oluru ile açıklanan listede yetkilendirilmiş Uluslararası Sağlık Turizmi aracı
kuruluşu sayısının 351 olduğu, denetimsizliğe sebep olabilecek çok sayıda acentenin aynı anda sağlık tesisi içinde faaliyet göstermesi ve yer tahsisi yapılmasının birden fazla yapılacak protokoller ile öngörülemez problemlere ve hasta memnuniyetsizliğine sebep olabileceğinden ülkemizdeki diğer Kamu Üniversite
Hastanelerinin uygulamalarında olduğu gibi turistin sağlığı kapsamındaki tüm atılan adımların kamu yararı
ve tıbbi deontoloji gözetilerek kurumlarınca protokol yapılmış bir sağlık turizmi aracı kuruluşu ile uygulanmakta olduğu, 3.4. Sağlık tesisinin fiziki şartları (15.000 m2 ek hizmet bina yapımı henüz temel atılma aşamasında olduğu), hizmet veren acente faaliyetlerinin yakın izlemi, sağlık turizm hizmet kapasitesi ve gelirinin henüz çok düşük olması açısından sağlık turizmi hizmetlerinde basamaklı ve kurum kapasitesi elverdiği ölçüde yatırım planlaması yapıldığı, nitekim mahut şikayet konusu ile ilgili T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık
Hizmetleri Genel Müdürlüğü (Sayı : 2022/16653-S.22.25513 Konu: Uluslararası Sağlık Turizmi Hk, evrak tarih sayı – yazısında belirtildiği üzere: “’Bakanlığımız Uluslararası Sağlık Turizmi Yetkisi verilmiş Sağlık Tesisi; kendisine bizzat başvuran sağlık turistini, sunacağı sağlık hizmeti haricinde ihtiyaç duyulan diğer hizmetler için daha önce sözleşme yaptığı aracı kuruluşa yönlendirme yapabileceği gibi istek ve ihtiyaçları doğrultusunda birden fazla aıacı-kuruluş ile de sözleşme yaparak sağlık turizmi faaliyetlerini yürütmelerinde sakınca bulunmamaktadır.” denildiği, 3.5. Bahsi geçen sebepler nedeniyle Kurumlarının mevcut şartları ve koşulları dikkate alınarak, halihazırda protokol imzalanmış olan sağlık turizmi aracı kuruluşu ve diğer yetkili Uluslararası Sağlık Turizmi aracı kuruluşları ile ülkemizdeki çoğu kamu hastanesindeki işleyişe benzer şekilde iş planlaması yapıldığı ve koordineli çalışıldığı, sağlık turizmi kapsamında kurumlarına yurt dışından hasta getirmek isteyen tüm yetkili acentelerin hastanenin uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu ile protokol imzalayarak iş birliğine dahil olabildikleri, Kurumlarının mevcut şartları ve koşulları dikkate alınarak, Van Yüzüncü Yıl
Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Hastanesi’nin kapısının tüm sağlık turistlerine ve Sağlık
Bakanlığınca yetkili tüm Uluslararası Sağlık Turizmi aracı kuruluşlarına açık olduğu, 4. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 14/10/2022 kayıt tarihli ve E.
sayılı cevabi yazısında özetle, 4.1. Ülkemizin sağlık turizmi alanında hedeflerine ulaşabilmesi için gerekli olan politikaların, stratejilerin geliştirilmesi, plan ve programların oluşturulabilmesi ya da var olan stratejilerin ve programların izlenebilmesi için ilgili verilerin toplanması ve analiz edilmesi süreci önem arz ettiği, 4.2. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge isteme” başlıklı
18 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Devlet sırrı veya ticari sır niteliğindeki bilgi ve belgeler, yetkili
mercilerin en üst makam veya kurulunca gerekçesi belirtilmek suretiyle verilmeyebilir.” hükmüne istinaden sağlık turizmi faaliyetlerinin işleyişine dair talep edilen istatistiki veriler ile söz konusu kurumun şikâyet başvurusu arasında bir bağlantı kurulamadığı, Kurumumuzca yürütülen incelemeye söz konusu verilerin hangi oranda nasıl bir katkı sağlayacağına dair açıklamaların Bakanlıklarına bildirilmesi, 5. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğünün 06/12/2022 tarih ve E- 4 sayılı cevabi yazısında özetle, 5.1. Tıp Merkezi Müdürlükleri ile aracı kuruluş arasında imzalanan sözleşmenin Kurum menfaatleri ön planda tutularak hazırlandığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesindeki ihale yöntemleri uygulanmadığı, bunun nedeninin ise Kurumlarının sağlık turizmi hizmetlerinden elde edeceği gelirin, aracı kuruluşlar arası yapılacak bir rekabet sağlayıcı ihale metoduyla değişmeyeceği hususu olduğu, nitekim sağlık turizm hizmetleri gelirlerinin Sağlık Bakanlığı tarafından Sağlık Turizm Fiyat Tarifesi’ne göre belirlendiği ve sabit bir değer olan bu tarife gelirinin Kurumda olduğu gibi Ülkemizin tüm kamu hastanelerinde aynı tarife ile uygulanmak zorunda olduğu, bu hususun Sağlık Bakanlığı Uluslararası Sağlık
Turizmi Ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik (13 Temmuz 2017 ,Resmî Gazete Sayı : 2022/16653-S.22.25513 30123) 4.Bölüm ( Fiyatlandırma ) Madde 10.2 de “Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisleri, Bakanlıkça belirlenen
SAĞLIK TURİZMİ FİYAT TARİFESİ ‘nde belirlenen usul ve esaslara uymakla yükümlüdür.” ibaresiyle yayımlandığı, Tıp Merkezinin sağlık turizmi fiyat tarifesinin bu minvalde işletildiği, konu ile ilgili sağlık turizmi fiyatlandırma komisyonu kurularak denetlendiği;
5.2. İlgili mevzuat uyarınca bahsi geçen hizmet tedariği için ihale yapılması gerekliliği belirtilmediği, yetki belgesi olan aracı kuruluş ile protokol yapılmasının yeterli görüldüğü, konu ile ilgili Kurum tarafından yapılan araştırmalar neticesinde tüm kamu üniversite hastanelerinin aynı doğrultuda sağlık turizmi hizmetini yürüttüğünün tespit edildiği, sağlık turizm hizmetleri konusunda tek mevzuat rehberi olan ilgili
Yönetmeliğin herhangi bir ihale, ihale sözleşmesi vb bir işlem gerekliliğini yayımlamış bulunmadığı, ayrıca bahsi geçen maddede, bir veya birden fazla aracı kuruluş ile sözleşme yapılabileceğinin anlaşıldığı, “diğer kurum ve kuruluşlar” ifadesi ile kastedilenin diğer aracı kuruluşlar, belediyeler, diğer kamu kurumları olarak anlaşıldığı, 5.3. Nitekim Kuruma mevcut şikayet nedeniyle gelen üst yazıda ( Sağlık Bakanı adına Prof.Dr.
imzalı T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : 2022/16653-S.22.25513 / Konu:
Uluslararası Sağlık Turizmi Hk, Evrak tarih sayı ) “Bakanlığımız uluslararası sağlık turizmi yetkisi verilmiş sağlık tesisi; kendisine bizzat başvuran sağlık turistini , sunacağı sağlık hizmeti haricinde ihtiyaç duyulan diğer hizmetler için daha önce sözleşme yaptığı aracı kuruluşa yönlendirme yapabileceği gibi istek ve ihtiyaçları doğrultusunda birden fazla aracı-kuruluş ile de SÖZLEŞME
YAPARAK sağlık turizmi faaliyetlerini yürütmelerinde sakınca bulunmamaktadır ‘’ denilerek sağlık tesislerinin bu adı geçen hizmette sözleşme yapmasının ve ilgili sözleşmenin Genel Müdürlüğe gönderilmesinin yeterli olduğunu, diğer başvuran aracı kuruluşları önceden sözleşme yaptığı aracı kuruluşa yönlendirebileceği , istek ve ihtiyaçları halinde birden fazla kuruluş ile sözleşme yapabileceği hususlarının açıkça bildirildiği, 5.4. Sözleşme sürecinin bir ihale sözleşmesi tasarısı olmaması ve karşılıklı bir protokol niteliğinde olması nedeniyle kamu ihale bültenlerinde yayımlanmadığı, şeffaflık ilkesinin sağlanması ve işleyişin düzenlenmesi açısından Tıp Merkezinin resmi web sayfası olan http://hastane.yyu.edu.tr/ sayfasında sağlık turizmi sekmesinde ilgili sözleşmenin yayımlandığı, 5.5. Söz konusu sözleşmede 5 yıl süre belirlendiği, ardından yapılan ek protokol ile sürenin 2 yıla düşürüldüğü, ayrıca kamu menfaati sağlanması açısından bağlayıcılık unsurunu kurum lehine kullanmak amaç ve şartıyla, mevzuat değişikliklerinde tek taraflı mazeretsiz fesih imkanı ile buna benzer düzenlemeler ( Kurumun istek ve ihtiyaç halinde birden fazla aracı kuruluş ile sözleşme yapma yetkisi veya yeni mevzuat hükmü yayımlanması vb ) maddelerin tanımlandığı, ayrıca tarafların sözleşme bitim tarihinden bir ay önceden bildirmek şartıyla fesih etme yetkisine sahip olduğu ile ilgili sözleşme maddesinin bulunduğu, 5.6. İhale süreci gerçekleştirilmemiş olmakla birlikte konu ile ilgili yönetmeliklerde, Ülkemizde aracı kuruluş adaylarının sağlık turizmi hizmetlerinde yetki belgesi alabilmesi için üç sağlık tesisi ile protokol yapması gerektiğinin bildirildiği, Kurumun, bu yetki belgesini alabilmesi ve Ülkemiz sağlık turizmi hedeflerine uygun bir tutum sergilenebilmesi adına birden fazla başvuruyu olumlu değerlendirerek başvuran iki uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluş adayı acente ile 24.12.2019 tarihinde (malum şikayet tarihi öncesi ) protokol imzaladığı, bu iki acentanın ( aracı kuruluş adayının ) sağlık turizm yetki belgesi almasını sağlayarak iddiaların aksine tarafsız ve sağlık turizmini teşvik edici tutumunu gösterdiği, protokol yapılan ilgili aracı kuruluşun, ön protokol yapılan bu iki firmadan birisi olduğu, bu süreçte kuruma resmi veya şifahen başvuran bir başka ön protokol talebi veya işbirliği talebinin de olmadığı, 5.7. Sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında verilen acenta hizmetinin kalitesi, acenta personelinin hastane içi takibi ve kontrolünün sağlanmasının sağlık tesisinin önemli görevleri arasında olduğu, Protokol yapılan Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşunun, Ülkemizdeki tüm yetkili sağlık tesislerinde olduğu üzere, hastane yönetiminin sağlık turizm hizmetlerini yürüttüğü uluslararası sağlık turizmi biriminde kurum tarafından sağlık turizm koordinatörü olarak görevlendirilmiş bir kurum personeli koordinatörlüğünde uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu personelleri (tercüman, hostes, karşılama, yönlendirme vb ) ile hizmet verdiği,
5.8. 22.03.2022 tarihli makam oluru ile açıklanan listede, Ülkemizde yetkilendirilmiş uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu sayısının 351 olduğu, ilgili yönetmelikte sağlık turizmi hizmetlerinin tümünün (kurum içi ve dışı faaliyetler) sağlık tesisinin sorumluluğunda olduğunun belirtildiği, denetimsizliğe sebep olabilecek çok sayıda sorumlu ve muhatap acentanın aynı anda sağlık tesisi içinde faaliyet göstermesinin önlenmesi, hasta ve hekimlerle iletişimde olacak her firmanın hizmet ve personel (tercüman, otel, konaklama, ulaşım) kalitesinin sorgulanması ve tespit edilmesinin güç olması, belirli sayıda ve tanınmış firma personelleri ile hekim iletişim ve güveninin daha sağlıklı olabileceği, oluşabilecek hasta / çalışan güvenliği sorunlarının asgari düzeye indirilmesi, birden fazla firma hizmetleri için kurumlarda alan tahsisi yapılması güçlüğü, birden fazla yapılacak protokoller ile öngörülemez sorunlar ile hasta memnuniyetsizliği önlenmesi gibi nedenlerden dolayı, ülkemizdeki diğer kamu üniversite hastanelerinin uygulamalarında olduğu gibi turistin sağlığı kapsamındaki tüm atılan adımların kamu yararı ve tıbbi deontoloji gözetilerek
Kurumlarınca protokol yapılmış bir sağlık turizmi aracı kuruluşu ile uygulandığı, ayrıca yapılan ek sözleşme tasarısı ile birden fazla aracı kuruluş ile çalışma yolu açık bırakılarak birimce edinilen deneyimlere göre kademeli planlama yapılmasının sağlandığı, birden fazla aracı kuruluş ile çalışma konusu, sağlık turizmi birimlerince oluşan veriler, işleyişteki aksaklıklar veya olumlu durumlar tecrübe edilerek
Kurumlarınca değerlendirildiği, 5.9. Ayrıca toplamda 47.000 m2 alanda hizmet veren sağlık tesisilerinin fiziki şartlarının henüz yetersiz olması (15.000 m2 ek hizmet bina yapımı henüz temel atılma aşamasındadır), sağlık turizm hizmetlerinde henüz başlangıç aşamasında olunması nedenleriyle Kurumlarında sağlık turizmi hizmetlerinin basamaklı ve kurum kapasitesi elverdiği ölçüde yatırım ve uygulamalar ile planlandığı, 5.10. Ayrıca tek yetkili firmayla çalışma kararına etki eden nedenlerin en mühiminin protokolün imzalanma zamanının, yurtiçi kamu sağlık hizmetlerinin bile azaldığı pandemi süreci içerisinde olması olduğu, pandemi sürecinde sağlık turizmi hizmetlerinin ülkemizde ve Hastanelerinde hemen hemen durma noktasına geldiği, bu minvalde kurumlarının ilgili protokol sürecini hassas ve kademeli şekilde yürütmeyi tercih ettiği, bir sınır ili olan Van ilinde oluşabilecek olumsuz durumları öngörerek hareket ettiği, benzer uygulamanın birçok kamu üniversitesi hastanesinde uygulandığı, Sağlık Bakanlığı mevzuatında bahsi geçtiği gibi ileriki süreçlerde kurumlarının ihtiyaçları doğrultusunda yapılabilecek kapasite (sağlık turizmine ayrılacak yataklı servis alanları, ek ameliyat odaları, ek tıbbi cihaz üniteleri vb) artışları ile sağlık turizmi hizmet yelpazesinin genişletilmesinin planlanacağı, Hususlarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “II. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde, “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”, “IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti” başlıklı 48 inci maddesinde, “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 7. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
/
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 8. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun “Yönetmelikler” başlıklı 9 uncu maddesinin (c)
bendinde, “c) Bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu
Kanunla ilgili diğer hususlar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir.”, Ek 11 inci maddesinde, “Sağlık hizmeti sunumu ile ilgili tüm iş ve işlemler Sağlık Bakanlığınca denetlenir.”, 9. 1618 sayılı Seyahat Acentaları Ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun 1 inci maddesinde, “Bu
Kanunun uygulanmasında; a) Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını, … c) İşletme belgesi: Bakanlıkça verilen seyahat acentası belgesini, … e) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere turizm ile ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtası ile pazarlayabilen ticarî kuruluşu, … ifade eder.”, 10. 13.07.2017 tarih ve 30123 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Uluslararası Sağlık Turizmi Ve
Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmeliğin, 10.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, uluslararası sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında uluslararası düzeyde sunulan sağlık hizmetlerinin asgari hizmet sunum standartlarının belirlenmesi, uluslararası sağlık turizmi hizmetlerinde faaliyet yürütecek sağlık kuruluşları ile aracı kuruluşların yetkilendirilmesi ve bu faaliyetlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, 10.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelikte geçen; … d) Uluslararası sağlık turizmi: Sağlık amaçlı yurtdışından ülkemize geçici bir süreliğine gelen, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan veya Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmakla birlikte yurtdışında ikamet eden gerçek kişilerin aldıkları her türlü sağlık hizmeti ile bunlarla ilgili destek hizmetlerini, e) Turistin sağlığı: Ülkemizde herhangi bir nedenle geçici süreli olarak bulunan yabancıların, ülkemizde bulundukları sırada ani gelişen hastalıklarda ve acil durumlarda sağlık hizmeti almasını, f) Uluslararası sağlık turisti: Uluslararası sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında sağlık hizmeti alan hastayı, g) Uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu: Bakanlıkça, uluslararası sağlık turisti ile beraberindeki refakatçi ve diğer yakınlarına konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerinin sağlanması faaliyetlerini yürütmek üzere yetkilendirilen, 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca işletme belgesi alan A grubu seyahat acentalarını, ğ) Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisi: Sağlık tesisi ruhsatına sahip olan ve Bakanlıkça uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi verilen kamu, üniversite ve özel sağlık kurum ve kuruluşunu, h) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi, ı) Yetki belgesi: Uluslararası sağlık turizmi yetki belgesini, ifade eder.”, 10.3. “Genel Esaslar” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Uluslararası sağlık turizmi kapsamında faaliyette bulunabilmek için; sağlık tesisinin ve aracı kuruluşun uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi alması zorunludur. Yetki belgesi almayanların uluslararası sağlık turizmi faaliyetleri Bakanlıkça durdurulur. …
(3) Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisi, kendisine doğrudan başvuran uluslararası sağlık turistini kabul edebilir. Ancak aracı kuruluş faaliyetlerine ihtiyaç duyulması halinde, Bakanlıkça yetki verilen uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu ile protokol yapılması zorunludur. İmzalanan protokolün bir örneği Müdürlük aracılığıyla Genel Müdürlüğe gönderilir. (4) Uluslararası sağlık turistinin yatışından taburcu edilinceye kadar sağlık tesisinde alacağı sağlık hizmetinin yanında ihtiyaç duyacağı diğer
hizmetleri sunmak da uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisinin sorumluluğundadır. Bu hizmetlerin sunumu için, uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu ile sözleşme yapabileceği gibi diğer kurum ve kuruluşlarla da sözleşme yapabilir. (5) Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisi tarafından, bu Yönetmelik kapsamında sağlık hizmeti verilen kişilerin Bakanlıkça oluşturulan web tabanlı sisteme kaydedilmesi zorunludur. …”, 10.4. “Uluslararası sağlık turizmi birimi” başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisinde, uluslararası sağlık turistinin kabul, kayıt, teşhis, tedavi, faturalandırma, taburculuk, tercümanlık ve aracı kuruluşlarla ilgili iş ve işlemlerin koordinasyonu ile görevli uluslararası sağlık turizmi birimi oluşturulur. … (3) Uluslararası sağlık turizmi biriminde, sorumlu dâhil yabancı dil bilen en az 2 personel istihdam edilir. Yabancı dilin birisinin İngilizce olması zorunludur. … (5)
Uluslararası sağlık turizmi biriminde, turistin sağlığı kapsamında bulunan kişiler ile milletlerarası sosyal güvenlik sözleşmesi ve sağlık alanında milletlerarası ikili işbirliği anlaşmaları gereği sağlık hizmeti almak için ülkemize gelen kişilere, yönlendirme ve rehberlik hizmetleri de sunulur.”, 10.5. “Yetkinlik Kriterleri” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Uluslararası sağlık turizmi alanında
Bakanlıkça Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi verilebilmesi için: a) Sağlık tesisinin, EK-1’de yer alan Uluslararası Sağlık Turizmi Sağlık Tesisi Yetkinlik Kriterlerinde belirtilen kriterleri taşıması zorunludur. b) Aracı kuruluşun, EK-2’de yer alan Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu Yetkinlik
Kriterlerinde belirtilen kriterleri taşıması zorunludur.”, 10.6. “Yürütme” başlıklı 17 nci maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.”, 10.7. Uluslararası Sağlık Turizmi Sağlık Tesisi Yetkinlik Kriterlerine göre (Yönetmelik eklerinden, EK-1), “1. Sağlık tesisi, başvuru tarihinden / denetimden önce yapılan son sağlıkta kalite standartları değerlendirmesinden asgari 85 puan almış olmalıdır. (Sağlıkta kalite standartları ve kalite göstergeleri yayımlanmamış olan sağlık kuruluşları bu kriterden muaftır. Bu sağlık kuruluşları, ilgili standart seti ve rehberlerin yayımlandığı tarihten itibaren altı (6) ay içerisinde bu kriteri sağlamak zorundadır.) 2. Bu
Yönetmeliğin 6 ıncı maddesindeki şartları haiz uluslararası sağlık turizmi birimi oluşturulmuş olmalıdır.
3. Sağlık tesisinin, uluslararası sağlık turistinin, tedavi göreceği doktorun / doktorların mesleki geçmişi / geçmişleri hakkında sağlık tesisinin internet sitesinden bilgi alabileceği bir alt yapıya sahip olması gerekir.
4. Sağlık tesisi, uluslararası sağlık turistinin sağlık tesisine gelmeden önce, tedavi göreceği doktordan / doktorlardan hastalığıyla ilgili geniş bilgi alabileceği ve tedavi planını öğrenebileceği bir iletişim ve bilgi aktarım sistemine sahip olmalıdır. 5. Uluslararası sağlık turistinin ödemelerini sağlık tesisine ulaşmadan önce depozito olarak hastanenin hesabına yatırabileceği bir alt yapı olmalıdır. 6. Sağlık tesisi otomasyon sistemi üzerinde, uluslararası sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında sunulacak sağlık hizmetleri kapsamında yapılacak tüm işlemleri yabancı hasta modülü üzerinden yapmaları için gerekli alt yapı olmalıdır. …”, 10.8. Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu Yetkinlik Kriterlerine göre (Yönetmelik eklerinden, EK-2), “1. 4/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği
Kanunu uyarınca alınmış A Grubu seyahat acentası işletme belgesi sahibi olmak. 2. Uluslararası sağlık turizmi yetki belgesine sahip en az 3 sağlık tesisi ile protokol imzaladığını belgelemek. Bu protokol, aracı kuruluşun uluslararası sağlık turizmi yetki belgesini almasının ardından yürürlüğe girecektir. 3.
Gelebilecek çağrıları cevaplamak amacıyla en az 2 dilde 7/24 hizmet verebilecek alt yapıya sahip olmak.
(Yabancı dilin birisinin İngilizce olması zorunludur.) 4. Çağrılara bakacak personelin dışında, yabancı dil bilen en az 2 personel daha istihdam etmek. (Yabancı dilin birisinin İngilizce olması zorunludur.) 5.
Yabancı dil yeterliliği için aşağıdaki belgelerden en az birine sahip olmak; … 6. Aracı kuruluş, aşağıdaki hususları yerine getireceğini yazılı olarak taahhüt etmelidir. Bu taahhütlerin yerine getirilip getirilmediği, yapılacak olan tüm denetimlerde dikkate alınacaktır. a) Türkçe ve İngilizce zorunlu olmak üzere en az 3 dili destekleyen bir web sitesine sahip olmak, bu web sitesinde uluslararası sağlık turistinin bilgi almak
/
isteyebileceği konularla ilgili gerekli açıklamaları bulundurmak, anlaşmalı olduğu sağlık tesislerini yayınlayarak bu sağlık tesisleri hakkında ayrıntılı bilgi sunmak. b) Uluslararası sağlık turistine, tüm seyahatini kapsayacak şekilde seyahat sigortası yaptırmak. c) Uluslararası sağlık turistinin almak istediği sağlık hizmetine uygun olan sağlık tesislerini, sağlık turistinin tıbbi bilgi ve / veya belgelerini önceden sağlık tesisine ileterek araştırmak, d) Uluslararası sağlık turistine, almak istediği sağlık hizmetini sunabilecek sağlık tesisleri hakkında ayrıntılı bilgi vermek. e) Uluslararası sağlık turistinin alacağı sağlık hizmeti ücreti ile ilgili sağlık tesisinden bilgi alarak uluslararası sağlık turistine yaklaşık hizmet bedeli ve ödeme şartları hakkında bilgi vermek. f) Uluslararası sağlık turistine ülkemizdeki seyahat, pasaport, şehir içi ulaşım, iletişim, konsolosluk işlemleri gibi konularda bilgi vermek. g) Uluslararası sağlık turisti ile beraberinde gelenlerin ülkemize gelişlerini, ülkemizde konaklamalarını ve ülkelerine dönüşlerini sağlamak. h) Uluslararası sağlık turistini, hizmet alacağı uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisine transfer etmek, tesisteki uluslararası sağlık turizmi birimi ile irtibata geçerek turisti bu birime teslim etmek, taburcu olduktan sonra tesisten almak. i) Faaliyetleri sırasında uluslararası sağlık turistine ait elde ettiği her türlü bilgi hususunda, 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununa uygun bir şekilde hareket etmek. j) Faaliyetlerine ilişkin tüm evrakları, ilgili mevzuatında belirlenen sürelerle saklamak. k)
Uluslararası sağlık turisti ve beraberinde gelenlere sunacağı hizmetler hakkında ayrıntılı bilgi vererek, bilgilendirilmiş onamını almak. (Bilgilendirme elektronik ortamda da yapılabilir.)”, düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Şikâyetçi vekili özetle, uluslararası sağlık turizmi faaliyeti yapmak üzere Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş olan firmalarının Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezine bu kapsamda yapmış oldukları sözleşme başvurusuna olumsuz cevap aldıklarını; sağlık tesisinin bir aracı kuruluş ile sözleşme yapmış olup tüm başvuruları bu aracı kuruluş üzerinden yürütmekte olduğunu, şirketleri aracılığıyla hizmet almak isteyen sağlık turistlerine hizmet verilebilmesi için şirketleri ve ilgili hastane arasında sözleşme olması gerektiğinin mevzuatla belirlenmiş olduğunu ifade ederek, Van Yüzüncü
Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi ile şirketleri arasında Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin
Sağlığı Hakkında Yönetmelik kapsamında sözleşme yapılarak, şirketleri aracılığıyla Türkiye’ye gelip bu
Hastanede tedavi olmak isteyen sağlık turistlerinin tedavi olmasına ilgili yönetmelik kapsamında imkân sağlanmasını talep etmektedir.
13. Uluslararası sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında uluslararası düzeyde sunulan sağlık hizmetlerinin asgari hizmet sunum standartlarının belirlenmesi, uluslararası sağlık turizmi hizmetlerinde faaliyet yürütecek sağlık kuruluşları ile aracı kuruluşların yetkilendirilmesi ve bu faaliyetlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla “Uluslararası Sağlık Turizmi Ve Turistin
Sağlığı Hakkında Yönetmelik” 13.07.2017 tarih ve 30123 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
14. Söz konusu Yönetmelikte, “Uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu” nun, Bakanlıkça, uluslararası sağlık turisti ile beraberindeki refakatçi ve diğer yakınlarına konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerinin sağlanması faaliyetlerini yürütmek üzere yetkilendirilen, 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat
Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca işletme belgesi alan A grubu seyahat acentalarını ifade ettiği; “Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisi” nin ise, sağlık tesisi ruhsatına sahip olan ve
Bakanlıkça uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi verilen kamu, üniversite ve özel sağlık kurum ve
/
kuruluşunu ifade ettiği belirtilmiş olup; söz konusu Yönetmelik ekinde (EK-2) belirlenen Uluslararası
Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu Yetkinlik Kriterlerinin 2 nci maddesi gereğince, aracı kuruluşun (Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu), uluslararası sağlık turizmi yetki belgesine sahip en az 3 sağlık tesisi ile protokol imzaladığını belgelemekle ve anlaşmalı olduğu sağlık tesisi ile sağlık turisti arasında bilgi aktarımında bulunarak, sağlık turisti ile beraberindeki refakatçi ve diğer yakınlarına konaklama, ulaşım ve transfer hizmetlerini sunmakla yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.
15. Somut olayda, İdarenin cevabi yazısından, başvuru sahibi Şirketin yetki belgesi başvuru sürecinde söz konusu sağlık tesisi haricinde 3 sağlık tesisi ile yapmış oldukları sağlık turizmi kapsamında hizmet sunumu protokollerini İdareye sunmuş olduğu ve dolayısıyla “Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu” unvanını haiz olduğu, bu sebeple de ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda sağlık turizmi faaliyetlerini protokol yaptığı sağlık tesisleri ile sürdürmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
16. Ayrıca ilgili Yönetmeliğin 5 inci maddesinde, uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisinin kendisine doğrudan başvuran uluslararası sağlık turistini kabul edebileceği, ancak aracı kuruluş faaliyetlerine ihtiyaç duyulması halinde, Bakanlıkça yetki verilen uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu ile protokol yapılmasının zorunlu olduğu, imzalanan protokolün bir örneğinin Müdürlük aracılığıyla Genel Müdürlüğe gönderileceği, . uluslararası sağlık turistinin yatışından taburcu edilinceye kadar sağlık tesisinde alacağı sağlık hizmetinin yanında ihtiyaç duyacağı diğer hizmetleri sunmanın da uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisinin sorumluluğunda olduğu, bu hizmetlerin sunumu için, uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu ile sözleşme yapabileceği gibi diğer kurum ve kuruluşlarla da sözleşme yapabileceği, hususlarının düzenlendiği görülmektedir.
17. Bahsi geçen Yönetmelik hükümlerinden, Sağlık Bakanlığınca uluslararası sağlık turizmi yetkisi verilmiş olan adı geçen sağlık tesisinin (Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi); kendisine bizzat başvuran sağlık turistini, sunacağı sağlık hizmeti haricinde ihtiyaç duyulan diğer hizmetler için daha önce sözleşme yaptığı aracı kuruluşa yönlendirme yapma ya da istek ve ihtiyaçları doğrultusunda birden fazla aracı kuruluş ile de sözleşme yaparak sağlık turizmi faaliyetlerini yürütme hususunda takdir yetkisini haiz olduğu anlaşılmaktadır.
18. Somut olayda başvuran Şirketin, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü Dursun Odabaş Tıp
Merkezi Müdürlüğü ile uluslararası sağlık hizmeti sözleşmesi yapılmasını talep ettiği, imzalanmak istenen sözleşmenin bir özel hukuk sözleşmesi niteliğini haiz olduğu, mevzuatta uluslararası sağlık turizmi yetkisi verilmiş bir sağlık tesisinin uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşları ile uluslararası sağlık hizmeti sözleşmesi yapma zorunluluğu öngörülmediği, aksine ilgili sağlık tesisine, kendisine bizzat başvuran sağlık turistini, sunacağı sağlık hizmeti haricinde ihtiyaç duyulan diğer hizmetler için daha önce sözleşme yaptığı aracı kuruluşa yönlendirme yapma ya da istek ve ihtiyaçları doğrultusunda birden fazla aracı kuruluş ile de sözleşme yaparak sağlık turizmi faaliyetlerini yürütme konusunda takdir yetkisi verildiği anlaşılmakla birlikte, sağlık tesisinin kendisine mevzuatla verilen takdir yetkisini sınırsız kullanamayacağı, bu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanması gerektiği değerlendirilmektedir.
19. Mevzuatta öngörülen takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığı hususunun, İdarenin cevabi yazısında; sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında verilen acente hizmetinin kalitesi, acente personelinin hastane içi takibi ve kontrolünün sağlanmasının sağlık tesisinin önemli görevleri arasında olduğu, Protokol yapılan uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşunun ülkemizdeki tüm yetkili sağlık tesislerinde olduğu üzere, hastane yönetiminin tahsis ettiği bir alanda sağlık turizm ofisi kurduğu ve ilgili alanda kurum tarafından sağlık turizm koordinatörü olarak görevlendirilmiş bir sağlık tesisi personeli koordinatörlüğünde uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşu personelleri (tercüman, hostes vb) ile hizmet vermekte olduğu, 22.03.2022 tarihli makam oluru ile açıklanan listede yetkilendirilmiş Uluslararası Sağlık Turizmi aracı kuruluşu sayısının 351 olduğu, denetimsizliğe sebep olabilecek çok sayıda acentenin aynı anda sağlık tesisi içinde faaliyet göstermesi ve yer tahsisi yapılmasının
birden fazla yapılacak protokoller ile öngörülemez problemlere ve hasta memnuniyetsizliğine sebep olabileceğinden ülkemizdeki diğer Kamu Üniversite Hastanelerinin uygulamalarında olduğu gibi turistin sağlığı kapsamındaki tüm atılan adımların kamu yararı ve tıbbi deontoloji gözetilerek kurumlarınca protokol yapılmış bir sağlık turizmi aracı kuruluşu ile uygulanmakta olduğu, ayrıca sağlık tesisinin fiziki şartları (15.000 m2 ek hizmet bina yapımı henüz temel atılma aşamasında olduğu) ve kurum kapasitesi elverdiği ölçüde yatırım planlaması yapılması gerektiği, şeklinde gerekçelendirildiği anlaşılmaktadır.
20. Ayrıca, ilgili sağlık tesisi ile aracı kuruluş arasında imzalanan sözleşmenin tesisinde, 4734 sayılı Kamu
İhale Kanunu çerçevesindeki ihale yöntemlerinin uygulanmadığı, bunun nedeninin ise sağlık tesisinin sağlık turizmi hizmetlerinden elde edeceği gelirin, aracı kuruluşlar arası yapılacak bir rekabet sağlayıcı ihale metoduyla değişmeyeceği hususu olduğu, nitekim sağlık turizm hizmetleri gelirlerinin Sağlık
Bakanlığı tarafından Sağlık Turizm Fiyat Tarifesi’ne göre belirlendiği ve sabit bir değer olan bu tarife gelirinin ülkemizin tüm kamu hastanelerinde aynı tarife ile uygulanmak zorunda olduğu, bu hususun Sağlık
Bakanlığı Uluslararası Sağlık Turizmi Ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik (13 Temmuz 2017 ,Resmî
Gazete Sayı : 2022/16653-S.22.25513 30123) 4.Bölüm ( Fiyatlandırma ) Madde 10.2 de “Uluslararası sağlık turizmi sağlık tesisleri, Bakanlıkça belirlenen SAĞLIK TURİZMİ FİYAT TARİFESİ ‘nde belirlenen usul ve esaslara uymakla yükümlüdür.” ibaresiyle yayımlandığı, Tıp Merkezinin sağlık turizmi fiyat tarifesinin bu minvalde işletildiği, konu ile ilgili sağlık turizmi fiyatlandırma komisyonu kurularak denetlendiği; diğer yandan sözleşme sürecinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmaması nedeniyle kamu ihale bültenlerinde yayımlanmadığı, şeffaflık ilkesinin sağlanması ve işleyişin düzenlenmesi açısından Tıp Merkezinin resmi web sayfasında sağlık turizmi sekmesinde yayımlandığı, hususları anlaşılmaktadır.
21. Kurumumuzca yapılan incelemede, somut başvuru kapsamında ilgili sağlık tesisinin, başvuran
Şirketin uluslararası sağlık hizmeti sözleşmesi yapılması talebini, bahsi geçen sözleşmenin hastaneleri ile farklı bir firma arasında daha öncesinden imzalandığı, bu talebin ancak ileriki dönemlerde değerlendirilebileceği gerekçesiyle reddedildiği görülmekle birlikte; ilgili İdarenin mevzuatta tanınan takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanmadığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamadığından, başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden arta kalan süre içinde Van İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran Vekiline, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü’ne ve bilgi için Sağlık Bakanlığı
Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/