Vekâleten şube müdürlüğü yapanların asaleten atanma şartlarını taşımadan aldıkları zam ve tazminatların hukuka aykırılığı ve kamu zararının tazmini (Sayıştay)

Konu: Şube Müdürlüğü görevini vekâleten yürüten bazı personele, Müdür kadrosuna atanabilmeleri için aranan şartları taşımamalarına rağmen Şube Müdürleri için öngörülen zam ve tazminatların ödenmesi.

86 sayılı ilamın 1. Maddesiyle; … Genel Müdürlüğü’nde Şube Müdürlüğü görevini vekâleten yürüten bazı personele, Müdür kadrosuna atanabilmeleri için aranan şartları taşımamalarına rağmen Şube Müdürleri için öngörülen zam ve tazminatların ödenmesi sonucu … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Harcama Yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlileri … ve … temyiz dilekçelerinde özetle;

İlamda, … ile ilgili olarak “İşçi Personel Şube Müdürlüğüne 657 Sayılı Kanun’un 68. Maddesinin (B) bendi ve 86. Maddesi gereğince görevlendirildiğini, adı geçen kişinin 2000 yılında iki yıllık yüksekokuldan mezun olduğunu, dolayısıyla asilde aranan şartları taşıdığı sorumlularca ifade edilmişse de; Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik Geçici 1 nci Maddesinde, Kamu Kurum ve Kuruluşlarda Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 18.04.1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibariyle iki yıllık yüksekokul mezunu olanlar, diğer koşullara sahip oldukları takdirde 7 nci Maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edileceğinin hüküm altına alındığı, adı geçen kişinin iki yıllık yükseköğrenimini 18.04.1999 tarihînden sonra bitirmiş olup, öğrenim şartını taşımadığından savunmalar kabul görmemiştir.” ifadesine yer verildiğini, buradan savunma ekinde sunulan Yönetmelik hükümlerinin dikkate alınmadığının anlaşıldığını,

18.04.1999 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Görevde Yükselme Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin Geçici 3 ncü maddesinde “…. Yönetmeliğin yayımı tarihinde görevde bulunanlardan iki yıllık Yüksek Öğrenim görenler, diğer koşullara sahip oldukları takdirde, 5 nci maddenin uygulaması bakımından dört yıllık öğrenim görmüş sayılır” hükmünün yer aldığını, 30 Mayıs 1999 Sayılı Resmi Gazetede Devlet Memurlarının Görevde Yükselme Esaslarına Dair Genel Yönetmelikte Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik ile Genel Yönetmeliğin geçici 3 üncü maddesinde ise ; “Kurumlar özel yönetmelikleriyle bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan personeli bakımından 5 İnci madde ile öngörülen öğrenim düzeyinin altında bir öğrenim düzeyi belirleyebilir.” fıkrasının eklenmesiyle öğrenim düzeyi konusunu kurumların özel yönetmeliklerine bıraktığını, genel Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan 02. Şubat 2000 tarihli Resmî Gazete de yayımlanan, il Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik’in Geçici 1 inci maddesinde “ihtiyaç duyulan hallerde bu yönetmelik kapsamında bulunan personelden 18.04.1999 tarihinde görevde bulunanlar için bu Yönetmelikte öngörülen öğrenim düzeyinin bir alt öğrenim düzeyi esas alınabilir” ifadesine yer verildiğini, yine Genel Yönetmeliğe dayanılarak çıkartılan ve 27 Ekim 1999 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan İçişleri Bakanlığı Memurlarının Nitelikleri ve Atama Usulleri ile Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin öğrenim düzeyi başlıklı 21 nci maddesinde ” …. 18.04.1999 tarihi itibariyle görevde bulunan ve iki yıllık yükseköğrenim görmüş olanlar ile belirlenen tarih itibariyle görevde bulunanlardan on yıl içinde iki yıllık bir yüksekokulu bitirenler, diğer şartlara sahip oldukları takdirde adı geçen Yönetmeliğin beşinci maddesinin uygulanması bakımından dört yıllık öğrenim şartı aranmaksızın görevde yükselme eğitim programlarına katılabilirler, başarılı oldukları takdirde açılan görevde yükselme sınavına katılabilirler” ifadesinin yer aldığını, dolayısıyla, Genel Yönetmelikte belirlenen iki yıllık yükseköğrenimi 18.04.1999 tarihinden önce bitirme şartı, yukarıda ifade edilen yönetmelik değişiklikleri ile esnetildiğinden, ilgilinin öğrenim durumunun bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Genel Müdürlüğü’nde Şube Müdürlüğü görevini vekâleten yürüten bazı personele, Müdür kadrosuna atanabilmeleri için aranan şartları taşımamalarına rağmen Şube Müdürleri için öngörülen zam ve tazminatların ödenmesi sonucu neden olunan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmolunmuştur.

Sorumlular savunmasında, …’ın İşçi Personel Şube Müdürlüğüne 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi ve 86’ncı maddesi gereğince görevlendirildiğini, adı geçen kişinin 2000 yılında iki yıllık yüksekokuldan mezun olduğunu, ödemelerin ilgili yönetmelik hükümlerine göre yapıldığını belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 175. maddesinin ikinci bendi,

2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararın “Vekâlet” başlıklı 9. maddesi,

Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7 ve Geçici 1. Maddesi,

Hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, …’IN iki yıllık yükseköğrenimini 18.04.1999 tarihinden sonra bitirmiş olduğundan, asıl müdürlük kadrosuna atanabilmek için aranan şartları taşımayan kişiye, şube müdürlüğünün zam ve tazminat farkının ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği değerlendirilmektedir.

Buna göre, adı geçenlerin temyiz talebinin ret edilerek Daire Kararının korunması gerektiği düşünülmektedir.”

şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

… Genel Müdürlüğü’nde Şube Müdürlüğü görevini vekâleten yürüten bazı personele, Müdür kadrosuna atanabilmeleri için aranan şartları taşımamalarına rağmen Şube Müdürleri için öngörülen zam ve tazminatların ödenmesi sonucu … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

657 sayılı yasanın ” Vekâlet Görevi ve Aylık Verilmesinin Şartları” başlıklı 86. maddesinde;

Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.

Bir görevin memurlar eliyle vekâleten yürütülmesi halinde aylıksız vekâlet asıldır. …

Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebilir.

…”

Aynı Kanunun “Vekâlet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175. Maddesinde;

“Bir göreve vekâleten atanan memurlara vekâlet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri, açıktan atananlara ise (Köy ve kasaba imamlığı kadrolarına atananlara 146 ncı maddede yazılı asgari ücret aylık tutarından aşağı olmamak üzere) üçte ikisi verilir. Bulundukları yerden başka bir yerdeki bir göreve vekâlet suretiyle atananlara, Harcırah Kanununun geçici görevle başka yere gönderilenlere ilişkin hükümleri uygulanır.

Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekâlet edenlere vekâlet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.

…”

657 sayılı Kanun’un “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152. Maddesi uyarınca yürürlüğe konulan ve 05.05.2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli kararın 9. Maddesinde;

” 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca;

1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekâlet ettirilenlere;

aa) Vekâletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,

bb) Vekâletin, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi,

cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dâhil) bir arada taşımaları,

Kaydıyla; vekâlet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekâlet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekâlet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.

2) aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,

Vekâlet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.” denilmektedir.

Söz konusu mevzuat hükümlerine göre, bir görevin vekâleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekâleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu durumda, bir göreve kurum içinden veya kurum dışından vekil olarak atananlara, vekâlet ettikleri kadro için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme ile asli kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme arasındaki farkların vekâlet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekâlet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenebilmesi için, bu kişinin genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dâhil) bir arada taşıması bir zorunluluktur.

Diğer yandan mahalli idarelerde şube müdürlüğüne atanabilmek için gerekli şartlar için 04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı RG’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in( “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7. Maddesinin dikkate alınması gerekir. Buna göre;

“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.

a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;

1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,

2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,

3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,

4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,

…” denilmektedir.

Belirtilen kanun hükmü uyarınca müdür kadrosuna atanabilmek için gerekli olan en az dört yıllık yüksekokul mezuniyeti şartı Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in Geçici 1. Maddesi ile belli durumdakiler için kaldırılmıştır. Buna göre;

” Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar, diğer koşullara sahip oldukları takdirde 7 nci maddenin uygulanması bakımından dört yıllık yükseköğrenim mezunu kabul edilir.” denilmektedir.

Bu doğrultuda müdür kadrosuna atanabilmek için gerekli olan dört yıllık yüksekokul mezuniyeti şartı, 18/4/1999 tarihinde görevde bulunan ve aynı tarih itibarıyla iki yıllık yükseköğrenim mezunu olanlar için kaldırılmış olup müdür kadrosuna vekâleten atananlar için de bu hüküm uygulanacaktır. Dolayısıyla şube müdürü kadrosuna vekâlet eden personelin 18/4/1999 tarihi itibariyle iki yıllık yükseköğrenim mezuniyetlerinin olması bu şartı karşılayacaktır. Ancak dosyaların incelenmesi sonucu vekillerin bu tarihten sonra bir yükseköğrenim kurumunu bitirdiği anlaşılmış olup geçici 1. maddedeki bu şartı taşımadığı açıktır.

Sorumluların yer verdiği İçişleri Bakanlığı Memurlarının Nitelikleri Ve Atanma Usulleri İle Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin 21. maddesi hükmünün bu yönetmeliğin kapsam başlıklı 2. Maddesindeki “Bu Yönetmelik hükümleri Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfına dâhil personel ve Mahalli İdareler Kontrolörleri hariç, İçişleri Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatında görevli Devlet memurları ile İl Özel İdare müdürlerini kapsar.” hükmü nedeniyle uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Diğer taraftan… Genel Müdürlüğünde şube müdürlüğü görevini yürüten bazı personele; teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere yapılacak atamalar dışında diğer müdürlükler için aranan son müracaat tarihi itibariyle iki yıl süreyle uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olma şartını yerine getirmediklerinden şube müdürleri için öngörülen zam ve tazminatların ödenmesi mevzuata aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 86 sayılı ilamın 1. maddesiyle… TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliğiyle 10.01.2018 tarihinde karar verildi.

Karar verildiği 10.01.2018 tarih ve 43962 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.