|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nde aldığı kınama cezasının iptali talebi incelenmiştir. Başvuran, kınama cezasının haksız olduğunu ve bu cezanın, iş yükü fazlalığı ve yeterli sayıda şoför olmaması gibi nedenlerden kaynaklandığını savunmuştur. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın düzenlediği Vasıta Görev Kontrol Tablolarındaki bilgilerin, Taşıt Görev Emirleri ile örtüşmediği ve bu durumun yıllardır süregelen bir düzensizlikten kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, disiplin cezasının gerekçelerini değerlendirirken, başvuranın kusurunun yalnızca kendi sorumluluğunda olmadığını, ancak bu durumun cezanın gerekliliğini ortadan kaldırmadığını belirtmiştir. Sonuç olarak, kınama cezasının kaldırılması talebi reddedilmiş ve başvuranın sorumluluğu vurgulanmıştır. Bu karar, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi ve disiplin hukukunun uygulanabilirliği açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6205-S.23.10169
BAŞVURU NO : 2022/18164
KARAR TARİHİ : 22/05/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇAY İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Kınama cezasının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 08/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı Ulucami Çay Fabrikası Müdürlüğünde
çalıştığı süre zarfında Vasıta Görev Kontrol Tablolarının tarafınca eksik doldurulması gerekçesiyle kınama cezası aldığını, çok fazla itiraz yazısı yazdığını, ancak hemen hemen hepsinin aynı olduğunu, bu yüzden sadece en kapsamlı yollamış olduğu son savunmasını başvuruya eklediğini belirterek haksız verilen kınama cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
Başvurucu Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Teftiş Kuruluna vermiş olduğu savunma yazısında özetle; kendisine verilen kınama cezasında kusurlu olduğunun belirtildiği, verilen cezanın çok ağır olduğunu düşündüğünü, zira şahsen ÇAYKUR’u zarara uğratacak bir şey yapmadığını, haftada 40 saat çalıştığını, geri kalan sürede iş yerinde olmadığını, taşıtların ise sürekli çalışma halinde olduğunu, birimde yalnız çalıştığı göz önünde tutulursa yapabileceği bir şey olmadığını, 2017 yılından beri ilgili dairelere evrak yollamasına rağmen bu durum ile ilgili herhangi bir uyarı gelmediğini, eğer uyarılmış olsa kendisinin de resmi yazı ile eleman talep edebileceğini, kınama cezası verilmek suretiyle tek suçlu kendisiymiş gibi bir algı oluşturulduğunu, bazı görev emirlerinde kilometre bilgisinin olmadığının doğru olduğunu, fakat bu durumun çok nadiren olduğunu, sebebinin ise araçların resmi şoför haricinde de zaman zaman kullanılması olduğunu, fabrikada bir şoför ve üç araç olduğunu, yedek şoför olmadığından şoförün yıllık izinde olduğu veya mesaisinin bittiği ama işin bitmediği zamanlarda mecburen ehliyeti olan başka işçi veya memurları araçta görevlendirmek zorunda kaldığını, bu gibi zamanlarda gerek işlerin aciliyetinden gerekse görevlendirdiği kişinin unutmasından kaynaklı kilometre bilgisinin girilmediğini, bazı görev emirlerinde yer ve kilometre bilgilerinin uygun olmadığı tespitinin gerekçesinin ise; Taşıt Görev Emirlerinin genel hatlarıyla hazırlanması olduğunu, gidilen her yerin ya da acil arızaları gidermek için kullanılan aracın evraka işlenmesinin unutulmuş olabileceğini, 2016 yılından beri ÇAYKUR’da çalıştığını, kendisinden önce
