Vekaletname ile araç satışında mülkiyeti muhafaza kaydı zorunlu mudur ve noterlik işlemleri nasıl değerlendirilir (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 9742-9742 |sayi|94019529-101.07.05-E.94019529-101.07.05-E.

BAŞVURU NO : 2017/17278 2017/ 17278

KARAR TARİHİ : 05/06/2018 |tarih|

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –

BAŞVURUYA KONU İDARE : Bakırköy 2. Noterliği, Bakırköy 15.

Noterliği

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Bakırköy 15. Noterliğinin tarafını yanılttığı ve Bakırköy 2. Noterliğinin mülkiyeti muhafaza kaydını kaldırarak satış yaptığı iddiası hakkındadır .

BAŞVURU TARİHİ : 22/12/2017 22.12.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza başvuruda bulunan , 14/ 07/ 2016 tarihinde isimli şahsa aracını 45.000 TL değerinde sattığını, satış bedelinin 21.000 TL’sini nakit aldığını, geriye kalan

24.000 TL için adı geçen şahıs tarafından 31/ 08/ 2016 vadeli senet verildiğini, aracın satılıp kalan

paranın verilmesi için 14/ 07/ 2016 tarihinde Bakırköy 15. Noterliğinde adı geçen şahsa mülkiyeti muhafaza kaydıyla vekaletname verdiğini, ’nin söz konusu vekaletnameye ilişkin olarak aynı tarihte aracı Bakırköy 2. Noterliğinde başka bir şahsa sattığını, senedin vadesi gelmesine rağmen kalan parasını ve aracını isimli kişiden alamadığını belirterek Bakırköy 15.

Noterliğinden tarafının yanıltıldığı, Bakırköy 2. Noterliğinden ise mülkiyeti muhafaza kaydının kaldırılarak satış yapıldığı iddiasıyla zararının tarafına yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz 19/ 02/ 2018 tarihli ve E. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden

Türkiye Noterler Birliğinin 01/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın Bakırköy 15.Noterliğince mülkiyeti muhafaza kaydı konularak yanıltılması ve

1 / 5Bakırköy 2. Noterliğince mülkiyeti muhafaza kaydı kaldırılarak işlem yapılması iddialarına karşılık,

düzenlenen vekaletnamenin araç satış yetkisi içermesi ve işlemin ilgilisince okunduğuna dair şerhin bulunması sebepleri ile iddianın satış sözleşmesinin hukuki geçerliliği üzerinde etkili olmadığı açıklamalarında bulunulmuştur .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” , 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “Mülkiyetin saklı tutulması” başlıklı 764 üncü maddesinde; “Başkasına devredilen bir malın mülkiyetinin saklı tutulması kaydı, ancak resmî şekilde yapılacak sözleşmenin devralanın yerleşim yeri noterliğinde özel siciline kaydedilmesiyle geçerli olur . …”, 5.1. “Taksitle satış” başlıklı 765 inci maddesinde; “Taksitle mal satan kimse, bu satımlara ilişkin özel hükümlere uymak koşuluyla, mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine dayanarak, sattığı malın geri verilmesini isteyebilir .”, 6. 1512 sayılı Noterlik Kanununun “Hukuki işlemler ve ilgilileri” başlıklı 72 nci maddesinde;

“Noterler, ilgililerin istemi üzerine, hukuki işlemleri belgelendirirler . Belgelendirme, bu kısım hükümleri ile diğer kanunlar ve yönetmelikte gösterilen şekilde yapılır . İlgili, belgelendirme isteminde bulunan kişidir . Noter, iş yaptıracak kimselerin kimlik, adres ve yeteneğini ve gerçek isteklerini tamamen öğrenmekle yükümlüdür .” düzenlemelerine yer verilmiştir .

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, Bakırköy 15. Noterliğinden tarafının yanıltıldığı, Bakırköy 2. Noterliğinden mülkiyeti muhafaza kaydını kaldırarak satış yaptığı iddiasıyla şikayetçi olduğunu belirterek zararının tarafına yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir .

2 / 59. Başvuranın, aracını isimli şahsa 45.000 TL değerinde sattığı, satış bedelinin 21.000

TL’sini nakit aldığı, geriye kalan 24.000 TL için adı geçen şahıs tarafından 31/ 08/ 2016 vadeli senet verildiği, aracın satılıp kalan borcun verilmesi için adı geçen şahsa vekaletname verildiği, söz konusu vekaletnamenin 14/ 07/ 2016 tarihinde Bakırköy 15. Noterliğinde 31/ 08/ 2016 tarihine kadar geçerli olacak şekilde “… aracımı dilediğine, dilediği bedelle ve şartlarla, kati veya mülkiyeti muhafaza kaydı ile satmaya, satış bedellerini almaya, satış senet veya sözleşmelerini imzalamaya, yanlışlıkları düzeltmeye, düzeltme beyannamesi tanzim ve imzaya …” hususlarını içerdiği, isimli şahsın ise 14/ 07/ 2016 tarihinde Bakırköy 2. Noterliğinde söz konusu vekaletnameye istinaden aracı başvuranın vekili sıfatıyla başka bir şahsa sattığı ancak başvurana borcu olan 24.000

TL bedeli ödemediği anlaşılmıştır .

10. Başvuranın somut olay kapsamında, 14/ 07/ 2016 tarihinde Bakırköy 15. Noterliğine aracının satışını vermeden nasıl bir işlem yapacağı hususunu sorduğu, kendisine mülkiyeti muhafaza kaydı konulabileceğinin bilgisi verildiği, bunun üzerine isimli şahsa mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış için vekaletname verdiği, adı geçen şahsın söz konusu vekaletnameye istinaden

Bakırköy 2. Noterliğinde aracı başka bir şahsa sattığı, dolayısıyla Bakırköy 15. Noterliğinin kendisini yanılttığı ve Bakırköy 2. Noterliğinin ise mülkiyeti muhafaza kaydını dikkate almadığı hususlarını iddia ettiği görülmüştür .

11. Başvuranın, 17/ 11/ 2016 tarihinde Küçükçekmece Asayiş Büro Amirliğine isimli şahıs tarafından dolandırıldığına ilişkin ifade verdiği, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma no.lu ve karar no.lu dosyası kapsamında, şikayete konu olay ve fiillerin atılı suçu oluşturmayıp hukuki mahiyette ihtilaf niteliği taşıdığı gerekçesiyle

“Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar” verildiği görülmüştür . Ayrıca, tarafından başvurana verilen 31/ 08/ 2016 tarihli senet için, 08/ 09/ 2016 tarihinde Samsun 1. Noterliği aracılığı ile senedin süresinde ödenmemesi nedeniyle ihtarname gönderildiği, sonrasında başvuran tarafından

Küçükçekmece 4. İcra Dairesinde 13/ 12/ 2016 tarihinde sayılı icra dosyasının açıldığı, adı geçen şahsın üzerinde bulunan başka bir araca başvuran ile birlikte 28 adet haciz konulduğu anlaşılmıştır .

12. Başvuranın 24/ 05/ 2017 tarihli başvurusuna Kurumumuz tarafından “Gönderme Kararı” verildiği, söz konusu Karara istinaden Türkiye Noterler Birliğince 20/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı

Raporun düzenlendiği, Raporda ise, “Bakırköy 15. Noterliğine ait 14/ 07/ 2018 tarihli yevmiye sayılı Başkatip …’ nın onaylama şeklinde yaptığı, tarafından (… aracın kati veya mülkiyeti muhafaza kaydı ile satışı hususunda) ye yetki verilen vekaletname olduğu, Bakırköy 2. Noterliğine ait 14/ 07/ 2016 tarihli yevmiye sayılı imzaya yetkili Katip …’ nın onaylama şeklinde yaptığı, vekili tarafından … aracın … isimli şahsa satışına ilişkin araç satış sözleşmesi olduğu, Bakırköy 15. Noterliğinde 14/ 07/ 2016 tarihinde 20190 yevmiye numarasıyla yapılan vekaletnamenin işleme dayanak olarak eklendiği görülmüştür .

Bilindiği üzere, noter işlem yaptırmak için kendisine müracaat eden kimsenin Noterlik Kanununun

72 nci maddesi uyarınca, iş yaptıracak kimselerin gerçek isteklerinin ne olduğunu tüm boyutlarıyla

öğrenmek ve bunu iş kağıdına yansıtmak zorundadır . Başvuran, vekaletnamenin gerçek isteğini yansıtmadığını öne sürdüğünden (işlemin ilgilisince okunduğuna dair şerh verilerek imzalandığı görülmekle birlikte) şikayetin merciince değerlendirilmesi gerektiği, vekaletnameye istinaden yapılan

3 / 5satış sözleşmesinin ise (vekaletname araç satış yetkisini içerdiğinden) mevzuata uygun olduğu

düşünülmüştür .” değerlendirmesinde bulunulmuştur . Denetçi Raporu, 25/ 07/ 2017 tarihli Yönetim

Kurulunda görüşülmüş olup, “yapılan inceleme doğrultusunda başvuruya konu işlemlerde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığından başvuru hakkında işlem yapılmasına yer olmadığına” karar verilmiştir .

13. Bu kapsamda, Bakırköy 15. Noterliği ve Bakırköy 2. Noterliğine ilişkin iddiaları incelediğimizde, 14/ 07/ 2016 tarihinde başvuranın Bakırköy 15. Noterliğinde isimli şahsı aracını “dilediğine, dilediği bedel ve şartlarla, kati veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış yapmaya” 31/ 08/ 2016 tarihine kadar vekil tayin ederek okuyup imzaladığı, adı geçen şahsın aynı tarihte Bakırköy 2. Noterliğinde aracı söz konusu vekaletname ile başka bir şahsa sattığı, Bakırköy 2.

Noterliğinin dayanak olarak Bakırköy 15. Noterliğinde başvuran tarafından verilen vekaletnamenin incelenmesi sonucu işlemi yapmaya yetkili olduğunun görülmesi neticesinde satış gerçekleştirildiği görülmüştür . Dolayısıyla, başvuranın Bakırköy 15. Noterliği tarafından yanıltıldığı iddiasına ilişkin herhangi bir bulguya rastlanılmadığı, Bakırköy 2. Noterliği tarafından mülkiyeti muhafaza kaydının dikkate alınmadığı iddiasına ilişkin olarak vekaletname örneği incelendiğinde, başvuranın

’yi kati veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış yapmaya yetkili kıldığı, dolayısıyla mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışın zorunlu olmadığı, vekil tayin edilen kişinin kati surette satış yapmaya da yetkili olduğu anlaşılmıştır .

14. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın Bakırköy 15. Noterliği tarafından yanıltıldığı iddiasına ilişkin somut olay kapsamında herhangi bir bulguya rastlanılmadığı, Bakırköy 2. Noterliği tarafından mülkiyeti muhafaza kaydının dikkate alınmadığı iddiasına ilişkin olarak vekaletname örneği incelendiğinde, başvuranın yi kati veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış yapmaya yetkili kıldığı, bu bağlamda mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışın zorunlu olmadığı, vekil tayin edilen kişinin kati surette satış yapamaya da yetkili olduğu değerlendirilmiş olup İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin

.

4 / 5işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre içinde İstanbul İdare Mahkemelerinde

yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE NOTERLER BİRLİĞİ ’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi