Vazgeçilen alacak, konkordato veya sulh yoluyla alacaklının borçludan alacağını kısmen veya tamamen tahsil etmekten vazgeçmesi halinde borçlu işletmede oluşan özel vergisel kalemdir.
Borçlu açısından sonuç
Vazgeçilen alacak borçlu bakımından doğrudan olağan gelir yazılmak yerine VUK’taki özel karşılık hesabında izlenebilir.
Üç yıllık kullanım
Bu karşılık, zararların kapatılmasında belirli süre içinde kullanılabilir. Süre sonunda kullanılmayan kısım vergiye tabi kazanca eklenir.
Alacaklı açısından
Alacaklı bakımından vazgeçilen tutarın gider veya değersiz alacak sayılabilmesi kendi şartlarına göre ayrıca değerlendirilir.
Sulh ve konkordato
Alacaktan vazgeçmenin gerçek ve hukuken ispatlanabilir bir sulh veya konkordato sürecine dayanması önemlidir.
İlişkili kişiler
Ortak, iştirak veya grup şirketleri arasındaki borç silmelerinde örtülü kazanç, sermaye katkısı ve transfer fiyatlandırması boyutları ayrıca incelenmelidir.
Muhasebe
Borç silme işleminin özel fon hesabına alınması ve kullanımının yıllar itibarıyla izlenmesi gerekir.
Uygulamada kontrol listesi
- İşlem tarihi ve o tarihte yürürlükteki hüküm belirlendi mi?
- Şartlar ve istisnalar ayrı ayrı kontrol edildi mi?
- Muhasebe kaydı ile vergisel sonuç birbiriyle uyumlu mu?
- Geçici madde veya özel düzenleme var mı?
- Belgelendirme dosyası yeterli mi?
Kritik not
Alacaklının tek taraflı muhasebe kaydı borçlu bakımından otomatik olarak VUK anlamında vazgeçilen alacak yaratmaz; hukuki irade ve belge gerekir.