de böyle hazırlandığı için kendisinin de bu uygulamayı devam ettirdiğini, 2017 yılında yapılan teftişte bu konuyla ilgili tenkit edilmediklerini, araçların birbirini takip eden görev emirleri üzerinde bir önceki görevden dönüş ve ertesi gün göreve çıkış kilometreleri arasındaki farkların genelde fabrikanın 7/24 çalıştığı yaz döneminde plakalı araçta olduğunu, özellikle kampanya döneminde gece geç saatlerde fabrikadan ev dönüş veya alım yeri kontrolü için kullanılan araçların evrakının yapılmadığını, zira o saatlerde kendisinin fabrikada olmadığını, fabrika müdürlerinin aracı kullanma yetkilerinin olması nedeniyle kendisinin imzasına da ihtiyaç bulunmadığını, iş yükünün hafiflediği dönemlerde bu eksiklikleri gidermeye çalıştığını, ancak özellikle 2019 da Bakım Onarım ve İşletme bölümlerinin birleşmesinden sonra iş yükünün artması sebebiyle bu tarz işlerde aksama yaşandığını, buradaki esas sorunun şoför veya kendisi işyerinde yokken evrak hazırlayacak eleman olmaması olduğunu, aracın bir görev emriyle birçok kez görevlendirilmesinin ise yapılan işin bitmemesi ile alakalı olduğunu, bu durumun da zorunluluktan kaynaklandığını, üst üste gelen günlerde aynı işlemlerin yapılması nedeniyle özellikle yaş çay döneminde 4-5 günlük görevlendirmeler yapıldığını, ayrıca taşıt görev emirlerini hazırlayacak personelin az olduğunu, bu evrakı yalnızca kendisi ve şoförün hazırladığını, 7/24 çalışılan dönemde kendisinin sürekli fabrikada olmaması nedeniyle bu aksiliklerin olduğunu, nöbette veya işte olmadığı hafta sonlarında, hafta içi saat 17:00’den sonraki zamanlarda evrakı hazırlayacak kişi olmadığını, o zamanlarda yaşanan acil durumlarda evrakın hazırlanmadığını, sabah kendisi işe geldiğinde bunları toparlamaya çalıştığını, zaman zaman bu durumları ayrı ayrı yazmak yerine günleri birleştirerek yazdığını, keza rutin işler için de birleştirerek aylık evrak hazırladığının olduğunu belirtmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 27/12/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile ilgili idareden başvurucu hakkında yürütülen
disiplin soruşturmasına ilişkin rapor ve eki tutanaklar, başvurucunun kınama cezası ile tecziye edilme ve bu ceza ile ilgili yapmış olduğu itirazın kabul görmeme gerekçeleri, başvurucunun konu ile ilgili olarak idareye yapmış olduğu başvurular ve verilmiş olması halinde cevabi yazıları ile başvuru konusuna ilişkin hukuki değerlendirmeleri talep edilmiştir. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü
İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 6/1/2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) ’ın Güneysu Ulucami Çay Fabrikası Müdürlüğünde 399 sayılı KHK’nın 3/c
maddesine tabi Sözleşmeli Mühendis olarak çalışmakta iken 23.03.2022 tarihinde istifa etmek suretiyle teşekkülden ayrıldığını,
2.2) Teftiş Kurulu Başkanlığınca yapılan tahkikat sonucunda; Güneysu Ulucami Çay Fabrikası
Müdürlüğünde 19/9/2016 – 31/12/2021 tarihleri arasında görev yaptığı dönemde, Daire Başkanlığına göndermek amacıyla düzenlediği ve imza atarak doğruluğunu belirttiği Vasıta Görev Kontrol
Tablolarındaki bilgilerin Taşıt Görev Emrinde yazan bilgilerle örtüşmemesi, taşıtın görev bitiminde fabrikaya girişi ve takip eden görev için fabrikadan çıkışı anındaki tutarsız olan kilometre bilgilerini tablolara aktarmak konusunda gerekli dikkat ve özeni göstermemesi, aracın giriş çıkış kilometre bilgilerinin yazılmadığı Taşıt Görev Emirlerinin takip ve kontrolünde kusurlu davranması, mevzuata aykırı şekilde birden çok görev için tek görev emri düzenlenmesi gibi uygulamalar nedeniyle ilgiliye 657 sayılı DMK’nın 125/B-a fıkrası gereğince Kınama Cezası verildiğini, başvuranın bu cezaya karşı Disiplin Kuruluna itirazda bulunduğunu, Disiplin Kurulunun 03.11.2022 tarihli kararı ile itirazın reddine karar verildiğini,
belirtilmiş ve talep edilen belgeler yazı ekinde gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2) “Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence” başlıklı 129 uncu maddesinde
“Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.
Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst
kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. (Değişik üçüncü fıkra:
7/5/2010-5982/13 md.) Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve
haller başlıklı 125 inci maddesinde;
Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
…
B – Kınama : Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir. Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak, ….
