|
ÖZET: Başvuru, vekil öğretmenlik yaptığı döneme ilişkin hizmet tescilinin yapılması talebini içermektedir. Başvuran, 1999 yılında Esenyurt’taki bir ortaokulda vekil öğretmen olarak çalıştığını, bu süre zarfında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) hizmet bildirgesinde kaydının yer almadığını belirtmiştir. Başvuru, 9 Mayıs 2023 tarihinde yapılmış olup, başvuranın talebi, SGK’nın denetim sürecinde olduğu gerekçesiyle uzun süre sonuçlandırılmamıştır. Başvuran, bu durumun çözülmesi için gerekli belgelerin mevcut olduğunu ve başvurusunun hızlandırılmasını talep etmiştir.
İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü, başvuranın 1998-1999 eğitim öğretim yılında vekil öğretmenlik yaptığına dair belgeleri sunmuş, ancak SGK’nın kayıtlarında bu süreye ilişkin bir kayda rastlanmamıştır. SGK, başvuranın hizmet belgesinin gönderilmesini talep etmiş ve bu belgenin gelmesi durumunda durumu inceleyeceklerini bildirmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirerek, ilgili idareye hizmet tescilinin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hak arama özgürlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini vurgulamış, idarenin karar verme sürecinde iyi yönetim ilkelerine uyması gerektiğini belirtmiştir. Başvuru sonucunda, başvuranın vekil öğretmenlik yaptığı döneme ilişkin hizmetinin tescil edilmesi ve bu sürecin 30 gün içinde sonuçlandırılması gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13750-S.23.21740
BAŞVURU NO : 2023/6508
KARAR TARİHİ : 27/10/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
İSTANBUL İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın vekil öğretmenlik yaptığı dönemlere ilişkin hizmet
BAŞVURUNUN KONUSU :
tescilinin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda; başvuran, 04.01.2023 tarihinde Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezi
Müdürlüğüne 1999 yılı içerisinde ki sicil no.lu Ortaokulundaki çalışmasının SGK hizmet bildirgesinde görülmediği gerekçesiyle anılan kuruma ilişkin görev yazısı ve bordrosu ile başvurduğunu, talebinin no.lu dilekçe ile işleme alındığını tarafına ilk olarak gerekli belgeler mevcut olduğundan denetime gerek olmadan ilgili günlerin hizmet bildirgesine işleneceğinin iletildiğini ancak ilerleyen süreçte hala işlenmediğini gördüğünden SGK’ yı arayarak edindiği bilgide başvurusunun halen denetimde olduğunun iletildiğini, başvurusunu takip edebileceği online işlem kanalı bulunmadığından sağlıklı bilgi edinemediğini belirterek talebinin en kısa sürede sonuçlandırılmasını ve
Ortaokulundaki çalışmasına ilişkin hizmetinin SGK hizmet bildirgesine işlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 09/06/2023 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben İstanbul
İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 18/07/2023 tarihli ve E- – sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuran hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 09/06/2023 tarihli ve – / / sayılı bilgi ve belge talep yazısı ile başvuru belgesinin ilçe Ortaokulu tarafından değerlendirilmesi neticesinde: yapılan arşiv çalışmasında yukarıda kimlik bilgileri verilen ın (T.C. 1998-1999 eğitim öğretim yılında
9 Şubat 1999 – 26 Haziran 1999 tarihleri arasında kurumumuzda vekil öğretmenlik vazifesini yürütmüş
olup, ilgiliye ait tespit edilebilen 1999 yılı maaş bilgileri düzenlenerek yazımız ekinde sunulmuştur.
Açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun 09/06/2023 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 22.06.2023 tarihli ve E- – . – – sayılı yazı ve eklerinde özetle; 3.1. Kurumumuz kayıtlarının ve adına açılan dosyanın incelenmesinden ilgilinin 9/2/1999-26/6/1999 tarihleri arasında vekil öğretmen olarak görev yaptığına ilişkin herhangi bir kayda rastlanılamadığından
İstanbul Esenyurt Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne hitaben yazılan ve bir örneği tarafına bilgi olarak gönderilen 20/6/2022 tarihli ve – / sayılı yazımızla, ilgili 9/2/199926/6/1999 tarihleri arasında vekil öğretmen olarak görev yapmış ise buna ilişkin hizmet belgesinin gönderilmesi ve bu sürelerin Hizmet Takip Programı (HİTAP) kayıtlarına işlenmesi istenmiş olup cevap alındığında durumu incelenerek Kurumunuza bilgi verilecektir.
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ders görevi” başlıklı 89’uncu maddesinde, “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur.” hükmü yer almaktadır.
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, “(…) a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar, (…)
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak
çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili
kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar, sigortalı sayılırlar.” Hükmü, “Prime esas kazançlar” başlıklı 80’inci maddesinin birinci fıkrasında: “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.
a) Prime esas kazançların hesabında;
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler
tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde
belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.
(…) c) Açıktan vekil olarak atanan sigortalılar için, (a) bendinde öngörülen unsurlardan ilgili mevzuatı uyarınca ödenen tutarı…” hükmüne yer verilmektedir.
8. 2006/11350 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine
İlişkin Kararın “Vekâlet görevi” başlıklı 22’inci maddesinde: “(1) Öğretmen yetersizliği nedeniyle ilkokullarda görevlendirilen vekil öğretmenlerin aylık karşılığı ders, ek ders ve hazırlık ve planlama görevi saati sayısının tespitinde ve ek ders ücretinin ödenmesinde sınıf öğretmenlerinin tâbi olduğu hükümler uygulanır.
(2) (Ek: 24/08/2012 tarihli ve 2012/3671 sayılı BKK) Boş bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumu yöneticiliklerine (okul müdürü, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcısı), sınav şartı öngörülenler için (bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) asaleten atanmada aranan tüm şartları bir arada taşıyanlardan asılı atamaya yetkili amir tarafından vekaleten atananlara, vekaletleri süresince yalnızca vekalet edilen göreve ilişkin ek ders ücreti, vekalet görevinde bulunulan örgün ve yaygın eğitim kurumunca ödenir”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuranın Ortaokulundaki çalışmasına ilişkin hizmetinin SGK hizmet bildirgesine işlenmesi talebiyle Kurumumuza başvuru yaptığı görülmektedir.
11. Kurumumuz tarafından idare ile yapılan yazışmalar neticesinde başvuranın; Ortaokulunda yapılan arşiv çalışması neticesinde 1998-1999 eğitim öğretim yılında 9 Şubat 1999 – 26 Haziran 1999 tarihleri arasında kurumumuzda vekil öğretmenlik vazifesini yürüttüğü hususu ifade edilmiştir.
12. Öncelikle belirtmek gerekir ki öğretmenlerin istihdam biçimi çeşitlilik göstermektedir. 657 sayılı
Kanunun 4’üncü maddesi kapsamında öğretmenler memur ya da sözleşmeli personel olarak istihdam edilebilmektedir. Bunun yanında anılan Kanunun 86’ncı maddesi kapsamında memur statüsüyle çalışan öğretmenlerin işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine vekil öğretmen atanabilmektedir. Son olarak eğitim kurumlarında yeterli öğretmen bulunmaması halinde anılan Kanunun 89’uncu maddesi kapsamında açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilmektedir. Bilindiği üzere Anayasanın 128’inci maddesinde kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler düzenlenmektedir. Buna göre, devletin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülmesi gerekmektedir. Bu itibarla söz konusu öğretmenlerin kural olarak memur veya diğer kamu görevlisi olarak istihdam edilmesi, diğer istihdam biçimlerine ise zorunlu hallerde başvurulması gerekmektedir. Başvuranın görevlendirilmesinin yasal dayanağını oluşturan 657 sayılı Kanunun 86’uncu maddesinde “Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. …” hükmünün yer aldığı görülmektedir.
13. 657 sayılı Kanunun 4/A ve 86’ncı maddesi kapsamında istihdam edilen öğretmenler sosyal güvenlik yönünden 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) maddesi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilen öğretmenler ise 5510 sayılı
Kanunun 4/1-(a) maddesi kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Fiilen çalışılan sürelere ilişkin ise sigorta priminin yatırılması hususu Kanuni bir zorunluluktur.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru konusu hakkında verilmiş olan
/ / no.lu dosyalara ilişkin emsal Tavsiye Kararlarının bulunduğu, anılan kararların ve Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden başvuranın, Ortaokulunda yapılan arşiv çalışması neticesinde 1998-1999 eğitim öğretim yılında 9 Şubat 1999 – 26
Haziran 1999 tarihleri arasında vekil öğretmenlik vazifesini yürüttüğü bu kapsamda fiilen çalıştığı sürelere ilişkin sigorta primi ödenmemesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmamaktadır.
/
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup idareden istenen bilgi ve belgelerin
Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde hesap verilebilirlik, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, dolayısıyla iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarenin bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İş
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurana vekil öğretmen olarak görev yaptığı aylarındaki hizmetinin tescil ve hizmet kütüğüne işlenmesi hususunda İSTANBUL İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE ve SOSYAL GÜVENLİK
KURUMUNA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın gereği için BAŞVURANA, İSTANBUL İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE ve SOSYAL
GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi