|
ÖZET: Bu karar, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından 18/10/2019 tarihinde takdir edilen 500,00 TL vasilik ücretinin, bir yıl boyunca ödenmemesi üzerine başvuranın yaptığı şikayet üzerine verilmiştir. Başvuran, vasilik ücretinin ödenmesi için gerekli adımların atılmadığını ve bunun sonucunda mağduriyet yaşadığını belirtmiştir. İlgili idare, UYAP sisteminde yaşanan teknik bir sorun nedeniyle ödemenin gerçekleştirilemediğini ifade etmiştir.
Danıştay, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına, teknik sorunun çözülmesi için Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü ile iletişime geçmesi ve eğer bu mümkün olmazsa ödenek talep etmesi gerektiğini tavsiye etmiştir. Bu bağlamda, idarenin gerekli işlemleri yapmadığı ve başvuranın haklarının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Karar, idarenin hukuka uygun davranması ve başvuranın mağduriyetini gidermesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/5614-S.21.9079
BAŞVURU NO : 2020/102191
KARAR TARİHİ : 07/04/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
ANKARA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI
Başvuranın Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin
BAŞVURUNUN KONUSU :
sayılı ve 18/10/2019 tarihli sarf kararı ile takdir edilen 500,00 TL vasilik ücretinin tarafına ödenmesi istemi
BAŞVURU TARİHİ : 07/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvurucu tarafından özetle, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin sayılı dosyasında 18/10/2019 tarihli sarf kararı ile tarafına takdir edilen vasilik ücreti aradan bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen halen ödenmediğini, karar akıbetini öğrenmek adına gerek Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesi kalemi gerekse Ankara Adliyesi İdari İşler-Levazım Bürosu ile yaptığı şifahi görüşmelerin sonuçsuz kaldığını, CİMER üzerinden Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığına yaptığı aynı talepli; 12/08/2020 tarih ve sayılı, 02/10/2020 tarih ve sayılı, 23/10/2020 tarih ve sayılı başvuruların matbu cevaplarla adeta geçiştirildiğini ve sorunun görmezden gelindiğini iddia ederek sorununun çözümünü talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ankara Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi
Adalet Komisyonu Başkanlığından ve Adalet Bakanlığı’ndan 29/12/2020 tarihli ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup yazımıza cevaben; a) Ankara Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı’nın 12.01.202l tarihli ve
Dis.Muh. sayılı yazısı ve ekinde gönderilen Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 06/01/2021 tarihli ve . sayılı yazılarında özetle; /
2.1. Yapılan CİMER tetkiklerinde ait; 12/08/2020 tarih ve sayılı, 02/10/2020 tarih ve sayılı, 23/10/2020 tarih sayılı başvurularına Bilgi Edinme
Büromuz tarafından yasal süreleri içinde cevap verildiği, müracaat sahibine yasal olarak müracaat etmesi gerektiği merciler belirtilerek, sarf kararı suretiyle birlikte ödeme yapmakla görevli merciye bizzat veya varsa vekili vasıtasıyla müracaat edebileceği şeklinde bilgi verildiği, her üç başvurusunun da Ankara Adli
Yargı İlk Deece Adalet Komisyonu Başkanlığına hitaben yazılmadığı, 2.2. Başvuranın şikayete konu talepleri hakkında yapılan işlemlere ait bilgi ve belgelerin ekte sunulduğu, 2.3. İlgili sarf kararının ödenip ödenmediğine yönelik İdari İşler Müdürlüğünün 05/01/2021 tarihli cevabi yazısında, UYAP Bütçe ekranına talep konusu vasilik ücretine ilişkin sarf kararının Ankara 7.Sulh Hukuk
Mahkemesi tarafından düşürülmesi gerektiği, ancak ilgili mahkeme tarafından bu işlemin 05/01/2021 tarihi itibariyle gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği, başvuru sahibine konu hakkında gerekli bilgilendirmenin yapıldığı, 2.4. Başvuranın sarf kararının ödenmesi için yapılması gereken iş ve işlemler ile izlenilmesi gereken yol hakkında başvuru sahibine İdari İşler Müdürlüğü Levazım Birimince bilgi verildiği, Ankara 7.Sulh Hukuk
Mahkemesi tarafından başvuru konusu sarf kararın İdari İşler Müdürlüğü’nün UYAP Bütçe ekranına düşürülmesi gerektiği, ancak 05/01/2021 tarihi itibariyle henüz UYAP Bütçe Ekranlarına düşürülmediği, gecikmenin bu sebeple gerçekleştiği,”, b) Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’nün 27/01/2021 tarihli ve sayılı yazısında özetle; 2.5. Kanunda, vasi ücretleri hususunda asgari veya azami bir sınırlama bulunmamakla birlikte bu ücretleri takdir yetkisi, görevlendirmeyi yapan yargı merciine aittir. Buna göre; vasi ücretleri yargı yetkisi kapsamında olup, yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri göz önünde tutulmak suretiyle her hesap dönemi için vesayet makamı olan ilgili mahkemece belirlenmektedir. Vasi lehine takdir edilecek ücretin ise, öncelikle vesayet altındaki kişinin malvarlığından, olanak bulunmadığı takdirde ise
Hazineden karşılanabileceği değerlendirilmektedir 2.6. Belirtilen düzenlemeler ve 4721 sayılı Kanunun 397 nci maddesine göre vasilik ücretinin takdiri, vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemelerine aittir.
2.7. Vasi şikayete ilişkin Bakanlığımıza herhangi bir başvurusu bulunmamakla birlikte gerek söz konusu düzenlemeler gerekse konuya ilişkin Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin esas sayılı dosyası birlikte değerlendirildiğinde adı geçen lehine vasilik ücreti takdir edilip bu hususta sarf kararı yazıldığı ancak UYAP sisteminin yazılan sarf kararı uyarınca ödeme yapılmasına teknik sebeplerle engel olması nedeniyle ödeme yapılamadığı anlaşılmıştır.
2.8. Anayasa’nın 138 nci maddesi ile 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 4 üncü maddesi uyarınca
“Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.” 2.9. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Adalet Bakanlığının görevlerini düzenleyen 38 inci maddesi uyarınca Bakanlığımızın ancak yargı yetkisinin kullanılma alanına girmeyen konularda görüş bildirme görevi bulunmakta olup, mahkemelerin yargı yetkisinde bulunan görüş istemine esas konu hakkında Bakanlığımızca görüş bildirilmesi mümkün değildir.” bilgisi edinilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi:
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.2. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.” hükümlerine amirdir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 6100 sayılı hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun; 5.1. “Elektronik işlemler” başlıklı 445’inci maddesi; “(1) Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP), adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemidir. Dava ve diğer yargılama işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirildiği hâllerde UYAP kullanılarak veriler kaydedilir ve saklanır.
(2) Elektronik ortamda, güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir, dava dosyaları incelenebilir. Bu Kanun kapsamında fizikî olarak hazırlanması öngörülen tutanak ve belgeler güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda hazırlanabilir ve gönderilebilir. Güvenli elektronik imza ile oluşturulan tutanak ve belgeler ayrıca fizikî olarak gönderilmez, belge örneği aranmaz.
(3) Elektronik ortamdan fizikî örnek çıkartılması gereken hâllerde tutanak veya belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek hâkim veya görevlendirdiği yazı işleri müdürü tarafından imzalanır ve mühürlenir.
(4) Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter.
(5) Mahkemelerde görülmekte olan dava, çekişmesiz yargı, geçici hukuki koruma ve diğer tüm işlemlerde
UYAP’ın kullanılmasına dair usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.”, 6. 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un; 6.1. “Cumhuriyet başsavcılığının görevleri” başlıklı 17’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “3.
Kesinleşen mahkeme kararlarının yerine getirilmesi ile ilgili işlemleri yapmak ve izlemek.”, 6.2. “Müdürlükler” başlıklı 24’üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Her Cumhuriyet başsavcılığında, yazı işleri müdürlüğü ile Adalet Bakanlığınca gerekli görülen yerlerde ayrıca idarî, malî ve teknik işlerle ilgili müdürlükler kurulur.
Her müdürlükte bir müdür ile yeterli sayıda memur bulunur.”, 7. 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve
Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin
Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin; 7.1. “UYAP’ın kullanılması” başlıklı 5’inci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, yedinci ve sekizinci fıkralarında ; “(1) İş süreçlerindeki her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri ile uyum ve işbirliği sağlanmış dış birimlerle yapılacak her türlü işlemler UYAP ortamında gerçekleştirilir.
(2) UYAP kullanıcıları iş listesini günlük olarak kontrol etmek, işlemlerin gereğini yerine getirmek, ihtiyaç duyulan alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesi, değerlendirilmesi ile gerekli adlî istatistiklerin üretilmesine esas bilgileri güvenilirlik, tutarlılık ve güncellik ilkelerine uygun olarak UYAP ortamına (Değişik ibare:RG-29/4/2017-30052) doğru, eksiksiz ve zamanında girmekle yükümlüdür.
(3) Fizikî olarak verilen ve gönderilen her türlü evrak, elektronik ortama aktarılarak UYAP’a kaydedilir ve ilgili birime gönderilir.
(7) Tutanak, belge ve kararlar elektronik ortamda düzenlenir ve gerekli olanlar ilgilileri tarafından güvenli elektronik imza ile imzalanır. Elektronik ortamda düzenlenen ve güvenli elektronik imza ile imzalanan evrak UYAP kapsamındaki birimlere elektronik ortamda gönderilir. Ayrıca fizikî olarak gönderilmez.
(8) Teknik nedenlerle fizikî olarak düzenlenen belge veya kararlar, engelin ortadan kalkmasından sonra derhâl elektronik ortama aktarılır, yetkili kişilerce güvenli elektronik imza ile imzalanarak UYAP’a kaydedilir ve gerektiğinde UYAP vasıtasıyla ilgili birimlere iletilir. Bu şekilde elektronik ortama aktarılarak ilgili birimlere iletilen belge ve kararların asılları mahallinde saklanır, ayrıca fizikî olarak gönderilmez. Ancak, belge veya karar aslının incelenmesinin zorunlu olduğu hâller saklıdır. Elektronik ortama aktarılması imkânsız olan belgeler ise fizikî ortamda saklanır ve gerektiğinde fizikî olarak gönderilir.”,
7.2. “Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi” başlıklı 169’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının ‘b’
bendinde; “ (4) Zabıt kâtibinin görev ve sorumlulukları şunlardır:
b) Ara kararları yerine getirmek.”, 8. 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 8.1. “Adalet Bakanlığı” üst başlıklı ve “Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü” başlıklı 46/B maddesinin birinci fıkrası ve birinci fıkrasının ‘e’ bendinde; “ e) Bilgi işlem müdürlükleri ile birlikte mahkemeler ve diğer ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak bilgi işlem sisteminin etkin ve verimli bir şekilde çalışmasını sağlamak,”,
9. Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı’nın “UYAP uygulamaları” konulu 10/11/2011 tarihli ve 124/1 sayılı Genelgesi’nin dokuzuncu paragrafı ve dokuzuncu paragrafının 1-5 bentlerinde; “Bu itibarla; UYAP Bilişim Sistemi kullanılarak soruşturma ve kovuşturma işlemleri ile diğer adlî ve idarî işlemlerin etkin, verimli, hızlı, düzenli, şeffaf ve usul ekonomisine uygun biçimde yürütülmesi amacıyla;
1- Her türlü işlem ve faaliyetin, UYAP üzerinden gerçekleştirilmesine imkân bulunmayan istisnai hâller saklı olmak koşuluyla, UYAP ortamında, zamanında, eksiksiz ve doğru bir biçimde gerçekleştirilmesi, 2- Her türlü kalem hizmetlerinin UYAP üzerinden yürütülmesi, 3- Tüm birimlerde her türlü veri girişinin eksiksiz ve doğru biçimde yapılması, 4- Her adliyede ihtiyacı karşılayacak nispette tarama biriminin oluşturulması, 5- Zorunluluk sebebiyle haricen oluşturulan belgeler ile Sistem haricinde gelen belgelerin ekleriyle birlikte taranarak UYAP ortamına aktarılması”, 10. Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı’nın “UYAP uygulamaları” konulu 10/11/2011 tarihli ve 124/1 sayılı Genelgesi’nin dokuzuncu paragrafı ve dokuzuncu paragrafının 24’üncü bendinde; “24- UYAP’ın geliştirilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması açısından öneri ve değişiklik taleplerinin UYAP birim sorumluları vasıtasıyla Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına bildirilmesi,”, Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin sayılı dosyasında 18/10/2019 tarihli sarf kararı ile tarafına takdir edilen 500,00 TL vasilik ücretinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
13. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nca “UYAP Bütçe ekranına talep konusu vasilik ücretine ilişkin sarf kararının Ankara 7.Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından düşürülmesi gerektiği, ancak ilgili mahkeme tarafından bu işlemin 05/01/2021 tarihi itibariyle gerçekleştirilmediği” ve “Sarf kararının ödenmesi için yapılması gereken iş ve işlemler ile izlenilmesi gereken yol hakkında başvuru sahibine İdari İşler
Müdürlüğü Levazım Birimince bilgi verildiği,” bildirilmiştir.
14. Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’nün cevabi yazısında; vasi ücretlerinin yargı yetkisi kapsamında olduğu, yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri göz önünde tutulmak suretiyle her hesap dönemi için vesayet makamı olan ilgili mahkemece belirleneceği, vasi lehine takdir edilecek ücretin ise, öncelikle vesayet altındaki kişinin malvarlığından, olanak bulunmadığı takdirde ise
Hazineden karşılanabileceği, 4721 sayılı Kanunun 397 nci maddesine göre vasilik ücretinin takdirinin, vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemelerine ait olduğu, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin esas sayılı dosyası birlikte değerlendirildiğinde adı geçen lehine vasilik ücreti takdir edilip bu hususta sarf kararı yazıldığı ancak UYAP sisteminin, yazılan sarf kararı uyarınca ödeme yapılmasına teknik sebeplerle engel olması nedeniyle ödeme yapılamadığı, yargı yetkisinin kullanılma alanına girmeyen
/
konularda görüş bildirme görevi olduğu, mahkemelerin yargı yetkisinde bulunan konu hakkında görüş bildirilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
15. Başvuranın iddiaları ve gelen cevabi yazılar incelendiğinde, başvuran adına Ankara 7. Sulh Hukuk
Mahkemesinin , sayılı dosyasında 18/10/2019 tarihli sarf kararı ile 500,00 TL vasilik ücreti takdir edildiği, UYAP sisteminde yaşanan teknik bir sorun nedeniyle bir yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen ödemenin yapılmadığı görülmüştür.
16. Yukarıda yer verildiği üzere, 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelikte ve Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi
Başkanlığı’nın “UYAP uygulamaları” konulu 10/11/2011 tarihli ve 124/1 sayılı Genelgesinde
UYAP(Ulusal Yargı Ağı Projesi) sistemin yargılama faaliyetlerinde ne amaçla ve nasıl kullanılacağı ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 5’inci maddesi incelendiğinde; her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri ile uyum ve işbirliği sağlanmış dış birimlerle yapılacak her türlü işlemlerin UYAP ortamında gerçekleştirileceği, fizikî olarak verilen ve gönderilen her türlü evrakın, elektronik ortama aktarılarak
UYAP’a kaydedileceği ve ilgili birime gönderileceği, tutanak, belge ve kararların elektronik ortamda düzenlenip gerekli olanların güvenli elektronik imza ile imzalanacağı, teknik nedenlerle fizikî olarak düzenlenen belge veya kararlar, engelin ortadan kalkmasından sonra derhâl elektronik ortama aktarılacağı, elektronik ortama aktarılması imkânsız olan belgelerin ise fizikî ortamda saklanacağı ve gerektiğinde fizikî olarak gönderileceği anlaşılmaktadır. Bakanlığın 124/1 sayılı genelgesi incelendiğinde ise; her türlü işlem ve faaliyetin, UYAP ortamında, zamanında, eksiksiz ve doğru bir biçimde gerçekleştirilmesi, her türlü kalem hizmetlerinin UYAP üzerinden yürütülmesi, tüm birimlerde her türlü veri girişinin eksiksiz ve doğru biçimde yapılması, Zorunluluk sebebiyle haricen oluşturulan belgeler ile Sistem haricinde gelen belgelerin ekleriyle birlikte taranarak UYAP ortamına aktarılması, UYAP’ın geliştirilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması açısından öneri ve değişiklik taleplerinin UYAP birim sorumluları vasıtasıyla Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına bildirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
17. 6100 sayılı hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 445’inci maddesinde; Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP), adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemi olduğu, güvenli elektronik imza ile oluşturulan tutanak ve belgelerin ayrıca fizikî olarak gönderilmeyeceği, belge örneği aranmayacağı, elektronik ortamdan fizikî örnek çıkartılması gereken hâllerde tutanak veya belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek hâkim veya görevlendirdiği yazı işleri müdürü tarafından imzalanıp ve mühürleneceği belirtilmiştir.
18. 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve
Yetkileri Hakkında Kanun’un 17’nci maddesinde, “Kesinleşen mahkeme kararlarının yerine getirilmesi ile ilgili işlemleri yapmak ve izlemek” görevinin cumhuriyet başsavcılıklarının görevleri arasında sayıldığı, Yönetmeliğin 24’üncü maddesinde ise “Her Cumhuriyet başsavcılığında, yazı işleri müdürlüğü ile Adalet
Bakanlığınca gerekli görülen yerlerde ayrıca idarî, malî ve teknik işlerle ilgili müdürlükler kurulacağı”nın belirtildiği görülmektedir. Şikayete konu olayda, vasi ücretleriyle ilgili ödeme işlemlerini yapma görevinin
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına ait olduğu, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca bu işlemi yapmak üzere
İdari İşler Müdürlüğü Levazım Biriminin görevlendirildiği görülmektedir.
19. 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 46/B maddesinin birinci fıkrası ve birinci fıkrasının
‘e’ bendinde “Bilgi işlem müdürlükleri ile birlikte mahkemeler ve diğer ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak bilgi işlem sisteminin etkin ve verimli bir şekilde çalışmasını sağlamak,”ın Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem
Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayıldığı görülmektedir.
20. Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan yasal mevzuat incelendiğinde; yargı merciilerinin her türlü işlemlerini UYAP Sistemi üzerinden yapmaları gerektiği, bu sistem üzerinde teknik aksaklıklar olduğunda ise teknik aksaklığın ortadan kalkmasını takiben işlemin yapılması gerektiği, teknik aksaklığın süreklilik arz etmesi veya adliye imkanlarıyla çözümünün mümkün olmaması halinde ise UYAP birim sorumluları vasıtasıyla Adalet Bakanlığı Bilgi işlem Genel Müdürlüğüne iletilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Şikayet konusu olayda ise bir yılı aşkın süredir teknik bir sorun nedeniyle ödeme yapılamamasına rağmen teknik sorunun giderilmesi amacıyla Bakanlık Bilgi İşlem Genel Müdürlüğüne bilgilendirme yapılmadığı görülmektedir. Ayrıca yasal mevzuat, başvuran tarafından mahkemeden fiziken alınan sarf kararının UYAP ortamına aktarılmasına imkan vermesine rağmen, sarf kararının ödeme sistemine yüklenmediği, yüklenmesi için imkan bulunup bulunmadığı hususunun Kurumumuza bildirilmediği, bu anlamda bir çabanın gösterildiğine dair bir açıklamanın da yapılmadığı görülmüştür. Son çare olarak, başvuran adına takdir edilen vasilik ücretinin sistem dışı ödenek talep edilmek suretiyle ödenme imkanı da bulunmasına rağmen, Bakanlık ilgili biriminden bu yönde bir girişimde bulunulmadığı, ödemenin yapılması ve başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için bir çaba gösterilmediği, bunun yerine ilgili mahkeme işlemi öne sürülerek başvuranın mağduriyetine neden olunduğu değerlendirilmiştir.
21. Her ne kadar Adalet Bakanlığı’nın cevabi yazısında yargılama faaliyetiyle ilgili konuda görüş bildirmelerinin mümkün olmadığı ifade edilmiş ise de, yukarıda açıklandığı üzere başvuruya konu sorunun
UYAP sisteminde yaşanan teknik bir aksaklıktan ileri geldiği açıktır. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 46/B maddesinin birinci fıkrası ve birinci fıkrasının ‘e’ bendi uyarınca; bilgi işlem müdürlükleri ile birlikte mahkemeler ve diğer ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak bilgi işlem sisteminin etkin ve verimli bir şekilde çalışmasını sağlamanın, Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel
Müdürlüğünün görevi olduğu, yaşanan teknik sorunun giderilerek başvurana ödemenin yapılmasının sağlanmasında Bakanlık Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü’nce yapılacak işlemlerin de önem taşıdığı anlaşılmaktadır. Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca, şikayet konusu işin
Cumhuriyet Başsavcılıkların yargısal faaliyetleri içerisinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu türden işlemlerin idari görevler arasında değerlendirilmesi gerektiği açıktır. Bu nedenle Kurumumuzun bu türden şikayetleri inceleme ve denetleme imkanının bulunduğu değerlendirilmektedir.
22. Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde; Ankara 7. Sulh Hukuk
Mahkemesinin sayılı ve 18/10/2019 tarihli sarf kararı ile başvuran adına takdir edilen 500,00 TL vasilik ücretinin bir yılı aşkın süredir başvurana ödenmemesine yönelik idare işlemlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı, idare tarafından gerekli işlemlerin yapılmayarak başvuranın mağduriyetine
sebep olunduğu anlaşılmıştır. Bu durumda işlemi yapmakla görevli olan Ankara Cumhuriyet
Başsavcılığına; ödemenin yapılmasına engel olan teknik sorunun giderilmesi için Adalet Bakanlığı Bilgi
İşlem Genel Müdürlüğü nezdinde girişimde bulunması, teknik sorunun giderilememesi halinde ise yine
Adalet Bakanlığı ilgili biriminden ödenek talep etmek suretiyle başvurana ödemenin yapılmasının sağlanması için tavsiyede bulunulması gerektiği, Adalet Bakanlığına ise; başvurana ödemenin yapılmasına engel olan teknik sorunun giderilmesi, teknik sorunun giderilmesinin mümkün olmaması halinde ise ödemenin yapılması için ödenek sağlaması için tavsiyede bulunulmasına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde
Kurumumuza gönderildiği, bu nedenle “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı, başvurana itiraz ve şikayet mercii ve süresi bildirildiğinden
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuran adına Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin sayılı ve 18/10/2019 tarihli sarf kararı ile takdir edilen 500,00 TL vasilik ücretinin ödemesine engel olan teknik sorunun giderilmesi ve ödemenin yapılması için Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü nezdinde girişimde bulunması, teknik sorunun giderilememesi halinde ise yine Adalet Bakanlığı ilgili biriminden ödenek talep etmek suretiyle başvurana ödemenin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Başvuran adına Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin sayılı ve 18/10/2019 tarihli sarf kararı ile takdir edilen 500,00 TL vasilik ücretinin ödemesine engel olan teknik sorunun giderilmesi, teknik sorunun giderilmesinin mümkün olmaması halinde ödenek sağlaması için Adalet Bakanlığı’na
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Adalet Bakanlığı tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA, ANKARA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, /
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/