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran özetle; kendisine ceza verilmesine dayanak gösterilen kusurların, fabrikada çalıştığı dönemde
yeterli sayıda şoför olmaması, bu nedenle görev kağıtlarının tarafına ulaşmaması, fabrikanın aralıksız çalıştığı dönemlerde kendisinin ve şoförün mesaide olmadığı zamanlarda evrak hazırlanmaması, iş yükü fazlalığı gibi sebeplerden kaynaklandığını, bu nedenle kınama cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
8) Dosya kapsamında yapılan incelemede; 17/8/2022 tarih ve sayılı Tahkikat Raporunda; “Fabrika
Müdürlüğü tarafından düzenlenen Taşıt Görev Emri Belgeleri fabrikada kullanılan taşıtlara ait bilgileri, göreve gidiş geliş km ve saat bilgisiyle görevlendiren amiri göstermektedir. Vasıta Görev Kontrol Tabloları fabrikada kullanılan taşıtın görevlendirildiği gün, görevli gittiği yer ve göreve çıkış geliş km bilgilerini
içermektedir. Dolayısıyla fabrikada görevlendirilen araç için düzenlenen bu belgelerdeki bilgilerin birbiriyle uyuşması yani birbirini doğrulaması gerekmektedir. Ancak taşıt kilometre bilgilerinin hem ay sonlarında hem de ay içlerinde bir önceki görevden geliş km bilgisini kapsayacak şekilde düzenlendiği, aracın göreve çıktığı andaki km bilgisini içermeyecek şekilde tablolara aktarıldığı anlaşılmıştır. Fabrika
Müdürlüğünde görevlendirme yapılmadan, nerede kullanıldığı bilinmeyen kilometre farklılıkları bir önceki görevden geliş kilometresiyle daire Başkanlığına bildirilmiştir. Tabloların bu şekilde düzenlenmesi Daire
Başkanlığının bu farkları sorgulamasını engellemiştir. Fabrikada Bakım Onarım Kısım Müdürlüğü personeli tarafından düzenlenen, Fabrika Müdürü ve Yardımcısı tarafından da imzalanarak resmi yazı ekine eklenmek suretiyle gönderilen bu tabloların içerdiği bilgilerin gerçek durumu birebir yansıtması gerekmektedir. Ancak Güneysu Ulucami Çay Fabrikası Müdürlüğünde taşıt kullanımı konusunda yıllardır süre gelen bir düzensizlik ve özensizliğin bulunması nedeniyle sorumlu personelin görevlerinin gereklerini yerine getirmemelerinden kaynaklanan olumsuzlukların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. İlgili personelin evrak tanzimine gereken ehemmiyeti göstermemesi bunun en büyük sebebidir. Dolayısıyla fabrikada aracın giriş ve çıkış km bilgileri arasında meydana gelen uyumsuzlukların bir önceki görevden geliş bilgilerini gizlemekten öte yıllardır devam ettirilen uygulamaların sonucu ortaya çıkan hatalı işlemlerdir. Söz konusu tablolardaki farklılıklar bir kereye mahsus olmamış, 1/1/2017 ile 31/12/2021 tarihleri arasında birçok kez yaşanmıştır.” İbarelerine yer verildiği görülmüştür.
9) Danıştay 12. Dairesinin 23/03/2011 tarihli ce E.2008/857, K.2011/1319 sayılı kararında; “Disiplin
cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurallar pozitif olarak mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.” denilmektedir.
10) Bilindiği üzere kamu hizmeti düzeni disiplin hukuku kuralları ile korunmaktadır. Kamu hizmetinin
işleyişinde aksaklık yaşanmaması ya da kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amaçlarıyla kanun, tüzük ve yönetmeliklerde kamu personeline yönelik olarak çeşitli ödev, görev, sorumluluk ve yasaklar konulmuştur. Kınama cezası personele görevini yerine getirmekte veya hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun, yazı ile bildirilmesidir. Devlet memurları kanun, tüzük ve yönetmelikte belirtilen kurallara uymakla ve amirleri tarafından verilen emir ve görevleri yerine getirmekle yükümlüdürler. Görevlerini iyi ve doğru bir şekilde yürütmek konusunda amirlerine karşı sorumludurlar.
11) Somut olayda; iptali istenen kınama disiplin cezasına konu fiillerin gerçekleştiği hususunda herhangi
bir tereddüt bulunmamaktadır. Başvurucunun yer vermiş olduğu savunma yazısında belirtilen gerekçeler, bahse konu fiillerin sorumluluğunu kendisi dışındaki makam ve kişilerin de paylaşması gerektiği iddiasını ortaya koymakla birlikte, kendi sorumluluk alanından çıkarmamaktadır. Nitekim Teftiş Kurulunun ilgili raporunda bahse konu fiiller ile ilgili sorumluluğu görülen diğer kişi ve makamlara da yer verilmiştir.
Ayrıca fiilin kasıt ile değil kusur ile işlendiği de vurgulanmıştır. Bu yönüyle teklif edilen ceza ve sübuta erdiği taraflarca da kabul edilmekte olan fiil arasında herhangi bir uyumsuzluk bulunmamaktadır.
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; kınama disiplin cezasının kaldırılması talebinin
reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Rize İdare Mahkemelerine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ÇAY İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Türkiye Cumhuriyeti verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi